MỤC LỤC

Nội dung

Trang

1. Đặt vấn đề...........................................................................................02
2. Giải quyết vấn đề................................................................................03
2.1. Cơ sở lý luận...............................................................................03
2.2. Thực trạng của vấn đề.................................................................05
2.3. Các biện pháp đã tiến hành..........................................................06
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm..........................................14
3. Kết luận.................................................................................................16
4. Tài liệu tham khảo................................................................................19
5. Nhận xét, đánh giá của hội đồng khoa học các cấp............................20

1


1. Đặt vấn đề
"Trẻ thơ như búp trên cành,
Như măng mới mọc,
Như mặt trời bình minh...”.
Những hình ảnh ví von ấy đã thể hiện sâu sắc tình cảm và niềm tin của
người đời đối với trẻ thơ, của phụ huynh đối với con em mình thật dạt dào,
nồng ấm. Với chúng ta, trẻ em là niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình,
là tương lai của đất nước. Vì thế, trong giai đoạn hiện nay việc chăm sóc giáo
dục phát triển toàn diện ngay từ tuổi mầm non là vô cùng quan trọng.
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một hoạt động có vai trò rất quan trọng
trong quá trình giáo dục trẻ, nó góp phần hình thành đạo đức, nhân cách cho
trẻ, đặc biệt là đối với trẻ ở nhà trẻ 25 -36 tháng tuổi. Trẻ độ tuổi này khả

Để đạt được mục tiêu trên, giáo viên cần có sự linh hoạt trong cách tổ
chức và tạo môi trường tốt nhất cho trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua việc
dạy trẻ đọc thơ. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nên tôi đã chọn đề
tài nghiên cứu: "Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động
dạy thơ cho trẻ 25-36 tháng tuổi”.
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Cơ sở lý luận.
Ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ.
Ngôn ngữ là phương tiện để giao tiếp quan trọng nhất đặc biệt là đối với trẻ
nhỏ, đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung
quanh hình thành những cảm xúc tích cực. Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoà
nhập với cộng đồng và trở thành một thành viên của cộng đồng. Nhờ có
những lời chỉ dẫn của người lớn mà trẻ dần dần hiểu được những quy định
chung của cộng đồng mà mọi thành viên trong cộng đồng phải thực hiện, mặt
khác trẻ cũng có thể dùng ngôn ngữ để bày tỏ những nhu cầu mong muốn của
mình với các thành viên trong cộng đồng điều đó giúp trẻ hoà nhập với mọi
3


người. Đất nước ta đang trên đường đổi mới và phát triển, Đảng và nhà nước
luôn đề cao sự nghiệp giáo dục nước nhà, vì vậy nhiệm vụ quan trọng mà
Đảng đã nêu “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” chúng
ta cần chăm sóc giáo dục ngay từ thuở ấu thơ. Với nhiệm vụ này người giáo
viên cần nâng cao vai trò trách nhiệm của mình, nhất là giáo viên Mầm non.
Trước tiên chúng ta cần hiểu được đặc điểm phát triển vốn từ của trẻ
nhà trẻ: Ở lứa tuổi này, trẻ có nhu cầu giao tiếp với mọi người, trẻ thích tìm
hiểu những điều mới lạ trong cuộc sống xung quanh. Những từ trẻ được sử
dụng hầu hết là những từ chỉ tên gọi , những gì gần gũi xung quanh mà hàng
ngày trẻ tiếp xúc. Ngoài ra, trẻ cũng nói được một số từ chỉ hành động, chỉ
những công việc của bản thân và mọi người xung quanh, hoặc hành động của

nghệ thông tin.qua dự giờ và học chuyên đề của phòng và sở giáo dục
- Nắm được định hướng đổi mới trong phương pháp giảng dạy.
- Có nhiều đồ dùng đồ chơi sẵn có ở địa phương. vật thật dễ kiếm ở
xung quang trẻ giúp cho việc dạy học đạt hiệu quả cao nhất.
- Bản thân tự trang bị cho mình mọi phương tiện dạy học tốt: Máy tính
vật thật đầu đĩa màm hình và mô hình. Có ý thức sưu tầm được nhiều bài thơ
hay và ý nghĩa trong quá trình dạy trẻ.
2.2.2 Khó khăn.
- Nhóm trẻ 25- 36 tháng tuổi hầu hết vẫn còn nhút nhát, khả năng ngôn
ngữ còn nhiều hạn chế, nhiều trẻ nói chưa rõ, ngọng, chưa biết sử dụng vốn từ
chủ động, tích cực của mình. .
- Phương tiện dậy học của cô chưa phong phú, chưa đa dạng về chủng
loại và mầu sắc chưa đẹp mắt.
- Nhiều phụ huynh còn chưa quan tâm đến việc phát triển ngôn ngữ cho
trẻ.
Qua việc khảo sát trẻ đầu năm học 2015-2016, tôi thấy khả năng phát
5


triển ngôn ngữ của trẻ còn chưa đồng đều và có nhiều hạn chế, cụ thể như sau:
STT

