MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH
NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY CAO KIỂU "NẰM
NGHIÊNG" CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT VĨNH LỘC
1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
Thể dục Thể thao (TDTT) không những có vai trò quan trọng trong đời
sống của con người mà còn là một bộ phận của nền văn hóa xã hội. TDTT được
hình thành, phát triển trong thực tiễn lao động sản xuất và chiến đấu của nhân
loại. Nhận thức được vai trò của thể dục trong việc nâng cao sức khỏe con người
nhằm thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, lao động sản xuất, Bác
Hồ đã đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp phát triển TDTT. Người nói: '...Mỗi
người dân yếu ớt làm cho cả nước yếu ớt đi một phần, mỗi người dân khỏe
mạnh làm cho cả nước khỏe mạnh. Vậy nên tập luyện thể dục bồi dưỡng sức
khỏe là nghĩa vụ của mỗi người dân yêu nước..."
Đáp ứng lời kêu gọi của Bác, từ đó đến nay phong trào tập luyện TDTT
quần chúng đã phát triển nhanh chóng cả về chiều rộng và chiều sâu trong mọi
tầng lớp nhân dân. Ngày nay trong công cuộc công nghiệp hóa hiện đai hóa đất
nước, trong thời kỳ hội nhập quốc tế mạnh mẽ, Đảng và Nhà nước ta lại càng
quan tâm tới việc nâng cao trình độ dân trí, bồi dưỡng nhân tài, giáo dục toàn
diện nhằm tạo ra con người mới đảm bảo các mặt: Đức - Trí - Thể - Mỹ. Trong
đó TDTT là một bộ phận quan trọng của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tác
dụng đào tạo một thế hệ trẻ phát triển cân đối có tri thức, có đạo đức, phát triển
toàn diện các tố chất thể lực, đảm bảo sức khỏe để làm cơ sở nâng cao năng xuất
lao động, trí sáng tạo góp phần thúc đẩy xã hội ngày càng phát triển.
Trong Nghị quyết số 29, Nghị quyết TW2 khóa VIII của Đảng đã đề ra
mục tiêu tổng quát cho giáo dục là: 'Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất
lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây
dựng, bảo vệ tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt
Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của
mỗi cá nhân; yêu gia đình , yêu tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu
quả". Vậy để giáo dục học sinh phát triển toàn diện như mục tiêu Đại hội Đảng

Là giáo viên đang trực tiếp giảng dạy ở trường phổ thông, tôi luôn suy
nghĩ và trăn trở: làm thế nào để các em ham học và nâng cao hiệu quả môn Thể
dục nói chung cũng như môn nhảy cao nói riêng. Xuất phát từ lý do nêu trên, tôi
nghiên cứu và đưa ra sáng kiến kinh nghiệm: " Một số bài tập phát triển sức
mạnh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh
lớp 10 trường THPT Vĩnh Lộc". Sáng kiến này đã được tôi áp dụng vào thực tế
dạy học trong những năm học qua đạt hiệu quả cao.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu chương trình, nội dung kiến thức, phương pháp dạy học thể
dục, các biện pháp nâng cao chất lượng dạy môn nhảy cao cho học sinh.
Các biện pháp lựa chọn bài tập và một số bài tập phát triển sức mạnh
trong môn nhảy cao kiểu nằm nghiêng phù hợp với học sinh nhằm nâng cao hiệu
quả nhảy cao kiểu nằm nghiêng và giúp các em hoàn thành mục tiêu môn học.
Các phương pháp dạy học, bồi dương học sinh TDTT nhằm nâng cao hiệu
quả công tác giảng dạy môn Thể dục ở nhà trường.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh trường THPT Vĩnh Lộc năm học 2017-2018
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp kiểm tra đánh giá các tố chất, thể lực và kỹ thuật
- Phương pháp phân tích, tổ hợp số liệu, so sánh kết quả.
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:
- Đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá...
- Đam mê nghiên cứu, lựa chọn bài tập chính xác.
2


