I. LỚP 10:
1. Tổng quan văn học VN:
a. Địa chỉ tích hợp: Con người VN qua văn học
b. Nội dung tích hợp:
- Mục Con người VN trong mối quan hệ với thế giới tự nhiên: Với con người Việt
Nam, thiên nhiên là người bạn thân thiết. Tình yêu thiên nhiên là một nội dung
quan trọng của văn học VN. Thiên nhiên đặc sắc, thân thuộc trong văn học dân
gian. Thiên nhiên tạo thành một hệ thống tượng trưng giàu giá trị thẩm mĩ, như
một thước đo thẩm mĩ trong văn học trung đại. Thiên nhiên giàu sức sống, thể hiện
sâu sắc tình yêu QH đất nước, tình yêu sự sống và tình yêu lứa đôi trong văn học
hiện đại.
- Mục Con người VN trong mối quan hệ quốc gia dân tộc: Con người VN với môi
trường văn hóa dân tộc- Chủ nghĩa yêu nước gắn với ý thức về sự gìn giữ, bảo tồn
môi trường văn hóa, thuần phong mĩ tục truyền thống
- Mục Con người VN trong quan hệ xã hội: Con người VN với ước mơ xây dựng 1
môi trường XH tốt đẹp, gắn với khát vọng công bằng, ân nghĩa trong văn học dân
gian, gắn với lí tưởng đạo đức trong văn học trung đại, thể hiện ý thức về môi
trường dân chủ, văn minh trong văn học hiện đại.
2. Bài viết số 1: Cảm nghĩ về một hiện tượng đời sống hoặc tác phẩm văn học:
a. Địa chỉ tích hợp: Đề tài là đối tượng liên quan đến vấn đề bảo vệ môi trường
b. Nội dung tích hợp: Rèn kĩ năng phát biểu cảm nghĩ về những vấn đề môi trường
xoay quanh chủ điểm: Thiên nhiên và đời sống con người.
- Xác định đề tài cho bài văn
- Quan sát, ghi chép, suy nghĩ
- Tìm ý, lập dàn ý cho bài văn
- Viết bài văn thể hiện được ý thức gìn giữ môi trường sống.
3. Văn bản:
a. Địa chỉ tích hợp:
- Bài tập 1: Bài tập phân tích tính thống nhất, sự phát triển chủ đề đọan văn và đặt
tên cho đoạn văn: Giữa cơ thể và môi trường có ảnh hưởng qua lại với nhau... là
cây có thể biến thành gai để giảm bớt sự thoát hơi nước như ở cây xương rồng hay
Gợi ý để HS bình luận về quan niệm sống hài hòa với thiên nhiên trong bài thơ:
- Nổi bật trong bài thơ là hình ảnh người trí sĩ ẩn cư nhàn dật, nhân vật trữ tình này
xuất hiện trong lời thơ với những chi tiết về cách sống, cách sinh hoạt và quan
niệm sống: tự cuốc đất trồng cây, đào củ, câu cá; chọn nơi vắng vẻ, không ưa nơi
ồn ã; ăn uống, tắm táp thoải mái, tự nhiên; coi phú quý tựa giấc mộng
- Ở câu 5,6: Tác giả nói đến chuyện ăn và tắm 1 cách đầy thích thú. Theo vòng qua
4 mùa quanh năm, việc ăn và tắm của ta thuận theo quy luật tự nhiên, đạm bac,
thanh bần nhưng thú vị và thanh thản
=> Trong liên hệ tự nhiên, nhiên nhiên và con người vốn gắn bó mật thiết
với nhau. Sống tuân theo lẽ tự nhiên, tôn trọng quy luật của thiên nhiên tức là trân
trọng môi trường sống và yêu quý sự sống của chính mình vậy.
6. Trình bày một vấn đề:
a. Địa chỉ tích hợp:
- Lựa chọn phương án ở bài luyện tập 1: Giờ chúng ta chuyển sang vấn đề môi
trường. Như các bạn đã biết, chúng ta đang tận lực để đảm bảo việc xử lí phế
thải…
- Bài luyện tập 2: Tình huống trình bày vấn đề với đề tài: d) Giữ gìn môi trường
xanh, sạch, đẹp.
b. Nội dung tích hợp:
- Bài 1: Trong khi luyện cho học sinh kĩ năng Chuyển qua chủ đề khác, GV chú ý
nội dung tích hợp trong phương án lựa chọn.
- Bài 2: Kết hợp luyện tập cho HS kĩ năng trình bày một vấn đề với việc tìm hiểu,
nâng cao ý thứ về gìn giữ môi trường:
+ Em phải chuẩn bị những thông tin nào cho bài trình bày trong hội thảo về đề tài
Giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp?
+ Làm thế nào để mọi người chú ý, quan tâm đến chủ đề của bài trình bày về Giữ
gìn môi trường xanh, sạch, đẹp?
7. Phú sông Bạch Đằng:
a. Địa chỉ tích hợp:
Liên hệ khi thực hành đọc- hiểu văn bản: Chiến tranh và môi trường.
