ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

LÃ THÙY LINH

THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ PHÁP
VÀ GỢI Ý CHO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội - 2018


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

LÃ THÙY LINH

THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ PHÁP
VÀ GỢI Ý CHO VIỆT NAM

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60 32 01 01

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thành Lợi

Hà Nội - 2018




Lã Thùy Linh


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ....................................................................................................................7
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO
ĐIỆN TỬ ..................................................................................................................15
1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài ...............................................................15
1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của thông tin đồ họa .......................................20
1.3. Đặc điểm của thông tin đồ họa...........................................................................24
1.4. Phân loại thông tin đồ họa trên báo điện tử .......................................................28
1.5. Hình thức thể hiện thông tin đồ họa ...................................................................31
1.6. Giới thiệu báo chí Pháp ......................................................................................35
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 .........................................................................................41
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO
ĐIỆN TỬ LA CROIX, 20 MINUTES VÀ OUEST-FRANCE ............................42
2.1. Sơ lược về các báo điện tử được khảo sát .........................................................42
2.2. Phân tích thông tin đồ họa trên báo điện tử La Croix, 20 Minutes và
Ouest-France ............................................................................................................48
2.3. Đánh giá việc sử dụng thông tin đồ họa trên các báo điện tử Pháp được
khảo sát .....................................................................................................................73
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 .........................................................................................76
CHƢƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ GỢI Ý CHO VIỆT NAM .........77
3.1. Vấn đề sử dụng thông tin đồ họa trên báo điện tử Việt Nam hiện nay ..............77
3.2. Một số gợi ý cho Việt Nam ................................................................................85
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 .........................................................................................99
KẾT LUẬN ............................................................................................................100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................102


2


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Thống kê số lượng thông tin đồ họa được khảo sát trong năm 2017 .......49
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Một bức tranh vẽ gia súc trong hang đá thuộc thung lũng Vezère, miền
Tây nước Pháp có niên đại 8000 năm trước Công nguyên .......................................21
Hình 1.2 “Mr Blight’ s house” – TTĐH đầu tiên dưới dạng hình vẽ minh họa và sơ
đồ được xuất bản trên tờ Times, năm 1806 ...............................................................22
Hình 1.3. TTĐH tương tác dưới dạng biểu đồ hình cánh cung biểu thị số tiền trợ cấp
của chính phủ Pháp theo vùng và số tiền trợ cấp bình quân trên đầu người tại các
vùng đó, đăng trên La Croix ngày 05/10/2017 .........................................................25
Hình 1.4. TTĐH dưới dạng bản đồ thống kê và so sánh các khu vực cháy rừng tại
bang California Mỹ năm 2017, đăng trên La Croix ngày 12/12/2017 ......................26
Hình 1.5. TTĐH tương tác dưới dạng biểu đồ minh họa hình chữ nhật về thành
phần số người di cư trong năm 2016, đăng trên La Croix ngày 20/6/2017 ..............29
Hình 1.6. Video TTĐH về sở thích lựa chọn xe hơi của các tổng thống Pháp, đăng
trên Ouest-France ngày 14/5/2017 ...........................................................................30
Hình 1.7. Biểu đồ tròn kết hợp với hình minh họa, đăng trên Ouest-France ngày
26/4/2017 ...................................................................................................................31
Hình 1.8. Bản đồ thống kê tỷ lệ sinh đẻ trung bình của phụ nữ trên toàn thế giới
trong năm 2016, đăng trên La Croix ngày 16/8/2017 ...............................................34
Hình 1.10. Hình ảnh tờ báo La Gazette được phát hành ngày 09/2/1683.................36
Hình 2.1. Giao diện báo điện tử La Croix .................................................................42
Hình 2.2. Thanh menu trên 20minutes.fr cho phép độc giả dễ dàng lựa chọn các
mục chia nhỏ trong các chuyên mục lớn của tờ báo .................................................45
Hình 2.3. Giao diện của báo điện tử Ouest-France ..................................................47
Hình 2.4. TTĐH dưới dạng hình minh họa kết hợp bản đồ về vụ tấn công khủng bố

