MỤC LỤC
Trang

1


1. Mở đầu
1. 1. Lí do chọn đề tài
Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ rất quan trọng, đầy
những khó khăn, bởi vì học sinh giỏi là những học sinh có tố chất đặc biệt khả
năng cảm thụ, khả năng tư duy và nhất là khả năng viết. Người giáo viên phải có
quá trình tích lũy kinh nghiệm, sự chuẩn bị và đầu tư nhiều hơn để có thể đạt
hiệu quả và thuyết phục học sinh, làm cho các em thực sự hứng thú và tin tưởng.
Lâu nay, phương pháp dạy và học Văn đã được nói và bàn luận rất nhiều
trong nhiều cuộc hội thảo, nhiều bản tham luận và sáng kiến kinh nghiệm.
Nhưng hầu hết đều tập trung cho các tiết học bình thường, cho kì thi tốt nghiệp
hoặc bồi dưỡng học sinh yếu kém. Nhưng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi phải
có yêu cầu cao hơn rất nhiều. Đó là một nhiệm vụ nặng nề, làm thế nào để đạt
kết quả tốt nhất trong khoảng thời gian ngắn ngủi? Làm sao để chọn được đội
học sinh giỏi và chương trình, phương pháp bồi dưỡng thế nào để các em phát
huy hết năng lực của mình và có một bài làm tốt nhất trong một thời gian làm
bài hạn hẹp đã được ấn định ?... Đó là những điều băn khoăn trăn trở của tôi khi
đảm nhận công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Bằng tất cả mọi nỗ lực của mình
trong suy nghĩ, tìm tòi, trao đổi, thảo luận với các đồng nghiệp trong trường,
trong tỉnh và các đồng nghiệp khác trong ngành giáo dục cả nước cùng với việc
cọ xát thực sự trong thực tiễn trải nghiệm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi văn
ở khối THPT qua nhiều năm học, tôi mạnh dạn chia sẻ một số ý kiến, suy nghĩ
của mình qua thực tiễn giảng dạy bồi dưỡng, qua đề tài sáng kiến kinh nghiệm “
Một số kinh nghiệm và giải pháp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng học sinh giỏi
môn Ngữ văn THPT”
1. 2. Mục đích nghiên cứu

trình bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp.
2. Nội dung
2. 1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Trong trường học ngoài môn Giáo dục công dân thì Ngữ Văn cũng là môn học
rất quan trọng vì là môn học góp phần giáo dục tư tưởng, bồi dưỡng hoàn thiện
nhân cách học sinh. Mỗi bài thơ, bài văn, mỗi tác phẩm văn học trong chương
trình học phổ thông là một bài học đạo đức dành cho học sinh. Môn Ngữ văn,
không chỉ là bộ môn khoa học mà nó còn là bộ môn được xây dựng bằng nghệ
3


thuật ngôn từ. Đọc một tác phẩm văn chương là các em đang được tiếp cận với
những tinh túy được chắt lọc từ trong cuộc sống. Nếu không học môn Văn thì
làm sao thế hệ trẻ ngày nay hiểu được những tấm gương chiến đấu ngoan cường
của những chiến sĩ cách mạng, những người đã hy sinh xương máu nhằm giành
lại độc lập, tự do để bao thế hệ ngày sau được sống yên vui, hạnh phúc? Nếu
không học môn Văn thì làm sao HS hiểu rõ cuộc đời hoạt động cách mạng của
Chủ tịch Hồ Chí Minh, một bậc vĩ nhân tài đức vẹn toàn được cả thế giới kính
phục? Học Văn chính là cách học làm người “ Văn học là nhân học” . Mỗi tác
phẩm văn chương đem lại cho các em nhận thức, những bài học cuộc đời. Từ đó,
các em biết trân trọng, hướng đến cái đẹp, cái thiện, tránh xa cái xấu, cái ác…
Môn Văn thật sự là môn học quan trọng giúp cho học sinh học tốt các môn học
khác.
- Ông cha ta đã đúc kết: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Bồi dưỡng học
sinh giỏi là bước đi học sinh giỏi là công việc khó khăn, vất vả, nhưng cũng đầy
vinh quang, trách nhiệm và niềm tự hào, đòi hỏi giáo viên thường xuyên tự bồi
dưỡng nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức, phương pháp mới phù hợp với xu
thế thời đại; đồng thời cần được các cấp quản lý ngành giáo dục và cấp ủy, chính
quyền các cấp thường xuyên quan tâm, đầu tư, đáp ứng nhu cầu đổi mới toàn
diện và căn bản nền giáo dục đã đề ra. Vì vậy, việc bồi dưỡng Học sinh giỏi ở

