A. PHẦN CHUNG :
I. LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN:
Môi trường là vấn đề đã và đang thu hút sự quan tâm của toàn nhân loại.
Để bảo vệ môi trường, giáo dục bảo vệ môi trường (GD BVMT ) đuợc xem là một
biện pháp có hiệu quả cao, bởi vì nó giúp con người có được biện pháp đúng đắn trong
việc khai thác, sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên và có ý thức trong việc thực hiện các
nhiệm vụ bảo vệ môi trường.
Hiện nay, việc giáo dục môi trường qua giảng dạy trong các trường học có ý nghĩa
và chiếm vị trí đặc biệt. Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ tương lai đất
nước, những người sẽ thực hiện khai thác, sử dụng, cải tạo và bảo vệ các nguồn tài nguyên
thiên nhiên và môi trường đất nước mình .
Thực tế, trong năm học trước với việc lồng ghép các kiến thức về môi trường vào
chương trình giảng dạy Địa lí 6, học sinh đã có được cái nhìn đúng đắn và toàn diện về vấn
đề môi trường. Song vẫn cần tiếp tục khắc sâu nội dung kiến thức này cho học sinh ở lớp 7
để nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ và hành vi đúng dắn cho học
sinh trong việc BVMT.
Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em qua tiết dạy là một yêu cầu
không thể thiếu trong quá trình dạy học. Vậy phải giáo dục như thế nào mới có hệ thống và
hiệu quả? Tôi xin giới thiệu :
" Kinh nghiệm tích hợp kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường trong tiết dạy Địa lí lớp 7
"
B . PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN SÁNG KIẾN
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Để hình thành kiến thức, kỹ năng, thái độ và phát huy năng lực tự lực tích cực của học
sinh, trong giảng dạy giáo viên có nhiều phương pháp dạy học khác nhau và có nhiều biện
pháp thực hiện. Một trong những biện pháp có hiệu quả là giáo viên xây dựng hệ thống câu
hỏi theo hướng phát huy năng lực tự lực của học sinh. Khi soạn giáo án việc xây dựng câu
1
hỏi giáo dục bảo vệ môi trường được giáo viên thường xuyên tiến hành hầu hết ở các bài có
tích hợp môi trường mang lại kết quả cao trong việc thực hiên mục tiêu của mỗi phần, mỗi

nhiên, bảo vệ môi trường .
• - Học sinh có kĩ năng phát hiện các vấn đề về môi trường và nguyên nhân của nó.
• - Có biện pháp, hành động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề về môi trường và
bảo vệ môi trường.
• - Học sinh tôn trọng, yêu quý thiên nhiên, có ý thức giữ gìn bảo vệ các thành phần
của môi trường tự nhiên (rừng, nước, không khí, đất đai).
• - ủng hộ các hoạt động, các chính sách bảo vệ môi trường, phê phán các họat động,
các hành vi làm ảnh hưởng xấu đến môi trường.
II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI :
1. Loại bài kiến thức môi trường được lồng ghép thành 1 mục, một ý trong bài học.
Trong chương trình Địa lí 7 loại bài kiến thức môi trường được lồng ghép thành
một mục, một ý trong bài học cũng không phải là ít. Nên việc giáo viên tìm ra và xác định
đúng để có ý thức hướng dẫn, truyền đạt kiến thức môi trường, đảm bảo hiệu quả cao cũng
không đơn giản. Điều cần thiết là giáo viên phải có ý thức làm rõ kiến thức về môi trường,
chuẩn bị những nội dung, phương pháp để thể hiện ý đồ, tư tưởng của tác giả sách giáo
khoa, để học sinh hiểu và có hành vi, thái độ về những vấn đề môi trường mà những mục
đích đó, những ý đó cần thể hiện.
Tính chất đặc biệt thể hiện ở chỗ, ngay trong mục tiêu bài giảng cũng nên đề cập đến
kiến thức này. Trong quá trình dạy học phải đạt được mục tiêu đề ra. Muốn vậy phải chuẩn
bị tài liệu, phương tiện, phương pháp hợp lí và có hiệu quả để thực hiện mục tiêu đề ra.
2. Loại bài kiến thức môi trường được tích hợp vào kiến thức địa lí
Trong chương trình Địa lí 7 có nhiều kiến thức giáo dụ môi trường được tích hợp
trong kiến thức địa lí. Có được những kiến thức này phải trên cơ sở GV quan tâm, lưu ý
đến việc kết hợp, bổ xung, thêm vào một cách linh hoạt, khéo léo những kiến thức môi
trường. Kiến thức môi trường ở đây thường liên quan đến những hậu quả của việc phát
triển dân số, phát triển kinh tế, Hoặc những đường lối chính sách, biện pháp của các nhà
nước khác nhau đến việc bảo vệ môi trường và những thành tựu của việc làm này.
VD : Bài 29: Dân cư, xã hội của Châu Phi
Kiến thức môi trường nên đề cập ở phần này là :
3