Hình 2.17. TTĐH tương tác dưới dạng biểu đồ tròn thống kê và so sánh lượng rượu
vang Bordeaux được nhập khẩu bởi các nước Anh, Trung Quốc, Đức, Mỹ, Bỉ, đăng
trên 20 Minutes ngày 25/4/2017 ................................................................................63

4


Hình 2.18. TTĐH tương tác dưới dạng biểu đồ hình cánh cung thể hiện số lượng
ghế ngồi tại Quốc hội Pháp, được đăng trên La Croix ngày 13/6/2017 ...................63
Hình 2.19. TTĐH tương tác dưới dạng biểu đồ hình cánh cung thể hiện kết quả bầu
cử Hạ viện Pháp sau vòng đầu bỏ phiếu, được đăng trên La Croix ngày 13/6/2017.
...................................................................................................................................64
Hình 2.20. TTĐH tương tác dưới dạng biểu đồ hình chữ nhật so sánh tỷ lệ phiếu
bầu của các Đảng tại Pháp trong tám khu vực bỏ phiếu của Ille-et-Vilaine Pháp,
đăng trên Ouest-France ngày 14/6/2017 ..................................................................65
Hình 2.21. TTĐH tương tác dưới dạng tranh minh họa và biểu đồ tròn có hình minh
họa về chi phí trung bình cho việc mua sắm sách vở, đồ dùng học tập và đồ dùng
thể thao với một học sinh lớp 6 tại Pháp trong năm 2017, đăng trên La Croix ngày
17/8/2017 ...................................................................................................................66
Hình 2.22. TTĐH tương tác dưới dạng đồ thị và biểu đồ cột thống kê số lượng khán
giả đến sân vận động xem Ligue 1 qua các năm và so sánh tỷ lệ ghế ngồi được lấp
kín trong khoảng thời gian từ trên, đăng trên 20 Minutes ngày 06/02/2017 .............67
Hình 2.23. TTĐH tương tác dưới dạng bản đồ về tình trạng cho phép hôn nhân
đồng giới tại châu Âu, đăng trên La Croix ngày 29/6/2017 .....................................68
Hình 2.24. Chỉ dẫn vùng cấm rượu trên bản đồ tương tác đăng trên Ouest-France,
ngày 29/3/2017 ..........................................................................................................68
Hình 2.25. TTĐH tương tác dưới dạng sơ đồ về những nhóm người ủng hộ tổng
thống Emmanuel Macron, đăng trên Ouest-France ngày 06/4/2017 .......................69
Hình 2.26. TTĐH dưới dạng sơ đồ tương tác phân tích cấu tạo bên trong con tàu
Queen Mary 2, đăng trên Ouest-France ngày 23/6/2017 .........................................70

