ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ LINH CHI

VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ CAO TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC


Hà Nội-2018
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ LINH CHI

VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ CAO TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học
Mã số: 60320101

Người hướng dẫn khoa học: TS. Tạ Bích Loan


Hà Nội – 2018




Nguyễn Thị Linh Chi


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..........................................................................................................6
1. Lý do chọn đề tài...........................................................................................6
2. Lịch sử nghiên cứu........................................................................................8
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu..............................................................11
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...............................................................12
5. Các phương pháp nghiên cứu......................................................................13
6. Ý nghĩa thực tiễn và lý luận của luận văn...................................................13
7. Bố cục của luận văn....................................................................................14
NỘI DUNG.....................................................................................................15
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ VỀ
PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRÊN
SÓNG TRUYỀN HÌNH................................................................................15
1.1. Các khái niệm liên quan đến đề tài.......................................................15
1.1.1 Khái niệm nông nghiệp..........................................................................15
1.1.2 Khái niệm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao..................................16
1.1.3 Khái niệm truyền hình............................................................................18
1.1.4 Tiêu chí về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.................................19
1.2 Chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về nông nghiệp ứng
dụng công nghệ cao.......................................................................................21
1.3. Vai trò và thế mạnh của truyền hình trong việc thông
tin tuyên truyền phát triển nông nghiệp ứng dụng công
nghệ cao trên truyền hình.................................................................22
1.4 Một số lý thuyết truyền thông ứng dụng vào đề tài...................................24
1.4.1 Thuyết thiết lập chương trình nghị sự....................................................24
1.4.2 Thuyết đóng khung.................................................................................25

TRUYỀN THÔNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CHẤT LƯỢNG
CAO TRÊN TRUYỀN HÌNH......................................................................65

2


3.1 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động thông tin tuyền
truyền phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao..........................65
3.1.1 Nâng cao nhận thức của Ban biên tập và phóng viên về tầm quan trong
của thông tin về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao..................................65
3.1.2 Đầu tư, sắp xếp nhân lực hợp lý để tăng hiệu quả công việc................66
3.1.3 Đổi mới nội dung và hình thức thể hiện chương trình...........................72
3.1.4 Một số giải pháp đổi mới truyền thông góp phần phát triển nông nghiệp
ứng dụng công nghệ cao trên truyền hình.......................................................72
Tiểu kết chương 3............................................................................................74
KẾT LUẬN....................................................................................................75
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................76
PHỤ LỤC.......................................................................................................80

3


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Kết cấu của chương trình “Bạn của Nhà nông” – VTV2.................41
Bảng 2.2 Kết cấu chương trình “Thời sự nông thôn” –VTC16......................47
Bảng 2.3 Số lượng các số phát sóng của chương trình Bạn của nhà nông –
VTV2 có nội dung về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.........................49
Bảng 2.4 Số lượng phát sóng của chương trình Thời sự nông thôn về nông
nghiệp ứng dụng công nghệ cao – VTC16......................................................50



NNƯDCNC

: Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

5


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong tiến trình phát triển kinh tế thế giới, việc ứng dụng những tiến bộ
khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại vào các ngành nghề, lĩnh vực luôn đóng
một vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản
xuất, nhất là ở các nước đang phát triển như Việt Nam.Đặc biệt, Việt Nam là
một quốc gia có thế mạnh về nông nghiệp và hơn 70% dân số đều sống ở địa
bàn nông thôn, cho nên việc dựa vào các kiến thức khoa học công nghệ mới
nhất để xây dựng mô hình nông nghiệp hiện đại, nâng cao chất lượng cũng
như số lượng nông sản là điều hết sức quan trọng, cần thiết đối với nước ta
lúc này. Bởi những năm gần đây, ngoài những thành tựu đã đạt được thì nền
nông nghiệp nước ta vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Các
nguyên nhân chính là do biến đổi khí hậu và do đại đa số bà con nông dân vẫn
canh tác theo mô tuýp cũ, lạc hậu, dẫn đến chất lượng sản phẩm không đạt
tiêu chuẩn, năng suất thấp, chưa được tiếp cận, chỉ dẫn về những mô hình làm
nông nghiệp mới, hiệu quả để vận dụng...
Trước bối cảnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định số 176/QĐTTG phê duyệt “Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến
năm 2020” vào ngày 29 tháng 1 năm 2010 và ban hành quyết định số
1895/QĐTTg về việc phê duyệt Chương trình phát triển nông nghiệp ứng
dụng công nghệ cao thuộc Chương trình Quốc gia phát triển công nghệ cao
đến năm 2020 ngày 12/12/2012, với mục tiêu góp phần xây dựng nền nông
nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, sản xuất hàng hoá lớn, có