Nội dung

Số trẻ

Tỷ lệ

1



12/35

34,3%

2.3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
2.3.1. Xây dựng môi trường phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Việc sắp xếp môi trường lớp học hợp lý sẽ làm tăng thêm hiệu quả của
hoạt động đọc thơ. Nhờ việc sắp xếp đồ dùng, đồ chơi hợp lý tạo cho trẻ
không gian hoạt động tích cực vì vậy sẽ giúp trẻ khắc sâu hơn về tác phẩm
thơ mà trẻ sẽ được học. Việc trang trí vừa làm đẹp cho phòng học, vừa tạo
cho trẻ có điều kiện quan sát, nhận xét tranh ảnh, từ đó trẻ có thể rút ra những
từ ngữ để tích lũy về ngôn ngữ cho bản thân.
Đối với trẻ nhà trẻ, môi trường phát triển ngôn ngữ là một vấn đề hết
sức quan trọng nhằm kích thích cho trẻ hứng thú vào hoạt động phát triển
ngôn ngữ. vì thế tôi luôn trang trí lớp học theo từng chủ đề cụ thể một cách
phù hợp. Tôi luôn lựa chọn những hình ảnh có màu sắc rõ ràng, có nội dung
mang tính giáo dục tốt, có thể khơi gợi ở trẻ những tưởng tượng về ngôn ngữ.

* Nội dung và cách thức thực hiện:
- Tôi luôn chú ý bố trí sắp xếp đồ dùng, đồ chơi hợp lý để tạo môi
6


trường học tốt và thoải mái cho trẻ .
- Khi thực hiện các hoạt động làm quen văn học thể loại đọc thơ thì tôi
luôn trưng bày các đồ dùng kể chuyện, như khung sân khấu, sắp đặt tranh và
các con rối dẹt sao cho trẻ dễ sử dụng, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn.
- Đặc biệt hơn, tại lớp mình tôi thiết kế một góc riêng chuyên trưng bày
các bức tranh minh họa về nội dung những bài thơ gần gũi với trẻ. Việc làm

trình nhận thức của trẻ. Đồ dùng đẹp sẽ kích thích trẻ hứng thú đọc thơ, trẻ
nhanh thuộc thơ và dễ ghi nhớ các câu thơ hay, từ ngưc đẹp. Từ đó giúp trẻ
phát triển được ngôn ngữ thông qua hoạt động đọc thơ.
Tôi đã chú ý khả năng hứng thú của trẻ, tôi tổ chức hoạt động cho trẻ
đọc thơ. Nhằm giúp trẻ cảm thụ được vẻ đẹp của ngôn từ trong thơ và biết vận
dụng ngôn từ đó và quá trình sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp của trẻ. Để
dạy trẻ đọc thơ có hiệu quả cần chú ý một số việc sau:
- Trước hết phải chọn bài thơ hay, ngắn, phù hợp với độ tuổi, cách nghĩ
của trẻ, giúp trẻ đọc diễn cảm một cách tự nhiên, nhấn mạnh các hình tượng
trong bài thơ. Từ đó giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ trong bài
thơ đó để trẻ dễ dàng vận dụng vào quá trình giao tiếp và tích lũy vốn từ của
mình.
- Tùy thuộc và nội dung bài thơ mà tôi lựa chọn các cách gây hứng thú
cho trẻ một cách linh hoạt nhẹ nhàng. Tôi có thể dùng rối, tranh, ảnh, bài hát,
câu đố, mô hình….
- Khi cho trẻ đọc thơ, cô khuyến khích trẻ đọc hay, đọc đúng, thể hiện
cử chỉ, nét mặt, nhất là giọng điệu phù hợp để giúp trẻ biết cách giao tiếp hồn
nhiên, vô tư.