• - Địa chỉ tích hợp (ở mức độ ?)
• - Xác định nội dung giáo dục bảo vệ môi trường (về kiến thức, kĩ năng, thái độ, hành
vi).
4
• - Giáo viên xác định phương pháp dạy học cho phù hợp nội dung giáo dục bảo vệ
môi trường
Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung GDBVMT Ghi chú
Bài 1 : Dân
số
- Mục 2: Dân số
TG tăng nhanh
trong TK XIX và
XX
- Mục 3 : Sự bùng
nổ dân số.
* Kiến thức : - Hậu quả của sự gia
tăng dân số nhanh và sự bùng nổ dân
số đối với môi trường .
* Kĩ năng : Phân tích mối quan hệ
giữa sự gia tăng dân số nhanh với MT
* Thái độ, hành vi : ủng hộ các chính
sách và các hoạt động nhằm đạt tỉ lệ
gia tăng dân số hợp lí .
Bộ phận
Bài 3 : Quần
cư. Đô thị
hóa
- Mục 2 : Đô thị
hóa. Các siêu đô thị
* Kiến thức

- Khai thác và sử dụng tài nguyên hợp
lí , tiết kiệm và không tổn hại đến MT
* Thái độ, hành vi :
Có ý thức giữ gìn, BVMT tự nhiên;
Phê phán các hành vi làm ảnh hưởng
xấu đến MT đô thị
Liên hệ
Bài 8 : - Mục 1 : Làm
nương rẫy.
- Mục 2 : Làm
ruộng, thâm canh
lúa nước .
* Kiến thức : Biết được các hình thức
canh tác trong nông nghiệp đã có ảnh
hưởng tích cực hoặc tiêu cực như thế
nào đối với MT .
* Kĩ năng : + Nhận biết được qua
tranh ảnh và trên thực tế các hình thức
canh tác trong nông nghiệp đã có ảnh
hưởng tích cực hoặc tiêu cực như thế
Bộ phận
5
nào đối với MT .
+ Phân tích được mối quan hệ giữa
các hình thức canh tác trong nông
nghiệp ở đới nóng và MT .
* Thái độ , hành vi : + ủng hộ các hình
thức canh tác trong nông nghiệp đã có
ảnh hưởng tích cực đối với MT, phê
phán các hình thức ảnh hưởng tiêu cực

phải BVMT trong quá trình sản xuất
nông nghiệp và BVMT để phát triển
sản xuất .
+ Tuyên truyền và giúp đỡ mọi người
xung quanh hiểu được quan hệ tương
hỗ giữa sản xuất nông nghiệp và MT .
Bộ phận
Bài 10 : Dân
số và sức ép
dân số tới tài
nguyên Mt ở
đới nóng .
Mục 1 : Dân số
Mục 2 : Sức ép dân
số tới tài nguyên
MT
Sự gia tăng dân số nhanh và bùng nổ
dân số đã có những tác động tiêu cực
tới tài nguên và MT ở đới nóng .
Toàn
phần
Bài 11 : Di
dân và sự
bùng nổ đô
thị ở đới
nóng
Mục 2 : Đô thị hóa Sự di dân tự do làm tăng dân số và đô
thị hóa nhanh, không theo quy hoạch
dẫn đến những hậu quả nặng nề cho
môi trường .

