Mục lục
Tên mục

Trang

1. MỞ ĐẦU

1

1.1. Lí do chọn đề tài.

1

1.2. Mục đích nghiên cứu.

1

1.3. Đối tượng nghiên cứu.

2

1.4. Phương pháp nghiên cứu.

2

1.5. Những điểm mới của SKKN.

2

2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM


1


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Đảng và Nhà nước luôn luôn quan tâm tới công tác thể dục thể thao nói
chung và giáo dục thể chất trong nhà trường nói riêng. Coi sức khoẻ là vốn quí
nhất của con người.
Tháng 3 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn dân tập thể
dục. Người viết: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc
gì cũng cần có sức khỏe mới thành công. Mỗi người dân yếu ớt, tức là làm cho
cả nước yếu ớt một phần. Mỗi người dân khỏe mạnh là góp phần làm cho cả
nước khỏe mạnh. Vì thế tập luyện thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của
người dân yêu nước”.
Song song với chương trình giảng dạy các môn khoa học trong nhà
trường, nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản, có hệ thống các
môn khoa học tự nhiên, xã hội và khoa học kỹ thuật, việc giáo dục thể chất
trong nhà trường có vài trò hết sức quan trọng giúp cho học sinh phát triển một
cách toàn diện về đức, trí, thể, mỹ… Ngoài ra còn giúp cho các hiểu được một
số kiến thức, kĩ năng cơ bản để tập luyện giữ gìn sức khoẻ, nâng cao thể lực,
góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn, thói quen tự
giác tập luyện thể dục thể thao.
Trở lại với lĩnh vực giảng dạy bộ môn thể dục (giáo dục thể chất) ở
trường THCS. Nhằm thúc đẩy sự phát triển hài hoà của cơ thể như: Tư thế
ngay ngắn, cơ thể phát triển cân đối, nâng cao khả năng chức phận của cơ thể
như: Tăng cường trao đổi chất, rèn luyện thần kinh thăng bằng, phát triển hợp
lí các tố chất thể lực. Môn thể dục là môn học hầu hết các học sinh rất hứng
thú, say mê, đặc biệt là môn thể thao Đá cầu.
Ở Việt Nam, Đá cầu có từ xa xưa và được ông cha ta dùng làm phương
tiện quan trọng để rèn luyện sức khoẻ cũng như thể lực. Nó cũng đóng vai trò

6 trường PTDTBT THCS Thanh Xuân.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Điều tra, khảo sát thực trạng dạy và học thể dục ở trường PTDTBT
THCS Thanh Xuân.
- Phỏng vấn các bạn đồng nghiệp (giáo viên thể dục ) các trường bạn như:
THCS Hồi Xuân, THCS Phú Lệ, THCS Phú Sơn… và học sinh lớp 6 trường
PTDTBT THCS Thanh Xuân.
- Quan sát tình hình phát triển tác thể dục thể thao ở địa phương, nhà
trường, và quá trình tập luyện tác thể dục thể thao của học sinh ở trường cũng
như ở nhà.
- Phân tích các đối tượng học sinh, thực trạng môn học và tổng hợp các kỹ
năng chuyên môn.
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
- Lồng ghép các hoạt động trò chơi trong quá trình thực hiện.
- Thêm các test kiểm tra nhằm tìm ra nguyên nghân và cách khắc phục
những sai lầm thường mắc để có biện pháp khắc phục.
- Tăng lượng vận động trong các test kiểm tra.
- Sử dụng thêm một số biện pháp tập luyện trong quá trình thực hiện.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận
Trong luyện tập môn Đá cầu để có được những giờ học đạt kết quả cao
trước tiên cần tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong khi tập luyện nắm
vững nội dung và thực hiện các động tác một cách hoàn hảo... Giáo viên cần
phải nghiên cứu kỹ nội dung bài tập, làm mẫu chính xác từng động tác, thao tác
nhuần thục, phân tích rõ ràng từng chi tiết kĩ thuật động tác trước khi lên lớp.
Giáo viên làm mẫu động tác phải đạt được yêu cầu chính xác, đẹp đúng kĩ
thuật. Vì những động tác làm mẫu dễ gây được ấn tượng trong trí nhớ các em.
3



