VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN HÀ THÀNH

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ
Ở HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI, 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN HÀ THÀNH

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ
Ở HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY

Ngành: Chính trị học
Mã số: 8 31 02 01

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TSKH. LƢƠNG ĐÌNH HẢI

HÀ NỘI, 2019


Chƣơng 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ Ở
HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY ........................ 56
3.1. Chính sách đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cấp xã, thị trấn ............. 56
3.2. Nâng cao chất lượng đầu vào, tạo nguồn nhân lực cán bộ, công chức
cấp xã, thị trấn .............................................................................................. 59
3.3. Đổi mới nội dung, chương trình phương pháp đào tạo bồi dưỡng đội
ngũ cán bộ công chức cấp xã, thị trấn.......................................................... 61
3.4. Cơ sở đào tạo bồi dưỡng ....................................................................... 65
3.5. Trình độ kỹ năng đội ngũ giảng viên .................................................... 67
3.6. Ngân sách đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ......... 69
KẾT LUẬN .................................................................................................... 72
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................... 74


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BTV

: Ban thường vụ

CNH, HĐH

: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

HĐND, UBND

: Hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân

MTTQ


quốc tế hiện nay, vai trò của nguồn nhân lực ngày càng được khẳng định
rõ nét. Để có được tốc độ phát triển kinh tế - xã hội cao, bên cạnh những
yếu tố quan trọng cho mọi sự tăng trưởng như vốn, công nghệ thì sự phát
triển, chất lượng của nguồn nhân lực cũng trở thành một trong những yêu
cầu để hòa nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Do vậy việc nâng
cao, phát triển nguồn nhân lực đối với các quốc gia trên thế giới đã và
đang trở thành vấn đề cấp bách, có tính chất chiến lược, sống còn đối với
mỗi quốc gia.
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã nhận thức rõ được
vai trò và tầm quan trọng của chất lượng nguồn nhân lực đội ngũ cán bộ
đối với sự nghiệp cách mạng của giai cấp vô sản. V.I.Lênin từng khẳng
định: “Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền
thống trị, nếu nó không tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh
tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh
đạo phong trào” [50].
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đánh giá rất cao vai trò của
việc phát triển nguồn nhân lực đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị.
Người từng nhấn mạnh “Cán bộ là cái gốc của mọi việc”, “muôn việc
thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Người cũng khẳng
định: “Việc nước lấy Đoàn thể làm cốt cán. Việc Đoàn thể lấy cán bộ làm
1


cốt cán. Cán bộ lấy đức làm cốt cán. Đó là đạo đức làm người, hoàn thiện
con người, đạo đức vì thắng lợi của sự nghiệp vĩ đại là giải phóng con
người và xây dựng xã hội đem lại tự do, hạnh phúc cho con người” [49].
Để tránh sự tụt hậu về kinh tế, bắt kịp với sự phát triển của thời đại,
trải qua các thời kỳ cách mạng, kế thừa và phát huy lý luận của chủ nghĩa
Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta đánh giá
vấn đề bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị

nghiệp vụ không đúng chuyên ngành nên chưa am hiểu nhiều về lĩnh vực
chuyên môn mà vị trí công việc yêu cầu.
Lập Thạch là huyện miền núi phía Tây Bắc của tỉnh Vĩnh Phúc, dân
số trung bình năm 2016 là 118.772 người, mật độ dân số trung bình là 686
người/km2 [57].
Trong những năm qua huyện Lập Thạch đã có sự phát triển vượt
bậc về các mặt của đời sống kinh tế - xã hội; trong đó, có sự đóng góp
quan trọng và tích cực của đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị cấp cơ
sở ở huyện. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đáng kể đã đạt được,
đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị cấp cơ sở vẫn còn tồn tại một số
những hạn chế, chất lượng nguồn nhân lực còn chưa cao, chưa phát huy
được hết vai trò của mình trong tổ chức lãnh đạo quần chúng nhân dân.
Từ đó chưa khai thác, tận dụng được hết tiềm năng, thế mạnh của vùng
trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của huyện Lập Thạch.
Với những lý do trên đây, tác giả lựa chọn đề tài “Phát triển nguồn
nhân lực trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Lập Thạch, tỉnh
Vĩnh Phúc hiện nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên
ngành Chính trị học.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Nhận thức được vị trí, vai trò và tầm quan trọng của hệ thống chính
trị cấp cơ sở, Đảng và Nhà nước ta đã và đang có những chỉ thị, đường