1. Lý do lựa chọn đề tài
Trong dòng chảy thông tin trên Internet từ các phương tiện truyền thông
truyền thống và truyền thông mạng xã hội, công chúng có xu hướng lựa chọn tiếp
cận các thông tin đơn giản và dễ hiểu nhất. Nếu trước đây, vào năm 2000, khoảng
chú ý của con người là 12 giây thì đến năm 2013, khoảng chú ý đó đã giảm xuống
còn 8 giây (nghiên cứu người tiêu dùng của Microsoft vào năm 2016). Như vậy, rõ
ràng, công chúng, cụ thể hơn là độc giả, đang giảm dần mức độ ưu tiên trong việc
“tiêu thụ” tin tức để có thể làm được nhiều việc cùng một lúc. Một bài viết nhiều
chữ có thể đã không còn hấp dẫn được độc giả trong thời đại báo chí công nghệ 4.0
ngày nay. Độc giả quan tâm tới tin tức ngắn gọn nhất, bắt mắt nhất mà vẫn đảm bảo
được yếu tố dễ hiểu cho mọi đối tượng công chúng. Hay nói cách khác, chỉ bằng vài
cái “quét” mắt đơn giản, câu chuyện được tác giả kể ra đã giải đáp được ba thắc
mắc của công chúng là cái gì đã xảy ra? cái gì đang diễn ra? và cái gì sắp xảy ra?
Để đáp ứng được nhu cầu hiểu nhanh và dễ dàng thông tin được đưa ra của
công chúng, TTĐH chính là phương tiện truyền tải tin tức (thống kê, so sánh, miêu
tả, kể chuyện…) đem lại hiệu quả cao trên báo chí. TTĐH đã không còn là một khái
niệm xa lạ với báo chí thế giới khi từ những năm 1980, tờ USA Today (Mỹ) đã đưa
vào các trang báo nhiều biểu đồ, đồ thị và hình ảnh lớn được trình bày với màu sắc
bắt mắt để làm mới mẻ tính hấp dẫn cho thông tin so với các tờ báo màu xám và
nhiều chữ thời đó. Sau này, cách thức truyền tải thông tin bằng đồ họa đã lan sang
các nước châu Âu như Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha (1986). Tại Việt Nam, TTĐH
đã được báo điện tử Vietnamplus chú ý từ năm 2005, đến nay, ngoài Vietnamplus,
tờ VnExpress, Tuổi Trẻ Online, Dân Trì,… cũng đã khai thác việc sử dụng đồ họa
trong truyền tải thông tin và thu hút được một số lượng lớn độc giả theo dõi.
TTĐH với khả năng lớn nhất là tác động nhanh chóng tới não bộ con người
thông qua các minh họa bằng hình ảnh (dựa trên nghiên cứu của Công ty
KISSmatrics chỉ ra rằng, 65% dân số ghi nhớ thông tin bằng mắt và 90% thông tin
được truyền tới não qua các tín hiệu thị giác) có thể sẽ chiếm lĩnh ưu thế đưa tin
trong tương lai cho cả truyền thống truyền thống lẫn truyền thông mạng xã hội.


perspectives multimédias et Internet (1996) của tác giả Georges Tadonki đăng trên
tạp chí Méditerranée là kinh nghiệm tổng kết từ chính cá nhân tác giả khi làm việc
như một Freelancer về vẽ bản đồ tại Pháp trong 5 năm và đặc biệt là kinh nghiệm
của một nhà họa đồ cho tờ Asia Times ở Bangkok (Thái Lan) trong 1 năm.

8


Cuốn L’infographie de presse (tái bản lần 2 năm 2005) của tác giả Jean –
Marie Chappé, giống như một kim chỉ nam hữu ích trong nghề báo. Jean – Marie
Chappé ngoài việc làm rõ khái niệm, chức năng, cách thức đọc TTĐH… còn chỉ ra
các thể loại TTĐH, tiêu chí của một TTĐH có chất lượng tốt cũng như kỹ thuật tạo
ra TTĐH (bằng tay hoặc bằng máy tính), kỹ thuật xử lý màu sắc trên đồ họa…
Cuốn A practical guide to Graphics Reporting – Informartion graphics for
print, web, broadcast (2006) của tác giả Jennifer George – Palilonis đã xem xét các
vấn đề về TTĐH trên các tác phẩm báo chí một cách hệ thống. Đồng thời, tác phẩm
cũng đưa ra hệ thống lý luận, khái niệm cơ bản nhất về lĩnh vực này.
Cuốn Thiết kế - Tạo mẫu & Dàn trang (2010) của tác giả Roger C. Parkers
đã đề cập đến hình minh họa dưới dạng TTĐH, đồng thời đề xuất những cách thức
để phát huy tốt nhất ưu thế của dạng thức đưa tin này.
Luận văn thạc sĩ Mettre en image l’information: l’infographie de presse
(2015) của tác giả Léa Joussaume, là một cách tiếp cận có tổ chức về cách sản xuất
TTĐH trên báo chí.
Bản báo cáo kết quả nghiên cứu về đồ họa trên báo chí Reporting and editing
news graphics của tác giả Kelly Barry – Phó Tổng Biên tập mảng đồ họa của tờ
USA Today, đã đưa ra những con số thống kê rất cụ thể về tầm quan trọng của các
yếu tố thị giác trong thiết kế tin tức trong đó ảnh và đồ họa chiếm vị trí quan trọng
nhất. Từ đó, tác giả đưa ra cái nhìn tổng quan nhất về các phương pháp thể hiện
TTĐH thông qua rất nhiều ví dụ sinh động.
2.2. Ở Việt Nam

