BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC
VIỆN
HÀNH
CHÍNH
QUỐC
GIA

LÊ VĂN QU

QU
ẢN
LÝ
NH
À
N
Ƣ
ỚC
VỀ
XÂ
Y
DỰ
NG
NÔ

QU
ẢN
LÝ
NH
À
N
Ƣ
ỚC
VỀ
XÂ
Y
DỰ
NG
NÔ
NG
TH


ÔN MỚI TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG,
TỈNH BÌNH DƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Mã số: 60 34 04 03

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐINH CÔNG TIẾN

TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM
2017


phòng HĐND – UBND huyện, Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê và UBND
các xã của huyện Dầu Tiếng đã cung cấp cho tôi các thông tin và số liệu thực
tế để tôi có thể thực hiện luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện luận văn một cách hoàn chỉnh
nhất nhưng sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định mà bản thân
chưa thấy được. Tôi rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô giáo, học
viên nghiên cứu và bạn bè đồng nghiệp để luận văn của tôi được hoàn chỉnh
hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn

Lê Văn Quý


DANH MỤC VIẾT TẮT

AIDS: Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do virus HIV gây ra
ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
BCĐ: Ban Chỉ đạo
HĐND: Hội đồng nhân dân
HIV: Virus gây suy giảm miễn dịch ở người
MTQG: Mục tiêu quốc gia
MTV: Một thành viên
NTM: Nông thôn mới
THCS: Trung học cơ sở
THPT: Trung học phổ thông
TNHH: Trách nhiệm hữu hạn
UBMTTQVN: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
UBND: Ủy ban nhân dân
WTO: Tổ chức thương mại thế giới

1.1.1. Các khái niệm có liên quan........................................................................................... 9
1.1.2. Cơ sở lý luận của quản l

nhà nước trong thực hiện Chương trình

mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới......................................................................... 16
1.1.3. Nội dung quản l

nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu

quốc gia xây dựng nông thôn mới............................................................................................. 18
1.2. Bài học kinh nghiệm trong quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới
ở cấp huyện........................................................................................................................................... 26


1.2.1. Xây dựng nông thôn mới tại một số huyện, thị ở các tỉnh, thành phố
trực thuộc Trung ương của Việt Nam...................................................................................... 26
1.2.2. Xây dựng nông thôn mới tại một số huyện, thị của tỉnh Bình Dương 35
1.2.3. Một số bài học rút ra từ kinh nghiệm quản l

nhà nước về xây dựng

nông thôn mới...................................................................................................................................... 46
Tiểu kết chƣơng 1........................................................................................................................... 48
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƢƠNG
2.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Dầu Tiếng, tỉnh
Bình Dương........................................................................................................................................... 50
2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên............................................................................... 50
2.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội...................................................................................... 52

LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2017
- 2020
3.1. Phương hướng, nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2017 - 2020 ..
........................................................................................................................... 86

3.2. Dự đoán bối cảnh thế giới và trong nước tác động đến quá trình thực hiện
xây dựng nông thôn mới trong thời gian tới .....................................................
3.2.1. Dự đoán bối cảnh thế giới ...................................................................
3.2.2. Dự đoán bối cảnh trong nước ..............................................................
3.3. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng đến năm 2020 ...
3.4. Giải pháp hoàn thiện quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới trong
thời gian tới .......................................................................................................
3.4.1. Đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành ..................................................
3.4.2. Đa dạng hóa và nâng cao hiệu quả các hình thức tuyên truyền, vận
động ...................................................................................................................
3.4.3. Hoàn thiện công tác đào tạo, tập huấn cán bộ, công chức làm công
tác xây dựng nông thôn mới ..............................................................................


3.4.4. Rà soát, điều chỉnh hoàn thiện các quy hoạch xây dựng nông thôn
mới............................................................................................................................................................. 98
3.4.5. Kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Chỉ đạo, Ban
Quản lý và bộ máy giúp việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây
dựng nông thôn mới.......................................................................................................................... 99
3.4.6. Quy định trách nhiệm cụ thể trong việc quản lý thực hiện các tiêu chí
mềm và các tiêu chí cứng trong xây dựng nông thôn mới......................................... 100
3.4.7. Phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân..............................102
3.4.8. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các cấp, các ngành và
nhân dân trong xây dựng nông thôn mới............................................................................ 104
3.4.9. Hoàn thiện và triển khai kịp thời cơ chế, chính sách trong xây dựng

đến nay toàn huyện đã có 09/11 xã được công nhân “xã nông thôn mới”. Với
vị trí là một huyện nông nghiệp, có 11 xã thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới (huyện Dầu Tiếng có 12 xã, thị trấn), cộng
với việc các nguồn vốn thực hiện xây dựng nông thôn mới hạn chế nên công
tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
về xây dựng nông thôn mới đến với mọi người dân để người dân nắm bắt,

