SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT THỌ XUÂN 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP KIẾN THỨC GIÁO DỤC GIỚI
TÍNH – SỨC KHỎE SINH SẢN – SỨC KHỎE TÌNH DỤC Ở
MỘT SỐ BÀI TRONG CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 11(CƠ
BẢN) CHO HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM 11A6 TRƯỜNG
THPT THỌ XUÂN 5 QUA CÁC TIẾT SINH HOẠT LỚP

Người thực hiện: Hà Thị Sen
Chức vụ:
Giáo viên
SKKN thuộc môn: Chủ nhiệm

THANH HÓA, NĂM 2019


MỤC LỤC
PHẦN I. MỞ ĐẦU........................................................................ 1
1.1. Lý do chọn đề tài..................................................................... 1
1.2. Mục đích nghiên cứu .............................................................. 1
1.3. Đối tượng nghiên cứu ............................................................. 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu......................................................... 2
PHẦN II. NỘI DUNG.................................................................. 2
2.1. Cơ sở lí luận.............................................................................. 2
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến....................................... 2
2.3. Các giải pháp và tổ chức thực hiện đề tài ............................................... 5
2.3.1. Các giải pháp thực hiện.................................. ..................................... 5

tác được 15 năm và liên tục làm công tác chủ nhiệm lớp và lại là giáo viên dạy
môn sinh học nên tôi hiểu rất rõ về đặc điểm tâm lí, sinh lí của các em ở giai
đoạn tuổi vị thành niên
Và theo GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phương phó chủ tịch hội phụ sản Việt Nam ,
Chủ tịch hội nội tiết sinh sản và vô sinh TPHCM cho biết : Theo báo cáo của vụ
sức khỏe bà mẹ - trẻ em Bộ Y Tế Việt Nam mỗi năm có khoảng 25000 – 30000
ca nạo phá thai được báo cáo chính thức . Tổ chức y tế Thế Giới ( WHO) xếp
Việt Nam vào nước có tỉ lệ nạo phá thai cao nhất thế giới và Châu Á. Trong số
đó tỉ lệ học sinh sinh viên chiếm đa số. Do các em chưa nhận thức được sự chín
chắn trong tình yêu hôn nhân. Vì vậy đã để lại hậu quả đáng tiếc và có thể dẫn
đến những hệ lụy cho sức khỏe của bản thân sau này( đặc biệt là học sinh nữ)
mà trong chương trình sinh học 11 có nhiều bài đề cập đến các kiến thức về giáo
dục giới tính và giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh giúp các em có ý thức
bảo vệ cơ thể, sống lành mạnh.[1]
Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài " Kinh nghiệm lồng ghép kiến
thức giáo dục giới tính – sức khỏe sinh sản – sức khỏe tình dục ở một số bài
trong chương trình sinh học 11 ( Cơ bản) cho học sinh lớp chủ nhiệm 11A6
Trường THPT Thọ Xuân 5 qua các tiết sinh hoạt lớp”
1.2. Mục đích nghiên cứu.

1


Giúp các em hiểu rõ hơn về nội dung, bản chất, các kiến thức về
giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản từ đó góp phần giảm thiểu nạo
phá thai ở tuổi vị thành niên trong giai đoạn hiện nay
1.3. Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh lớp 11A6 Trường THPT Thọ Xuân 5
- Các bài 38,39,40,,45,46,47 SGK sinh học 11
1.4. Phương pháp nghiên cứu