2. Nội dung
2.1. Cơ sở lí luận

Nhảy xa là môn thể thao không đòi hỏi nhiều về trang thiết bị, kĩ thuật
thực hiện có hơi khó nhưng lại dễ phổ cập, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính.
Do đó nhảy cao là một nội dung cơ bản trong chương trình giáo dục thể chất và
trong các kỳ thi học sinh giỏi, Hội khỏe Phù Đổng từ cấp trường đến cấp quốc
gia đều có môn thi đấu nhảy cao. Tuy nhiên thành tích nhảy cao của học sinh
chưa thực sự cao, trong các kỳ thi học sinh giỏi, Hội khỏe Phù Đổng, hội thảo
chuyên môn thì vấn đề trăn trở, được giáo viên thảo luận nhiều nhất là các
phương pháp giảng dạy và huấn luyện, bồi dưỡng các môn điền kinh trong đó có
môn nhảy cao còn nhiều hạn chế, điều này khó khăn cho giáo viên khi trực tiếp
giảng dạy bộ môn thể dục (GDTC). Mặt khác, trong việc giảng dạy, tìm hiểu,
phát hiện và bồi dưỡng học sinh ở cấp THPT, nhằm phát triển toàn diện cho học
3


sinh và hình thành các phẩm chất đạo đức, chuyển vận động từ kĩ năng sang kĩ
xảo, thì các phương pháp giảng dạy và những bài tập ứng dụng của môn học
điền kinh là một vấn đề nan giải đối với giáo viên. Để thực hiện tốt nhiệm vụ,
mục tiêu, yêu cầu của môn học, tôi mạnh dạn đưa ra một số bài tập cụ thể giúp
học sinh lớp 10 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ học tập của mình.
2.3. Thực trạng.
2.3.1. Về nhà trường.
- Ban giám hiệu đã sắp xếp thời khóa biểu hợp lí để giáo viên và học sinh
thuận lợi trong việc dạy và học.
- Cơ sở vật chất được nhà trường quan tâm, mua sắm đầy đủ đồ dùng,
phương tiện dạy học môn thể dục. Tuy nhiên cơ sở vật chất, thiết bị vẫn chưa
phong phú, dụng cụ lâu năm đã cũ nhiều...
- Sân học thể dục rộng, có bóng mát, thoáng đãng, có nhà tập thể dục thể
thao, đảm bảo điều kiện dạy và học.
- Về chương trình dạy môn nhảy cao ở trường THPT cho học sinh lớp 10
chỉ cung cấp cho các em kĩ thuật nhảy cao chứ các em chưa được trang bị thể

2.3.3. Nguyên nhân của những thực trạng trên:
- Do các em là học sinh mới vào trường, thầy cô mới bắt đầu tiếp cận nên
chưa thực sự hiểu được khả năng tiếp thu được phương pháp của học sinh.
- Một số thầy cô đổi mới phương pháp dạy học chậm, việc vận dụng kết
hợp giữa các phương pháp giảng dạy chưa linh hoạt, chưa nghiên cứu kĩ bài để
có hệ thống bài tập bổ trợ nâng cao sức khỏe, nâng cao kĩ năng cho học sinh.
- Một số em chưa tâp trung, còn phân tán tư tưởng bởi tác động của ngoại
cảnh ( Không gian, và cảnh vật xung quanh ); ý thức tự giác, chủ động, tích cực
trong quá trình tập luyện ở nhà trường và gia đình chưa cao.
- Tình trạng sức khỏe của một số em chưa tốt để phát huy hết tính năng,
yêu cầu của bộ môn
- Điều kiện học, thời gian tập luyện thêm của các em ở gia đình còn hạn
chế.
2.4. Các biện pháp thực hiện.
Giảng dạy kĩ thuật nhảy cao cũng như giảng dạy các môn Thể dục khác
đều phải tuân thủ các nguyên tắc chung được xây dựng trên cơ sở quy định hình
thành kĩ năng vận động. Kĩ thuật nhảy cao là một hoạt động không mang tính
chu kì, động tác thực hiện nhanh, tương đối phức tạp. Nên khi giảng dạy kĩ thuật
này, tôi đã kết hợp hài hòa các phương pháp dạy học, quan tâm đến từng đối
tượng học sinh trong lớp, xây dựng hệ thống bài tập hợp lí, phù hợp với trình độ,
năng lực tiếp thu của học sinh thông qua SKKN: "Một số bài tập phát triển sức
mạnh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh lớp 10
trường THPT Vĩnh Lộc", trong những năm qua tương đối cao. Cụ thể nội dung
các biện pháp như sau:
2.4.1. Biện pháp " Nhiên cứu đặc điểm tâm sinh lí của học sinh để lựa chọn
các bài tập phù hợp nhằm phát triển sức mạnh cho các em học sinh lớp
10".
Tuổi đầu thanh niên là thời kì đầu đạt sự tăng trưởng mạnh về thể lực,
nhịp độ tăng trưởng về chiều cao và trọng lượng đã chậm lại. Sự phát triển của
hệ thần kinh có nhưng thay đổi quan trọng do cấu trúc bên trong của não phức

