SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC NHẰM PHÁT HUY TÍNH
TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO TRONG GIỜ HỌC
ÂM NHẠC CỦA HỌC SINH LỚP 5

Họ và tên : Vũ Thị Thảo
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị : Trường Tiểu học Điện Biên 2.
SKKN thuộc lĩnh vực ( môn ) : Âm nhạc

1


THANH HÓA NĂM 2019

MỤC LỤC
1. Mở đầu……………………………………………………………….trang 1
1.1. Lý do chọn đề tài …………………………………………………..trang 1
1.2. Mục đích nghiên cứu ………………………………………………..trang 2
1.3. Đối tượng nghiên cứu……………………………….……………...trang 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu……………………………….…………..trang 2
2. Nội dung Sáng kiến kinh nghiệm ……..………………………….....trang 2
2.1. Cơ sở lý luận …………………..……………………………………. trang 2
2.2. Thực trạng………………….……………………………………… trang 3
2.3. Giải pháp đã sử dụng ..……………………………………………..trang 4
2.4. Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm ….………………..………..trang 13

môn học có mức độ nhất định về mục đích và nội dung. Âm nhạc tuy không đào
tạo các em thành những ca sỹ, nhạc sỹ nhưng thông qua môn học này đã hình
thành cho các em những kiến thức ban đầu, đặc biệt là trang bị cho các em một
thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển hài hòa và toàn diện
hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn học khác.Thông qua nội dung bài hát
các em thêm yêu cuộc sống, yêu quê hương đất nước, yêu truyền thống, bản sắc
dân tộc con người Việt Nam. Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm
nhạc để bồi dưỡng khả năng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần
cùng các môn học khác phát triển năng lực trí tuệ cho học sinh, bồi dưỡng năng
khiếu nghệ thuật, đẩy mạnh phong trào văn nghệ làm cho không khí của nhà
trường thêm vui tươi lành mạnh.
Từ mục tiêu giáo dục và những lí do chung của môn học âm nhạc nói trên,
bản thân tôi nhận thấy cần có một phương pháp giảng dạy mang tính đặc thù
của việc giáo dục cái hay cái đẹp, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ âm nhạc góp phần
quan trọng vào việc hình thành nhân cách toàn diện của con người mới: Đức Trí - Thể - Mĩ. Trong nghệ thuật, nhất là âm nhạc, sự tích cực sáng tạo của mỗi
cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng. Thực tế, lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa
tuổi học tập theo hứng thú và chủ yếu là cảm tính. Muốn học sinh nhớ được vấn
đề nào đó thì ngoài việc thường xuyên phải củng cố, ôn tập bài học còn cần
3


phải tạo cho các em cảm giác hứng thú và say mê với nội dung cần ghi nhớ,
chắc chắn rằng các em sẽ dễ tiếp thu, dễ nhớ và nhớ lâu hơn. Lứa tuổi học sinh
tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng là lứa tuổi mang đặc điểm nhận
thức, tư duy trực quan và cụ thể. Đối với riêng bộ môn âm nhạc, sẽ thiệt thòi
cho các em nếu giáo viên không tạo điều kiện để học sinh học tập, rèn luyện và
thể hiện sự tích cực tìm hiểu sáng tạo của mình. Dạy âm nhạc giáo viên cần phải
phát huy tính tích cực, sáng tạo cho học sinh từ dễ đến khó, từ sáng tạo ở mức
độ thấp đến mức độ cao.
Xuất phát từ những lý do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số biện pháp

các môn học khác; tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như
những con số nhưng đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê, thậm
chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng
có được. Học âm nhạc mang đến cho học sinh những giây phút thư giãn thoải
mái, học mà chơi - chơi mà học. Thông qua những câu nhạc, những lời ca, âm
4


nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích
cảm xúc của các em giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài hát, từng
câu nhạc.
Chúng ta cũng biết rằng làm bất cứ việc gì nếu có hứng thú thì sẽ đi đến
thành công, đặc biệt đối với học sinh Tiểu học do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi
của các em. Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú, âm nhạc bản thân nó
cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều người, tạo cho các em hứng thú trong học
tập, giúp các em hướng tới cái “Chân - Thiện - Mỹ”môn âm nhạc không chỉ
nâng cao hiệu quả dạy học mà làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái về
tinh thần để học những môn khác như Toán, Tiếng việt được tốt hơn.
Vậy làm thế nào để các em phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng
tạo trong giờ học Âm nhạc? Điều này không chỉ phụ thuộc vào chương trình
giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của người
giáo viên.
Trước hết các em phải nắm được kiến thức về âm nhạc, có sự đam mê, yêu
thích môn học này, đồng thời người giáo viên cần tạo cho các em một tâm trạng
thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc. Để làm được việc đó, một
trong những yếu tố quan trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác các
kiến thức về âm nhạc, tạo điều kiện để các em phát huy được tính tích cực, sáng
tạo của mình.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
a. Thuận lợi:

trường tôi dạy trong năm học trước đạt được như sau :
Tổng số
Hoàn thành tốt
Hoàn thành
Chưa hoàn thành Ghi
học sinh
SL
Tỉ lệ
SL
Tỉ lệ
SL
Tỉ lệ chú
227
110
48,5%
117
51,5%
0
0
* Nhìn vào bảng số liệu, ta thấy rằng tỉ lệ học sinh xếp loại hoàn thành vẫn
đang còn cao. Chính vì vậy tôi mạnh dạn trình bày sáng kiến kinh nghiệm mà
mình đã nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng giờ học Âm nhạc của học sinh
lớp 5.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
a. Đối với nội dung Học hát
Học hát thực chất là quá trình bắt chước của HS để hát đúng giai điệu, lời
ca của bài hát. Sự bắt chước này gồm hoạt động nghe giáo viên hát mẫu, hoặc
đánh đàn rồi tái hiện lại. Với sự bắt chước đó thì chưa thể coi là tích cực, sáng
tạo, vậy muốn có sự tích cực, sáng tạo giáo viên cần phải làm như thế nào?
Ngoài quy trình dạy hát theo các bước cơ bản mà mối giáo viên chúng ta

Hai học sinh đứng đối diện, vừa hát vừa sáng tạo động tác vỗ tay sao cho
phù hợp với nhịp điệu và nội dung của bài hát. Hoạt động này nâng cao sự hợp
tác và năng lực sáng tạo của học sinh, các em có thể nghĩ ra nhiều cách vỗ tay
rất độc đáo và hấp dẫn. Thậm chí ở mỗi câu hát, các em lại áp dụng từng kiểu
vỗ tay khác nhau.
Ví dụ: Về cách vỗ tay theo nhịp ¾ với bài “ Tre ngà bên Lăng Bác ”, 2 em vừa
hát vừa vỗ tay theo cách sau:

7


+ Câu hát thứ 1: phách 1 từng em vỗ hai tay vào nhau, phách 2, 3 vỗ nhẹ lòng
bàn tay của mình vào tay bạn.
+ Câu hát thứ 2: phách 1 từng em vỗ hai tay vào nhau, phách 2 vỗ nhẹ lòng bàn
tay của mình vào tay bạn, phách 3 vỗ nhẹ lưng bàn tay của mình vào tay bạn.
+ Câu hát thứ 3: phách 1 từng em vỗ hai tay vào nhau, phách 2, 3 vỗ nhẹ lòng
bàn tay phải của mình vào tay bạn. Lần tiếp theo, thực hiện với tay trái.
+ Câu hát thứ 4: Thực hiện giống câu hát 1
+ Câu hát thứ 5: Thực hiện giống câu 2
+ Câu hát thứ 6: Thực hiện giống câu 3….
* Khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh
Để học sinh không bị thụ động, giáo viên khuyến khích kỹ năng nghe và đánh
giá của học sinh bằng cách: Giáo viên thay đổi tiết tấu, tốc độ hay dịch giọng
bài hát để học sinh nhận biết và thực hành.
Ví dụ 1:
Khi dạy học sinh bài hát: “Ước mơ” (Nhạc: Trung Quốc – Lời Việt: An Hòa)
Giáo viên thay đổi tốc độ của bài hát: Từ tempo 98 lên 120
Giáo viên hỏi: Em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ bài hát như cô vừa
trình bày?
Học sinh trả lời: Bài hát “Ước mơ” nếu hát ở tốc độ nhanh sẽ không phù


*Cách 1: Sau khi học sinh học bài hát xong, GV đặt câu hỏi:

*Cách 1: Sau khi cho học sinh nghe hát mẫu và đọc lời ca, giáo viên đặt câu
hỏi: Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời
xanh”?
HS sẽ trả lời qua phần gợi mở của giáo viên về nội dung bài hát nói lên điều gì?
Giai điệu bài hát như thế nào? Qua bài hát này bản thân em học tập được gì?
*Cách 2: Học xong bài hát giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, lần lượt từng
nhóm viết lời giới thiệu cho bài hát. Giáo viên sẽ nhận xét, đánh giá. Bên cạnh
đó còn có thể giới thiệu thêm cho các em một vài câu dẫn giói thiệu như:
+ Trẻ em trên trái đất đều mơ ước được học hành, ngày ngày cắp sách đến
trường, được vui chơi, ca hát – có một cuộc sống yên vui, hạnh phúc. Chỉ khi
nào trên Trái Đất của chúng ta không còn chiến tranh, thì hành tinh của chúng ta
sẽ tràn ngập màu xanh của hòa bình và hạnh phúc. Hôm nay nhóm chúng em
xin được gới đến cô giáo và các bạn bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”
(Nhạc và lời: Huy Trân) để nói lên ước vọng của trẻ thơ trên hành tinh chúng
em đang sống và học tập.
* Hướng dẫn học sinh dàn dựng và biểu diễn bài hát:
Với học sinh lớp 5, giáo viên nên dành cho các em nhiều sự tự do hơn khi
lựa chọn hình thức trình bày (đơn ca, song ca, tốp ca), lựa chọn cách hát (hát nối
tiếp, đối đáp, hát có lĩnh xướng, hát bè, hát đuổi…), và sáng tạo động tác phụ
họa cho bài hát.
Thông thường mỗi bài hát giáo viên đều hướng dẫn học sinh hát kết hợp
với vận động giúp cho các em tự nhiên khi hát. Tuy nhiên, ở một số bài giáo
10


viên có thể gợi ý hướng dẫn học sinh một vài động tác múa phụ họa đơn giản,
phù hợp để các em có thêm những lựa chọn khi biểu diễn bài hát.

thời giúp học sinh tiếp thu kiến thức tích cực và tự giác, tạo điều kiện để các em
bộc lộ, thể hiện bản thân một cách tự nhiên; góp phần rèn luyện kĩ năng âm
nhạc và củng cố kiến thức.
*Ví dụ: Bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”
- Sau khi học sinh hát đúng giai điệu của bài hát GV hướng dẫn học sinh chơi
trò chơi: giáo viên làm kí hiệu tay theo các chữ cái A, U, I. Khi giáo viên đưa
tay theo kí hiệu, học sinh hát giai điệu chỉ với 3 chữ cái theo đúng kí hiệu mà cô
giáo hướng dẫn trước lớp.
Câu 1, GV đưa tay kí hiệu chữ A, HS hát “A” theo giai điệu của câu hát 1.
Câu 2, GV đưa tay kí hiệu chữ U, HS hát “U” theo giai điệu của câu hát 2.
Câu 3, GV đưa tay kí hiệu chữ O, HS hát “O” theo giai điệu của câu hát 3.
Câu 4, GV đưa tay kí hiệu chữ I, HS hát “I” theo giai điệu của câu hát 4.
Sang lời 2, GV tiếp tục thay đổi các kí hiệu tương tự như lời 1.
Có thể thực hiện với những bài hát khác. Trò chơi này giúp các em thay đổi
không khí học tập, đồng thời để kiểm tra việc ghi nhớ giai điệu của HS.
Việc kết hợp tổ chức một trò chơi trong giờ học hát vừa giúp học sinh nắm
kiến thức chắc hơn, sâu hơn, nhanh hơn, vừa tạo không khí sôi nổi cho học sinh,
tạo hứng thú cho học sinh học môn Âm nhạc cũng như các môn học khác.
* Sáng tác lời ca mới.
Đây là hoạt động sáng tạo và đòi hỏi rất nhiều kĩ năng cho học sinh. Phần
lớn nội dung này là bài tập nâng cao giành cho những học sinh khá giỏi và có
năng khiếu âm nhạc. Chủ yếu các em sáng tác lời ca mới dựa trên giai điệu của
những bài tập đọc nhạc, bài dân ca hoặc những bài nhạc nước ngoài.
+ Ở lớp 5 có những bài hát như: Ước mơ (Nhạc Trung Quốc), Hát mừng
(Dân ca Hrê – Tây Nguyên).
Ngoài ra, khi học bài hát theo chủ đề nào đó, giáo viên đề nghị học sinh tập
sáng tác bài hát với cùng chủ đề.
Ví dụ:
+ Với chủ đề hòa bình như bài hát: “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”
+ Với chủ đề về thầy cô giáo, mái trường như bài hát: “Những bông hoa

SON
PHA
MI
RÊ
ĐÔ
Bằng sự bồi dưỡng lâu dài và thường xuyên, học sinh đã được chuẩn bị kĩ
năng đọc cao độ của nốt nhạc khá thuần thục và chuẩn xác.
* Luyện tập tiết tấu
Tuy phần tiết tấu tương đối đơn giản hơn phần luyện cao độ nhưng không
phải vì vậy mà học sinh dễ dàng thực hiện. Bởi độ dài của các hình nốt nhạc
không phải được đo bằng cm như trong toán học mà được tính bằng độ dài vang
lên của âm thanh. Đối với học sinh tiểu học thì đó là sự trừu tượng khó nắm bắt.
13