Trường PTDT Bán trú THCS Thanh Xuân là một trường bán trú nhưng đa
phần học sinh được học tập và ăn, ở tại trường cả tuần chiếm khoảng 70% học
sinh toàn trường, nên các em có điều kiện thuận lợi về sân bãi, dụng cụ và có
nhiều bạn cùng tập luyện môn đá cầu. Vì vậy kết quả xếp loại nội dung cầu của
các em học sinh luôn ở mức cao.
Với điều kiện thực tế của địa phương và của nhà trường thì Đá cầu là môn
thể thao phù hợp với học sinh miền núi nói chung và học sinh trường PTDTBT
THCS Thanh Xuân nói riêng.
Tại Hội khoẻ Phù Đổng huyện Quan Hoá lần thứ 6 năm 2015 nhà trường
cũng đã đạt được nhiều thành tích đáng khích lệ: đạt 3 giải Nhất, 3 giải Nhì, 2
giải Ba.Trong đó có 1 giải Ba nội dung Đá cầu.
Tại cuộc thi hoc sinh giỏi tác thể dục thể thao năm 2017, nhà trường đạt 4
giải Nhì, 3 giải Ba, 2 giải Khuyến khích.
4


2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
Trong quá trình lên lớp tôi đã quan sát học sinh khối lớp 6 trường
PTDTBT THCS Thanh Xuân - Quan Hóa, học một số kĩ thuật đá cầu. Ban đầu
tôi đã xác định được những sai lầm cơ bản và học sinh thường mắc phải.
Qua thực trạng học môn Đá cầu của học sinh lớp 6 trường PTDTBT
THCS Thanh Xuân. Tôi tiến hành thực hiện một số test kiểm tra như sau.
STT

Nội dung Test kiểm tra

Kết quả

Số
HS


60.4

19

39.6

3

Tâng cầu bằng mu bàn chân

48

31

64.6

17

35.4

4

Chuyền cầu theo nhóm hai người

48

24

50

14

29.2

Trong quá trình giảng dạy và trong test kiểm tra qua việc học sinh
thựchiện từng động tác, tôi nhận thấy:
+ Tâng cầu bằng đùi
Học sinh thường mắc lỗi:
- Tâng quá xa hoặc quá thấp.
- Di chuyển không đúng hướng cầu rơi hoặc di chuyển chậm.
+ Tâng cầu bằng mu bàn chân
Học sinh thường mắc lỗi:
- Tung cầu lệch hướng.
- Đưa chân sớm quá hoặc muộn quá.
- Di chuyển không đúng hướng cầu rơi hoặc chậm.
+ Chuyền cầu theo nhóm 2 người
Học sinh thường mắc lỗi:
- Phán đoán cầu rơi không chính xác nên không đỡ được cầu.
- Dùng tay đỡ cầu.
- Chuyền cầu không chính xác (quá mạnh hay quá yếu).
+ Phát cầu chính diện bằng mu bàn chân
5


Học sinh thường mắc lỗi:
- Tung cầu không chính xác.
- Chạm cầu không đúng mu bàn chân.
Từ thực tế trên cho thấy kỹ năng đá cầu của học sinh còn hạn chế do rất
nhiều nguyên nhân. Để việc tập luyện cho học sinh có hiệu quả tôi đã tiến hành
tìm hiểu nguyên nhân việc học sinh đá cầu chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

- Chuẩn bị : Đứng chân thuận phía sau hơi co gối, nửa bàn chân trên
chạm đất, trọng tâm dồn vào chân trước. Tay cùng phía với chân thuận cầm cầu,
tay kia buông tự nhiên, mắt nhìn cầu.
6


- Động tác: Tung cầu lên cao khoảng 0,3 - 0,5m cách ngực khoảng 0,2 0,4 m, mắt nhìn theo cầu để dự đoán hướng cầu rơi, co gối chân thuận, dùng đùi
tâng cầu lên cao. Tiếp theo di chuyển theo hướng cầu rơi để tâng cầu lên. Tâng
được cầu liên tục, không để cầu rơi là thước đo đánh giá mức độ thực hiện kỹ
thuật và khả năng khéo léo của mỗi người.
* Tâng cầu bằng má trong bàn chân
- Chẩn bị : Đứng hai chân giạng rộng bằng vai hoặc nhỏ hơn một chút,
tay thuận cầm cầu cao ngang thắt lưng, hướng về phía trước bụng, lòng bàn
tay hướng lên cao cách bụng 0,15 - 0,25m, tay kia buông tự nhiên, mắt nhìn
theo cầu.