thường

2


- Biết cách phân biệt mối quan hệ lành mạnh và không lành mạnh: Duy trì một
mối quan hệ lành mạnh đòi hỏi kỹ năng mà nhiều người trẻ không bao giờ được
dạy - như giao tiếp tích cực, kiểm soát mâu thuẫn, và quyết định đàm phán xung
quanh hoạt động tình dục, ý thức và tìm hiểu các cách quan hệ tình dục an toàn.
Thiếu sót những kỹ năng này có thể dẫn đến các mối quan hệ không lành mạnh
và thậm chí bạo lực trong giới trẻ.
- Nhận thức được giá trị của bản thân: Giáo dục giới tính không chỉ dạy cho các
em những điều cơ bản vể sự phát triển của tuổi dậy thì, mà còn cung cấp nhận
thức về quyền quyết định muốn hay không muốn làm điều gì, chẳng hạn từ chối
tham gia vào những hoạt động tình dục không mong muốn.
Giáo dục giới tính chính là sự hình thành cho học sinh sự hiểu biết cơ bản về
đạo đức, quy luật sự phát triển tâm sinh lý của con người...hình thành cho các
em những chuẩn mực đạo đức, hình thành những quan niệm về đạo đức lành
mạnh.
Giáo dục giới tính được xem như bộ phận hợp thành của nền giáo dục xã hội. Có
thể nói rằng, giáo dục giới tính phải gắn liền với đạo đức và tư tưởng.
c. Sức khỏe sinh sản là gì?
Sức khỏe sinh sản: “Là tình trạng khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã
hội của tất cả những gì liên quan đến cấu tạo và hoạt động của bộ máy sinh sản
ở tuổi VTN, chứ không chỉ là không có bệnh hay khuyết tật của bộ máy đó”.
d. Sức khỏe tình dục là gì?
Sức khỏe tình dục bao gồm cả sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần.
Trong đó gồm có 2 yếu tố chính là: Sự ham muốn tình dục và hoạt động tình
dục.
Trong cuộc sống, cả nam và nữ đều phải biết cách duy trì sức khỏe tình dục

trường hiện nay chưa được đào tạo kĩ năng này một cách chuyên nghiệp. Điều
này dẫn tới hậu quả là giáo viên né tránh hoặc khi giảng dạy không mang lại
hứng thú cho học sinh. Đặc biệt các giáo viên trẻ thường bỏ qua khi mà chưa có
qui định nào bắt buộc phải dạy giáo dục giới tính trong từng bài học cụ thể.
- Các cấp lãnh đạo cũng bỏ ngỏ khâu quản lí theo dõi giáo dục giới tính. Chưa
có tổng kết, đánh giá về hoạt động này trong nhà trường một cách chính xác, sát
thực. Dạy lồng ghép chỉ là phương án tạm thời, rất cần thiết có những chương
bài chi tiết, cụ thể, phù hợp về giáo dục giới tính. Rất cần thiết đào tạo một đội
ngũ giáo viên chuyên nghiệp, được trang bị đầy đủ kĩ năng, kiến thức, nắm bắt
được tâm lí học sinh để thực hiện các bài dạy giáo dục giới tính, giáo dục sức
khoẻ sinh sản vị thành niên, một cách hiệu quả.
b. Những thuận lợi và khó khăn khi làm SKKN:
Thuận lợi:
- So với các bộ môn khác môn sinh là bộ môn có nhiều kiến thức liên quan tới
giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản – sức khỏe tình dục.
- Bản thân tôi là một giáo viên chủ nhiệm lớp vừa là nữ, và đã có gia đình nên
việc trao đổi với các em về kiến thức giới tính, sức khỏe sinh sản – sức khỏe
tình dục là điều dễ dàng tự nhiên hơn
Khó khăn:
- Trong chương trình đào tạo của Việt Nam, vấn đề giáo dục giới tính cho học
sinh chưa được quan tâm đúng mức. Chưa hề có môn giáo dục giới tính. Vấn đề
này được lồng ghép vào một số nội dung của môt số bài trong môn sinh học,
môn giáo dục công dân, môn địa lí... Tuy nhiên, những nội dung đó vẫn còn

4


chung chung, chưa đáp ứng được nhu cầu hiểu biết và sự cần thiết phải
nắmvững các kiến thức về giới tính của các em học sinh.
- Thái độ của các em khi nói đến những vấn đề liên quan đến giới tính còn khá

dỗ của bản năng ở độ tuổi phát dục.
2.3.2 Một số bài dạy có thể lồng ghép kiến thức giáo dục giới tính – sức
khỏe sinh sản – sức khỏe tình dục cho các em:
Lớp 11
STT

Chương, bài

Kiến thức về giới tính
5


1

Bài 38, 39. Các nhân tố ảnh
hưởng đến sinh trưởng và
phát triển ở động vật

Dậy thì và các yếu tố ảnh hưởng đến sức
khoẻ sinh sản
Hoocmon giới tính
Các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sức
khỏe sinh sản

2

Bài 40. Thực hành Xem
Xem phim về quá trình phát triển của thai
phim về sinh trưởng và phát nhi
triển ở động vật

- Kích thích tối đa tính tích cực, bạo dạn nhưng nghiêm túc của học sinh.
- Giáo viên sử dụng thuật ngữ chính xác nhưng khéo léo làm giảm tính căng
thẳng trong tiết sinh hoạt.
- Kết hợp giữa kiến thức khoa học với kiến thức xã hội, tình yêu, hôn nhân và
gia đình.
2.3.4. Các biện pháp để tổ chức thực hiện:
Bài 38:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRUỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
Ở ĐỘNG VẬT
1. Kiến thức cần lồng ghép
- Thế nào là giai đoạn dậy thì.

