VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

Đắk Lắk, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK

Ngành: Chính sách công
Mã số: 8 34 04 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. BÙI NHẬT QUANG

Đắk Lắk, năm 2019


LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, lòng quý trọng, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Bích Hà


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................1
2. Tình hình nghiên cứu đề tài ....................................................................................2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...........................................................................4
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu..............................................................5
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn ..............................................................5
7. Kết cấu của luận văn ...............................................................................................5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
GIÁO DỤC ................................................................................................................7
1.1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách công .........................................................7
1.2. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển giáo dục.................................14
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phát triển giáo dục .................25
Tiểu kết chương 1 ....................................................................................................27
Chương 2.THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK .....................28
2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hệ thống giáo dục trên địa bàn
thành phố Buôn Ma thuột, tỉnh Đắk Lắk. .................................................................28
2.2. Thực trạng thực hiện chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn thành phố
Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk ..................................................................................29
2.3. Đánh giá thực hiện chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn thành phố Buôn
Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk ............................................................................................49
Tiểu kết chương 2 ....................................................................................................53


Dân tộc thiểu số

HĐND

Hội đồng nhân dân

UBND

Ủy ban nhân dân

GD & ĐT

Giáo dục và đào tạo

MN

Mầm non

TH

Tiểu học

THCS

Trung học cơ sở

SL

Số lượng

Bảng 2.3

Trình độ đào tạo của cán bộ quản lý

43

Bảng 2.4

Số trường đạt chuẩn quốc gia

44

Bảng 2.5

Trẻ em DTTS ra lớp của trường công lập và tư thục

48

Kết quả học sinh tham gia kỳ thi học sinh giỏi văn
Bảng 2.6

hóa từ năm 2013 - 2018

52


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bất kỳ một quốc gia, dân tộc nào muốn tồn tại và phát triển đều phải quan
tâm đầu tư phát triển giáo dục. Điều này được minh chứng bằng việc đã có nhiều

nước, từ đó xây dựng các chính sách để phát triển thành phố trở thành trung tâm
vùng Tây Nguyên giai đoạn 2010 – 2020, trong đó có các chính sách về giáo dục đáp
ứng yêu cầu phát triển của thành phố.
Với sự chung sức, chung lòng của Đảng, chính quyền, đoàn thể và nhân dân
thành phố cho sự nghiệp phát triển giáo dục. Giáo dục đã gặt hái nhiều thành công
trong từng cấp bậc học như công tác đầu tư từ ngân sách Nhà nước cho giáo dục,
công tác XHH giáo dục được triển khai mạnh mẽ, chất lượng giáo dục ngày càng
được nâng lên, đội ngũ giáo viên ngày càng đảm bảo đạt chuẩn và trên chuẩn… Bên
cạnh những thành tựu đạt được nêu trên, giáo dục của thành phố vẫn còn có những
hạn chế nhất định như tình trạng học sinh bỏ học, cơ sở vật chất, trang thiết bị đầu
tư cho dạy và học còn hạn chế, thiếu đồng bộ ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học
ở một số trường. Việc quản lý đội ngũ giáo viên trong các nhà trường vẫn còn hạn
chế, chất lượng, đạo đức của giáo viên đôi khi còn có những biểu hiện sai lệch
chuẩn mực nhà giáo… Đứng trước thực tế về giáo dục đang đặt ra tại thành phố
Buôn Ma Thuột, tác giả chọn đề tài “Thực hiện chính sách phát triển giáo dục trên
địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk” làm đề tài luận văn thạc sĩ
chuyên ngành Chính sách công.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong thời gian qua có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề giáo dục dưới
các góc độ: đề tài khoa học; giáo trình; bài báo; bài tạp chí... Có thể khái quát dưới
các góc độ tiếp cận như:
2.1. Tiếp cận dưới góc độ lý thuyết chính sách công
Hồ Văn Thông (Chủ biên, 1999), Tìm hiểu về khoa học chính sách công,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Công trình nghiên cứu tương đối có hệ thống các
vấn đề về chính sách công dưới góc độ lý thuyết. Tác giả đề cập đến một số nội
dung: khái niệm về chính sách công, khoa học chính sách công; phân tích chính
2


sách công trong thực tế; khuynh hướng phát triển cơ bản của chính sách công.