1


thấu hiểu và cùng với Nhà nước chung sức thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới được lãnh đạo Huyện ủy, HĐND, UBND
và UBMTTQVN huyện Dầu Tiếng rất quan tâm và chú trọng trong công tác
lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý.
Tuy nhiên, thực trạng công tác quản l nhà nước trong thực hiện Chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Dầu
Tiếng, tỉnh Bình Dương vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra cần được giải quyết như:
nhu cầu về nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản phục vụ cho xây dựng nông
thôn mới là rất lớn, nhất là nhu cầu vốn xây dựng trường học có cơ sở vật chất
đạt chu n nhưng nguồn vốn của Huyện hông đáp ứng được; qu đất của Huyện
tương đối rộng, ết cấu hạ tầng được đầu tư cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển
inh tế - xã hội nhưng trong những năm qua thu hút đầu tư phát triển công
nghiệp, nông nghiệp ứng dụng khoa học k thuật, công nghệ cao vào các vùng
đã quy hoạch còn chậm, do đó inh tế của Huyện vẫn chưa phát triển tương
xứng với tiềm năng; có một số tiêu chí khi áp dụng vào thực tế địa phương
hông phát huy tối đa hiệu quả của việc đầu tư mang lại; việc thực hiện các tiêu
chí nông thôn mới chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện,
chưa phát huy được hết các nguồn lực tiềm năng trong xã hội; các hình thức
tổ chức sản xuất chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển
sản xuất hàng hóa. Không những vậy mà công tác tuyên truyền, vận động

Khoa học xã hội 1997. Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu về nông
thôn, tác ph m đã phân tích há sâu các vấn đề về dân số, lao động, việc làm,
chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quản lý và sử dụng tài nguyên thiên nhiên, xóa
đói giảm nghèo… qua đó tác giả đã chỉ ra các yêu cầu hoàn thiện hệ thống
chính sách và cách thức chỉ đạo của Nhà nước trong quá trình vận động phát
triển của nông thôn [5].
-

PGS, TSKH Lê Đình Thắng chủ biên: Chính sách nông nghiệp, nông

thôn sau Nghị quyết X của Bộ Chính trị, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
1998. Trong tác ph m này, tác giả đã tập trung nghiên cứu quá trình phát triển

3


nông nghiệp Việt Nam dưới tác động của các chính sách về đất đai, phân phối
trong phát triển nông nghiệp, nông thôn [5].
-

TS.Nguyễn Từ: Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát

triển nông nghiệp Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia 2008. Tác ph m
bàn về các mối liên kết quốc tế về thương mại, đầu tư trong nông nghiệp,
chính sách phát triển nông nghiệp và khả năng cạnh tranh của nông nghiệp
nước ta trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế và tham gia ký kết
các hiệp định thương mại; đồng thời nêu lên quan điểm và những giải pháp
chủ yếu nhằm phát triển nông nghiệp nước ta trong quá trình hội nhập quốc tế
[5].
- TS. Đặng Kim Sơn: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam Hôm nay và mai sau; Nhà xuất bản Chính trị quốc gia 2008. Tác ph m đề cập

đó, hiện nay chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu đầy đủ và chính thức về thực
trạng quản l nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây
dựng nông thôn mới ở huyện Dầu Tiếng. Vì vậy, trong luận văn này, tác giả
muốn nêu rõ thực trạng công tác quản l nhà nước trong thực hiện Chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở huyện Dầu Tiếng giai đoạn
2011– 2016 và đề ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động trên trong
thời gian tới.
3.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích
Đưa ra các giải pháp để nhằm nâng cao hiệu quả quản l nhà nước trong
thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở huyện
Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa được cơ sở lý luận của quản l nhà nước trong thực hiện
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

5


Đánh giá được thực trạng quản l nhà nước trong thực hiện Chương

-

trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở huyện Dầu Tiếng, tỉnh
Bình Dương.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản l nhà nước về xây dựng nông thôn
mới tại huyện Dầu Tiếng.

cứu;
+

Các báo cáo tổng kết của tỉnh, huyện; số liệu của các cơ quan thống

kê liên quan về tình hình xây dựng nông thôn mới;

6


+

Các bài viết đăng trên báo, các tạp chí khoa học chuyên ngành và tạp

chí mang tính hàn lâm có liên quan;
+ Các luận văn của các học viên hác ( hóa trước) trong trường.
-

Thông tin sơ cấp: Dữ liệu do chính người nghiên cứu thu thập thông

qua điều tra, phỏng vấn.
5.3. Phương pháp xử lý thông tin và biện luận
-

Phương pháp thống kê mô tả.