Chính vì vậy, để góp phần đánh giá về hoạt động truyền thông về nông
nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên sóng truyền hình trong thời gian qua,
cũng như đóng góp tiếng nói từ góc độ báo chí nhằm nâng cao hiệu quả của
việc hoạt động truyền thông về vấn đề trên, chúng tôi chọn đề tài: “Vấn đề
phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên sóng truyền hình”
cho luận văn này.

7


2. Lịch sử nghiên cứu
Nông nghiệp vốn là vấn đề quan trọng trong đời sống xã hội và cũng là
đề tài nghiên cứu thu hút sự quan tâm không chỉ từ các nhà nghiên cứu kinh
tế, văn hóa, xã hội mà còn của rất nhiều người làm truyền thông.
Công trình “ Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là yêu cầu tất yếu
để hội nhập quốc tế” của TS. Phạm S NXB Khoa học và Kỹ thuật, năm 2014
là một công trình nghiên cứu về nội dung phát triển nông nghiệp ứng dụng
công nghệ cao để phát triển bền vững, nâng cao tính cạnh tranh nông sản trên
thị trường quốc tế. Trong công trình này, tác giả đã phân tích, làm sáng tỏ cơ
sở khoa học về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giới thiệu các công
nghệ vượt bậc và tạo nên những thương hiệu quốc gia mang tầm ảnh hưởng
quốc tế.
Công trình nghiên cứu: “Bảo hộ hợp lý nông nghiệp Việt Nam trong
quá trình hội nhập kinh tế quốc tế” do GS.TS Bùi Xuân Lưu, NXB Thống kê
ấn hành năm 2004. Trong công trình này, các tác giả đã phân tích những đặc
điểm của hội nhập kinh tế quốc tế trong nông nghiệp, đồng thời chỉ ra thành
công và hạn chế , đưa ra khuyến nghị về sửa đổi các chính sách và hoàn thiện
vai trò của Nhà nước để nông nghiệp, nông thôn nước ta hội nhập thành công.
Công trình nghiên cứu: “Tăng cường năng lực hội nhập kinh tế quốc tế
cho ngành nông nghiệp” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng tổ

nhau, đồng thời đã giúp ích cho việc hoạch định chính sách phát triển nông
nghiệp, nông thôn và giải quyết vấn đề nông dân trong thời kỳ mới ở nước ta.
Ngoài ra, vấn đề về nông nghiệp còn có luận văn đề cập tới, cụ thể:
Luận văn thạc sĩ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà
Nội với đề tài: “Vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn trên báo in” khảo
sát trên báo Hà Nội Mới, Nông nghiệp Việt Nam, Nông thôn Ngày nay của
tác giải Lê Thái Hà do PGS.TS Đinh Văn Hường hướng dẫn. Luận văn cung
cấp một số lý luận về nội dung nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo tinh
thần Nghị quyết TW VII khóa X, bổ sung và làm rõ hơn hệ thống lý luận về