quỏ nhanh ca cỏc ụ th ó gõy ra
nhng hu qu xu i vi mụi trng
- Phõn tớch nh a lớ v ụ nhim
khụng khớ, ụ nhim nc ụ th .
- ng h cỏc ch trg, chớnh sỏch ,
bin phỏp nhm hn ch sc ộp ca ụ
th vi mụI trng .
ễ nhim
khụng
khớ, ụ
nhim
nc
- B
phn .
Bi 17 : ễ
nhim mụi
trng i
ụn hũa .
Mc 1 : ễ nhim
khụng khớ
Mc 2 : ễ nhim
nc
- Cỏc nguyờn nhõn gõy ụ nhim khụng
khớ, ụ nhim nc cỏc nc phỏt
trin .
- Ngh nh th Kioto v ct gim
lng khớ thi gõy ụ nhim , bo v
bu khớ quyn ca Trỏi t .
- ng h cỏc bin phỏp BVMT, chng
ụ nhim khụng khớ, ụ nhim nc .

hình có nội dung về các vấn đề môi trường.
* Ph ương pháp sử dụng tranh, ảnh địa lý:
• - Việc sử dụng các tranh, ảnh có nội dung về môi trường giúp học sinh dễ dàng nhận
biết các vấn đề về môi trường như hiện tượng ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước,
hiện tượng xói mòn đất ở những vùng đất trống, đồi trọc
• + Cùng bức tranh SGK, trong khi dạy địa lý giáo viên nên sử dụng những hình ảnh
minh hoạ có nội dung địa lý (những hình ảnh minh hoạ đó có lựa chọn và sắp xếp
theo từng chủ đề)
• + Bản chất của phương pháp sử dụng tranh ảnh địa lý là phương pháp: Hướng dẫn
học sinh quan sát, phân tích tranh, ảnh để lĩnh hội kiến thức.
• + Khi dẫn dắt học sinh quan sát trước hết giáo viên cần xác định mục đích, yêu cầu
của việc quan sát tranh đó thể hiện hiện tượng gì ? Vấn đề gì ? ở đâu ? Và mô tả hiện
tượng - Cuối cùng gợi ý học sinh nêu nguyên nhân và hậu quả của hiện tượng.
• Như vậy, khi sử dụng bức ảnh giáo viên cần chuẩn bị những câu hỏi, hướng dẫn học
sinh khai thác nội dung được thể hiện trên bức tranh, ảnh và những câu hỏi yêu cầu
học sinh vẫn dụng những kiến thức đã học – giải thích các hiện tượng được thể hiện
trên bức tranh, ảnh .
VD: Khi dạy bài: ô nhiễm môi trường ở đới ôn hoà
Sử dụng ảnh: 17.3 - SGK
- Mục đích quan sát: Tìm hiểu về vấn đề ô nhiễm nước ở đới ôn hoà
- Tên bức tranh: Thuỷ triều đen trên Đại Tây Dương do tai nạn của tàu trở dầu .
- Bức tranh thể hiện hiện tượng ô nhiễm môi trường nước biển ở Đại Tây Dương.
- Mô tả hiện tượng: Váng dầu loang trên vùng biển.
- Nguyên nhân: Do tai nạn chở dầu
- Hậu quả: Váng dầu làm ô nhiễm nước biển
Lưu ý: Việc lựa chọn tranh, ảnh cho học sinh quan sát, trước hết phải phù hợp với nội
dung và càng thể hiện được nhiều dấu hiệu càng tốt. Tranh ảnh phải rõ ràng, đẹp.
8
Trong dạy học địa lý, giáo viên nên triệt để sử dụng tranh ảnh minh hoạ trong SGK, bởi
vì đó là những phơng tiện minh hoạ đã được lựa chọn để thể hiện các hiện tượng một