6


- Những thay đổi về cấu tạo cơ thể, tâm sinh lí ở giai đoạn dậy thì?
-Nguyên nhân của sự thay đổi này.
2. Vận dụng vào tiết sinh hoạt:
Mục 1.I. Các Hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động
vật có xương sống và người.
- GV. Giới thiệu về các Hoocmon có ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát
triển ở động vật và người và nêu vai trò của từng loại HM sau đó yêu cầu
HS trả lời
? GV: Thế nào là tuổi dậy thì?
HS: Tuổi dậy thì là mốc đánh dấu sự trưởng thành về mặt sinh học của cơ thể.
Chia làm 3 giai đoạn: giai đoạn đầu từ 10 – 13 tuổi; giai đoạn giữa từ 14 – 16
tuổi; giai đoạn cuối từ 17 – 19 tuổi.
? GV: vậy tuổi dậy thì trung bình của người Việt Nam?
HS : Đối với người Việt Nam, trẻ em nữ dậy thì hoàn toàn vào khoảng 12 -14
tuổi, đánh dấu bằng lần có kinh nguyệt đầu tiên; trẻ em nam dậy thì hoàn toàn

- Tạo cho thói quen ăn uống tốt, khoa học.
- Hạn chế ăn quà vặt, thực phẩm thức ăn nhanh.
- Biết tìm hiểu những thực phẩm nào có lợi cho sự phát triển của chúng, và
ngược lại những thực phẩm nào có hại.
- Ăn nhiều chất sắt hơn.
- Ăn thêm nhiều đạm, nhất là các em nam.
- Bổ sung chất kẽm: Đối với nam, lượng kẽm cần bổ sung mỗi ngày là 33%, đối
với nữ là 20%, so với thời kỳ trước dậy thì.
- Ăn nhiều chất canxi: Cả nam và nữ đến độ dậy thì đều cần thêm chừng 33%
hàm lượng canxi so với giai đoạn trước (tương đương 1200 miligram mỗi ngày,
so với 800 miligram ở giai đoạn trước dậy thì).
- Cung cấp thêm vitamin trong thực phẩm.
- Lựa chọn các chất béo có lợi ăn nhiều cá và giảm các món rán.
-GV đưa ra một số thông tin , hình ảnh về một số chất độc hại đối với cơ thể

GV:Chất lượng dân số?Các biện pháp nâng cao chất lượng dân số?
HS: Thảo luận, trả lời.
GV: Chế độ dinh dưỡng hợp lí, tích cực tham gia luyện tập thể dục thể thao,
không sử dụng các chất độc hại đối với cơ thể.
Bài 40: THỰC HÀNH
8


QUAN SÁT SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở MỘT SỐ ĐỘNG VẬT

I. Kiến thức cần lồng ghép:
- Xem phim về quá phát triển của thai nhi
- Quá trình thụ tinh
II. Vận dụng vào tiết sinh hoạt
GV: yêu cầ học sinh khi xem phim cần chú ý những điểm sau:


Ở thời điểm 4 tuần tuổi, thai nhi chỉ bằng 1 hạt mầm nho nhỏ, khoảng 0,35 –
0,6 mm
- Sự phát triển của thai nhi 8 tuần tuổi

10


Dài khoảng 2,5 cm, nặng khoảng vài gram, thai nhi 8 tuần tuổi có kích thước
tương đương với một quả nho Mỹ. Nhỏ xíu .Nhưng lúc này, cơ thể bé đã phát
triển đầy đủ hơn. Mí mắt và đôi tai của thai nhi đang thành hình, và mẹ bầu đã
có thể trông thấy đầu mũi thai nhi thông qua ảnh siêu âm. Tay và chân của bé
cũng đang dần dài ra, trong đó các ngón tay và ngón chân phát triển rõ ràng hơn
hẳn.