9


vai trò, chức năng của báo chí trong điều kiện mới và nhiệm vụ tuyên truyền
đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống trên báo in. Luận văn cũng góp phần
làm rõ nội dung nhận thức về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam
trong sự nghiệp đổi mới, phát triển đất nước thông qua hoạt động báo chí
truyền thông.
Luận văn thạc sĩ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà
Nội với đề tài “ Báo chí mặt trận với việc tuyên truyền về nông thôn mới giai
đoạn 2010 -2013”khảo sát trên “Tạp chí Mặt trận” và Báo “ Đại đoàn kết”.
Luận văn đánh giá thực trạng tuyên truyền của báo chí về nông thôn nhằm đề
xuất các giải pháp để khắc phục những mặt còn hạn chế.
Luận văn thạc sĩ tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền Hà Nội với đề
tài nghiên cứu “Truyền thông phát triển nông nghiệp tỉnh Nghệ An” đã đánh
giá được thực trạng tuyên truyền của báo chí về nông nghiệp ở Nghệ An và đề
xuất các giải pháp để khắc phục.
Khi tiến hành khảo sát, người viết cũng tìm thấy có rất nhiều các bài
báo được đăng tải với nội dung đề cập đến việc xây dựng các chương trình
truyền hình cho nông dân.

Căn cứ vào kết quả khảo sát về thực trạng hoạt động truyền thông trên
kênh VTV2 - ĐTHVN và VTC16 – ĐTHKTS VTC về vấn đề phát triển nông
nghiệp ứng dụng công nghệ cao, luận văn tập trung làm rõ mục đích:
Nghiên cứu, phân tích nội dung và hình thức thể hiện của các tác phẩm
tải trên hai kênh VTV2, VTC16 để làm rõ ưu điểm, nhược điểm trong việc
chuyển tải thông tin đến khán giả.
Đồng thời, luận văn đưa ra những giải pháp cụ thể cho hoạt động
truyền thông về vấn đề phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên
kênh truyền hình của quốc gia, kênh truyền hình chuyên biệt.
Ngoài ra còn góp phần định hướng, hỗ trợ các cơ quan, nhà quản lý
thúc đẩy một nền nông nghiệp chất lượng.

11


3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu các văn bản về chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng
và Nhà nước về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, vai trò và
nhiệm vụ của truyền hình đối với việc truyền thông về nông nghiệp ứng dụng
công nghệ cao.
Khảo sát những tác phẩm liên quan đến nông nghiệp ứng dụng công
nghệ cao trên kênh VTV2 – ĐTHVN và VTC16 – Đài THKTS VTC.
Trong quá trình khảo sát, có kết hợp với phân tích, so sánh và tổng hợp
để từ đó tìm ra ưu nhược điểm của từng kênh và đề ra giải pháp khắc phục.
Đồng thời, đề xuất những lý luận của xu hướng phát triển nông nghiệp ứng
dụng công nghệ cao trên truyền hình.
Đề xuất các giải pháp và kiến nghị với các đài truyền hình, cơ quan
quản lý Nhà nước để nâng cao chất lượng chương trình, về nội dung, hình
thức thể hiện, cũng như việc chuyển tải thông tin về nông nghiệp ứng dụng
công nghệ cao đến bà con nông dân một cách hiệu quả.

trình khoa học trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài.
Phương pháp phân tích nội dung: Đề tài sử dụng phương pháp nghiên
cứu này để khảo sát, phân tích nội dung và hình thức thể hiện các tin, bài
thuộc 2 kênh truyền hìnhnhằm đánh giá thực trạng, thành công và hạn chế của
báo chí truyền hình trong việc hỗ trợ, thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp chất
lượng cao của quốc gia.
Phương pháp phỏng vấn sâu: phương pháp phỏng vấn sâu được thực
hiện đối với lãnh đạo các địa phương, các nhà khoa học, các nhà quản lý báo
chí, lãnh đạo đài, phóng viên chuyên làm phóng sự… nhằm thu được những
đánh giá khách quan, có trọng lượng về chất lượng và hiệu quả xã hội của các
chương trình truyền hình vềphát triển nông nghiệp chất lượng cao trên sóng
truyền hình thuộc 2 kênh: VTV2, VTC16.
6. Ý nghĩa thực tiễn và lý luận của luận văn
Góp phần tìm hiểu, phát triển chiến lược nông nghiệp có chất lượng tốt
thông qua sự tuyên truyền của báo hình. Đồng thời, đề tài cũng cung cấp