Đề tài “Tác động của các chính sách đổi mới giáo dục đại học đối với sự phát
triển quy mô của hệ thống giáo dục đại học” của TS. Trần Văn Hùng - Viện Chiến
lược và chương trình giáo dục làm chủ nhiệm. Đề tài nghiên cứu thực trạng về sự
tác động của các chính sách đổi mới giáo dục đại học đối với sự phát triển quy mô
của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam trong thời gian qua, từ đó đề xuất những
định hướng cho việc xây dựng chính sách phát triển giáo dục đại học đến năm 2010.
Đề án “Cải cách giáo dục Việt Nam - phân tích và đề nghị” của nhóm nghiên
cứu giáo dục Việt Nam (người Việt ở nước ngoài và trong nước). Các tác giả đã
xem xét một cách tương đối toàn diện tính hợp lý của chiến lược thị trường hóa nền
giáo dục Việt Nam, phân tích và rút ra những vấn đề hữu ích cho giáo dục Việt
Nam như mục tiêu của giáo dục và trách nhiệm xã hội; giáo dục và vấn đề ngân
sách nhà nước; kế hoạch cho hệ thống giáo dục.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng quá trình thực hiện
chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk
Lắk. Trên cơ sở đó, đưa ra một số giải pháp góp phần thực hiện hiệu quả chính sách
phát triển giáo dục trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột đáp ứng yêu cầu phát
triển trong tình hình mới.
3.2. Nhiệm vụ
Nghiên cứu thực hiện chính sách phát triển giáo dục từ góc độ lý luận.
Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triển giáo dục trên
địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2018.
Đề xuất một số giải pháp góp phần thực hiện hiệu quả chính sách phát triển
giáo dục trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu về quy trình thực hiện chính sách giáo dục và
kết quả thực hiện chính sách giáo dục trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột

luận văn gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển giáo dục
5


Chương 2: Thực hiện chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn thành phố
Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
Chương 3: Giải pháp thực hiện chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn
thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

6


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC
1.1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách công

1.1.1. Một số khái niệm
Chính sách: “Chính sách” là một thuật ngữ được sử dụng phổ biến, tuy
nhiên đến nay vẫn chưa có sự thống nhất về định nghĩa chính sách. Từ điển tiếng
Anh (Oxford English Dictionary) định nghĩa, “chính sách” là một đường lối hành
động được thông qua và theo đuổi bởi chính quyền, đảng, nhà cai trị, chính khách…
Với cách giải thích này, chính sách không chỉ là một quyết định mà nó còn là một
đường lối, một phương hướng hành động. David Easton (năm 1953), định nghĩa
chính sách… bao gồm một chuỗi các quyết định và các hành động phân phối của
các giá trị. Theo Hugh Heclo (năm 1972) cho rằng, một chính sách có thể được xem
như là một đường lối hành động hoặc không hành động thay vì những quyết định
hoặc các hành động cụ thể. Smith (năm 1976) định nghĩa chính sách bao hàm… sự
lựa chọn có chủ định hành động hoặc không hành động, thay vì những tác động của
những lực lượng có quan hệ với nhau. Ông nhấn mạnh “không hành động” cũng

nhiều hình thức khác nhau, nhằm thúc đẩy xã hội phát triển” [13, tr.14].
Ở Việt Nam, Chính sách công được hiểu là công cụ để thực hiện hóa đường
lối, chủ trương của Đảng nhằm xây dựng xã hội chủ nghĩa với mục tiêu “Dân giàu,
nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” [8, tr.70]. Quá trình Đảng ta lãnh đạo
xây dựng chủ nghĩa xã hội sẽ xuất hiện những vấn đề mà Nhà nước phải giải quyết
bằng chính sách. Như vậy, Chính sách công có vai trò quan trọng trong việc quản lí,
điều hành xã hội và chính sách công được ban hành phải đảm bảo phù hợp định
hướng chính trị mà Đảng ta đã xác định. Theo Văn Tất Thu trong bài báo Bản chất,
vai trò của chính sách công được đăng tải ngày 27 tháng 01 năm 2017 trên Tạp chí
Tổ chức Nhà nước xác định: chính sách công có vai trò định hướng mục tiêu cho
các chủ thể tham gia hoạt động kinh tế - xã hội, tạo động lực cho các đối tượng
tham gia hoạt động kinh tế - xã hội theo các mục tiêu chung, phát huy mặt tích cực
đồng thời khắc phục hạn chế của nền kinh tế thị trường, tạo lập các cân đối trong
8


phát triển, kiểm soát, phân bổ các nguồn lực trong xã hội, tạo môi trường thích hợp
cho các hoạt động kinh tế - xã hội phát triển, từ đó thúc đẩy sự phối hợp hoạt động
giữa các cấp, các ngành liên quan. [35].
Thực hiện chính sách công: là quá trình đưa chính sách công vào thực tiễn
thông qua việc ban hành các quy định, thủ tục, chương trình, … và thực hiện chúng
nhằm hiện thực hóa mục tiêu của chính sách được ban hành. Thực hiện chính sách
công là quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể ban hành chính sách thành hiện thực
với các đối tượng quản lý nhằm đạt được các mục tiêu nhất định mà chủ thể đặt ra.

