PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THIỆU HÓA

TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN VẠN HÀ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MĨ THUẬT Ở
TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN VẠN HÀ

Người thực hiện : Lê Văn Cường
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác : Trường THCS Thị Trấn Vạn Hà
SKKN thuộc lĩnh vực (môn) : Mĩ thuật

THANH HOÁ NĂM 2017
1


MỤC LỤC
TT
1
1.1
1.2
1.3
1.4
2
2.1
2.2
2.2.1
2.2.2


1
2
2
2
2
2
3
3
4
4
5
6
7
11
13
14
14
14

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Xuất phát từ mục tiêu nâng cao tính chủ động, tích cực, tư duy sáng tạo
của học sinh, môn Mĩ thuật ở trường THCS góp phần thực hiện mục tiêu chung
đó là: giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ.
Từ đó hình thành nhân cách con người và kỹ năng sống [ 2] .
Là giáo viên giảng dạy bộ môn Mĩ thuật tại trường THCS Thị Trấn Vạn
Hà - Thiệu Hóa, tôi tự nhận thấy ở những học sinh có kết quả tốt không hoàn
toàn là những em có năng khiếu. Có nhiều học sinh, khi bước đầu học bộ môn
thường cảm thấy rất khó khăn để tiếp thu, đó là lý do làm cho các em này tỏ ra

- Năng lực giao tiếp biểu đạt
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu lí luận:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp:
- Phương pháp thực nghiệm:
- Phương pháp so sánh và chứng minh:
- Phương pháp thống kê:
2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Tạo cho các em thật sự đam mê, hứng thú đối với môn Mĩ thuật. Thông
qua các phương pháp dạy học mới, đồ dùng trực quan sinh động… giúp các em
tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng hiệu qua đó là trách nhiệm của người giáo
viên. Từ đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.
3


- Do đặc trưng bộ môn Mĩ thuật là môn học nghệ thuật, nên việc rèn luyện
và phát triển các kỹ năng, năng lực là cần thiết. Có được các kỹ năng học sinh sẽ
chủ động sáng tạo, thể hiện ý tưởng riêng của mình. Đó được gọi là năng lực cá
nhân của các em [1] .
- Khi biết vận dụng những kỹ năng trong bài học ở mỗi học sinh sẽ giúp
cho giáo viên giảng dạy bộ môn thuận lợi hơn và đỡ vất vả hơn.
- Các kỹ năng được phát triển ngoài mục tiêu được đặt ra cho môn Mĩ
thuật ở THCS là dạy học sinh biết nhận ra cái đẹp, tập sáng tạo và biết vân dụng
cái đẹp vào thực tiễn học tập và sinh hoạt hàng ngày, nó còn tạo cho học sinh sự
đam mê dẫn tới những thành công của các em trong môn học. Ngoài ra có thể
sau này theo chương trình phổ thông mới, nó sẽ theo các em vào các trường
THPT, trường chuyên nghiệp có bộ môn Mĩ thuật [ 3] .
Để mục đích đề ra đạt hiệu quả cao thì giáo viên giảng dạy bộ môn thực
hiện sử dụng đồ dùng dạy học; sưu tầm những tranh ảnh, tài liệu có liên quan



- Trng THCS Th Trn Vn H l mt trng trung tõm cht lng cao ca
huyn Thiu Húa, trong nhng nm gn õy nh trng ó c chớnh quyn
a phng quan tõm xõy dng c s vt cht khang trang. Trng t trng
chun quc gia, i ng giỏo viờn vng vng v chuyờn mụn, s ch o kp thi
ca lónh o nh trng ó to nhiu iu kin thun li trong vic dy hc.
- Hc sinh ca trng ó cú ý thc hn trong vic hc tp. Phn ln cỏc em hc
sinh ó cú ý thc trong vic thc hin cỏc nn np ni quy ca nh trng.
- Giỏo viờn cú nng lc chuyờn mụn vng vng, dy ỳng chuyờn mụn o to.
- C s vt cht ca lp hc tng i y , bc u ó gúp phn nõng cao
cht lng ging dy.
- Ban giám hiệu nhà trờng thờng xuyên quan tâm và có những
chỉ đạo kịp thời đến bản thân.
- Học sinh đợc tiếp cận với môn mĩ thuật từ cấp Tiểu học đã tạo
tiền đề cho việc tiếp thu những kiến thức mới cao hơn ở khối
THCS.
b. Nhng khú khn:
- õy l nm hc tip tc thc hin cuc vn ng: Xõy dng trng hc thõn
thin hc sinh tớch cc, y mnh vic ng dng cụng ngh thụng tin vo vic
dy hc. Tuy nhiờn c s vt cht lp hc ca trng THCS Th Trn Vn HThiu Húa vn cha ỏp ng iu kin cú th a cụng ngh thụng tin vo
vic dy hc. ( ch cú mt s lp cú mỏy chiu)
- Mt s thit b phc v cho cụng tỏc dy hc m thut ó c nỏt, h hng,
khụng ỏp ng c nhu cu dy v hc b mụn.
- dựng dy hc cho mụn M thut thiu v s lng v cht lng cha cao.
( a s dựng l do giỏo viờn v hc sinh t chun b)
- Nhà trờng cha có phòng học dành riêng cho bộ môn Mĩ thuật,
đồ dùng dạy học còn thiếu về số lợng và kém về chất lợng.
- Sách tham khảo cho giáo viên Mĩ thuật còn cha có dẫn đến
việc nghiên cứu bài trớc khi lên lớp còn hạn chế.