Nhiễu nhân dân, bắt bẫy hươu đen, nơi nơi đặt cạm
Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ
Nguyễn Trãi bảo vệ môi trường?
Khi đọc hệ thống sách ngữ văn lớp 10 bao gồm sách giáo khoa sách giáo viên và
tài liệu bồi dưỡng, chỉ đạo thực hiện chương trình, sách giáo khoa (*), người ta
không khỏi bất ngờ và giật mình vì tất cả chúng đều có những điểm biên soạn quá
kỳ lạ về học thuật, kiến thức, phương pháp.
Trang 55, sách Bồi dưỡng, chỉ đạo thực hiện..., khi hướng dẫn dạy bài “Đại cáo
bình Ngô” (Nguyễn Trãi) đã gợi ý giáo viên cần dạy như thế này: “Kết hợp tích
hợp giáo dục môi trường khi giảng bài “Đại cáo bình Ngô”: lúc lên án tố cáo tội ác
kẻ thù, tác giả tố cáo hành động hủy diệt môi trường sống. Bại nhân nghĩa nát cả
đất trời - Nặng thuế khóa sạch không đầm núi (...), với những câu văn trên, Nguyễn
Trãi là “người xưa của ta nay” trong vấn đề bảo vệ môi trường” (!).
Chưa hết, để nhấn mạnh ý trên, trong sách giáo viên, người biên soạn còn hùng
hồn hơn: “Giáo viên cần lưu ý cho học sinh rằng bằng linh cảm thiên tài, Nguyễn
Trãi đã đề cập vấn đề môi trường sống”! (trang 21).
Vâng, là người VN, lớn nhỏ đều biết Nguyễn Trãi là thiên tài vĩ đại ở nhiều lĩnh
vực. Và “Đại cáo bình Ngô” là một áng thiên cổ hùng văn. Tuy nhiên, hướng dẫn
giáo viên và học sinh rằng Ức Trai và “Đại cáo bình Ngô” sinh ra để “bảo vệ môi
trường” thì thật là khiên cưỡng, áp đặt. Hướng dẫn như vậy vừa ngây ngô về học
thuật, vừa có tội với tiền nhân về mặt tư tưởng. Đặc biệt là góp phần tạo ra những
áng văn... dễ sợ kiểu: “A Phủ vác dao đi tìm Bá Kiến”... đang được công luận nói
nhiều. (Vietnamnet)
Cho đến thời điểm này, sách giáo khoa lớp 10 và tài liệu bồi dưỡng giáo viên
(GV) đã có mặt trên các kệ sách để phục vụ năm học mới. Tuy nhiên, dư luận
không khỏi bất ngờ khi đọc được những câu văn kiểu như “Nguyễn Trãi là
“người xưa của ta nay” trong vấn đề bảo vệ môi trường”. Giáo sư (GS) Trần
Đình Sử, chủ biên cuốn sách bồi dưỡng GV dạy môn Ngữ văn nâng cao (cuốn
dành cho GV dạy môn Ngữ văn chương trình chuẩn do GS Phan Trọng Luận
làm chủ biên) đã dành cho Thanh Niên một cuộc trao đổi xung quanh vấn đề
a. Địa chỉ tích hợp:
Liên hệ khi thực hành đọc- hiểu: Môi trường sống của kĩ nữ và tâm trạng của
Kiều
b. Nội dung tích hợp:
Gợi ý cho HS phân tích, bình luận: Cảnh sắc ở lầu xanh và sự đau đớn, tủi
nhục của Thúy Kiều: Những thú vui phong, hoa, tuyết, nguyệt đồng thời cũng
tượng trưng cho bốn mùa xuân (hoa), hạ (phong), thu (nguyệt), đông (tuyết). Mỗi
mùa có nét đẹp riêng của phong cảnh thiên nhiên. Nhưng, dẫu là cô gái có đời sống
nội tâm phong phú, dẫu có yêu cảnh sắc thiên nhiên, Kiều cũng không có tâm trí
nào mà hưởng vui thú, không thể ngắm cảnh đẹp. Nhà thơ thật tài tình khi kết luận
tâm tư của Kiều:
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ
11. Bài viết số 7:
a. Địa chỉ tích hợp: Rèn kĩ năng viết bài nghị luận với đề bài gợi ý số 3:
Hưởng ứng đợt thi đua xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp do Đoàn TNCS
HCM phát động, chi đoàn 10A tổ chức hội thảo với chủ đề: Hãy vì một mái trường
xanh, sạch, đẹp. Anh (chị) hãy viết một bài tham gia hội thảo đó.
b. Nội dung tích hợp:
- Tìm hiểu chủ đề hội thảo: Hãy vì một mái trường xanh, sạch, đẹp.
- Lựa chọn đề tài cho bài tham luận: Chọn một vấn đề có liên quan đến chủ đề giữ
gìn môi trường xanh, sạch, đẹp cho mái trường
Lưu ý: Chủ đề này có tính kêu gọi, cho nên vấn đề tham luận cần thể hiện rõ
tính bức thiết, thời sự, tạo được ấn tượng cho người nghe.
- Viết bài tham luận:
+ Tầm quan trọng của việc giữ gìn, xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp