ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ HỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HÀ TRƢỜNG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA,
TỈNH PHÚ THỌ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ HỘI, 2018


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ HỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HÀ TRƢỜNG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA,
TỈNH PHÚ THỌ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 8 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN TRUNG KIÊN

HÀ NỘI - 2018




DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT

TỪ VIẾT TẮT

NGUYÊN NGHĨA

1

BD

Bồi dưỡng

2

BDGV

Bồi dưỡng giáo viên

3

CBGV

Cán bộ giáo viên

4


ĐHQGHN

Đại học quốc gia Hà Nội

10

GV

Giáo viên

11

GD

Giáo dục

12

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

13

HSSV

Học sinh sinh viên

14


1.2.2. Giáo viên cốt cán ................................................................................ 15
1.2.3. Bồi dưỡng, hoạt động bồi dưỡng ........................................................ 16
1.2.5. Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán .................................. 17
1.3. Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở .......... 18
1.3.1. Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cốt cán ở trường
trung học cơ sở ............................................................................................. 18
1.3.2. Những năng lực và yêu cầu đối với giáo viên cốt cán: ....................... 19
1.3.3. Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở ....... 21
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán .. 28
1.5.1. Yếu tố khách quan .............................................................................. 28
1.6. Chức năng, nhiệm vụ của Phòng GD&ĐT trong bồi dưỡng giáo viên cốt cán 29
Kết luận chƣơng 1 ...................................................................................... 32
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG VÀ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY34

iii


2.1. Khái quát về tình hình phát triển giáo dục trung học cơ sở huyện Thanh
Ba, tỉnh Phú Thọ .......................................................................................... 34
2.1.1. Vị Trí địa lý, dân số ............................................................................ 34
2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế-xã hội ...................................................... 35
2.1.3. Giáo dục Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh phú thọ. .................. 36
2.2. Giới thiệu về khảo sát ............................................................................ 38
2.2.1. Mục đích khảo sát............................................................................... 38
2.2.2. Nội dung khảo sát ............................................................................... 38
2.2.3. Phương pháp và phương thức xử lý số liệu ......................................... 39
2.3. Thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường Trung
học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay ....................................... 39

3.1.2. Căn cứ vào thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi
dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh
Phú Thọ ........................................................................................................ 59
3.2. Nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên
cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay59
3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ...................................................... 60
3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính nhất quán .................................................... 60
3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ..................................................... 60
3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa, phát triển và khả thi....................... 61
3.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán
ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục ........................................................................................... 61
3.3.1. Tổ chức hoạt động nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về
tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán .......................... 62
3.3.2. Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán phù
hợp với tình hình thực tiễn ........................................................................... 63
3.3.3. Chỉ đạo đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng ........... 67
3.3.4. Huy động các nguồn lực phục vụ hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt
động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ................................................................. 76
3.3.5. Xây dựng quy chế thi đua, khen thưởng và sử dụng hiệu quả đội ngũ
giáo viên cốt cán sau khi bồi dưỡng ............................................................. 77
v


3.3.6. Tổ chức dự giờ, tăng cường hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi, thành lập
các câu lạc bộ giáo viên cốt cán.................................................................... 79
3.3.7. Chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng giáo viên
cốt cán ......................................................................................................... 80
3.4. Mối liên hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo
viên cốt cán ................................................................................................. 82

Bảng 3.2: Kết quả trưng cầu ý kiến và mức độ khả thi của các biện pháp
quản lý ......................................................................................................... 85

vii


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Tỷ lệ % mức độ cấp thiết của các biện pháp quản lý hoạt động
bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba,
tỉnh Phú Thọ hiện nay .................................................................................. 85
Biểu đồ 3.2. Tỷ lệ % mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động bồi
dưỡng giáo viên cốt cán................................................................................ 85

viii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế một cách mạnh
mẽ giáo dục và đào tạo được coi là yếu tố vai trò hết sức quan trọng trong
việc thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển. Với bối cảnh giáo dục mới này,
vai trò của nhà trường trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Và nói đến tầm
quan trọng của nhà trường thì phải nói đến tầm quan trọng của người giáo
viên. Bởi, người giáo viên trong thời kỳ hội nhập và toàn cầu hóa chuyển từ
vai trò của người đơn thuần truyền thụ kiến thức sang vai trò của người hướng
dẫn, hỗ trợ và cố vấn. Do đó, việc phát triển giáo viên là yêu cầu tất yếu
khách quan đối với hệ thống giáo dục ở Việt Nam hiện nay. Trong Nghị quyết
29/NQTW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ ra cần phải phát triển đội ngũ nhà
giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo. Để thực