thông tin trên báo điện tử; mô hình tòa soạn và quy trình sản xuất thông tin của báo
mạng điện tử nói chúng và một số tờ báo mạng điện tử ở Việt Nam nói riêng.
Cuốn Tác nghiệp báo chì trong môi trường truyền thông hiện đại (2014) của
tác giả Nguyễn Thành Lợi đã đề cập đến những vấn đề của báo chí trong môi
trường hội tụ truyền thông như truyền thông xã hội; truyền thông internet và các
học thuyết truyền thông như “người gác cổng”, “vòng xoáy im lặng”, “sử dụng và
hài lòng”, “thiết lập chương trình nghị sự”; hội tụ truyền thông; tòa soạn hội tụ và
kỹ năng viết báo đa phương tiện. Đặc biệt, trong phần kỹ năng viết báo đa phương
tiện, tác giả đã nghiên cứu một cách có hệ thống về thuật ngữ “đồ họa thông tin”
hay còn gọi là “đồ họa trực quan”. Từ việc lý giải khái niệm, tác giả đã đưa ra quy
trình thiết kế đồ họa thông tin với ba bước chính là lý giải thông tin – hình thành
khung sườn - thiết kế ý tưởng.

10


Bài viết Infographic – Bức tranh thay ngàn lời muốn nói (2014) của tác giả
Nhật Anh đăng trên tạp chí STINFO, đã đề cập đến khái niệm infographic (TTĐH)
và sự bùng nổ của infographic trong thời đại Big Data (Kho dữ liệu lớn) ngày nay.
Tác giả cũng làm rõ sức mạnh của infographic, so sánh giữa infographic xưa và
nay, đồng thời phân biệt infographic với data visualization (trực quan hóa dữ liệu).
Bài viết Sử dụng tin đồ họa trên báo điện tử Việt Nam (2015) của tác giả Đào
Cảnh đăng trên tạp chí Người làm báo, đã làm rõ khái niệm TTĐH và thể loại tin đồ
họa. Từ đó, tác giả đã chỉ ra thực trạng sử dụng tin đồ họa trên Vietnamplus – tờ báo
đầu tiên sử dụng thể loại tin đồ họa. Cuối cùng, tác giả cũng đề xuất một số khuyến
nghị nhằm nâng cao chất lượng và số lượng của thể loại tin đồ họa trong cuộc cạnh
tranh về tốc độ cập nhật tin tức ngày nay.
Luận văn Sử dụng thông tin đồ họa trong các chương trính truyền hính hiện
nay (2012), tác giả Ngô Thị Yến, chuyên ngành Báo chí học đã giải thích và hệ
thống lý luận về chương trình truyền hình, TTĐH và những thuật ngữ về thiết kế