học sinh giỏi ở một số môn chưa cao.
- Giáo viên dạy bồi dưỡng đều phải tự soạn chương trình dạy, theo kinh nghiệm
của bản thân, theo chủ quan, tự nghiên cứu, tự sưu tầm tài liệu.
- Nguồn tài chính để chi trả cho giáo viên BDHSG còn hạn hẹp, chưa huy động
được các nguồn tài trợ của các tổ chức, cá nhân.
- Học sinh luôn đứng trước sự lựa chọn giữa học chuyên sâu để thi HSG và học
để thi ĐH, các em không yên tâm vì phải mất nhiều thời gian và ảnh hưởng đến
kết quả học tập ôn thi ĐH sau khi thi HSG.
- Một số ít phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con
em mình, khi nhà trường chọn vào đội tuyển lại chưa quan tâm cho đi bồi
dưỡng.
2. 3. Các sáng kiến kinh nghiệm, giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
- Trước đây, vì chọn học sinh giỏi khối 12 nên giáo viên được phân công
bồi dưỡng đội tuyển đã có kinh nghiệm, định lượng được kiến thức. Tuy nhiên,
5


chọn học sinh giỏi khối 11 toàn tỉnh là một sự lựa chọn phù hợp. Học sinh chưa
bị phân tán tư tưởng lo lắng, áp lực cho kì thi Tốt nghiệp và Đại học ( THPT
Quốc gia).
- Học sinh nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của bộ môn trong cuộc sống
mà chỉ học để thi cử nên rất khó truyền lửa cho các em có được niềm đam mê bộ
môn. Chọn học sinh giỏi đối với bộ môn văn là khó như vậy nên việc học tập có
phần miễn cưỡng. Dù nhiều năm được phân công bồi dưỡng học sinh giỏi nhưng
với sự thay đổi đối tượng và cấu trúc đề thi, rất cần có những kinh nghiệm của
những gióa viên tập huyết. Với thực tiễn giảng dạy và đã có được một số thành
công đáng kể, tôi nhận thấy để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong công tác này
cần thực hiện tốt những công việc sau đây:
Bước 1: Thành lập đội tuyển :
- Chuẩn bị : Ngay từ đầu năm học, việc bồi dưỡng học sinh giỏi đã được đề ra

- Chốt danh sách đội tuyển: Tùy đặc trưng từng môn học mà có những yêu cầu
khác nhau, tuy nhiên đối với môn học Ngữ văn một số yêu tố học sinh cần có là:
- Phải có là lòng yêu thích môn học.
- Chữ nghĩa rõ ràng, sạch đẹp
- Có tư duy tốt, chuyên cần trong học tập
- Tự giác trong học tập ( yếu tố này có thể ban đầu học sinh chưa có thì giáo
viên sẽ hình thành cho học sinh trong quá trình giảng dạy).
* Bước 2: Tổ chức kiểm tra năng lực, năng khiếu của học sinh:
Đây là công việc tiếp theo của giáo viên dạy bồi dưỡng. Mỗi giáo viên
cần phải nắm được năng lực của của học sinh trong đội tuyển: năng lực diễn đạt,
năng lực cảm nhận, năng lực sáng tạo…Công việc này được tiến hành bằng cách
giáo viên cho học sinh kiểm tra ngay tại lớp. Sau khi có bài giáo viên chấm,
chữa bài cho học sinh lấy kết quả, phân loại kết quả học sinh để có kế hoạc bồi
dưỡng.
* Bước 3: Kiểm tra khả năng nắm bắt kiến thức của học sinh:
Sở dĩ phải có bước này bởi một yêu cầu bắt buộc đối với học sinh giỏi là
phải nắm vững kiến thức cơ bản- kiến thức nền rồi mới khơi gợi, nuôi dưỡng,
phát triển cảm xúc, lòng yêu mến văn chương nhu cầu sáng tạo nghệ thuật cho
các em. Đây là biện pháp có tính phương pháp, thậm chí gần như một nguyên
tắc trong dạy học sinh giỏi.
7