1.1.2. Quy trình chính sách công
Quy trình thực hiện chính sách công được được hiểu là một chuỗi các giai
đoạn kế tiếp liên quan với nhau từ khi vấn đề công được đưa vào chương trình nghị
sự của nhà nước đến khi đánh giá được kết quả của chính sách đó. Quy trình chính
sách có tính liên tục và tính biến động. Tính liên tục thể hiện, mỗi chính sách khi ra

quan. Như vậy, thực hiện chính sách là giai đoạn chính sách được biến thành kết
quả thực tế, hiệu quả chính sách và các biện pháp tổ chức thực hiện chính sách được
phát huy tác dụng trong cuộc sống.
Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả tập trung nghiên cứu giai
đoạn triển khai thực hiện chính sách, cụ thể là việc thực hiện chính sách phát triển
giáo dục trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2013 - 2018.
Ba là, giai đoạn đánh giá chính sách là giai đoạn cuối cùng của quy trình
chính sách công. Giai đoạn này đòi hỏi phải tiến hành tổng kết, đánh giá quá trình
triển khai, hiệu quả triển khai thực hiện, các tác động thực tế của chính sách đó.
Trong quá trình đánh giá kết quả chính sách và chất lượng của quy trình hoạch định
chính sách cần sử dụng các tiêu chí đánh giá cụ thể như hiệu suất, hiệu quả của
chính sách, các tiêu chí về tính hợp pháp, tính dân chủ, công bằng xã hội, tính minh
bạch, trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan và các giá
trị khác mà chính sách mang lại… Trên cơ sở đánh giá chính sách, các cơ quan nhà
nước có thể đưa ra những điều chỉnh chính sách khi thấy cần thiết như bổ sung mục
tiêu của chính sách, điều chỉnh giải pháp thực hiện chính sách hoặc có thể đưa ra
quyết định có tiếp tục theo đuổi mục tiêu hay chấm dứt sự tồn tại của chính sách đó.

10


1.1.3. Tổ chức thực hiện chính sách công
Tổ chức thực hiện chính sách công có vai trò to lớn trong quy trình thực hiện
chính sách công, thể hiện:
Thứ nhất, thực hiện chính sách công là giai đoạn biến ý chí, thái độ ứng xử
của nhà nước với các đối tượng quản lý thành hiện thực, hay nói cách khác đây là
quá trình đưa ý đồ của nhà nước vào thực hiện trong đời sống xã hội.
Thứ hai, Thực hiện chính công là việc từng bước hiện thực hóa mục tiêu của
chính sách công. Thực hiện chính sách công bao gồm các hoạt động có tổ chức do
chủ thể thực hiện nhằm hướng tới đạt được các mục đích và mục tiêu được chủ thể

chương trình để các cơ quan nhà nước triển khai thực hiện một cách chủ động. Kế
hoạch triển khai thực hiện chính sách công gồm các kế hoạch: tổ chức điều hành,
cung cấp các nguồn vật lực, thời gian triển khai thực hiện, kiểm tra đôn đốc, nhắc
nhở thực thi chính sách. Bên cạnh đó trong kế hoạch thực hiện chính sách công phải
dự kiến được nội quy, quy chế về tổ chức, điều hành; trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền
hạn của cán bộ, công chức, các cơ quan nhà nước tham gia trong quá trình tổ chức
điều hành chính sách; biện pháp khen thưởng, kỷ luật đối với cá nhân, tập thể trong
tổ chức thực thi chính sách.
- Phổ biến, tuyên truyền chính sách công
Thực hiện phổ biến, tuyên truyền chính sách công là nhằm giúp cho đối
tượng và mọi người dân hiểu về mục đích, yêu cầu, tính đúng đắn của chính sách
trong từng điều kiện, hoàn cảnh nhất định và tính khả thi của chính sách để họ tự
giác tham gia thực hiện. Qua công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách công còn
giúp cho mỗi cán bộ, công chức trong quá trình tổ chức thực thi chính sách nhận
thức đầy đủ tính chất, trình độ, quy mô của chính sách với đời sống xã hội để chủ
động tìm kiếm các giải pháp thích hợp để thực hiện đạt được mục tiêu chính sách đề
ra và triển khai thực thi hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách công được
giao. Khi thực hiện phổ biến, tuyên truyền chính sách, tùy thuộc vào tính chất của
từng loại chính sách, yêu cầu của các cơ quan quản lý và điều kiện cụ thể để lựa
chọn các hình thức tuyên truyền, phổ biến phù hợp.
- Phân công phối hợp thực hiện chính sách công
Tổ chức thực hiện chính sách công cụ thể trong thực tế thường có sự phân
12


công cơ quan chủ trì và các cơ quan phối hợp thực hiện. Một chính sách cụ thể có
thể tác động đến lợi ích một bộ phận dân cư, nhưng kết quả tác động lại liên quan
đến nhiều yếu tố… vì vậy cần phải phối hợp chúng lại để đạt yêu cầu quản lý. Khi
thực hiện phân công, phối hợp cần tuân theo tiến trình, có kế hoạch chủ động, sáng
tạo nhằm duy trì chính sách được ổn định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của chính