8


(Phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động dạy thơ trên tiết học)
* Dạy trẻ đọc thơ nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các
hoạt động trong ngày
- Qua hoạt động vui chơi:
Chương trình dạy trẻ được phân bố theo chủ đề, được sắp xếp hợp lý,
logic, có tính hỗ trợ cho nhau, việc lồng các bài thơ cho trẻ đọc trong các hoạt
động có tác dụng lớn giúp trẻ thuộc và đọc đúng bài thơ, thể hiện tình cảm,
thái độ tình cảm của mình qua bài thơ. Thông qua đó, giúp trẻ phát triển vốn



Không được nói chuyện riêng
Ăn ngoan cuối tuần cô cho cắm cờ
Trước giờ ăn trẻ rửa tay, trong khi rửa tay trẻ phát triển ngôn ngữ qua
bài thơ “Miếng xà phòng nho nhỏ”
Làm được như vậy tôi thấy trẻ trong lớp mình học được nhiều hơn về
ngôn ngữ, tích lũy được nhiều từ ngữ có ý nghĩa, biết thể hiện cảm xúc khi
giao tiếp, hồn nhiên khi giao lưu với người khác. Điều này chứng tỏ việc phát
triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua dạy thơ cho trẻ là một việc làm cần thiết và
có ý nghĩa lớn lao.
2.3.3. Làm đồ dùng đồ chơi phục vụ hoạt động dạy thơ để phát triển
ngôn ngữ cho trẻ.
Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi thì việc sưu tầm, làm
thêm một số đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động đọc thơ là không thể
thiếu. Chính vì vậy, tôi đã không ngừng sưu tầm, sáng tạo làm một số đồ dùng
đồ chơi phục vụ cho hoạt động dạy trẻ đọc thơ.
Ngoài những đồ dùng minh họa cho các bài thơ trong chương trình
được nhà trường cung cấp cho quá trình dậy trẻ, thì bản thân tôi luôn cố gắng
làm mới, bổ xung nhiều đồ dùng đồ chơi trong lớp của mình, đặc biệt là
những đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động dạy thơ cho trẻ nhằm phát
triển ngôn ngữ ở trẻ.
Với những bức tranh minh họa, tôi luôn sử dụng các nguyên vật liệu khác
nhau đẻ vẽ, xé dán, xếp, gắn... tạo ra những bức tranh sinh động, hấp dẫn,
màu sắc, để thu hút sự chú ý của trẻ. Tôi cò làm ra những bức tranh động để
tạo sự hứng thú, tò mò ở trẻ. Từ đó giúp trẻ tập trung vào hoạt động, trẻ có thể
thuộc thơ nhanh hơn, trẻ có thể đưa ra những nhận xét về bức tranh, trò
chuyện cùng bạn về nội dung tranh... Qua đó vốn từ của trẻ được nâng lên,
giúp trẻ tự tin hơn trong giao tiếp.
11

cách di chuyển của chiếc xe đạp. Khi cho trẻ quan sát hình ảnh động như vậy
tôi thấy trẻ lớp mình rất thích thú, tự nhiên trò chuyện với nhau, tự tin khi đọc
thơ, nói to và rõ ràng hơn…điều này chứng tỏ việc ứng dụng công nghệ thông
tin vào quá trình dạy trẻ mang lại hiệu quả rất lớn khi tổ chức hoạt động, đặc
biệt giúp ích rất nhiều cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ.

(Ứng dụng CNTT vào hoạt động dạy trẻ đọc thơ)
2. 3.5. Kết hợp với phụ huynh.
Để nâng cao chất lượng trong quá trình truyền đạt kiến thức cho trẻ cần
có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường. Sự kết hợp này là vô cùng
cần thiết bởi tôi nhận thấy cần phải cho phụ huynh biết được những khó khăn,
vất vả của cô giáo và cần có sự giúp đỡ của phụ huynh. Vì vậy trong giờ đón
13


trả trẻ tôi luôn trao đổi với phụ huynh về việc học tập của các con đặc biệt là
hoạt động đọc thơ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Tôi tuyên truyền cho phụ
huynh biết ở lớp con mình học như thế nào? Học những gì? Tôi cũng đã dán ở
góc tuyên truyền về chương trình học của trẻ mục đích là để phụ huynh nắm
được lịch học của con. Đặc biệt là hoạt động dạy trẻ đọc thơ, tuyên truyền đến
phụ huynh về dạy thêm cho trẻ để trẻ thuộc được bài thơ đó.
Tôi thường xuyên kêu gọi phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có ở
địa phương để làm ra nhiều đồ dung đồ chơi phục vụ cho hoạt động dạy thơ
cho trẻ và một phần kinh phí để mua sắm đồ dung đồ chơi phục vụ cho hoạt
động. Tôi thực hiện việc trao đổi với phụ huynh một cách thường xuyên trong
suốt năm học, đặc biệt tôi đã phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc dạy
trẻ đọc thuộc thơ nhằm mục đích phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Làm được điều
này tôi thấy trẻ lớp tôi nhận thức nhanh hơn, tốt hơn, giáo viên thì không quá
vất vả trong quá trình dạy trẻ còn phụ huynh thì có trách nhiệm hơn trong việc
học của con em mình. Trẻ đọc thuộc nhiều bài thơ tự tin trong giao tiếp, phát


