Đồ dùng dạy học và phơng pháp sử
dụng đồ dùng trong giờ lịch sử
I. Xuất phát điểm.
Trong việc dạy học dù là phơng pháp truyền thống, cải cách hay đổi
mới thì việc sử dụng đồ dùng dạy học là một vấn đề cần thiết dù là môn khoa
học tự nhiên hay môn khoa học xã hội có sử dụng đồ dùng dạy học đều mang
lại hiệu quả cao.
Phân môn lịch sử là một bộ môn khoa học xã hội rất quan trọng trong
nhà trờng. Nó giúp cho thế hệ trẻ hiểu đợc cuội nguồn dân tộc, biết đợc quá
khứ của tổ tiên .
Từ những hiện vật cụ thể nhng sự kiện lịch sử, học sinh tự hào về truyền
thống dân tộc, tiếp theo, kế thừa và phát huy những tinh hoa của tổ tiên trong
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc ngày nay. Muốn làm sống dậy quá khứ
của lịch sử mỗi bài dạy trên lớp ngoài việc cung cấp đầy đủ những kiến thức
cơ bản cần phải sử dụng một cách hợp lí khéo léo đồ dùng dạy học mới hiện
đợc sự việc đã qua.
Xuất phát từ thực tế đó tôi đã suy nghĩ quyết định thử nghiệm và theo
dõi vấn đề này để rút ra kết luận và kinh nghiệm cho việc giảng dạy môn lịch
sử.
II. Quá trình thực hiện.
1. Thuận lợi: Trong quá trình thực hiện tôi đợc sự giúp đỡ và động viên
của ban giám hiệu, tổ chuyên môn và nhiều cộng sự, Bản thân học hỏi , tim
tòi và rút ra kinh nghịêm, do đó cũng đạt đợc một số kết quả đáng kích lệ.
2. Khó khăn: - Tài liệu nghiên cứu cha đầy đủ
- Hiện vật khó su tầm
- Khả năng về vẽ còn hạn chế
- Việc thiết kế các mẫu vật khó chính xác do vật liệu thiết kế cha hợp lí.
3. Phạm vi đối tợng nghiên cứu.
- Sách giáo khoa lịch sử lớp 6, lớp 7.
- Tài liệu đổi mới phơng pháp dạy học sinh
1

2
Các loại hiện vật bằng đồng nh: Dao, lỡi cày, lỡi quốc, mũi tên đồng và
một số đồ dùng sinh hoạt bằng đồng, các hiện vật này ít khi giáo viên có thể
su tầm đợc. Tuy nhiên trong các bài lịch sử hiện đại cũng có thể su tầm đợc
mặc dù không phải là nhiều.
* Phơng pháp sử dụng.
- Khi giảng dạy loại hiện vật này giáo viên cần nêu rõ hiện vật đợc tìm
thấy ở địa danh nào, nó thuộc loại hiện vật gì và thời kì nào của lịch sử.
- Giáo viên đa hiện vật đến từng bàn để học sinh trực tiếp quan sát mẫu
vật, tự tay cầm nắm cụ thể các mẫu vật ấy để tự mình rút ra nhận xét, đánh
giá.
b. Loại đồ dùng là mẫu vật đợc mô phỏng lại.
- Do các hiện vật thật không đợc tự ý đem khỏi các viện bảo tàng lịch
sử hoặc một số hiện vật đã bị h hỏng không thể di chuyển nên ngời ta đã tạo
ra các mô hình để thay thế các hiện vật đó. Loại mô hình này thờng đợc chế
tạo bằng các chất liệu nh: gỗ, nhựa, gốm rồi quét các loại sơn lên bề mặt, cho
giống hiện vật thật.
* Phơng pháp sử dụng.
- Khi dạy loại đồ dùng này giáo viên cần cho học sinh rõ đó là những
hiện vật có thật (qua tranh vẽ) em thấy hiện vật này có gì giống và khác nhau.
- Học sinh sẽ rút ra kết luận sau khi quan sát và hội ý.
c. Loại đồ dùng bằng tranh ảnh.
- Tranh ảnh đợc sử dụng trong giờ giảng dạy lịch sử đợc coi là biểu đồ
dùng minh hoạ về hiện vật và các di sản đợc lu lại.
- Thông thờng trong sách giáo khoa lịch sử mỗi lớp đều in sẵn. Vậy loại
đồ dùng này đợc coi là những hình có sẵn thông thờng, ngời giáo viên lịch sử
phóng to hình này lên để phân tích cho học sinh dễ nhận biết hơn, loại đồ
dùng này thờng là phóng to các mẫu vật tranh ảnh đơn giản, ngoài ra còn có
một số tranh ảnh minh hoạ các di tích, di sản văn hoá đợc các Công ty thiết
bị trờng học phóng to bằng ảnh màu hoặc ảnh đen trắng.

kiểu đồ dùng này, giáo viên thờng tự thiết kế lấy mọi ký hiệu trên bản đồ, lợc
đồ sẽ đợc xuất hiện trong quá trình tờng thuật diễn biến của cả trận đánh.
Theo tôi khi sử dụng loại bản đồ này giáo viên nên dùng các ký hiệu mô hình
4
làm sẵn bằng bìa cứng theo các mẫu đã quy ớc (nếu là lớp học có bảng từ thì
có thể thiết kế mô hình và ký hiệu bằng loại sắt mỏng) trong quá trình tờng
thuật giáo viên dùng các ký hiệu di động rồi dừng lại đính vào các điểm cần
thiết của bản đồ, sau bài giảng toàn bộ sự kiện diễn biến của trận đánh sẽ
xuất hiện và nằm lại trên bản độ loại đồ dùng này có thể dùng nhiều lần vì nó
có thể gỡ các mô hình, ký hiệu ra khỏi sơ đồ một cách rõ ràng. Dùng kiểu
bản đồ này giáo viên có thể cho học sinh tự cũng cố bài học bằng cách trờng
thuật lại trận đánh mà giáo viên vừa tờng thuật xong. Loại đồ dùng này có
thể tác dụng giúp cho bài giảng hấp dẫn hơn, hứng thú hơn và nội dung khắc
sâu hơn trong trí tởng tợng của học sinh.
IV- ứng dụng cụ thể trong bài giảng
Sau đây là phơng pháp sử dụng cụ thể các loại đồ dùng dạy học trong
một số bài vở ở các khối lớp mà tôi đã sử dụng.
Chơng trình lớp 6 bài 10
Những chuyển biến trong đời sống kinh tế.
A- Mục tiêu bài học
1- Về kiến thức: Học sinh hiểu đợc những chuyển biến lớn có ý nghĩa
hết sức quan trọng trong đời sống của ngời nguyên thuỷ nh: Sự cải tiến các
công cụ sản xuất, phát minh thuật luyện kim và sự xuất hiện của nghề nông
trồng lúa dẫn đến sự ra đời của xóm làng nông nghiệp.
2- Về t tởng:
Giúp học sinh nâng cao tinh thần sáng tạo trong lao động và trân trọng
những thành tựu của ngời xa.
3- Kỷ năng: Nhận biệt đợc những biết đổi về công cụ sản xuất và quan
hệ của chúng đối với các yếu tố khác, bồi dỡng kỷ năng nhận xét, so sánh,
liên hệ thực tế.