13


những luận điểm khoa học , hệ thống hóa cơ sở lý luận và phương pháp
nghiên cứu về vai trò của truyền hình đối với sự phát triển nông nghiệp chất
lượng cao của quốc gia.
Quá trình khảo sát, phân tích để nghiên cứu, đề tài đánh giá những
thành công, hạn chế của truyền hình trong việc thông tin, tuyên truyền, thúc
đẩy phát triển nông nghiệp chất lượng cao hiện nay. Từ đó đề xuất các giải
pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền của các
chương trình truyền hình trên 2 kênh truyền hình liên quan đến lĩnh vực này.
Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và giảng
dạy trong lĩnh vực giáo dục.
7. Bố cục của luận văn

của con người được tiến hành chủ yếu để sản xuất ra lương thực, sợi, chất
đốt cũng như nhiều loại nguyên liệu khác bằng sự cân nhắc kĩ lưỡng và sử
dụng có điều khiển cây trồng và vật nuôi. Nông nghiệp là một ngành sản xuất
vật chất cổ nhất có lịch sử cách đây ít nhất 10.000 năm, khi mà các bộ lạc
nguyên thủy ở thời kì đồ đá mới”[2, tr. 39].
Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất
đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và
nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một số
nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp là một ngành sản xuất lớn, bao

15


gồm nhiều chuyên ngành: trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản; theo nghĩa
rộng, còn bao gồm cả lâm nghiệp, thủy sản.
Nông nghiệp còn là một ngành kinh tế quan trọng trong nền kinh tế của
nhiều nước, đặc biệt là trong các thế kỷ trước đây khi công nghiệp chưa phát
triển. Trong nông nghiệp cũng có hai loại chính, đó là nông nghiệp thuần
nông và nông nghiệp chuyên sâu. Việc xác định sản xuất nông nghiệp thuộc
dạng nào cũng rất quan trọng.
Nông nghiệp thuần nông là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có đầu vào
hạn chế, sản phẩm đầu ra chủ yếu phục vụ cho chính gia đình của mỗi người
nông dân. Không có sự cơ giới hóa trong nông nghiệp sinh nhai.
Nông nghiệp chuyên sâu là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp được chuyên
môn hóa trong tất cả các khâu sản xuất nông nghiệp, gồm cả việc sử dụng
máy móc trong trồng trọt, chăn nuôi, hoặc trong quá trình chế biến sản phẩm
nông nghiệp. Nông nghiệp chuyên sâu có nguồn đầu vào sản xuất lớn, bao
gồm cả việc sử dụng hóa chất diệt sâu, diệt cỏ, phân bón, chọn lọc, lai tạo
giống, nghiên cứu các giống mới và mức độ cơ giới hóa cao. Sản phẩm đầu ra
chủ yếu dùng vào mục đích thương mại, làm hàng hóa bán ra trên thị trường

dụng những thành tư khoa học công nghệ để đảm bảo nông nghiệp tăng
trưởng ổn định với năng suất và sản lượng cao, hiệu quả vả chất lượng
cao.Thực hiện tốt nhất sự phối hợp giữa con người và tài nguyên, làm cho
ưu thế của nguồn tài nguyên đạt hiệu quả lớn nhất, hài hòa và thống nhất lợi
ích xã hội, kinh tế và sinh thái môi trường.
Như vậy, công nghệ cao trong nông nghiệp được hiểu là: Áp dụng một
cách hợp lý các kỹ thuật tiên tiến nhất (TBKT mới) trong việc chọn, lai tạo ra
giống cây trồng vật nuôi mới, chăm sóc nuôi dưỡng cây, con bằng thiết bị tự
động, điều khiển từ xa, chế biến phân hữu cơ vi sinh cho cây trồng thức ăn gia
súc, gia cầm, thủy hải sản, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, công nghệ tự
động trong tưới tiêu, công nghệ chế biến các sản phẩm vật nuôi, cây trồng và
xử lý chất thải bảo vệ môi trường. Trong đó, công nghệ sinh học đóng vai trò
chủ đạo.