3


lối, chính sách nhằm xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cấp cơ sở, mà
trước hết coi việc phát triển nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị cơ sở
là một nhiệm vụ quan trọng bởi chất lượng của đội ngũ cán bộ công chức
cấp cơ sở được nâng cao sẽ tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng,
tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền, phát

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân [59].
Trong cuốn "Mẫu hình và con đường hình thành cán bộ lãnh đạo
chính trị chủ chốt cơ sở", GS.TS Đỗ Nguyên Phương đã phân tích những
lý luận và thực tiễn về hình mẫu của một người cán bộ chân chính, qua đó
tác giả cũng chỉ ra con đường để trở thành một người lãnh đạo chính trị
chủ chốt [60].
Luận văn thạc sĩ của ThS. Trần Ánh Dương về "Nâng cao năng lực
quản lý nhà nước của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở tỉnh Hà
Tĩnh hiện nay". Theo tác giả, năng lực quản lý nhà nước của đội ngũ cán
bộ, công chức chính quyền cấp xã được đánh giá dựa trên các tiêu chí sau:
phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ, kỹ năng, phương pháp quản lý nhà
nước. Tác giả cho rằng tiêu chí phẩm chất chính trị là tiêu chí quan trọng
nhất, quyết định đến năng lực quản lý nhà nước của cán bộ, công chức.
Tuy nhiên khi đi sâu đánh giá về thực trạng năng lực quản lý nhà nước
của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở tỉnh Hà Tĩnh, tác giả
lại chủ yếu tập trung đánh giá năng lực quản lý nhà nước của đội ngũ cán
bộ, công chức trên các tiêu chí về trình độ: trình độ học vấn, trình độ
chuyên môn nghiệp vụ, trình độ chính trị, trình độ quản lý nhà nướ c, kỹ
năng và phương pháp quản lý nhà nước; và đưa ra các yếu tố có ảnh
hưởng đến năng lực quản lý nhà nước khác như cơ cấu về độ tuổi, cơ cấu
về giới tính,... Như vậy, tác giả mới chỉ đánh giá năng lực quản lý nhà
nước dựa trên các tiêu chí cơ bản thuộc về đội ngũ cán bộ, công chức.
Trên thực tế năng lực quản lý nhà nước của đội ngũ cán bộ, công chức

5


chính quyền cấp xã còn được đánh giá từ các tiêu chí khác như: đánh giá
năng lực quản lý nhà nước của cán bộ, công chức cấp xã từ phòng, ban
của huyện; kết quả thực hiện công việc ở bộ phận một cửa; kết quả ban

chính sách đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở trong giai đoạn
hiện nay ở nước ta [23].
Bài viết “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn
đáp ứng yêu cầu của Luật cán bộ, công chức” của tác giả Nguyễn Văn
Đức được đăng trên Tạp chí Tổ chức Nhà nước số tháng 3/2011. Trong
bài viết này, tác giả đã phân tích những bất cập, thiếu sót của các chính
sách về quản lý nhà nước đối với đội ngũ cán bộ công chức cấp xã,
phường, thị trấn ở nước ta qua các giai đoạn từ năm 1975 đến nay. Trên
cơ sở đó, tác giả đưa ra các đề xuất, kiến nghị góp phần xây dựng chính
sách quản lý nhà nước đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường,
thị trấn đáp ứng yêu cầu của giai đoạn hiện nay [24].
PGS.TS Hà Quang Ngọc: "Đội ngũ cán bộ chính quyền cơ sở: thực
trạng và giải pháp", Tạp chí Cộng sản số 2/1999.
GS.TSKH Vũ Huy Từ: "Một số giải pháp tăng cường năng lực đội
ngũ cán bộ cơ sở", Tạp chí Quản lý nhà nước số 5/2002.
Th.S Trịnh Văn Khánh: “Nâng cao năng lực thực thi công vụ của
công chức cấp xã”, Tạp chí Tổ chức Nhà nước số tháng 3/2011.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu, các bài viết nghiên cứu nêu
trên đều đề cập đến vấn đề đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị cấp cơ
sở hoặc là ở dạng chung nhất hoặc đặt nó nằm trong phạm vi nghiên cứu
tổ chức hoạt động của bộ máy chính quyền nói chung. Các công trình , bài
viết nghiên cứu trên chủ yếu tập trung đánh giá về chất lượng cán bộ,
công chức dựa trên các tiêu chí như: trình độ học vấn, trình độ chuyên
môn, trình độ quản lý nhà nước... Tuy nhiên chưa có sự đánh giá rõ nét về
kỹ năng của đội ngũ cán bộ, công chức hoặc có những đánh giá về kỹ
năng nhưng lại chưa gắn với hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội, gắn với
7


yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân,

Mục đích của luận văn
Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về phát triển nguồn nhân
lực trong hệ thống chính trị cấp cơ sở, đồng thời phân tích thực trạng công
tác phát triển nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện
Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp
tục phát triển nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện
Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay.
Nhiệm vụ của luận văn
Làm rõ một số vấn đề lý luận về phát triển nguồn nhân lực trong hệ
thống chính trị cấp cơ sở ở nước ta hiện nay.
Phân tích thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong hệ thống chính
trị cấp cơ sở ở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua.
Luận giải một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển nguồn nhân lực
trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Về đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu vấn đề phát triển nguồn nhân lực trong hệ
thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc dưới góc độ
chính trị học.
4.2. Về phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề phát triển nguồn nhân lực
trong hệ thống chính trị cấp cơ sở (xã, thị trấn) ở huyện Lập Thạch, tỉnh
Vĩnh Phúc trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến năm 2016.

9


5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Trong quá trình CNH, HĐH đất nước, nguồn nhân lực là nhân tố
nòng cốt có vai trò quyết định đối với sự tăng trưởng và phát triển của nền
kinh tế. Do đó việc nhận thức rõ nội dung, tính chất đặc điểm của sự phát
triển và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực là vấn đề lý luận quan trọng.
Nguồn nhân lực đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa
học khác nhau, và đã có nhiều phương cách khác nhau được sử dụng để
nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho phát triển kinh tế - xã
hội.
Nguồn nhân lực là khái niệm được hình thành trong quá trình
nghiên cứu, xem xét con người với tư cách là một nguồn lực, là động lực
của sự phát triển. Các công trình nghiên cứu trên thế giới cũng như trong
nước, các tổ chức đề cập đến khái niệm nguồn nhân lực với các góc độ
khác nhau.
Theo Từ điển Tiếng Việt: “Nguồn là nơi phát sinh, nơi cung cấp.
Nhân lực là sức lực của con người bao gồm: sức lực cơ bắp (thể lực),
trình độ tri thức được vận dụng vào quá trình lao động của mỗi cá nhân
(trí lực), những ham muốn hoài bão của bản thân người lao động hướng
tới một mục đích xác định (tâm lực)”. Như vậy, nguồn nhân lực được hiểu
là nơi phát sinh, nơi cung cấp sức lực của con người trên đầy đủ các
phương diện cho lao động sản xuất [72].
Theo Liên Hợp quốc “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ
11


năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ
tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”. Ngân hàng thế giới
cho rằng "Nguồn nhân lực là toàn bộ vốn con người bao gồm thể lực, trí
lực, kỹ năng nghề nghiệp… của mỗi cá nhân". Trong trường hợp này,
nguồn lực con người được coi như một nguồn vốn bên cạnh các loại vốn
vật chất khác như: vốn tiền tệ, vốn công nghệ, vốn tài nguyên thiên nhiên.

lịch sử được vận dụng để sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ
cho nhu cầu hiện tại và tương lai của đất nước.
Phát triển nguồn nhân lực
Ngày nay, con người được coi là “ nguồn tài nguyên đặc biệt”, là
nguồn lực của sự phát triển kinh tế. Do vậy, vấn đề phát triển con người,
phát triển nguồn nhân lực trở thành vấn đề chiếm vị trí then chốt trong hệ
thống phát triển các nguồn lực. Quan tâm chăm lo toàn diện đến con
người là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm chắc chắn nhất cho
sự phồn vinh, thịnh vượng của một quốc gia, một dân tộc. Đầu tư cho con
người là đầu tư có tính chiến lược, lâu dài, là cơ sở nền tảng cho sự phát
triển bền vững của đất nước.
Cho tới ngày nay, do xuất phát từ những cách tiếp cận khác nhau,
nên vẫn có nhiều cách hiểu khác nhau khi bàn về vấn đề phát triển nguồn
nhân lực. Theo tổ chức Lao động quốc tế (ILO), phát triển nguồn nhân lực
bao hàm phạm vi rộng hơn, không chỉ là kỹ năng lao động, vấn đề đào tạo
nói chung mà còn đề cập phát triển năng lực và sử dụng năng lực đó của
con người để tiến tới có được việc làm hiệu quả cũng như thỏa mãn nghề
nghiệp và cuộc sống cá nhân. Sự lành nghề của một người lao động ngày
càng được hoàn thiện nhờ có sự bổ sung và nâng cao kiến thức trong quá
trình sống và làm việc [66]. Theo quan niệm của Liên Hợp quốc "Phát
triển nguồn nhân lực bao gồm giáo dục, đào tạo và sử dụng tiềm năng
con người nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất

13


lượng cuộc sống" [66]. Có quan điểm cho rằng: "Phát triển nguồn nhân
lực là gia tăng giá trị cho con người, cả giá trị vật chất và tinh thần, cả
trí tuệ lẫn tâm hồn cũng như kỹ năng nghề nghiệp, làm cho con người trở
thành người lao động có những năng lực và phẩm chất mới, cao hơn, đáp

dân Việt Nam);
+ Chủ tịch Hội Cựu chiến binh.
Công chức cơ sở
Công chức cơ sở (xã, phường, thị trấn) là công dân Việt Nam được
tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp
xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Chức danh công chức cơ sở bao gồm:
+ Trưởng Công an (nơi chưa bố trí lực lượng công an chính quy);
+ Chỉ huy trưởng quân sự;
+ Văn phòng - thống kê;
+ Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị
trấn), địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã);
+ Tài chính - kế toán;
+ Tư pháp - hộ tịch;
+ Văn hóa - xã hội.
Vai trò của cán bộ, công chức cơ sở (xã, phường, thị trấn) chính là
cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Đội ngũ cán bộ công chức cơ
sở (xã, phường, thị trấn) đều trưởng thành từ thực tiễn sản xuất và trực
tiếp gắn bó với đời sống của nhân dân ở địa phương. Họ có mối liên hệ
mật thiết, gắn bó thường xuyên với quần chúng nhân dân, trực tiếp xử lý,
giải quyết mọi tình huống phát sinh ở cơ sở. Hơn ai hết, họ là những
người am hiểu đặc điểm tình hình địa phương, thấu hiểu những mong
muốn, tâm tư, nguyện vọng của người dân một cách nhanh nhất, chính xác
nhất. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) là những
người trực tiếp đem các chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và

16


Nhà nước giải thích, truyền tải cho nhân dân hiểu rõ và thi hành. Thông

là được quyết định bởi phẩm chất và năng lực thực thi công vụ của đội
ngũ cán bộ công chức cấp cơ sở.
Đồng thời cán bộ, công chức cơ sở còn có vai trò quan trọng trong
quản lý và tổ chức công việc của chính quyền cơ sở, phát triển kinh tế - xã
hội, bảo đảm lợi ích của nhân dân địa phương. Tùy theo vị trí, chức danh
của mình, mỗi cán bộ, công chức cấp cơ sở sẽ đảm nhận và thực hiện
những nhiệm vụ nhất định, chẳng hạn: Công chức Trưởng Công an xã sẽ
có nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo chính quyền xã và có nhiệm vụ đảm
bảo, quản lý về tình hình an ninh trật tự xã hội trên địa bàn xã, công chức
văn hóa xã hội sẽ đảm nhận các hoạt động để quản lý và phát triển lĩnh
vực văn hóa - xã hội ở địa phương...Việc thực thi công vụ của họ có vai
trò trực tiếp bảo đảm kỷ cương phép nước tại cơ sở, bảo vệ các quyền tự
do, dân chủ, quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân
thông qua việc xử lý, đấu tranh ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật
kịp thời, hiệu quả, góp phần ổn định tình hình an ninh - chính trị, trật tự
an toàn xã hội tại từng địa bàn thôn, xóm.
Để thực hiện tốt những vai trò này đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công
chức cấp xã phải có khả năng tổ chức, sử dụng, tập hợp mọi người cùng
tham gia hoạt động; phải có khả năng xử lý các tình huống phát sinh ở cơ
sở, đó là các tình huống về tài chính, ví dụ: giải tỏa, đền bù đất đai; các
tình huống về thiên tai, địch họa; về xử lý vi phạm pháp luật, những va
chạm xóm giềng, dòng tộc hay những tình huống nảy sinh khi ra những
quyết định sai trái với cấp trên… Đồng thời cán bộ công chức phải có khả
năng kiểm tra, đánh giá hoạt động của mình, của đồng nghiệp và khả năng
tổng kết việc tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách để góp phần
quản lý và tổ chức công việc của chính quyền cơ sở.

18