* Bước 4: Tiến hành bồi dưỡng:
- Giai đoạn I:
+ Cung cấp những kiến thức lí luận văn học cơ bản: Văn học là gì? Chức năng
của văn học; nội dung và hình thức của văn bản văn học; Ngôn ngữ văn học;
Sáng tạo văn học; Phong cách văn học; Giá trị văn học và tiếp nhận văn học;
Các thể loại văn học: thơ, truyện, kịch… Trong quá trình giảng bài, giáo viên
minh họa bằng các tác phẩm học sinh đã học và chú ý phân tích đặc biệt làm nổi

Có một phụ nữ vừa mất con trai, bà tìm đến một nhà hiền triết và nói:
“Có lời cầu nguyện nào mà ông biết có thể đem con trai tôi sống lại?”
Nhà hiền triết bảo:
“Hãy đem về đây cho ta một hạt giống cây mù tạt được trồng từ gia đình
nào chưa từng bao giờ biết đến đau khổ”.
Người phụ nữ ngay lập tức lên đường đi tìm hạt giống thần kỳ. Đầu tiên
bà đến gõ cửa một ngôi nhà lớn sang trọng và hỏi:
“Tôi đang tìm hạt giống cây mù tạt từ gia đình chưa bao giờ biết đến đau
khổ, có phải nơi này không?”
Họ trả lời bà đã đến nhầm chỗ và bắt đầu kể những tai họa đã xảy đến với
gia đình họ. Bà ngồi lại an ủi họ rối tiếp tục lên đường đi tìm hạt giống thần kỳ.
Nhưng bất cứ nơi nào bà ghé vào, dù ở những ngôi nhà tồi tàn hay sang trọng,
bà đều được nghe những chuyện đau buồn này đến chuyện bất hạnh khác. Bà trở
nên quan tâm và rất muốn chia sẻ nỗi buồn của người khác đến nỗi bà đã quên đi
nỗi buồn của chính bà và quên câu hỏi về hạt giống cây mù tạt thần kỳ mà bà
tìm kiếm.
Thế đó, cách quên đi nỗi buồn của chính mình tốt nhất là hãy chia sẻ với
những người khác, bạn sẽ thấy được sự cảm thông và nỗi buồn của chính mình
cũng được tan biến đi. Hãy quên đi nỗi buồn, bạn nhé!
Câu 1: Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên? (0.5 điểm).
Câu 2: Anh (chị) hiểu như thế nào về hình ảnh hạt giống cây mù tạt trong câu
văn Hãy đem về đây cho ta một hạt giống cây mù tạt được trồng từ gia đình nào
chưa từng bao giờ biết đến đau khổ.(0.75 điểm).

9


Câu 3: Anh (chị) hiểu như thế nào về câu: bất cứ nơi nào bà ghé vào, dù ở
những ngôi nhà tồi tàn hay sang trọng, bà đều được nghe những chuyện đau
buồn này đến chuyện bất hạnh khác. (0,75 điểm).