-

Phương pháp phân tích, tổng hợp.


cán bộ, công chức làm chuyên trách công tác xây dựng nông thôn mới.

7


7. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham
khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1. Cơ sở khoa học của quản l nhà nước về xây dựng nông thôn
mới.
Chương 2. Thực trạng quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại
huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương.
Chương 3. Một số nhiệm vụ, giải pháp hoàn thiện quản l nhà nước về
xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2017 - 2020.

8


Chƣơng 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI
1.1. Cơ sở khoa học của quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn
mới
1.1.1. Các khái niệm có liên quan
1.1.1.1. Nông thôn
Đã có nhiều học giả nghiên cứu về vấn đề nông thôn và để hiểu vùng
nông thôn là gì họ đã so sánh vùng nông thôn và vùng thành thị theo các tiêu
chí sau:
- Theo tiêu chí mật độ dân số: Nông thôn là vùng có mật độ dân số thấp
hơn nhiều so với thành thị.

được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.
Theo Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04/10/2013 của Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đưa ra hái niệm như sau: “Nông thôn
là phần lãnh thổ được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân
xã”.
Nhìn chung cả hai khái niệm trên có hạn chế là mới chỉ dựa vào hình
thức mà không dựa vào bản chất để định nghĩa.
Khái niệm nông thôn phải được định nghĩa trên các nội dung sau:
-

Xã hội - dân cư: Là vùng sinh sống làm việc của cộng đồng chủ yếu là

nông dân, là nơi có mật độ dân cư thấp.
-

Kinh tế: Kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp,

ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu kinh tế.
-

Môi trường: Chủ yếu là thiên nhiên.

-

Cơ sở hạ tầng: Chưa được đầu tư bài bản, kém phát triển.

1.1.1.2. Nông thôn mới
Nông thôn mới là mô hình với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo
thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu đặt ra
cho nông thôn trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập

Các đặc trưng của nông thôn mới: Kinh tế phát triển, đời sống vật chất

và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; nông thôn phát triển theo
quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái
được bảo vệ; dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và
phát huy; an ninh tốt, quản lý dân chủ; chất lương hệ thống chính trị được
nâng cao... [8].

11


- 19 tiêu chí xã nông thôn mới: 1 quy hoạch, 2 giao thông, 3 thủy lợi, 4
điện, 5 trường học, 6 cơ sở vật chất văn hóa, 7 chợ, 8 bưu điện, 9 nhà ở dân
cư, 10 thu nhập, 11 tỷ lệ hộ nghèo, 12 cơ cấu lao động, 13 hình thức tổ chức
sản xuất, 14 giáo dục, 15 y tế, 16 văn hóa, 17 môi trường, 18 hệ thông chính
trị xã hội vững mạnh, 19 an ninh trật tự xã hội [10].
Riêng đối với huyện nông thôn mới có 9 tiêu chí: 1 quy hoạch, 2 giao
thông, 3 thủy lợi, 4 điện, 5 y tế - văn hóa – giáo dục, 6 sản xuất, 7 môi trường,
8 an ninh, trật tự xã hội, 9 chỉ đạo xây dựng nông thôn mới [13].
Trong mỗi nội dung và tiêu chí trên đều có xác định cụ thể những công
việc phải làm và mức độ đạt được các tiêu chí để được công nhận là xã, huyện
nông thôn mới. Một số điểm khác biệt có thể nhận thấy giữa xây dựng nông
thôn trước đây (nông thôn truyền thống) và xây dựng nông thôn mới là: Mô
hình nông thôn mới hiện nay ra đời trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị
trường và hội nhập quốc tế với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc theo các
tiêu chí mới, thể hiện được tính tiến tiến về mọi mặt so với mô hình nông thôn
cũ trước đây. Xây dựng nông thôn trước đây chủ yếu chỉ tập trung ở cấp
huyện, thôn và thường thông qua các chương trình hay dự án; trong hi đó nội
dung xây dựng nông thôn mới hiện nay mang tính toàn diện hơn theo “Tiêu
chí” chung của cả nước, trong đó có những tiêu chí áp dụng chung và có một

trường nông thôn; y tế; dân số và kế hoạch hóa gia đình; vệ sinh an toàn thực
ph m; văn hóa; giáo dục và đào tạo; phòng, chống ma túy; phòng, chống tội
phạm; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; ứng phó với biến đổi khí
hậu; xây dựng nông thôn mới; phòng, chống HIV/AIDS; đưa thông tin về cơ
sở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo; khắc phục và cải thiện ô
nhiễm môi trường [12]. Nhưng hiện nay, ở nước ta chỉ còn 02 chương trình
mục tiêu quốc gia là xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính
phủ: “Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một
chương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc
phòng”, gồm 11 nội dung sau:
-

Quy hoạch xây dựng nông thôn mới;

13