chuẩn quốc gia mức độ 2. Chất lượng giáo dục đại trà, chất lượng mũi nhọn
học sinh giỏi huyện Thanh Ba đứng ở tốp giữa trong 13 huyện, thị thành toàn
tỉnh mặc dù Thanh Ba là huyện có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn so với
các địa phương khác, ít lợi thế cạnh tranh. Để nâng cao chất lượng giáo dục
nói chung, chất lượng mũi nhọn học sinh giỏi nói riêng, các trường trung học
cơ sở ở đây đã bước đầu chú trọng đến công tác bồi dưỡng giáo viên, cụ thể là
bồi dưỡng cho giáo viên đại trà. Tuy nhiên, đối với đội ngũ giáo viên cốt cán
thì các trường trung học cơ sở ở đây chưa đề ra được kế hoạch bồi dưỡng cụ
thể, thường xuyên, hình thức tổ chức, nội dung bồi dưỡng cho giáo viên cốt
cán vẫn chưa phù hợp, công tác thanh kiểm tra chưa được thường xuyên vì
thế chất lượng đội ngũ giáo viên cốt cán chưa được nâng cao. Với tình hình
này, rất cần thiết phải tăng cường quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt
2


cán ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thanh Ba nhằm hướng
đến nâng cao chất lượng và số lượng giáo viên cốt cán cho các trường ở đây.
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW
của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại
hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội
nhập quốc tế”; trước những cơ hội và thách thức của cuộc cách mạng công
nghiệp 4.0 càng đòi hỏi mỗi nhà trường phải có đội ngũ giáo viên vững vàng
về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp giỏi về trình độ chuyên môn, kỹ
năng sư phạm, đặc biệt là đội ngũ giáo viên cốt cán – những cánh chim đầu
đàn trong mỗi nhà trường, những người góp phần quan trọng tạo nên uy tín,
danh dự và thương hiệu cho nhà trường, cho địa phương trong lĩnh vực
GD&ĐT.
Với những lý do nêu trên, với trách nhiệm là lãnh đạo ngành GD&ĐT
huyện Thanh Ba, là người đã có thời gian giảng dạy, làm công tác quản lý ở

5. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường
trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ còn có những hạn chế nhất
định như: nội dung quản lý chưa cập nhật và thiếu tính hệ thống, các biện
pháp quản lý chưa đồng bộ, chưa thực sự khoa học, hiệu quả... Nếu đề xuất và
thực hiện một cách đồng bộ các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình thực
tiễn thì sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các
trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích trên, nhiệm vụ của đề tài là:
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên
cốt cán ở trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
4


6.2. Khảo sát thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi
dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh
Phú Thọ.
6.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở
các Trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi
mới giáo dục.
7. Phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn về thời gian khảo sát: 3 năm
- Giới hạn về đối tượng khảo sát: Đề tài tiến hành khảo sát tại 08
trường trung học cơ sở ở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
+ Tổng số khách thể điều tra bao gồm 68 cán bộ quản lý, giáo viên,
trong đó có 16 giáo viên cốt cán và 52 giáo viên cốt cán.
- Về nội dung khảo sát: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất một
số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường
trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.

8.2.5. Phương pháp chuyên gia
Phỏng vấn và dùng phiếu hỏi khai thác các ý kiến của chuyên gia (các
nhà quản lý, lãnh đạo, cán bộ Phòng GD&ĐT huyện Thanh Ba), để từ đó
phân tích, tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán
ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
8.3. Các phương pháp thống kê toán học
Luận văn sử dụng phương pháp thống kê toán học như: tính trung bình
cộng, tính phần trăm để xử lý các kết quả khảo sát thực tiễn.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị; Tài liệu tham khảo, Phụ
lục, luận văn gồm 3 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt
cán ở trường trung học cơ sở.
6


Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi
dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh
Phú Thọ hiện nay.
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở
các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục.

7


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

trình nghiên cứu tài liệu nước ngoài đúc rút thành những vấn đề cơ bản sau:
- Về tổ chức bồi dưỡng
Ở giai đoạn có sức ép về nhu cầu số lượng, các quốc gia thường tập
trung ngân sách và công sức vào khâu đào tạo giáo viên mới, mở rộng mạng
lưới và quy mô các trường đào tạo. Tuy nhiên, việc bồi dưỡng lại được đặt lên
hàng đầu khi nhu cầu về số lượng giáo viên đáp ứng đủ. Từ kinh nghiệm thực
tế cho thấy cả hai nghiệp vụ đào tạo và bồi dưỡng nên được giao cho một hệ
thống tổ chức đảm nhiệm, việc BDGV nên tiến hành liên tục, thường xuyên
đảm bảo hiệu quả.
- Về chương trình bồi dưỡng
Nội dung chương trình nếu đáp ứng trúng, đúng với yêu cầu của giáo
viên sẽ được giáo viên hưởng ứng, thực hiện một cách tự nguyện tích cực.
Nếu chương trình bồi dưỡng "áp đặt" từ trên xuống, mà không phù hợp với
đông đảo giáo viên, thì dù tác giả là những chuyên gia có trình độ soạn thảo
cũng sẽ không mấy hiệu quả. Vì thế, việc xây dựng nội dung chương trình "từ
dưới lên" giúp các địa phương đáp ứng những yêu cầu riêng của giáo viên và
phù hợp với từng điều kiện cụ thể của từng đơn vị trên các địa bàn khác nhau.
- Về phương thức bồi dưỡng
Xu thế chung hiện nay là giảm thiểu bồi dưỡng tập trung tại chỗ, trong
bồi dưỡng cần kết hợp bồi dưỡng tập trung với bồi dưỡng từ xa. Để bồi dưỡng
tại chỗ có hiệu quả cao, có 2 khâu cần làm tốt:
Thứ nhất, nâng cao chất lượng tài liệu bồi dưỡng, đổi mới cách biên soạn
theo hướng tự học tự bồi dưỡng, trong đó học viên chủ động nắm mục tiêu, yêu
9