- Động tác : Tay cầm cầu hơi hạ cổ tay và cẳng tay xuống một chút để lấy
đà rồi tung cầu lên cao (khoảng 0,4 - 0,6m cách ngực về phía trước khoảng 0,3 0,8m). Mắt nhìn theo cầu, di chuyển nhanh về phía cầu rơi xuống. Dồn trọng
7


tâm vào chân trụ, chân thuận co cẳng chân hướng má trong bàn chân lên cao để
tâng cầu. Tiếp theo hạ chân xuống, di chuyển về phía cầu rơi, rồi lại nhanh
chóng và khéo léo dùng má trong bàn chân tiếp tục tâng cầu. Động tác lặp lại
như vậy sao cho số lần tâng cầu liên tục được càng nhiều càng tốt.
* Tâng cầu bằng mu bàn chân
- Chuẩn bị : Đứng chân trụ trước (chân khác chiều với tay cầm cầu), cả
bàn chân chạm đất. Chân đá (chân cùng chiều với tay cầm cầu) phía sau chạm
đất bằng nửa bàn chân trên. Tay cầm cầu cao ngang thắt lưng và cách người
khoảng 0,2 - 0,3m, đế cầu trên ngón tay 3 và 4, bàn tay ngửa và khum lại để đỡ

trụ) ra trước một bàn chân, sau đó dồn trọng tâm lên chân trụ, đồng thời tung
nhẹ cầu lên cao ở phía trước. Co chân sau (chân đá), dùng mu bàn chân đá mạnh
cầu sang sân đối phương. Khi đá cầu không nâng trọng tam lê cao, bàn chân đá
không nâng cao quá đầ gối.
* Tư thế chuẩn bị và di chuyển
- Tư thế chuẩn bị:
Đứng hai chân rộng bằng vai hoặc chân trước chân sau, hai gối hơi chùng,
thân trên hơi ngả về trước, trọng tâm cơ thể dồn đều vào hai chân hoặc dồn
nhiều vào chân trước, hai tay buông tự nhiên, mắt dõi theo cầu.
- Di chuyển
+ Bước trượt ngang: Để đón cầu bay cao ở hai bên than, cần sử dụng
bước trượt ngang. Cầu bay sang phía bên phải, thì chân phải bước trước. Khi
9


bước, cả hai chân đều trượt là là sát mặt sân, ngực hướng về trước, mắt nhìn
theo cầu.

+ Bước trượt chếch: Để đón cầu của đối phương bay bổng ở phía trước
chếch theo một góc nào đó, do đó để đón cầu cần bước trượt chếch về hướng đó.
Cầu rơi về phía nào thì chân cùng phía đó bước trước, sau đến chân kia, cả hai
chân đều trượt là là sát mặt sân chếch về hướng cầu đến.

- Chạy: Trong đá cầu, chạy thường được sử dụng nhiều hơn cả, gồm chạy
về trước, chạy lùi, sang ngang, chếch về trước. Khi chạy, bàn chân nâng cao
khỏi mặt đất hơn bước trượt và khi chạm đất chủ yếu bằng nửa bàn chân trên,
thân hướng về hướng chạy, mắt nhìn theo cầu.
2.3.3. Giải pháp 3: Hướng dẫn học sinh các kỹ thuật nâng cao để học
sinh phát triển năng khiếu cá nhân
a) Kỹ thuật chắn cầu bằng ngực


2.3.4. Giải pháp 4: Sử dụng một số bài tập bỗ trợ nhằm rèn luyện các
kĩ thuật cho học sinh
Sau khi củng cố kĩ năng đá cầu, cung cấp kĩ thuật đá cầu như trên, nếu
học sinh còn mắc những sai lầm trong từng kĩ thuật, tùy từng lỗi học sin mắc
phải, giáo viên có thể áp dụng biện pháp khắc phục với những bài tập như sau:
* Bài tập 1: Với những học sinh sai về mặt di chuyển (di chuyển không
đúng hướng cầu rơi, di chuyển chậm) giáo viên nên cho học sinh tập các động
tác bổ trợ để tăng độ linh hoạt của khớp hông, gối như:
- Xoạc ngang, dọc.
- Chạy nhẹ kết hợp với đá má trong, má ngoài.
- Đá lăng chân theo chiều ngang, dọc.
- Tập các bài tập di chuyển vị trí kết hợp với xoay người, chuyển hướng.
* Bài tập 2: Với những học sinh không dự đoán được điểm rơi của cầu,
tốc độ bay của cầu, giáo viên nên phân tích cho học sinh tầm quan trọng chú ý
theo điểm rơi của cầu, phân tích tầm quan trọng tốc độ bay của cầu. Giáo viên
nên cho học sinh tập:
- Tập tung cầu, đúng động tác.
- Tự tung bắt cầu.
- Tập co chân và hướng mu bàn chân tâng cầu lên cao không cầu và có cầu.
- Tập đón cầu do người khác tung cho.
- Treo cầu ở độ cao nhất định và tập đá cầu.
* Bài tập 3: Phát cầu thấp chân chính diện đến hai góc xa của sân
- Giáo viên: Chia lớp đứng hai bên sân
đá cầu, làm mẫu động tác (1 lần). (Hình 1)
- Học sinh: Tập luyện động tác theo sự
điều khiển của giáo viên.
- Giáo viên: Theo dõi qua các lần tập, sửa
sai động tác cho học sinh.
* Bài tập 4: Chuyền cầu bằng mu chính diện theo nhóm 2 người