Lớp Sĩ số
7A
32
7B
36
7C
31
7D
30

Đạt (Đ)
Số lượng
25
25
18
16

Tỉ lệ
78 %
69 %
58 %
53 %

Chưa Đạt (CĐ)
Số lượng
Tỉ lệ
7
22 %
11
31 %

yêu môn học hơn.
Theo yêu cầu chung, một tiết dạy tốt và bồi dưỡng, phát triển các kĩ năng
cho học sinh học môn Mĩ thuật bậc THCS là phải có sử dụng đồ dùng dạy học.
Từ đồ dùng trực quan đó học sinh thấy thích thú trong quá trình học tập qua đó
dám thể hiện bản thân, từ đó mà chất lượng giáo dục thẩm mĩ được nâng cao.
Các em tạo cho mình được nhiều kĩ năng ví dụ như:
+ Khả năng quan sát các đồ vật, sự vật, hiện tượng một cách đúng, chính xác.
khả năng nhận biết cái đẹp, khả năng suy nghĩ có so sánh, đối chiếu, phân tích
và tổng hợp về hình tượng.
+ Khả năng vân dụng những hiểu biết qua quan sát so sánh vào trong bài
học để có thể sắp xếp bố cục, vẽ nét, vẽ hình, vẽ đậm nhật, vẽ màu…
Đối với mỗi phân môn thì vai trò của các kỹ năng có những chức năng có
thể nói là khác nhau nhưng đều có tầm quan trọng riêng không thể tách rời trong
mỗi giờ học Mĩ thuật.
Học sinh cùng có vai trò đánh giá kết quả học tập của mình để qua đó tiếp
tục khám phá những kiến thức mới một cách chủ động chứ không thụ động là
lắng nghe ý kiến và tiếp thu kiến thức từ giáo viên.
Vận dụng sự hiểu biết về cái đẹp vào trong cuộc sống cũng như trong học
tập, để tô điểm cho các vật dụng của các em như quần áo, sách bút, góc học
tập… Khả năng quan sát thiên nhiên, tư duy hình tượng có thể giúp cho học sinh
có vốn sống và hiểu biết xã hội cao hơn, sinh động và phong phú hơn.
Môn Mĩ thuật THCS là dạy học sinh nhận ra cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp,
vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt hành ngày và cho công việc
mai sau góp phần xây dựng con người lao động mới phục vụ cho công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước.
2. 3. Các giải pháp giải quyết vấn đề.
2.3.1. Các giải pháp
Muốn truyền thụ kiến thức để “phát triển năng lực và các kĩ năng cho học
sinh học môn Mĩ thuật bậc THCS” thì mỗi giáo viên đều có một giải pháp riêng
của mình, việc biết vận dụng từng giải pháp vào giảng dạy cụ thể từng bài đó là

trong tư duy thẩm mỹ.
Theo chương trình năm 2000, môn mĩ thuật bậc THCS gồm có 4 phân
môn: vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh và thưởng thức mĩ thuật. Sang bậc
THCS, phần thực hành chủ yếu là vẽ như vẽ tranh, vẽ theo mẫu, vẽ trang trí nên
đã ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng, tư duy tạo hình của học sinh. Dưới đây
là một số đặc điểm tư duy tạo hình đặc trưng ở học sinh THCS mà sau nhiều
năm giảng dạy tôi đã phát hiện.
Ở tuổi lớp 6 các em không thể tránh khỏi những bỡ ngỡ trước môi trường
học tập mới, trước cách thức học tập mới cùng với yêu cầu mới của môn học
cao hơn cấp tiểu học, những điều đó đã có tác động không nhỏ đến tư duy tạo
hình của các em.
Đến khi lên lớp 7 thì mức độ nhận thức và trình độ của các em đã quen dần
với cấp học, tư duy của các em có những chuyển biến và hòa nhập với môi
trường THCS. Song nhìn chung, tranh vẽ của các em lớp 6 và lớp 7 vẫn giữ
được những nét ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng và ngộ nghĩnh đáng yêu. Tranh
vẽ của các em vẫn hay sử dụng những màu nguyên chất, mạnh mẽ về độ đậm
nhạt, sắc màu rực rỡ, tươi vui. Nét vẽ và hình vẽ của các em cũng trau chuốt và
tỉ mỉ hơn so với lứa tuổi tiểu học. Nhiều học sinh bước đầu đã thể hiện được luật
xa gần vào tranh để miêu tả sự vật, hiện tượng mà các em quan sát được trong
thực tế. Tuy nhiên, ở trình độ của các em thì lối vẽ này có thể tạo nên sự gò bó,
vô tình làm mất đi vẻ hồn nhiên, ngây thơ của các em.
Ở tuổi lớp 8 và lớp 9, nét và hình vẽ của các em đã đi vào diễn tả nhiều
hơn, sự sáng tạo được các em thể hiện trong tranh vẽ của mình, các bài vẽ có ý
đồ hơn, các em thích thể hiện những hiểu biết của mình vào tranh hơn. Do vậy
mà yếu tố ngây thơ và hồn nhiên vốn có của tranh thiếu nhi bị giảm đi phần nào.

8


Nhưng rõ ràng yếu tố tư duy được các em thể hiện rất rõ nét thông qua các loại

tiết dạy.
d. Nghiên cứu kĩ từng loại bài trước khi lên lớp.
- Việc đầu tiên tôi cần nghiên cứu là nội dung bài học và các kỹ năng chủ yếu.
(Ví dụ hôm này bài học có chủ đề là gì và thông qua bài học giáo viên cần phát
triển cho các em kỹ năng nào.)
- Sự thể hiện của các kỹ năng qua các loại bài dạy. (mỗi phân môn trong mĩ
thuật có các kỹ năng khác nhau, do vậy giáo viên không áp dụng máy mọc mà
phải linh hoạt.)
- Tìm ra những kỹ năng được phát triển thuận lợi, những kỹ năng còn hạn chế.
( khả năng của học sinh không đồng đều nên giáo viên phải biết phân loại đối
tượng để bồi dưỡng mới có kết quả). Cách khắc phục những kỹ năng còn hạn

9


chế. ( không phải học sinh nào cũng tiếp thu tốt, giáo viên nên động viên các em
và có biện pháp riêng để các em không tự ti với các bạn)
e. Chọn ra một số kĩ năng cơ bản làm nền tảng.
+ Kỹ năng quan sát.
Là khả năng quan sát các đồ vật, sự vật, hiện tượng một cách đúng, chính
xác. Có thể quan sát từ bao quát đến chi tiết. Từ việc quan sát học sinh sẽ đưa ra
những nhận xét chính xác về hình dáng , màu sắc, đặc điểm và ánh sáng…
Đây là kỹ năng quan trọng trong môn Mĩ thuật được thể hiện nhiều trong
các giờ vẽ theo mẫu hay vẽ ngoai trời, ngoài ra nó còn đựơc thể hiện nhiều
trong cuộc sống hàng ngày…
Khả năng quan sát và nhận xét chính xác sẽ làm nền tảng cho các kỹ năng
khác phát triển
+ Kỹ năng cảm thụ thẩm mỹ.
Là khả năng nhận biết cái đẹp. Sau khi học sinh quan sát sẽ đưa ra những
nhận xét về cái đẹp thông qua bố cục, hình dáng cấu trúc tỷ lệ, màu sắc, đậm