Ngồi cùng trang giấy nhỏ
Tôi đi học mỗi ngày

Tôi học cây xương rồng
Trời xanh cùng nắng, bão
Tôi học trong nụ hồng
Màu hoa chừng rỏ máu

Tôi học lời ngọn gió
Chẳng bao giờ vu vơ
Tôi học lời của biển
Đừng hạn hẹp bến bờ

Tôi học lời con trẻ
Về thế giới sạch trong
Tôi học lời già cả
Về cuộc sống vô cùng

Tôi học lời chim chóc
Đang nói về bình minh
Và trong bia mộ đá
Lời răn dạy đời mình.
(Theo Internet, Đỗ Trung Quân)
11


Câu 1 (1,0 điểm) Nêu và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được dùng
trong bài thơ.
Câu 2 (1,0 điểm) Hiểu thế nào về 2 câu thơ:
Tôi học lời của biển

đúng giờ giấc, giáo dục động cơ học tập. Duy trì việc học tập thường xuyên
tránh học bập bõm, tuần nào theo lịch chung mất buổi dạy thì phải lên kế hoạch
dạy bù. Từ đó HS sẽ có thái độ nghiêm túc và tự giác trong học tập.
+ Thường xuyên kiểm tra, đánh giá và phân loại đúng đối tượng HS để lựa chọn
chính xác HS đi thi.
+ Khi đến giai đến giai đoạn nước rút phải động viên HS chuẩn bị cả về tâm lý
và sức khỏe cho HS để đi thi tốt nhất.
+ Chế độ dinh dưỡng như thế nào để đảm bảo sức khỏe.
+ Dạy HS một vài kinh nghiệm lấy hơi, giữ bình tĩnh khi thi, tránh tình trạng HS
lo lắng, hồi hộp và run khi viết bài không tốt ảnh hưởng hiệu quả bài làm
- Về phía học sinh:
+ Rèn kỹ năng viết, trình bày khoa học, logic.
+ Tự lên mạng sưu tầm tài liệu, tham khảo
+ Lập sổ tay ghi chép cá nhân.
+ Mạnh dạn trao đổi, hỏi bài GV
+ Không giới hạn không gian học tập: Ở trường học, ở trong lớp
học, học ngoài ghế đá ngoài sân trường, có khi lại kết hợp thể dục
(đi bộ quanh sân trường- học bài)
+ Không giới hạn hình thức học bài: Học một mình (kết hợp đọc, viết để nhớ
lâu); Học cặp đôi; Ôn bài vào sáng sớm (hoặc có khi vừa nghe nhạc vừa học
thuộc bài tùy vào từng học sinh...)
2. 4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường.
- Về thực tiễn áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này trong nhà trường đã mang lại
một kết quả khả quan rõ rệt. Phía giáo viên tham gia bồi dưỡng có được sự chủ
động mạnh dạn, ít gặp những lúng túng và vướng mắc như trước đây khi chưa
áp dụng sáng kiến.

13


3
1 KK

2

2014-2015

4

2

2 KK

3

2016-2017

4

1

1 Nhì

4

2017-2018

4

1



- Nhà trường phải rà soát, lên kế hoạch cụ thể , huy động nguồn lực và sử
dụng hiệu quả nguồn lực đấy cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.
3.2.2. Về phía giáo viên
- Luôn có tâm huyết với nghề, trách nhiệm với công tác phát hiện, bồi
dưỡng nhân tài.
- Kết hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm lớp có học
sinh được phát hiện, đặt mục tiêu cao cả cho nhà trường.
- Được phân công dạy đội tuyển, cần phải có sự đầu tư thời gian, công
sức, tích lũy kinh nghiệm và kiến thức để có những phương pháp, những lượng
kiến thức phù hợp.
Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật
và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật./.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG

Đông Sơn, ngày 06 tháng 4 năm 2019

ĐƠN VỊ
Tôi xin cam doan đây là SKKN của
mình không sao chép nội dung của
người khác
Người viết

Lê Thị Hợp

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1
2
3

Tài liệu Chủ đề tự chọn nâng cao
NXB Giáo dục, 2006
Hướng dẫn Thiết kế bài giảng trên máy tính (ThạcNXB Giáo dục, 2005

10
11
12
13

sĩ Trương Ngọc Châu)
Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THPT
Chuyên đề chuyên sâu Bồi dưỡng Ngữ văn 10
Chuyên đề chuyên sâu Bồi dưỡng Ngữ vă 11
Tham khảo tư liệu từ Internet

NXB Giáo dục, 2007
NXB ĐH QG Hà Nội
NXB ĐH QG Hà Nội

16