17


1.1.3 Khái niệm truyền hình
Truyền hình là kênh thông tin đại chúng kế thừa được các thế mạnh của
các kênh truyền thông khác trước đó như điện ảnh, báo in, báo phát thanh và
ngày nay thừa hưởng những tiến bộ vượt bậc của tiến bộ khoa học kỹ thuật và
Truyền hình trở thành loại hình báo chí quan trọng trong đời sống xã hội hiện đại.
Điện ảnh là tiền thân trực tiếp của Truyền hình. Điện ảnh bắt đầu từ
việc quay phim “chính cuộc sống”. Những sự việc diễn ra trên đường phố,
trên đường đi, ở nhà ga xe lửa… những gì mà ngày nay chúng ta có thể gọi là
phim tài liệu. Phim truyện mở đầu từ việc ghi vào phim nhựa những tài liệu
“của người khác” - nhà hát, tạp kỹ, xiếc. Vào cuối thế kỷ XIX, điện ảnh từng
là hình thức giải trí đại chúng. Ngôn ngữ Truyền hình được tạo ra bằng nghệ
điện ảnh. Nhưng Truyền hình khác với điện ảnh đó là những điều kiện cảm
thụ và tính chất công chúng khán giả, sự khác biệt đó được thể hiện qua

Tuy nhiên trong ba loại báo nói, báo viết, báo hình thì báo hình có thể hơn
hẳn so với hai loại kia. Bởi ngoài việc bình luận, giải thích các hiện tượng, sự
việc Truyền hình còn có hình ảnh sống động giúp người xem chứng kiến các
sự kiện đang diễn ra” [9, tr. 15].
Tóm lại, Truyền hình là một trong những phương tiện thông tin đại
chúng, là một trong những loại hình báo chí hiện đại có ngôn ngữ nghệ thuật
đặc thù truyền tải những thông điệp, hình ảnh, âm thanh sống động của cuộc
sống, sự vật sự việc, hiện tượng xã hội đang diễn ra một cách chân thực,
khách quan đến công chúng.
1.1.4 Tiêu chí về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
Hiện nay, các cơ quan chức năng trong lĩnh vực nông, lâm thuỷ sản vẫn
chưa đưa ra các tiêu chí về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc tiêu chí
để xác định công nghệ cao ứng dụng trong nông nghiệp.
Do đó, có nhiều ý kiến xung quanh tiêu chí nông nghiệp ứng dụng công
nghệ cao: Có ý kiến cho rằng trong nông nghiệp công nghệ cao được hiểu đơn
giản là cao hơn những cái ta đang làm, có áp dụng một số công nghệ như chế
phẩm sinh học, phòng trừ sâu bệnh, chăm bón…Với cách hiểu này, tùy vào sự

19


phát triển của lực lượng lao động mỗi vùng miền mà công nghệ áp dụng tại
cùng thời điểm sẽ được đánh giá khác nhau, điều này sẽ gây khó khăn khi đưa
vào ứng dụng…[10, tr.4] Vì vậy, một số tiêu chí về nông nghiệp ứng dụng
công nghệ cao đã được đưa ra như:
- Tiêu chí kỹ thuật: Là có trình độ công nghệ tiên tiến để tạo ra sản
phẩm có năng suất tăng ít nhất 30% và chất lượng vượt trội so với công nghệ
đang sử dụng.
- Tiêu chí kinh tế: Là sản phẩm do ứng dụng công nghệ cao có hiệu
quả kinh tế cao hơn ít nhất 30% so với công nghệ đang sử dụng, ngoài ra còn