thời bổ sung, hoàn thiện chính sách và chấn chỉnh công tác tổ chức thực hiện chính
sách để nâng cao hiệu lực, hiệu quả mà quá trình thực hiện mục tiêu chính sách đề
ra.
- Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách
Đây là công đoạn đối tượng được xem xét, đánh giá về chỉ đạo, điều hành
thực thi chính sách của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Đồng thời xem xét vai
trò, chức năng của các liên quan trong việc tham gia thực hiện chính sách như tổ
chức chính trị, chính trị - xã hội và xã hội. Cơ sở đánh giá, tổng kết công tác chỉ
đạo, điều hành thực thi chính sách là kế hoạch được giao, nội dung, quy chế được
xây dựng, các văn bản liên tịch giữa cơ quan nhà nước với các tổ chức xã hội, các
văn bản quy phạm khác.
Bên cạnh việc xem xét kết quả chỉ đạo, điều hành của các cơ quan nhà nước
thì trong công tác đánh giá, tổng kết còn xem xét các đối tượng tham gia thực hiện
chính sách, đó là người thụ hưởng lợi ích trực tiếp, gián tiếp từ chính sách, họ là tất
cả các thành viên trong xã hội với tư cách công dân.
1.2. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển giáo dục

1.2.1. Một số khái niệm
Giáo dục: “Giáo dục là một quá trình đào tạo con người một cách có mục
đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản
xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh
nghiệm lịch sử - xã hội của loài người. Đây là một hiện tượng xã hội đặc trưng của
xã hội loài người. Giáo dục nảy sinh cùng với xã hội loài người, trở thành một chức
năng sinh hoạt không thể thiếu được và không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát
triển của xã hội. Giáo dục là một bộ phận của quá trình tái sản xuất mở rộng sức lao
động xã hội, một trong những nhân tố quan trọng nhất thúc đẩy xã hội phát triển về
mọi mặt. Giáo dục mang tính lịch sử cụ thể, tính chất, mục đích, nhiệm vụ, nội
14



15


phối hợp, hướng dẫn thực hiện, kiểm tra với Bộ, Cơ quan ngang bộ, UBND tỉnh và
Trường thuộc Bộ khác. Bộ GD & ĐT quản lý, chỉ đạo trực tiếp đối với Sở GD &
ĐT, Viện nghiên cứu Khoa học giáo dục, Cơ quan sản xuất, kinh doanh, Trường
thuộc Bộ GD & ĐT.
UBND huyện chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp của UBND tỉnh; UBND
huyện quản lý, chỉ đạo trực tiếp đối với UBND xã và Phòng GD & ĐT, có trách
nhiệm phối hợp, hướng dẫn thực hiện, kiểm tra của Sở GD & ĐT khi có yêu cầu.
Đảm bảo các điều kiện về đội ngũ nhà giáo, tài chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị
cho giáo dục và đáp ứng các yêu cầu về phát triển, chất lượng giáo dục mầm non,
tiểu học, trung học cơ sở, xây dựng xã hội học tập.
Sở GD & ĐT chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp của Bộ GD & ĐT và của
UBND tỉnh. Sở quản lý, chỉ đạo trực tiếp đối với Phòng GD & ĐT.
UBND xã chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp của UBND huyện và quản lý, chỉ
đạo trực tiếp các trường thuộc xã. UBND xã có trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn
thực hiện, kiểm tra của Phòng GD & ĐT khi có yêu cầu. UBND xã quản lý Nhà
nước về GD & ĐT trên địa bàn.
Phòng GD & ĐT chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp của Sở GD & ĐT và của
UBND huyện. Phòng GD & ĐT quản lý, chỉ đạo trực tiếp các trường (thuộc xã) và
Trường (thuộc xã) chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp của UBND xã và Phòng GD &
ĐT về GD & ĐT của nhà trường.
1.2.3. Chức năng quản lý Nhà nước về phát triển giáo dục
* Trách nhiệm của UBND huyện (thành phố trực thuộc tỉnh)
UBND huyện trình HĐND cấp huyện quyết định kế hoạch, chương trình, dự
án phát triển giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn phù hợp với
chiến lược phát triển giáo dục của tỉnh và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của
địa phương. Chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức thực hiện kế hoạch, chương trình, dự án
phát triển giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn sau khi được

bảo chất lượng giáo dục, công khai tài chính của các cơ sở giáo dục trực thuộc. [4]
* Trách nhiệm của Phòng GD & ĐT
Tham mưu UBND cấp huyện trình HĐND cùng cấp quyết định, kế hoạch,
chương trình, dự án phát triển giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trên địa
17