Học TDTT có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ xương của các em,
tuy nhiên khi tập các em phải thực hiện đung tư thế, đúng kĩ thuật để tránh ảnh
hưởng xấu đến sự phát triển của xương và sụn và kìm hãm sự phát triển về chiều
dài của xương.
Muốn vậy khi dạy học giáo viên phải chú ý hướng dẫn, uốn nắn và điều
chỉnh tư thế của các em sao cho đúng kĩ thuật, phải quan tâm đến sự cân đối
trong hoạt động của các em, có như vậy tập TDTT mới có tác dụng phát triển
thể lực cho các em với đúng yêu cầu của môn học mà Bộ giáo dục và đào tạo đã
đề ra.
+ Về hệ cơ: Hệ cơ của các em phát triển chậm hơn so với sự phát triển của hệ
xương, chủ yếu là phát triển về chiều dài, thiết diện cơ chậm phát triển. Do sự
phát triển không đồng bộ, thiếu cân đối nên các em không phát huy được sức
mạnh và chóng mệt mỏi.
Để hệ cơ của các em phát triển hoàn thiện và đúng cách, khi dạy học giáo
viên cần chú ý xây dựng các bài tập hợp lí, ưu tiên tăng cường phát triển cơ bắp
và phát triển toàn diện cho học sinh. Giáo viên hướng dẫn luyện tập phải dúng
cách còn học sinh phải tích cực, phải tập luyện thường xuyên thì mới làm tăng
khả năng trao đổi, vận chuyển và sử dụng khí oxy tai cơ và các mô tế bào của cơ
thể. Từ đó còn có khả năng tăng đáp ứng của cơ thể của các em với những hoạt
động cần tốn nhiều thể lực.
c. Hệ tuần hoàn.
Ở lứa tuổi này tim phát tiển chậm hơn so với sự phát triển của mạch máu,
sức co bóp yếu, khả năng điều hòa hoạt động của tim chưa ổn định nên khi hoạt
động quá căng thẳng sẽ chóng mệt.
Vì vậy giúp học luyện tập TDTT thường xuyên là nhiệm vụ của giáo viên,
từ đó sẽ thúc đẩy sự phát triển của hệ tuần hoàn, làm cho hoạt động của tim dần
dần được thích ứng. Khi hướng dẫn học sinh tập luyện giáo viên cần hướng dẫn
cho các em đảm bảo nguyện tắc vừa sức, nguyên tắc tăng tiến để học sinh thích
nghi dần, tránh hoạt động quá sức và đột ngột.
6

trong cùng một lứa tuổi, tố chất thể lực khác nhau thì sự phát triển cũng khác
nhau.
Tố chất thể lực từ giai đoạn tăng trưởng chuyển qua giai đoạn ổn định
theo một thứ tự phát triển sau: Tố chất nhanh phát triển đầu tiên, sau đó là tố
chất bền và tố chất mạnh.
+ Tố chất nhanh: Phát triển sớm hơn sự phát triển của tố chất mạnh, thời kì phát
triển tố chất nhanh quan trọng nhất ở tuổi học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở.
+ Tố chất mạnh: Sức mạnh là năng lực chống đỡ hoặc khắc phục sức cản bên
ngoài nhờ những nỗ lực của cơ bắp.
Đối với môn nhảy cao, chúng ta cần quan tâm đến sự phát triển sức mạnh
tốc độ của người tập. Để phát triển sức mạnh tốc độ cần xen kẽ tập luyện đúng
mức với phương pháp dùng sức lớn nhất. Như vậy, trong quá trình cho học sinh
luyện tập môn nhảy cao chúng ta cần đưa vào các bài tập phát triển sức mạnh
bột phát của các nhóm chi dưới, giúp cho việc thực hiện động tác giậm nhảy
trong nhảy cao thật nhanh, mạnh, để đưa cơ thể bay lên cao hơn.
7