Vậy nên trong các trò chơi tôi đã lấy chính những mô hình nốt nhạc như hình
nốt trắng, hình nốt đen, hình nốt móc đơn, hình nốt móc kép làm phần thưởng
cho những nhóm hay những cá nhân vừa trả lời đúng. Chính những phần
thưởng ý nghĩa đó đã kích thích các em tích cực, năng động tham gia vào tiết
học và cũng qua đó các em dễ dàng nhớ tên các hình nốt nhạc để rồi sau đó việc
nắm bắt độ dài của mỗi hình nốt trở nên đơn giản hơn.
Khi giới thiệu về độ dài hình nốt tôi mô hình hoá cho học sinh dễ nhận ra.
Ví dụ: Tôi dùng đàn mô phỏng độ dài của âm thanh bằng các bước chân
Nốt trắng: hai bước
Nốt đen: một bước
Nốt móc đơn: Nửa bước chân
Với cách cụ thể hoá như trên sẽ giúp học sinh dễ dàng phân biệt được sự
khác nhau về độ dài các hình nốt nhạc. Qua đó tôi tích cực giúp các em thực
hành, luyện tập nhiều lần. Ngoài ra tôi còn cho các em luyện tập tiết tấu thông
qua các trò chơi như: "Nghe tiết tấu đoán câu hát trong bài" hoặc "Nghe tiết tấu

48,5%

Hoàn thành
SL
Tỉ lệ
117

51,5%

Chưa hoàn thành
SL
Tỉ lệ
0

Ghi
chú

0

• Khi đã áp dụng các giải pháp
Tổng số
học sinh
227

Hoàn thành tốt
SL
Tỉ lệ
190

83,7%

3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
15


3.1. Kết luận
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về “ Một số biện pháp dạy học nhằm
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong giờ học Âm nhạc của học
sinh lớp 5” tôi đã đưa những giải pháp đổi mới, sáng tạo cơ bản về cách dạy và
học hát, tập đọc nhạc, đặc biệt là phương pháp dạy thực hành áp dụng cho học
sinh lớp 5 và đa phần các HS trong tập thể rất thích hoạt động sáng tạo. Các em
hứng thú học âm nhạc hơn, thực hành tự tin hơn và có tiến bộ rõ rệt. Tôi rất
mong được sự góp ý trao đổi kinh nghiệm để tìm ra được những phương pháp
tối ưu nhất nhằm giúp HS có hứng thú và ham mê học âm nhạc, từ đó giáo dục
óc thẩm mĩ cho các em, giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống.
Qua áp dụng các giải pháp tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm bổ ích cho
bản thân, đó là:
- Người giáo viên phải nắm vững các kiến thức về nội dung từng bài giảng của
mình, có kĩ năng sư phạm tốt, sáng tạo, đổi mới trong cách tổ chức các hoạt
động dạy học. Luôn chuẩn bị đồ dùng đầy đủ, phong phú, tập kĩ sử dụng đàn
đệm cho các bài hát, các động tác phụ hoạ trước khi lên lớp.
- Tìm hiểu và nắm được trình độ tiếp thu của các đối tượng học sinh trong lớp
để giao nhiệm vụ phù hợp, bên cạnh đó có những phương pháp, hình thức tổ
chức dạy học sao cho tất cả học sinh đều được tham gia hoạt động học tập với
ý thức tự giác, tích cực, chủ động. Thường xuyên tuyên dương, khen ngợi
khích lệ kịp thời.
3.2. Kiến nghị
- Đối với Nhà trường:
Tôi đề nghị Ban giám hiệu trường xây dựng phòng học Âm nhạc riêng, mua
sắm thêm những phương tiện dạy học cần thiết như: tranh ảnh, dụng cụ gõ
đệm… để học sinh được học bằng đa giác quan: nghe, nhìn, vận động phụ họa

5 . Hỏi đáp về đổi mới phương pháp dạy học của Đỗ Đình Hoan ( NXB Giáo
dục )
6. Tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên của Bộ giáo dục.

17


DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC CẤP
CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả : Vũ Thị Thảo .
Chức vụ và đơn vị công tác : Giáo viên dạy Âm nhạc Trường TH Điện Biên 2
TT

Tên đề tài SKKN

1

Mét sè kinh nghiÖm
g©y høng thó cho
häc sinh líp 1 trong
giê häc ¢m nh¹c.
Một số giải pháp nâng cao

2

Cấp đánh
giá xếp loại