• - Bước 3: Kết luận
• Lượng phân bón, thuốc trừ sâu dư thừa làm ô nhiễm không khí, đất và nước.
V . BÀI SOẠN TÍCH HỢP GD BVMT ( Cụ thể một bài )
Tiết 19 Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hoà
I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức: HS cần
- Biết được nguyên nhân gây ô nhiễm nước và không khí ở các nước phát triển
- Biết được các hậu quả do ô nhiễm nước và không khí gây ra cho thiên nhiên và con người
không chỉ ở đới ô hoà mà cho toàn thế giới
2. Kĩ năng
9
- HS luyện tập kĩ năng vẽ biểu đồ hình cột và kĩ năng phân tích ảnh địa lí.
3. Thái độ
- Giáo dục cho học sinh về bảo vệ mơi trường.
Nội dung Gd BVMT :
- Các ngun nhân gây ơ nhiễm khơng khí và ơ nhiễm nước ở các nước phát triển .
- Nghị định thư Kyoto về cắt giảm lượng khí thải gây ơ nhiễm , bv bầu khí quyển của TĐ .
II. Chuẩn bị
1. Giáo viên: - Các tranh ảnh, số liệu, tư liệu về ơ nhiễm mơi trường ở đới ơn hồ
2. Học sinh: - Sưu tầm các tranh ảnh, số liệu về ơ nhiễm mơi trường ở đới ơn hồ
( ảnh chụp Trái Đất với lỗ thủng tầng ơ zơn)
III . Phửụng phaựp : ẹaứm thoái , phãn tớch , trửùc quan , nhoựm
IV. Tiến trình dạy học
1. Ổn định :1'
2. Kiểm tra bài cũ : 4'
? Nét đặc trưng của đơ thị hố ở đới ơn hồ là gì?
? Dân cư tập trung q đơng vào các đơ thị ở đới ơn hồ làm nảy sinh các vấn đề xã hội gì?
Hướng giải quyết ?
3. Bài mới
Đvđ : ở bài 15- Hoạt động sản xuất cơng nghiệp ở đới ơn hồ và bài 16- Đơ thị hố ở đới

+ Mưa axit làm:
 Chết cây cối, động vật.
 Ăn mòn các cơng trình xây dựng, điêu
khắc bằng kim loại.
 Gây ra các bệnh về đường hơ hấp của
con người, vật ni
10
nửụực mửa  SO
2
hoaứ vụựi nửụực 
axớt sunfuric  vỡ vaọy goùi laứ mửa
Axớt ( trong nước mưa có lượng axít tạo
nên chủ yếu từ khói bụi và khí thải)
* HS đọc thuật ngữ "hiệu ứng nhà kính’’ .
? Hiệu ứng nhà kính gây nên hậu quả gì?
- Hiệu ứng nhà kính: là hiện tượng lớp vỏ
ko khí gần mặt đất bị nóng lên do các khí
thải tạo ra 1 lớp màn chắn ở trên cao, ngăn
cản nhiệt mặt trời bức xạ từ mặt đất không
thoát được vào không gian. TĐ nóng lên ->
KH toàn cầu thay đổi, băng 2 cực tan chảy,
mực nước đại dương dâng cao và còn làm
thủng tầng ôzôn .
- Lỗ thủng tầng ô zôn ở nam cực 25,48
triệu km
2
do cq hàng không HK phát hiện
tháng 4 / 1999 . Cq Khí quyển và Đại
dương (NOAA) cụng bố trờn Cụng bỏo
của Viện Hàn lõm KH Mỹ đó cảnh bỏo lỗ

nguyờn tử……
- Trồng cây gây rừng, bảo vệ cây xanh.
2. Ô nhiễm nước : 14'
11
N1 : tỡm nguyẽn nhãn gãy õ nhim
nửụực SH taực hái tụựi TN vaứ con
ngửụứi.
N2 : Ngun nhân gãy õ nhim nửụực
bieồn, taực hái .
+ Sõng ngoứi : nửụực thaỷi nhiều maứu
, vụựi phãn hoaự hóc, thuoỏc trửứ sãu .
+ Bieồn : taọp trung phần lụựn caực ẹT
vaứo 1 daỷi ủaỏt roọng lụựn ko quaự
100km cháy dóc ven bieồn . Vaựng dầu
do chuyẽn chụỷ , do khai thaực. Chaỏt
thaỷi tửứ sõng ngoứi ủoồ ra.
? Với tình trạng ơ nhiễm như vậy gây
những hậu quả gì?
? Quan sát các bức ảnh kết hợp với kiến
thức SGK, em hãy cho biết hiện tượng gì
xảy ra? Tác hại của hiện tượng đó đối với
sinh vật sống trong nước và ven bờ như
thế nào?
?‘‘Thuỷ triều đỏ’’, ‘‘Thuỷ triều đen’’ là
gì?
+ ‘‘Thuỷ triều đỏ’’: do dử thửứa lửụùng
ủám vaứ Nitụ , nửụực thaỷi SH , phãn
hoaự hóc … loaứi Taỷo ủoỷ chửựa chaỏt
ủoọc p.tr raỏt nhanh chieỏm heỏt lửụùng
Oxy trong nửụực , khieỏn cho SV bieồn