- Sức mạnh tốc độ: Dạng sức mạnh này thể hiện trong động tác chạy đà.
- Sức mạnh bột phát: Dạng sức mạnh thể hiện trong động tác giậm nhảy
( sức bật ).
+ Tố chất khéo léo: Khéo léo là năng lực tiếp thu các động tác ứng phó kịp thời
với những thay đổi bất ngờ. Xác định và đánh giá tố chất khéo léo và việc khó.
Có thể tính bằng khoảng thời gian tiếp thu động tác. Để rèn luyện khéo léo cần
phải tập nhiều các loại hình động tác, nhờ quá trình tập để tiếp thu các động tác
đó các tố chất khác cũng phát triển theo.
Tóm lại, trong quá trình giảng dạy và huấn luyện điền kinh nói chung và
nhảy cao nói riêng, chúng ta cần căn cứ vào đặc điểm phát triển tố chất, đồng
thời dùng các phương pháp huấn luyện khoa học, xúc tiến cho việc phát triển tố
chất thể lực của người tập nói chung và học sinh nói riêng.


2.4.3.2. Thời gian áp dụng các bài tập:
TT
1
2
3
4
5
6
7
8

Bài tập

Thời gian luyện tập

Chạy 30m xuất phát cao
Chạy 30m tốc độ cao
Chạy 60m xuất phát cao
Chạy đạp sau 30m
Bật xa tại chỗ
Bật nhảy tay với vật chuẩn
trên cao
Bật cóc 15m
Bật lò cò một chân nhanh

x
x
x



x
x
x

x

x

x
x

x

x
x

x
x
x

x
x

x
x

x
x


chuẩn trên cao
Bật cóc 25m

7
8

Lò cò 1 chân tốc độ
nhanh 30m

Thời Nghỉ
gian
3 phút 30''1 phút
3 phút 30''1 phút
3 phút 30''1 phút
3 phút 30''1 phút
1- 2
30''
phút
1- 2
30''
phút
1- 2
30''
phút
1- 2
30''
phút

Mục đích, yêu cầu
- Rèn luyện sức mạnh tốc độ

Nhóm 1 ( Lớp 10A4 ) nhóm dạy thực nghiệm theo các phương pháp và bài tập
đã nêu ở trên, nhóm còn lại là nhóm đối chứng ( Lớp 10A5)
Nhóm thứ nhất: Gồm 48 học sinh tập luyện theo phương pháp thực nghiệm áp
dụng các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên môn môn nhảy cao vào giảng
dạy
Cách thực hiện: Hệ thống các bài tập nêu trên được tôi sử dụng một cách
phù hợp vào tập luyện cho học sinh trong các giờ học, tôi chia học sinh làm 3
hàng thực hiện các bài tập theo đội hình nước chảy.
Tuy nhiên, khi sử dụng các bài tập này, giáo viên phải lưu ý là tùy vào
mỗi bài học để chọn ra một số bài tập cụ thể cho học sinh luyện tập thì mới đảm
bảo thời gian cho các em học phần cơ bản, nội dung mới phong phú và vẫn đảm
bảo nội dung kiến thức và trong tâm. Giaos viên không được chọn tất cả 8 bài
tập đó vào một tiết học, nếu chọn ôm đồm như vậy vô hình dung trong tiết học
nhảy cao học sinh lại chỉ học các bài tập bổ trợ, các em sẽ không còn thời gian
học kiến thức phần cơ bản, hiệu quả giờ học sẽ không cao, dễ nhàm chán, nội
dung chính của bài học bị phân tán, không nổi bật kiến thức trọng tâm. Ngoài ra
khi lựa chọn bài tập bổ trợ rèn luyện phải kết hợp cả hai dạng bài tập trên vào
cùng một tiết để học sinh vừa đảm bảo phát triển sức mạnh tốc độ và phát triển
sức mạnh bột phát, từ đó nâng cao thể lực và nâng cao sức bật...giúp cho học
sinh tập đúng kĩ thuật hơn, hiệu quả tập luyện sẽ cao hơn.
Nhóm thứ hai: Lớp 10A5, tổng số học sinh là 48 em, tập luyện bình thường
theo phân phối chương trình và hướng dẫn của sách giáo viên.
2.5. Kết quả thực nghiệm đề tài
Sau khi áp dụng cho học sinh 2 nhóm trên với hai phương pháp khác
nhau, tôi thấy lớp được sử dụng các bài tập bổ trợ các em học tập tốt hơn, tích
cực hơn và kết quả đạt được cao hơn hẳn so với lớp dạy đối chứng. Cụ thể kết
quả như sau:
Nhóm được vận dụng các bài tập bổ trợ vào dạy học, luyện tập theo
phương pháp thực nghiệm:
Lớp