Thai nhi 8 tuần đã hoàn thành việc phân chia tim thành 4 ngăn cũng như định
hình các cơ quan nội tạng, cơ bắp, thần kinh
- Sự phát triển thai nhi 12 tuần
Bước qua giai đoạn đầu tiên của thai kỳ, thai nhi 12 tuần có vóc dáng hoàn chỉnh
và đang dần cứng cáp. Mẹ bầu có thể dần dà cảm nhận được sự hiện diện diệu
kỳ của con ở đầu tử cung, trên xương mu.
Vào lần khám thai và siêu âm định kỳ ở thời gian 12 tuần thai, bác sĩ đã có thể
nghe được tim thai bằng những trang thiết bị đặc biệt. Các cơ quan giới tính của
thai nhi lúc này bắt đầu trở nên rõ ràng hơn.
12 tuần tuổi, thai nhi có kích thước bằng một quả mận, với chiều dài 5,3 cm và
cân nặng trong khoảng 14g.
- Sự phát triển của thai nhi 16 tuần
Vào thời điểm tuần thai 16 tuần, thai nhi đã to bằng một quả bơ và có thể nằm
lọt trong lòng bàn tay mẹ. Bé cưng khá nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh và rất
hay bị nấc cụt. Tuy nhiên, mẹ đừng quá lo nhé! Thai nhi nấc cụt là dấu hiệu cho

cho cả mẹ lẫn bé. Nếu có bất cứ dấu hiệu nào bất thường, ngay lập tức báo với
bác sĩ để được thăm khám.
Khả năng sống sót của bé con nếu “bất đắc dĩ” phải chào đời sớm ở 28 tuần tuổi
cũng thuộc dạng khá cao. Tuy nhiên, cẩn tắc vô áy náy, mẹ bầu nên đăng ký
tham gia các khóa học tiền sản để trang bị thêm kiến thức bảo vệ 2 mẹ con khỏi
những tác động gây hại từ bên ngoài.
-

Thai nhi tuần 28 đã tăng thêm 100 gram và có kích thước tương đương một trái
cà tím
12


Sự phát triển của thai nhi 32 tuần tuổi :
Thai nhi nặng gần 2kg và thường xuyên di chuyển xung quanh. Da của em bé ít
có nếp nhăn hơn do có một lớp chất béo bắt đầu hình thành dưới da. Từ thời
điểm này cho đến khi sinh, thai nhi sẽ đạt thêm nửa trọng lượng tương tự lúc
chào đời. Đây là lúc bạn nên hỏi bác sĩ cách làm biểu đồ chuyển động của bào
thai. Hầu hết các mẹ bầu đều đi khám bác sĩ mỗi hai tuần ở giai đoạn này của
thai kỳ.
Thêm một lưu ý về cơ thể mẹ bầu ở tuần thai thứ 32: Bạn có thể nhận thấy
chất lỏng màu vàng rỉ ra từ vú. Đó chính là sữa non, và đó là dấu hiệu cho
thấy ngực của bạn đã sẵn sàng cho “công tác” sản xuất sữa nuôi bé.
-

32 tuần, thai nhi có kích thước tương đương một quả bí đỏ nhỏ
- Sự phát triển của thai nhi ở 36 tuần tuổi
Trung bình, một em bé ở giai đoạn này “cao” khoảng 47 cm và nặng gần 2,7 ký.
Não phát triển rất nhanh. Phổi phát triển gần như đầy đủ. Lúc này đầu của thai
nhi thường nằm ở vị trí xương chậu. Khi đã qua 37 tuần, việc mang thai và các

