Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2009:
ĐỂ THI MÔN TOÁN ĐẠT ĐIỂM CAO
TS NGUYỄN HÀ THANH
(Khoa Toán - Tin học, trường ĐH Sư phạm TP.HCM)
Như đã biết, đề thi môn Toán, về hình thức không có câu giáo khoa mà chỉ có bài toán. Về cấu trúc đề thi và
cách quy định làm bài xem như thí sinh đã nghiên cứu kỹ. Trong bài viết này, chúng tôi quan tâm đến một số
mảng kiến thức thường gặp trong đề thi và một số lưu ý để đạt điểm cao trên cơ sở tham khảo các đề thi và
đáp án cho chương trình phân ban thí điểm các năm 2006 - 2007 - 2008.
Nội dung thi bao gồm hai mảng kiến thức:
− Phần giải tích (chiếm 7 điểm) bao gồm các nội dung: Ứng dụng đạo hàm để khảo sát và vẽ đồ thị hàm
số - Hàm lũy thừa, hàm mũ, hàm lôgarit - Nguyên hàm tích phân và ứng dụng-số phức.
− Phần hình học (chiếm 3 điểm) bao gồm các nội dung: khối đa diện-mặt nón, mặt trụ, mặt cầu-phương
pháp tọa độ trong không gian.
Do độ phức tạp của đề thi tốt nghiệp THPT không cao nên học sinh nào biết cách trình bày tốt hơn sẽ
đạt điểm cao hơn. Sau đây là một điểm cần lưu ý:
1) Trình bày lời giải cho khảo sát hàm số. Học sinh phải trình bày đủ 5 bước:
Bước 1: Tập xác định.
Bước 2: Trình bày đạo hàm và nghiệm đạo hàm (nếu có), chỉ ra các khoảng tăng giảm của hàm số, cực trị của
hàm số (nếu có).
Bước 3: Trình bày các giới hạn của hàm số: giới hạn bên phải, giới hạn bên trái tại điểm gián đoạn (nếu có),
giới hạn khi x dần đến +∞, -∞ đồng thời chỉ ra tiệm cận (nếu có).
Bước 4: Tóm tắt 3 bước trên qua bảng biến thiên.
Bước 5: Tìm giao điểm của đồ thì với trục tung, trục hoành (nếu có), chỉ ra tâm đối xứng (nếu có), rồi vẽ đồ
thị hàm số.
Lưu ý: Trong phần này, nếu học sinh gộp chung các bước 2,3,4 thì sẽ bị mất điểm.
2) Trình bày cho bài toán biện luận số nghiệm bằng đồ thị. Thường đề bài yêu cầu dùng một đồ thị
(C): y=f(x) đã vẽ để biện luận số nghiệm của phương trình cho trước. Ở loại toán này, trong các kỳ thi tốt
nghiệp THPT, ta thường gặp hai dạng sau đây: biện luận số nghiệm phương trình f(x)=m hay f(x) = am+b. Khi
trình bày lời giải phải lý luận rõ “f(x)=m là phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị (C): y=f(x) và đường
thẳng nằm ngang (d): y=m nên số nghiệm của phương trình đã cho là số giao điểm của (C) và (d)”.
Lưu ý: Nếu học sinh bỏ phần lý luận này, sẽ bị mất điểm

′
=
. So sánh các giá trị
0
( ), ( ), ( )f a f x f b
để
suy ra GTLN và GTNN. Trong lời giải, phải chú trọng tính liên tục của hàm số
( )y f x=
trên
[ ]
,a b
(học sinh
không được bỏ qua lí luận này).
5) Trình bày các câu hỏi về phương trình mũ, lôgarit. Đối với phương trình-bất phương trình lôgarit,
học sinh nhớ đặt điều kiện trước rồi biến đổi sau. Ví dụ: điều kiện xác định cho các phương trình
2 2
log ( 1) log ( 1) 2x x+ + − =
và
2
2
log ( 1) 2x − =
là khác nhau. Chú ý khi biến đổi bất phương trình mũ-lôgarit
phải nhìn kỹ cơ số
0 1a< <
hay
1 a<
để khi bỏ cơ số hay bỏ lôgarit thì bất phương trình giữ chiều hoặc đổi
chiều.
Lưu ý:
2

(tan ).
cos
f x dx
x
∫
(đặt
tant x=
),
1
(ln ).f x dx
x
∫
(đặt
lnt x=
)… Ví dụ:
( )
1
2 3
1
1x x dx
−
−
∫
, đặt
3
1t x= −
;
2
2
1

(đặt
ln , ( )u x v P x
′
= =
)
…Ví dụ:
3
1
2 lnx xdx
∫
(đặt
ln , 2u x v x
′
= =
),
1
0
(2 1).
x
x e dx+
∫
(đặt
2 1,
x
u x v e
′
= + =
),
2
0

2 2
z i i i i
π π π π
 
 
     
= − = − = − = − + −
 ÷  ÷  ÷
 ÷
 ÷
     
 
 
,
1 1
* 1 2 2 cos sin
4 4
2 2
3 3
2 cos sin 2 cos sin
4 4 4 4
z i i i
i i
π π
π π π π
π π
 
 
= − + = − + = − +
 ÷

     
= + + + = +
 ÷  ÷  ÷
 ÷
     
 
8) Các bài toán hình học. Ta có hai dạng: Giải bằng phương pháp tổng hợp và phương pháp tọa độ. Đối
với các bài toán này, ta trình bày lời giải theo trình tự sau: Xác định các đại lượng mà giả thiết cho (góc tạo
với cạnh bên với đáy, góc tạo với mặt bên với đáy, góc hai mặt bên liên tiếp…) với lý luận chặt chẽ (bài toán
tổng hợp). Đối với bài toán giải bằng tọa độ, ta phải lí giải các bước tính toán. Sau đó, ta tiến hành tính toán
theo đề bài yêu cầu.
Lưu ý: Nếu học sinh chỉ thực hiện bước tính toán mà không lí luận thì sẽ bị mất điểm.
Khi làm bài thi học sinh cần lưu ý các điều sau đây:
1) Đọc toàn thể đề bài.
2) Phân biệt câu dễ câu khó.
3) Làm câu dễ trước câu khó sau.
4) Sử dụng các kiến thức trong chương trình, có lí luận chặt chẽ.
5) Vẽ hình rõ ràng, trực quan.
6) Làm xong nhớ kiểm tra lại các kết quả.