luyện. (Hình 1)
- Thời gian: Trong thời gian 1 phút/ 1 tổ. Nam 3 tổ, nữ 2 tổ. Thời gian
nghỉ giữa các tổ là 1 phút
x
x

x

x

x
x

x
x

x
x

x

x
x

x

x
GV
Hình 1



+ Học sinh: Khi có hiệu lệnh của giáo viên, từng hàng ngang tập đồng loạt
nhảy hai chân nhịp đơn.
+ Giáo viên: Theo dõi qua các lần tập nhắc nhở học sinh tích cực tập
luyện. (Hình 2)
- Thời gian: Mỗi tổ 1 phút: Nam thực hiện 3 tổ, nữ thực hiện 2 tổ. Từng hàng
ngang luân phiên nhau để tập luyện.
x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x


x

x

x

x

x
GV
Hình 2

*Bài tập 3: Di chuyển lên xuống 6-7 m
- Mục đích: Nhằm phát triển sức nhanh di chuyển tiến và lùi cho người tập.
- Chuẩn bị: Sân đá cầu, lưới đá cầu.
- Cách tập:
+ Giáo viên: Chia nhóm cho học sinh tập luyện
+ Học sinh: Tập từng hàng: 1/2 hàng ngang đứng ngang ở cuối sân phải
và 1/2 hàng ngang còn lại đứng ngang ở cuối sân trái. Nghe lệnh còi của giáo
viên: Từng hàng lập tức chạy lên chạm tay vào lưới và chạy lùi về phía cuối sân.
+ Giáo viên: Theo dõi qua các lần tập nhắc nhở học sinh tích cực tập
luyện. (Hình 3)
+ Học sinh: Mỗi em chạy lên xuống 10 lần thì dừng tập.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
x

x


x x

x x

x x

x x

x x

x x
GV
Hình 4

2.3.6. Giải pháp 6: Tăng cường bồi dưỡng kiến thức cho bản thân
- Giáo viên cần phải thường xuyên tăng cường học tập, bồi dưỡng nghiệp
vụ chuyên môn qua sách vở, qua truyền hình, học tập ở đồng nghiệp.
- Thường xuyên rèn luyện thể dục để có thể thị phạm tốt các kỹ thuật,
động tác đá cầu.
- Ngoài những kĩ thuật cơ bản trên, để nâng cao chất lượng đá cầu cho học
sinh giáo viên cần quan tâm từ những học sinh có năng khiếu đá cầu. Đó là cung
cấp cho học sinh những kĩ năng đá cầu như chắn cầu bằng ngực, đánh cầu bằng
đùi, móc cầu bằng mu bàn chân … (như giải pháp 3).
+ Thường xuyên tổ chức cho học sinh đá cầu trong các hoạt động ngoại khóa.
- Tổ chức cho học sinh đá cầu trong các giờ ra chơi.
- Tổ chức cho học sinh đá cầu trong các hội thi giao lưu ở địa phương
trong các dịp lễ.
BÀI SOẠN MINH HỌA
Tiết PPCT: 58
Bài dạy: ĐÁ CẦU:

báo cáo sĩ số cho GV.
- Phổ biến nội dung, yêu cầu giờ
* ĐH nhận lớp:

học:
2. Khởi động
6-8’

- Chạy nhẹ nhàng theo một hàng
1-2

dọc trên địa hình tự nhiên
vòng

- Xoay các khớp, cổ tay, cổ chân, Mỗi
( GV)
đầu gối, hông, vai
động - GV tổ chức cho học sinh khởi
- Ép d/c: + Ép dọc.
tác động.
+ Ép ngang.
thực * ĐH Khởi động:
hiện
     