thu kiến thức từ giáo viên. Mặt khác sự tích cực chủ động trong học tập sẽ giúp
học sinh chủ động sáng tạo vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách tích cực
hơn.
* Đối với từng loại bài Mĩ thuật, tuỳ theo mức độ cần thiết của bài học cụ
thể mà có thể rèn luyện hay phát triển ở học sinh các kỹ năng cho phù hợp ví
dụ:
+ Các loại bài vẽ theo mẫu: Thường phát triển cho học sinh khả năng
quan sát đúng những sự vật, hiện tượng, màu sắc ….
+ Các loại bài vẽ trang trí: Nhằm phát triển tốt nhất cho học sinh những
khả năng vận dụng những hiểu biết vào trong cuộc sống.
+ Các loại bài vẽ tranh: Giúp cho học sinh có khả năng tư duy hình tượng,
liên tưởng đến nhưng hình ảnh mà các em đã gặp thường ngày.
+ Các loại bài thường thức Mĩ thuật: Thường hướng các em tới khả năng
đánh giá, nhận xét về cái đẹp....
Nhưng bản thân tôi vẫn luôn nhận thức trong các kỹ năng ấy có những kỹ
năng quan trọng hơn, nó đóng vai trò nền tảng cho các kỹ năng khác phát triển
được thuận lợi.
- Tôi chú trọng phát triển kỹ năng quan sát nhận xét trong phân môn vẽ
theo mẫu và coi quan sát để đưa ra nhận xét chính xác là xương sống để học
tốt môn mỹ thuật trong các cấp học.
Trong bài vẽ theo mẫu học sinh được rèn luyện tốt nhất khả năng quan
sát. Từ việc quan sát, so sánh các phần của vật hay giữa các vật với nhau, tìm
ra đường nét, mảng khối, màu sắc … ở mẫu vẽ trên lớp học sinh sẽ có thói
quen quan sát những không gian lớn hơn như cảnh vật, con người….
Từ thói quen quan sát học sinh sẽ có những ghi nhớ, khi gặp những bài
vẽ tranh đề tài các em sẽ vận dụng những ghi nhớ đó để làm tăng khả năng tư
duy và có thể rễ ràng chọn được đề tài.
Khả năng quan sát tốt cùng sự nhận xét chính xác đối tượng của học sinh
sẽ giúp cho khả năng thực hành phát triển vì các em có thể vẽ được chính xác

giáo viên phải vận dụng phương pháp trực quan sinh động ( chuẩn bị mẫu vẽ ,
tranh ảnh … đẹp hấp dẫn). luôn luôn đặt những câu hỏi gợi mở để học sinh
khám phá về sự vận hiện tượng.
Năng lực thực hành sáng tạo.
Tôi không áp đặt máy móc đối với từng học sinh mà để các em tự do sáng
tạo trong thực hành, Giáo viên chỉ định hướng để các em không đi qua xa nội
dung chủ đề. Do đặc trưng của bộ môn nên hầu hết trong các giờ Mĩ thuật các
em đều có thời gian thực hành (thể hiện bài vẽ), trong thời gian đó các em được
tự do sáng tạo theo cảm nhận riêng, hầu hết các em đều cảm thấy hứng thú khi
thể hiện bài vẽ của mình.
Năng lực giao tiếp biểu đạt.
Qua sự đánh giá của tôi, các em thường có sự ganh đua tích cực và vân
dụng nhưng khả năng mình có để thể hiện bài vẽ tốt nhất.
Các em luôn có khả năng tìm tòi khám phá những điều mới lạ qua quan sát,
phân tích những sự vật, hiện tượng tự nhiên… qua đó biểu đạt trên sản phẩm của
mình một cách sinh động.
b. Bồi dưỡng, rèn luyện thêm các kỹ năng mà học sinh còn yếu.
Để phát triển được những năng lực trên, tôi thường xuyên bồi dưỡng
những kỹ năng mà các em còn rất hạn chế như:
- Kỹ năng cảm thụ thẩm mỹ.
- Kỹ năng đánh giá.
- Kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Các kỹ năng này sở dĩ còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình phát triển
của học sinh THCS vì:
+ Điều kiện cơ sở vật chất cho môn Mĩ thuật còn nhiều thiếu thốn, học
sinh chưa được thường xuyên tiếp xúc với những môi trường mang tính nghệ
thuật. Đối với giáo viên cũng chưa có đủ những tài liệu tham khảo cần thiết để
nâng cao chất lượng giảng dạy phát huy khả năng nhận biết cái đẹp cho học
sinh.


chưa phát triển ở học sinh mình để có biện pháp bổ sung.
+ Trong các giờ học tôi thường xuyên thay đổi các phương pháp dạy học:
phương pháp vấn đáp; phương pháp thuyết trình; phương pháp trực quan;
phương pháp luyện tập.
+ Phương pháp đánh giá được tôi sử dụng thường xuyên ngoài những
đánh giá các bài vẽ trên lớp, tôi thường xuyên ra bài tập về nhà cho học sinh. Tổ
chức thu và chấm bài, trả bài tại lớp. Tạo điều kiện cho học sinh đựơc rèn luyện
kỹ năng nhận xét và kỹ năng cảm thụ thẩm mỹ.
+ Khuyến khích học sinh vẽ bài theo ý thích ở nhà mà không cần bài đó
có liên quan đến bài học.
+ Tự nghiên cứu trau dồi kiến thức để giải trình các câu hỏi của học sinh
đưa ra khi gặp những khó khăn khi vẽ.

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Là người trực tiếp thực hiện vận dụng các phương pháp bồi dưỡng và rèn
luyện các kỹ năng cho học sinh học môn mĩ thuật tại trường THCS Thị Trấn Vạn
13


Hà, Bản thân tôi nhận thấy rằng các tiết học trở nên sôi nổi, học sinh hứng thú,
tích cực hoạt động và thể hiện năng lực cá nhân, cảm nhận cái đẹp trong nghệ

thuật tạo hình được thể hiện qua, bố cục, đường nét, hình mảng, hình khối,
đậm nhạt, không gian, ánh sáng, màu sắc... Từ đó các em có sự lựa chọn nội
dung đề tài theo ý thích mà thể hiện các kĩ năng theo cảm xúc riêng.
Sau một thời gian tổ chức thực hiện và áp dụng các biện pháp ở các lớp
thuộc khối 7 trường THCS Thị Trấn Vạn Hà trong thời gian từ giữa học kỳ
1đến giữa học kỳ 2 năm học 2016-2017. Thông qua các bài học, bài tập,
bài kiểm tra định kỳ đã cho thấy kết quả cụ thể như sau:
Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiêm:

0%
3
8%
3
10 %
4
13 %

Dưới đây là kết quả trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Khối lớp 7
Lớp Sĩ số
7A
32
7B
36
7C
31
7D
30

Đạt (Đ)
Số lượng
25
25
18
16

Tỉ lệ
78 %
69 %


bộ môn rất riêng, khi dạy học mĩ thuật giáo viên rèn luyện cho học sinh các kỹ
năng cơ bản là cốt lõi dẫn đến thành công cho việc học tập. Do vậy. Để làm
được điều đó, bản thân người giáo viên khi giảng dạy cũng cần trang bị cho
mình những kiến thức chuyên môn vững vàng, những phương pháp dạy học tích
cực, phù hợp với đặc trưng môn mĩ thuật và đặc biệt là các kỹ năng cơ bản cần
thiết để phát huy năng lực của từng học sinh, giúp các em có động cơ học tập
đúng đắn.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi khi dạy học bộ môn mĩ thuật tại
trường THCS Thị Trấn Vạn Hà. Qua việc vận dụng của bản thân, tôi thấy giờ
dạy đạt hiệu quả cao hơn. Học sinh rất hứng thú, nắm vững được kiến thức, phát
triển được các kỹ năng và vẽ tranh đẹp hơn cũng như vận dụng kiến thức học
được vào cuộc sống hằng ngày.
3.2. Kiến nghị
Để phục vụ cho việc giảng dạy môn Mỹ thuật ngày càng có hiệu quả hơn
tôi xin khiến nghị như sau:
+ Nhà trường và các cấp quản lý giáo dục cần quan tâm hơn nữa tới đội ngũ giáo
viên dạy môn mĩ thuật.
+ Trang bị đầy đủ hơn các đồ dùng dạy môn mĩ thuật, các tranh ảnh, sách tham
khảo… ở trong nhà trường.
+ Tăng cường cơ sở vật chất trang thiết bị như: máy chiếu, máy tính, phòng học
riêng cho môn mĩ thuật.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 30 tháng 3 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.



1

Tên đề tài

Năm học

“Phương pháp tổ chức lớp học
theo nhóm trong dạy vẽ theo
mẫu ở trường THCS”

2003-2004

2

“Vẽ theo mẫu ở Trường THCS
Thực trạng và Giải pháp”

2006-2007

3

“Một số phương pháp nâng cao
hiệu qủa sử dụng giáo án điện tử
trong dạy học mỹ thuật.”

2009-2010

Xếp loại
cấp