20 HS = 41,6 %

Đạt yêu cầu

Chưa đạt yêu cầu

26 HS = 54,2 %

2 HS = 4,2 %
10


* Nhận xét và đánh giá: Sau khi áp dụng SKKN vào dạy học và thu được kết
quả của 2 nhóm đối tượng thực nghiệm và không thực nghiệm như trên cho thấy
đối với nhóm dạy theo phương pháp thực nghiệm kết quả như sau:
+ Các em được áp dụng các bài tập bổ trợ trong giờ học, các em chăm chú
học bài, hứng thú trong tập luyện. Sự phối hợp giữa thầy và trò diễn ra nhịp
nhàng hơn, giờ học sôi nổi hơn. Thể lực các em tốt hơn, kỹ thuật thực hiện động
tác đúng hơn, kết quả kiêm rtra đánh giá về kĩ thuật cũng như tố chất thể lực của
nhóm được thực nghiệm tăng lên đáng kể.
+ Từ cơ sảo các bài tập thể lực dó ở trường, ở lớp, các em đã tích cực hơn
trong việc luyện tập ở nhà và các phong trào thi đua TDTT khi có môn nhảy cao.
Từ đó các em phát triển tố chất hơn về mặt thể chất cũng như năng lực, giúp các
em có sức khỏe để học tập các môn học khác.
Cụ thể: Ở nhóm 1, áp dụng phương pháp thực nghiệm 100% hoạc sinh đạt mức
độ hoàn thành và hoàn thành tốt; nhóm 2 không áp dụng sáng kiến trên thì số
học sinh chưa hoàn thành vẫn còn 4,2 %, số học sinh hoàn thành ở mức tốt ít
hơn.
So sánh giữa nhóm 1 và nhóm 2 sau thực nghiệm:
Loại hoàn thành ở mức tốt: Cao hơn 23 % ( Do loại hoàn thành giảm, loại

- Bài tập 2: Chạy 30m tốc độ cao
- Bài tập 3: Chạy 60m xuất phát cao
- Bài tập 4: Chạy đạp sau 30m
* Nhóm bài tập về sức mạnh bột phát:
- Bài tập 1: Bật xa tại chỗ
- Bài tập 2: Bật nhảy tay với vật chuẩn trên cao
- Bài tập 3: Bật cóc 15 m
- Bài tập 4: Bật lò cò nhanh bằng một chân tốc độ nhanh 30m
Sau khi áp dụng các bài tập bổ trợ trên cho các em học sinh lớp 10, tôi
thấy thể lực, kiến thức các môn học của các em được nâng lên rõ rệt, từ đó học
sinh nắm bắt kĩ thuật động tác tốt hơn, các em tập luyện tích cực hơn, giờ học
trở lên sinh động, không còn bị nhàm chán, gò bó, cứng nhắc như trước.
Giúp các em vui chơi thể thao ngoài giờ và tham gia các hoạt động khác
tốt hơn, tạo tinh thần phấn khởi, tự tin hơn. Khi tham gia thi cử, các em đã mạnh
dạn hơn, nhanh nhẹn hơn, sức khỏe bền bỉ hơn, động tác chính xác và học sinh
tự tin vào bản thân hơn.
3.2. Kiến nghị
Đề nghị nhà trường và các cấp có thẩm quyền quan tâm đầu tư hơn nữa về
cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn thể dục
Đối với giáo viên dạy môn học này cần phải chịu khó trau dồi chuyên
môn, tích cực đổi mới phương pháp trong dạy học, xây dựng thêm hệ thống bài
tập bổ trợ và vận dụng linh hoạt vào mỗi tiết học một cách phù hợp để hiệu quả
giờ học đạt được cao hơn.
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ

Vĩnh Lộc, ngày 25 tháng 5 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình,
không sao chép của người khác.
Người viết