cầu từng phần của chương trình. Thông qua các hoạt động mà người học nắm
vững nội dung học tập, thực hiện các bài tập nhận thức, có thể đánh giá kết quả
học tập đối chiếu với mục tiêu cụ thể của từng phần trong chương trình.
Thứ hai, về đội ngũ giáo viên cốt cán: đây là những giáo viên được lựa

Năm là, cán bộ quản lý quan sát đánh giá năng lực và chất lượng hoạt
động của các giảng viên bồi dưỡng;
Sáu là, cán bộ quản lý quan sát hoạt động dạy học của giáo viên đã dự
khóa bồi dưỡng để đánh giá tác dụng của bồi dưỡng đối với thực tiễn lớp học.
Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài đã đề cập đến nhiều
khía cạnh khác nhau của hoạt động bồi dưỡng như: Vấn đề tổ chức bồi dưỡng,
chương trình bồi dưỡng, phương thức bồi dưỡng, vấn đề đánh giá kết quả bồi
dưỡng… Điều cơ bản là, các công trình nghiên cứu đã khẳng định: hoạt động
bồi dưỡng giáo viên sẽ có hiệu quả khi đáp ứng các yêu cầu nâng cao năng
lực của người giáo viên.
Nhận xét về vấn đề này các nước đều chung một kết luận rất khó để có
một hệ thống đánh giá thuận tiện và chính xác nên sẽ rất hạn chế khi gắn kết
quả bồi dưỡng với việc lên lương và đề bạt. Tuy nhiên, đa số giáo viên vẫn
thích tham dự các khóa bồi dưỡng vì họ có mong muốn nâng cao năng lực và
vị trí chuyên môn của mình đồng thời hy vọng việc bồi dưỡng sẽ giúp họ
giảng dạy được thuận lợi hơn. Nếu việc bồi dưỡng đáp ứng được yêu cầu này
thì sẽ được nhiều giáo viên tự giác, tích cực tham gia và có hiệu quả cao.
Công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên đã được các
cấp lãnh đạo quan tâm nhiều hơn trong những năm gần đây. Do đó, đã có một
số công trình nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng cán bộ quản lý và bồi dưỡng
giáo viên như: Biện pháp quản lý công tác BDGV các trường mầm non thành
phố Đà Nẵng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp – Luận văn thạc sĩ của Lê Thị Diệu
Thủy- ĐHSP Đà Nẵng 2012; Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên
dạy tiếng Anh ở trường trung học cơ sở Tỉnh Quảng Ninh- Luận văn thạc sĩ
của Vũ Văn Học- ĐHSP Thái Nguyên 2012; Biện pháp quản lý công tác
11


BDGV của hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh- Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Nguyệt Quế- ĐHSP Hà Nội

chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất nhằm đạt
được mục đích đã định.
Khái niệm quản lý trong tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý”
của Harld Koontz xuất bản năm 1994, tác giả cho rằng: “Quản lý là một hoạt
động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được
mục đích của nhóm”[21, tr. 45].
Còn quan niệm của các nhà khoa học Việt Nam về quản lý như sau:
Theo từ điển Tiếng Việt: “ Quản lý là trông coi, giữ gìn theo yêu cầu
nhất định” hay“Quản lý là tổ chức cũng như điều khiển các hoạt động theo
những yêu cầu nhất định”[33, tr. 125].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đính,
có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động nói
chung”

[27, tr. 24]. Theo cá nhân tôi, quan niệm của tác giả cuốn “Giáo

trình Lý luận chung về quản lý và quản lý giáo dục” Nguyễn Thị Tính về
“quản lý” đầy đủ, hợp lý hơn cả: “Quản lý là sự tác động có định hướng (có
chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức nhằm làm
cho tổ chức vận hành đạt được mục tiêu đã đề ra” [31, tr. 10].
 Chức năng của quản lý
Dựa trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiên cứu, nói đến chức năng của
quản lý, chúng tôi cho rằng có 4 chức năng cơ bản sau đây:
Thứ nhất, chức năng lập kế hoạch: là quá trình xác định mục tiêu, quyết
định giải pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu đó. Thực chất của lập kế hoạch
là đưa hoạt động vào công tác kế hoạch hoá với mục đích, giải pháp, bước đi
cụ thể, rõ ràng với các điều kiện cung ứng cho việc thực hiện mục tiêu.
Thứ hai, chức năng tổ chức: Trong cuốn “Quản lý sự thay đổi và vận
dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý giáo dục, quản lý nhà
13