Tăng huyết áp cấp cứu
I. Tổng quan về tăng huyết áp: Tăng HA là yếu tố nguy cơ cao cho bệnh tim mạch ( chiếm 1/3 nguyên nhân tử
vong trên thế giới ) và là nguyên nhân gây tử vong 7,1 triệu người trẻ, chiếm 4,5% gánh nặng bệnh tật ( 64 triệu
người sống trong tàn phế ).
- Một điều tra dịch tễ trong 20 mươi năm tại thị trấn Framingham thuộc Massachsetts thấy có liên quan chặt chẽ giữa
trị số huyết áp với nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não với suy tim, suy thận.Việc điều trị tăng huyết áp giảm
40% nguy cơ đột quỵ và 15% nguy cơ nhồi máu cơ tim.
- Dr. Fischer theo dõi đối tượng từ 40 – 80 tuổi trong 8 năm nhận thấy: HA càng cao tử vong càng tăng và trên 75%
trường hợp bệnh lý đều liên quan đến đến HA cao.
- Trên thế giới tỷ lệ tăng HA chiếm 8- 18% dân số ( theo tổ chức y tế thế giới ), tỷ lệ này thay đổi tùy theo mỗi quốc
gia:
+ Châu Á: Indonesia 6-15%, Đài Loan 28%
+ Pháp 10 – 24%
+ Mỹ 24%.
- Tại Việt Nam các số liệu thống kê điều tra cho thấy tỷ lệ đang gia tăng rất nhanh ( có lẽ do phát hiện sớm, thói quen
ăn mặn, đời sống phát triễn làm tăng tỷ lệ béo phì ).
+ Năm 1982: 1,9%
+ Năm 1992: 11,795
+ Năm 2002: 16,3% ( thống kê chưa đầy đủ )
- Tại Việt Nam các thống kê cho thấy sự hiểu biết về tăng HA của người dân và kiểm soát THA là rất đáng lo lắng và
trăn trở.
+ Năm 1992 GS Trần Đỗ Trinh khảo sát trên 1716 người bị tăng HA thì 67,5% không biết bệnh, 15% biết bệnh
nhưng không điều trị, 13,5% có điều trị nhưng thất thường và không đúng cách, chỉ có 4% là điều trị đúng.
+ Năm 2001 GS Nguyễn Thị Trúc khảo sát 1582 từ 18 tuổi trở lên tại Tiền Giang có 16% chưa từng được đo HA,
58,7% có đo HA nhưng không nhớ con số HA của mình, 10,3% biết đo HA nhưng không kiểm tra thường xuyên và
chỉ có 14,3% có ý thức kiểm tra HA định kỳ.
II. Các phương pháp đo huyết áp.
- Đo HA xâm lấn: cho kết quả tương đối chính ( dung trong khi làm thủ thuật và phẩu thuật ).
- Đo HA không xâm lấn: thông dụng trên lâm sàng.
- Các loại máy đo HA: HA kế thủy ngân, HA kế bằng hơi, Dao động kế
III. Quy trình đo HA ( thực hiện tại phòng khám).

THA độ II 160 - 179 100 - 109
THA độ III >=180 >=110
V. Cơn tăng huyết áp cấp cứu (Acute Hypertensive Criser)
1. Phân loại: CMDT(Current Medical Diagnosic and Treatment)
- Tăng HA kịch phát(Hypertensive urgencies).
- Tăng HA khẩn cấp(Accelerated hypertensive).
- Tăng HA ác tính(Malignant hypertensive).
Tất cả đều có HA tâm trương đều lớn hơn 120mmHg.
2. Phân loại theo JNC VII (Joint National Committee on Hypertension)
- Cơn tăng HA nặng ( Kịch phát)
- Cơn tăng HA khẩn cấp ( khẩn cấp và ác tính)
* Cơn tăng HA kịch phát (Hypertensive Urgencies) Là cơn tăng HA không kèm tổn thương cơ quan đích.
- Có cơn tăng HA đột ngột huyết áp tâm thu >220mmHg và tâm trương > 120mmHg.
- Mục tiêu điều trị:Hạ huyết áp trong vòng 14 – 48 giờ, có thể dùng thuốc bằng đường uống.Bệnh nhân phải ở trong
bệnh viện > 24- 48 giờ, để biết chắc có đáp ứng với thuốc và không gặp tác dụng phụ hay biến chứng.
* Cơn tăng HA khẩn cấp (Hypertensive Emergencies):Là cơn tăng HA có kèm tổn thương cơ quan đích .
- Chẩn đoán: Có cơn tăng HA cấp tính kèm theo một trong các tiêu chuẩn sau:
+ Có biểu hiện não do tăng HA: đau đầu dữ dội, đột quỵ, xuất huyết.
+ Suy tim trái cấp ( khó thở, hen tim ).
+ Đáy mắt tổn thương độ III – IV ( xuất huyết, xuất tiết, phù gai )
+ Suy thận cấp.
+ Phình bóc tách động mạch chủ.
+ Xuất huyết thuộc hệ động mạch cảnh ngoài.
- Mục tiêu điều trị: đòi hỏi phải hạ huyết áp trung bình xuống 25% hay HA tâm trương < 110 mmHg trong vài phút
đến vài giờ.
VI. Thuốc điều trị trong cơn THA:
1. Dùng đường tĩnh mạch:
Thuốc

Liều dùng

Nhịp nhanh,
nhức đầu,đỏ
mặt viêm TM
khu trú
Nitroglycerin 5 - 250 µg/p

1 – 2 phút

3 – 5 phút Nhịp nhanh,
nhức đầu, buồn
nôn, đỏ mặt
Hydralazine

10-20mgTM

10-20phút

3-6 giờ

Nhịp nhanh, đỏ
mặt, nhức đầu,
ói mửa, làm
nặng đau thắt
ngực
Esmolol

250 - 500
µg/kg/p trong
1p sau đó 50-
300µg/kg/p

- Xác định có tổn thương cơ quan đích hay biến chứng của tăng HA.
BS. DƯƠNG HOÀNG NGỌC – BV Hoàn Mỹ Sài Gòn