dụng TTĐH trên hai tờ báo điện tử lớn của Việt Nam là VnExpress và Vietnamplus
dựa trên những vấn đề liên quan đến cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thiết kế
TTĐH trên báo điện tử. Đồng thời, tác giả cũng nêu ra những thành công, hạn chế
của việc vận dụng loại hình độc đáo này trên hai tờ báo được khảo sát để từ đó, rút
ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đồ họa trên báo điện tử.
Một số khóa luận tốt nghiệp như Thông tin đồ họa trên báo in và thông tin
đồ họa trong truyền thông (2012) của Nguyễn Thị Thanh Hằng; Nâng cao hiệu quả
sử dụng thông tin đồ họa trong chương trính thời sự 19h trên VTV1 (2014) của Mạc
Thị Yến đã kế thừa hệ thống lý thuyết từ các công trình đã nghiên cứu trước đó để
từ đó nghiên cứu cụ thể vào một tờ báo hoặc một kênh truyền hình cụ thể, thậm chí
rộng hơn trong cả lĩnh vực truyền thông và đưa ra được những phương hướng phát
triển cho TTĐH.
Qua nghiên cứu các công trình trong nước và quốc tế, tác giả nhận thấy
không có công trình nào nghiên cứu về TTĐH trên báo điện tử Pháp và bài học kinh
nghiệm cho Việt Nam. Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu của các học giả đi
trước là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả nghiên cứu đề tài này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên nền tảng cơ sở lý luận liên quan đến báo điện tử và TTĐH, luận văn
khảo sát việc sử dụng TTĐH trên báo điện tử Pháp, rút ra một số bài học kinh
nghiệm từ đó đưa ra một số gợi ý để nâng cao hiệu quả việc sử dụng TTĐH trên
báo điện tử Việt Nam trong thời gian tới.

12


3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích trên, luận văn xác định và thực hiện một số nhiệm vụ sau:
- Làm rõ những khái niệm công cụ, hệ thống hóa cơ sở lý luận về báo điện tử
và TTĐH, xây dựng khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu.

thời đưa ra những ưu điểm và hạn chế để từ đó làm cơ sở đề xuất một số gợi ý nhằm
nâng cao chất lượng việc sử dụng TTĐH trên báo điện tử trong nước.
Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện với các chuyên gia để có được
những ý kiến của những người làm trực tiếp trong vấn đề mà luận văn đề cập đến.
Phương pháp so sánh: Phương pháp này được sử dụng để so sánh thực trạng
sử dụng TTĐH của báo điện tử Pháp với báo điện tử Việt Nam; so sánh các hình
thức thể hiện của TTĐH trên báo điện tử Pháp và trên báo điện tử Việt Nam.
Phương pháp phân tìch, tổng hợp: Được sử dụng để đánh giá các dữ liệu, kết
quả điều tra và rút ra những luận điểm khoa học.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
6.1. Ý nghĩa lý luận
Trong tình hình còn thiếu những khảo sát và nghiên cứu có hệ thống các vấn
đề liên quan đến TTĐH trên báo chí nói chung, luận văn sẽ có những đóng góp nhất
định trong việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở khoa học và lý luận về lĩnh vực này.
Đồng thời, luận văn cũng sẽ cung cấp một cái nhìn khái quát về thực tiễn việc ứng
dụng TTĐH trong các sản phẩm báo chí của nước ngoài và của Việt Nam cũng như
thực tiễn của việc thiết kế và xây dựng TTĐH trong các cơ quan báo chí cũng như
các doanh nghiệp.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể trở thành nguồn tư liệu giúp ích cho
các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, người làm báo và đặc biệt là những người trực tiếp
đang và sẽ sản xuất TTĐH trên báo điện tử. Đồng thời, luận văn có thể được dùng
làm tư liệu để các giảng viên, sinh viên sử dụng trong quá trình học tập cũng như
hoạt động chuyên môn của mình.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục thì luận
văn gồm có 3 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về thông tin đồ họa trên báo điện tử
Chƣơng 2: Thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trên báo điện tử La Croix,
20 Minutes và Ouest-France

Hai là, sự loan báo cho mọi người biết” [19, tr.55]. Nó là công cụ chủ yếu để nhà
báo thực hiện mục đích của mình.
Trong thực tiễn báo chí, thuật ngữ thông tin có nhiều cách sử dụng. Chẳng
hạn như, các nhà báo sử dụng nó để biểu thị tính chất chung nhất của các thông báo
ngắn, không kèm theo lời phân tích, bình luận về một sự kiện mới (như tin vắn hay

15


tin ngắn). Trong trường hợp khác, nó được dùng để chỉ tất cả các thể loại được dùng
để ghi chép những sự kiện, những hiện tượng mới như: tin tức, tường thuật, phỏng
vấn… Đây là cách hiểu theo nghĩa hẹp. Hiểu theo nghĩa rộng, toàn bộ những tác
phẩm, hay hệ thống những tin tức… chính là thông tin.
Theo Đại từ điển tiếng Việt, “đồ hoạ là nghệ thuật tạo hính lấy nét vẽ, nét
khắc hoặc mảng hính tách bạch làm ngôn ngữ chình” [21, tr.651].
Còn theo từ điển Oxford Advanced learner’s thì đồ hoạ (Graphics) là
“tranh ảnh, hính vẽ được dùng chủ yếu cho mục đìch thương mại”. Cũng theo từ
điển này, “đồ họa nhằm cung cấp một hính ảnh rõ ràng, sống động, đầy đủ các
chi tiết và dễ tưởng tượng”. Thuật ngữ Graphics có gốc là từ Graph, có nghĩa là
“thứ được viết hay được vẽ ra theo một cách nào đó”. Từ này còn có nghĩa là đồ
thị, biểu đồ [26, tr.518].
Liên quan đến lĩnh vực thiết kế đồ họa, Đại từ điển tiếng Việt đã giải thích
một số thuật ngữ như sau:
Trang trì: Sắp xếp, bố trí, tạo nên sự cân đối, hài hoà, đẹp mắt.
Thiết kế, trính bày: Bố trí sắp xếp cho nổi bật, cho đẹp.
Bố cục: Sự sắp xếp bố trí giữa các phần trong một chỉnh thể.
Tạo hính: Tạo ra các hình thể bằng hình khối, đường nét, màu sắc.
Một số nhà nghiên cứu của các nước phương Tây cho rằng, đồ họa là một
lĩnh vực truyền thông, trong đó thông điệp được tiếp nhận qua con đường thị giác.
Thiết kế đồ họa là tạo ra các giải pháp bằng hình ảnh cho các vấn đề truyền thông.

niệm “information” (thông tin) và “graphic” (đồ họa). Infographic tức đồ họa
thông tin là phương thức sử dụng hính ảnh đồ họa để mô tả thông tin, kiến thức, dữ
liệu… Mục tiêu của “infographic” là giúp khối dữ liệu khổng lồ, rối rắm trở nên rõ
ràng, sống động và hấp dẫn hơn bằng cách chọn lọc và diễn giải chúng thành các
biểu đồ, hính ảnh… theo chủ đề riêng biệt” [1, tr.29].
Theo tác giả Nguyễn Thành Lợi trong cuốn Tác nghiệp báo chì trong môi
trường truyền thông hiện đại, gọi TTĐH là đồ họa trực quan “sử dụng hính ảnh để
trính bày thông tin, dữ liệu hoặc kiến thức tạo thành số liệu thống kê chình xác, cụ
thể, rõ ràng giúp độc giả dễ dàng theo dõi, đọc hiểu” [14, tr.202].
Theo quan điểm của Jennifer George – Palilonis trong cuốn A Practical
Guide to graphics reporting information graphics for Print, Web & Broadcast thì
TTĐH thường thúc đẩy nhiều sự động não hơn bởi vì chúng hấp dẫn với cả hai bán
cầu hình ảnh và nhận thức. TTĐH có thể kể những câu chuyện với mức độ chi tiết

17


mà bình thường đáng lẽ không thể. Nó cung cấp cho công chúng một kinh nghiệm
“đọc” phong phú kinh ngạc và mang lại cho các nhà báo một công cụ đầy quyền lực
để kể những loại câu chuyện khác nhau.
Như vậy, TTĐH chình là một trong những công cụ đưa tin của báo chì có
khả năng biến khối dữ liệu khổng lồ thành các hính ảnh đồ họa ở mọi chủ đề thông
tin được công chúng quan tâm. Nó không chỉ đóng vai trò bổ trợ mà còn có thể
đứng độc lập như một bài báo hoàn chỉnh.
1.1.2. Khái niệm báo điện tử
Báo điện tử là một loại hình báo chí ra đời muộn hơn so với các loại hình báo
chí khác như báo in, phát thanh và truyền hình. Trước đây, khi một sự kiện xảy ra
thì phát thanh đưa tin, truyền hính minh họa, báo in phân tìch và giải thìch. Nhưng
giờ đây, báo điện tử có thể đảm đương nhiệm vụ của cả phát thanh, truyền hình lẫn
báo in một cách dễ dàng.

lưu trữ lâu dài và khoa học theo ngày tháng, chủ đề, chuyên mục…
Về công nghệ, báo điện tử có thể tích hợp nhiều hình thức đa phương tiện từ chữ viết, âm thanh cho đến hình ảnh tĩnh và động, video, đồ họa, các chương
trình tương tác. Và nếu nói đến tốc độ của của thông tin thì báo điện tử đúng là nhà
vô địch. Chẳng cần chờ đến giờ ra báo, giờ phát sóng và thao tác thì quá đơn giản
(và đỡ tốn kém) nhờ những công nghệ hiện đại. Thông tin trên báo điện tử “có thể
sống động, nóng hổi đến từng giờ, từng phút, thậm chì từng giây” [15, tr.74].
Có thể kể thêm một số đặc điểm khác của báo điện tử mà các loại hình báo
chí khác không có được hoặc khó cạnh tranh nổi. Chẳng hạn, tính tương tác của báo
điện tử rất cao. Một tin tức gửi đi có thể nhanh chóng nhận lại ngay phản hồi của rất
nhiều độc giả, nhận xét về nội dung thông tin, chia sẻ tình cảm với người trong cuộc
hoặc thậm chí phản ứng ngay với toà soạn về cách đưa tin... Đài phát thanh và đài
truyền hình có những chuyên mục giao lưu, đàm thoại cho phép người xem, người
nghe trao đổi trực tiếp qua điện thoại, nhưng chắc chắn không thể so sánh nổi với
cách trao đổi qua internet.
Báo điện tử còn cho phép một tính năng đặc biệt: Lưu trữ và tìm kiếm. Với
phát thanh và truyền hình thì đương nhiên là hết sức khó khăn, với báo in cũng
không ít trở ngại nếu muộn lục tìm lại một thông tin từ các số báo trước. Ngay cả
khi đã cầm trên tay tờ báo, lại là những tờ báo dày, thì việc tìm lại thông tin cũng
không hề đơn giản chút nào. Với báo điện tử, ai cũng biết chỉ cần gõ từ khoá và
nhấn nút Enter để dễ dàng tìm lại những bài viết cách đây cả chục năm, hoặc những
bài viết của nhiều nguồn về một vấn đề nào đó.

19


Trong phạm vi giới hạn của đề tài, luận văn sử dụng khái niệm báo điện tử được
dẫn theo khái niệm của TS. Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn Báo mạng điện tử Những vấn đề cơ bản như sau “Báo điện tử là một loại hính báo chì được xây dựng
dưới hính thức của một trang web và phát hành trên mạng internet” [7, tr. 53].
1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của thông tin đồ họa
Nếu nghĩ rằng, TTĐH là một phương tiện truyền tải thông tin trong thời hiện

Như vậy, đồ họa là loại ngôn ngữ cổ xưa nhất mà con người phát minh ra và
được sử dụng phổ biến cho tới ngày nay. Nhiều hình vẽ đã trở thành những ký hiệu
mang tính quy ước chung trên toàn thế giới, ví dụ biểu tượng chỉ nữ giới là hình
tròn với một dấu thập ở dưới, còn nam giới là hình tròn với mũi tên phía trên; biểu
tượng hình trái tim để thể hiện cho tình yêu…
Trong lĩnh vực truyền thông, các hình vẽ như biểu đồ, bản đồ được sử dụng
từ rất sớm. Ngay trên những tờ báo ra đời đầu tiên ở Anh, Pháp, Italia, Tây Ban Nha
đã có những hình vẽ sơ đồ để đưa tin về các chuyến tàu buôn của các thương gia
cập cảng. Từ khoảng cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX, báo chí ngày càng đưa
nhiều hình ảnh minh họa và bản đồ vào việc đưa tin.

21