14


mào gà, mụn rộp sinh dục, trùng roi âm đạo, nhiễm nấm sinh dục, chlamydia…
Khoảng một nửa số người khi nhiễm không có triệu chứng gì hoặc có triệu
chứng không rõ ràng, có thể tự “biến mất” (nhưng không có nghĩa là khỏi bệnh)
Vì vậy.- Cần phải cần phải sử dung các biện pháp tránh thai an toàn mà hiêụ
quả
Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng / lần
Bài 46 - 47:
CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA SINH SẢN
I. Kiến thức cần lồng ghép:
- Hoocmon sinh sản, cơ chế điều hoà sinh sản, các yếu tố ảnh hưởng đến sinh
tinh và sinh trứng  phòng tránh có thai và phá thai ở tuổi vị thành niên.
II. Vận dụng vào tiết sinh hoạt: Mục I bài 46 và mục 2II bài 47
Tìm hiểu tác động của hoocmon trong cơ chế điều hòa sinh tinh, sinh trứng –
Các biện pháp tránh thai
GV. - Giảng giải về cơ chế sinh tinh, sinh trứng
- Giới thiệu về chu kỳ kinh nguyệt và hướng dẫn cách tính ngày rụng trứng
và dễ thụ thai để các em biết cách phòng tránh

? GV. Hậu quả của việc mang thai ở vị thành niên?
HS? - Ảnh hưởng không tốt đến sức khoẻ vì ở tuổi VTN, cơ thể chưa phát triển
đầy đủ cả về sinh – tâm lý, nguy cơ tử vong mẹ và con vẫn còn cao, con trí tuệ
kém, dị tật…
- Về mặt kinh tế – xã hội: phải ngưng việc học hành, khó khăn về kinh tế, làm
tăng nhanh dân số.
GV. Vậy việc nạo phá thai ở tuổi vị thành niên để lại hậu quả sau:
15


THPT Thọ Xuân 5. Tôi nhận thấy đa số các em học sinh hứng thú với nội dung
tôi trình bày, quan trọng hơn là hình thành được cho học sinh một số kỹ năng về
nhận thức, xử lí tình huống và điều đặc biệt hơn là đã giúp đươc các em nhận
thức đúng về vấn đề quan hệ tình dục ở tuổi học sinh là không tốt. Từ đó, điều
chỉnh hành vi để trở nên một học sinh khiêm tốn, có đạo đức, văn hóa và biết xử
lí cơ bản các tình huống trong cuộc sống. giảm thiểu nguy cơ nạo phá thai ở
tuổi vị thành niên.
2.4.2. Hiệu quả đối với bản thân, đồng nghiệp nhà trường
-Đối với bản thân: Qua sáng kiến tôi nhận thấy mình đã đúc rút được một số
kinh nghiệm về kiến thức giáo dục giới tính – giáo dục sức khỏe sinh sản sức
khỏe tình dục để từ đó truyền đạt lại cho các em, hướng dẫn, giáo dục các em
16


những kiến thức, kỹ năng để từ đó các em bước đầu hình thành những kỹ năng
cơ bản trong việc giữ gìn, bảo vệ sức khỏe sinh sản của bản thân.
- Với đồng nghiệp trong nhà trường, sáng kiến của tôi đã được trình bày, thực
nghiệm trước tổ và một số giáo viên cốt cán khác của nhà trường.
- Với nhà trường: Ngoài sử dụng sáng kiến để lồng ghép vào tiết sinh hoạt cho
lớp chủ nhiệm thì tôi cũng vẫn áp dụng sáng kiến cho các lớp tôi dạy và sẽ tiếp
tục rút kinh nghiệm cho những năm tiếp theo để hoàn thiện sáng kiến và áp dụng
phổ biến hơn trong nhà trường.
3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
3.1. Kết luận:
Qua thực tế khi vận dụng các kiến thức về giới tính – sức khỏe sinh sản – sức
khỏe tình dục qua các tiết sinh hoạt cuối tuần của lớp chủ nhiệm tôi thấy rằng để
có thể giúp các em học sinh chủ động hơn trong quá trình lĩnh hội những kiến
thức liên quan đến những vấn đề về giới tính – sức khỏe sinh sản – sức khỏe tình
dục nhằm trang bị cho các em những kiến thức cơ bản, cần thiết cho các em thì
vai trò chủ yếu thuộc về giáo viên. Để thực hiện được điều đó tôi đã.


Hà Thị Sen

Tài liệu tham khảo
1.Chuyên đề: Dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên
2. Tạp chí: Giới tính tuổi vị thành niên
3. Sách giáo khoa sinh học 11 ban cơ bản. Nhà XB giáo dục năm 2007
4. Sách giáo viên sinh học 11 cơ bản – Nhà XB giáo dục năm 2007
5. />6. />7. />8. Tham khảo một số nguồn từ Internet

18


19


.