Số
trẻ

Tỷ lệ

57,1% 35/35

100%

42,9% 30/35

85,7%

42,9% 30/35

85,7%

28,3% 25/35

71,4%

34,3% 27/35

77,1%

đơn giản bằng lời
2

Biết hỏi và trả lời một số câu hỏi 15/35

15


* Kết luận:
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua bộ môn làm
quen văn học thể loại đọc thơ là sự tổng hợp toàn bộ nội dung rèn luyện ngôn
ngữ. Nói mạch lạc chứng tỏ ngôn ngữ của trẻ đạt yêu cầu cao về mặt biểu
hiện âm thanh, từ diễn đạt, câu đúng ngữ pháp cũng như sự mạnh dạn tin
tưởng trong giao tiếp.
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở trường mầm non và đặc biệt là ở lứa tuổi
nhà trẻ là vấn đề rất quan trọng và cần thiết. Mức độ phát triển ngôn ngữ của
trẻ còn tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Tôi nhận thấy việc rèn luyện và
phát triển ngôn ngữ cho trẻ là cả quá trình liên tục và có hệ thống đòi hỏi giáo
viên phải kiên trì, bền bỉ, khắc phục khó khăn để tìm ra phương tiện, điều kiện
cần thiết cho sự phát triển toàn diện của các cháu, hơn nữa cô giáo là người
gương mẫu để trẻ noi theo. Điều này đã góp phần bồi dưỡng thế hệ măng non
của đất nước, thực hiện mục tiêu của ngành.
Vì vậy, mỗi giáo viên chúng ta không chỉ dạy trẻ trên tiết học mà còn
phải dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Để làm được việc này, đòi hỏi người giáo
viên phải thường xuyên bồi dưỡng, trau dồi, nâng cao kiến thức về chuyên
môn, nghiệp vụ cho bản than để đáp ứng nhu cầu học hỏi của trẻ và yêu cầu
ngày càng cao của ngành học và của toàn xã hội
Đề tài này tôi không chỉ áp dụng có hiệu quả với việc phát triển ngôn
ngữ thông qua hoạt động dạy thơ cho trẻ 25-36 tháng tuối ở trường tôi mà còn
có thể áp dụng cho việc dạy trẻ ở các trường mầm non trong toàn thành phố
Bắc Giang.

* Bài học kinh nghiệm:
Từ vấn đề nêu trên và những kết quả đã đạt được trong quá trình phát
triển ngôn ngữ thông qua hoạt động dạy thơ cho trẻ 25-36 tháng tuổi, bản thân

lượng để phục vụ cho hoạt động giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
17


Trên đây là một số kinh nghiệm được rút ra trong quá trình công
tác của bản thân tôi khi đang thực hiện tại lớp nhà trẻ 25-36 tháng tuổi trường
Mầm non Ngô Quyền- Thành phố Bắc Giang. Trong quá trình thực hiện,
không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong Hội đồng khoa học các cấp xem
xét, bổ sung, đóng góp ý kiến cho sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn
thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
P. Ngô Quyền, ngày 15 tháng 4 năm 2016
Người viết

Ngô Thị Hồng Diệp

4. Tài liệu tham khảo
[1] (2001) Hoàng Thị Oanh, Phạm Thị Việt, Nguyễn Kim Đức, Phương pháp
phát triển ngôn ngữ cho trẻ dưới 6 tuổi, NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội
18


[2] (2011) Nguyễn Thị Quỳnh Mai, Nguyễn Thị Hạnh “ sách chương trình
giáo dục trẻ 25-36 tháng tuổi”, Nhà xuất bản Hà Nội.
[3] (2011) Bùi Kim Tuyến, Nguyễn thị cẩm Bích, Lưu thị Loan, Vũ Tị hồng
Tâm, Đặng Thu Quỳnh, Các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong
trường Mầm non, Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.

5. Nhận xét, đánh giá của hội đồng khoa học các cấp