4Lx8N      
     
Nội dung


( GV)

cầu ,tay kia buông tự nhiên mắt nhìn
cầu.
+ Động tác: Tung cầu lên cao
khoảng 0,3- 0,5m cách ngực khoảng
0,2- 0,4m, mắt nhìn theo cầu để dự
đoán hướng cầu rơi .Di chuyển về
phía cầu rơi ,co gối chân thuận ,dùng
đùi tâng cầu lên cao ,Tiép theo ,di
chuyển theo hướgn cầu rơi để tâng
cầu lên ,tâng được cầu liên tục
,không để cầu rơi là thước đo đánh
giá mức đọ thực hiện kĩ thuật và khả
năng khéo léo của mỗi người.
2. Chạy bền
Luyện tập chạy trên địa hình tự
nhiên
Nam 500m
Nữ 300m
3. Củng cố

- GV làm mẫu, PT kỹ thuật rồi
tổ chức cho học sinh tập luyện.
* ĐH tập luyện:
 
 

( Gv)

 
 

     
     
17


     
( GV)
2. Xuống lớp
- Giáo viên:
+ Nhận xét đánh giá kết quả buổi
học.
+ Ra bài tập về nhà: Luyện tập tâng
cầu bằng đùi.

- Nêu ưu nhược điểm và cách
khắc phục
- Hướng dẫn HS ôn luyện tự tập
ở nhà.
* ĐH xuống lớp:


 
 GV

2.4. Hiệu quả do sáng kiến đem lại
Trong thời gian áp dụng những biện pháp trên, tôi thấy rằng học sinh luôn
yêu thích, ham đá cầu hơn, các em tự giác tập luyện, luyện tập thường xuyên để
rèn luyện sức khỏe. Cho nên kĩ thuật đá cầu của học sinh lớp 6 được nâng lên rõ
rệt. Đó là nhiều em biết tâng cầu bằng đùi, bằng mu bàn chân, chuyền cầu hai
người, phát cầu bằng mu bàn chân … kết quả này góp phần nâng cao chất lượng

12.5

2

Tâng cầu bắng má trong bàn chân

48

43

89.6

5

10.4

3

Tâng cầu bằng mu bàn chân

48

45

93.8

3

6.2



Di chuyển trượt ngang

48

46

95.8

2

4.2

Như vậy qua bảng thống kê khảo sát kĩ thuật đá cầu của học sinh lớp 6
trước thực nghiệm và sau thực nghiệm, tôi thấy các em có sự tiến bộ rõ rệt. Điều
đó góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng môn Thể dục của lớp 6.

18


Có nhiều em có khả năng đá cầu tốt, các em được tham gia nhiều vào các
hoạt động thể dục thể thao, nhiều em đạt giải cao ở những đợt thi do nhà trường
tổ chức kỉ niệm những ngày lễ...đặc biệt, các em đã có ý thức tự giác, chủ động
tích cực tham gia các hoạt động thể dục thể thao, biết đoàn kết giúp đỡ nhau
trong học tập rèn luyện, có thói quen tập luyện thể dục thường xuyên.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Cùng với vui chơi giải chí, thể dục thể thao là một nhu cầu mang tính tự
nhiên của trẻ em. Có thể nói vui chơi, tập luyện thể dục thể thao cũng cần thiết
và quan trọng như ăn uống, ngủ, học tập… Trong đời sống thường ngày của các


19


Ngoài những biện pháp chủ đạo trên, mỗi giáo viên cần chủ động phối
hợp với phụ huynh học sinh, nhà trường tạo nhiều cơ hội để các em được tham
gia thi đá cầu để thể hiện tài năng của mình.
3.2. Kiến nghị
Đề nghị Phòng Giáo dục và Đào tạo thường xuyên tổ chức các giải thi đấu
để các em học sinh tham gia giao lưu thi đấu để từ đó hoàn thiện thêm bản lĩnh
thi đấu, học hỏi kinh nghiệm, phát hiện tài năng thể thao.
Đề nghị nhà trường tiếp tục cho áp dụng các bài tập để sửa chữa và hoàn
thiện kỹ thuật đá cầu cho học sinh của trường.
Đề nghị các giáo viên nhà trường tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các bài
tập cho phù hợp với từng đối tượng và nghiên cứu lựa chọn các bài tập cho các
môn khác nhau.
Đề nghị nhà trường tăng cường mua sắm thêm dụng cụ phục vụ cho giảng
dạy môn thể dục đặc biệt là môn Đá cầu để đáp ứng được nhu cầu hiện nay .
Qua thực tế giảng dạy và áp dụng những biện pháp trên, qua học hỏi bạn
bè đồng nghiệp cũng như tham khảo các tài liệu đã giúp tôi rút ra một số kinh
nghiệm trên và mong được sự tham khảo và góp ý của các bạn đồng nghiệp để
sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn chỉnh hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Quan Hóa, ngày 6 tháng 04 năm 2019

XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN
VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của