NÍKÀHNGNỨUỆH H
TI
X
I
T
AAƯM
GNỜƯRTIÔM
NẢBTẬHN
ÌKAOH
CỰCMAN
13
I
Thông tin bổ sung :
* Nội các Maldives tiến hành phiên họp dưới nước
Ngày 17/10, Tổng thống Maldives Mohamed Nasheed và các bộ trưởng đã tiến hành
phiên họp
nội các dưới nước đầu tiên trên thế giới kéo dài trong vòng 30 phút. . Cuộc họp này là
một động thái mang tính biểu tượng nhằm kêu gọi thế giới giúp đỡ trước nguy cơ
mực nước biển tăng cao, đe dọa sự tồn vong của đảo quốc nhiệt đới này. Ông Nasheed
( tổng thông Manđivơ )nói: "Chúng tôi đang tìm cách phát đi bức thông điệp của
mình để thế giới biết rằng điều gì đang và sẽ xảy ra với Maldives nếu không kiểm soát
được tình trạng biến đổi khí hậu." Ông Nasheed ra tuyên bố trên trong bối cảnh nếu
những dự báo của Liên hợp quốc là đúng thì hầu hết lãnh thổ của Maldives sẽ bị
chìm trong biển nước vào năm 2100 ( Manđivơ là một quần đảo với hơn 1.000 hòn
đảo, trong đó chỉ có khoảng 200 đảo có dân sống )
* Diện tích mặt biển của Trung Quốc bị ô nhiễm nặng
(Agroviet-4/3/2009): Theo một báo cáo mới đây của Cục Đại dương Quốc gia Trung
Quốc (SOA), diện tích mặt biển của Trung Quốc đã bị ô nhiễm trên diện rộng
(khoảng 83%). Như vậy là sau chưa đầy một năm, diện tích ô nhiễm lại tăng lên (từ
78%). Nguyên nhân chủ yếu là do sự phát triển mạnh các loài thực vật vô giá trị như

• Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường qua bộ môn Địa lý giúp các em
nắm vững các kiến thức về môi trường, rèn luyện các em kĩ năng phát hiện các
vấn đề về môi trường và nguyên nhân của nó. Từ đó các em có biện pháp hành
động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề về môi trường - Bảo vệ môi trư-
ờng.
Giáo dục các em tôn trọng, yêu quý thiên nhiên, có ý thức giữa gìn, bảo vệ các thành
phần của môi trường tự nhiên (rừng, nước, không khí, đất đai ) ủng hộ các hoạt
động, các chính sách bảo vệ môi trường, phê phán các hoạt động, các hành vi làm ảnh
hưởng xấu đến môi trường.
• Với phương pháp phát huy tính tích cực hoạt động học tập của học sinh, giáo
viên đã phát hiện ra những em có năng lực học tập thực sự.
• Trước HK I, khảo sát em, có em còn lúng túng trong quá trình lĩnh hội
kiến thức, kỹ năng, quan sát, nhận xét, phân tích tranh ảnh Để rút ra kết
luận còn hạn chế. Sau HK I, chỉ còn em kỹ năng còn lúng túng nhưng đã nắm
bắt được phương pháp học tập.
• Từ thực nghiệm nhỏ này đã khẳng định đúng hướng đề tài. Đồng thời đã
nói lên được tác dụng của các phương pháp đó trong quá trình giảng dạy tích
hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường - Đó là kết quả đề tài tôi đã nghiên
cứu.
Đầu học kỳ I:
Lớp SS
ý thức bảo vệ môi trường của học sinh
Tốt Trung bình Kém
SL % SL % SL %
15
Gần kết thúc học kỳ 1:
Lớp SS
ý thức bảo vệ môi trường của học sinh
Tốt Trung bình Kém
SL % SL % SL %