BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
----------------------------------

HUỲNH THỊ THÙY LINH

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG SỰ HOÀN THIỆN HỆ
THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TỈNH
QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: KẾ TOÁN
Mã ngành: 603 403 01

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 4/2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
----------------------------------

HUỲNH THỊ THÙY LINH

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG SỰ HOÀN THIỆN HỆ
THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TỈNH
QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: KẾ TOÁN

Phản biện 1

3

TS. Trần Văn Tùng

Phản biện 2

4

TS. Nguyễn Thị Thu Hiền

5

TS. Phan Mỹ Hạnh

Ủy viên
Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được sửa
chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày..… tháng….. năm 20..…


(Họ tên và chữ ký)

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng luận văn thạc sĩ kinh tế “Các yếu tố tác động sự hoàn
thiện hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại tỉnh Quảng
Ngãi” là công trình nghiên cứu của tôi.
Những thông tin sử dụng chỉ rõ nguồn trích dẫn trong danh mục tài liệu tham
khảo. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào từ trước đến nay.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã được
cảm ơn và hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực của Luận văn
Tp. Hồ Chí Minh, thángnăm 20
Học viên thực hiện Luận văn

Huỳnh Thị Thùy Linh


ii

LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu viết Luận văn, tôi luôn nhận được
sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên từ các Quý Thầy Cô, gia đình, bạn bè và đồng
nghiệp.
Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy TS Hà Văn Dũng,

doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Quảng Ngãi.
Sử dụng một bảng câu hỏi gửi qua thư điện tử và phỏng vấn trực tiếp, dữ liệu
lấy từ 151 công ty được thu thập theo 5 yếu tố tác động đồng thời thu thập theo tự
đánh giá sự hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán của chính doanh nghiệp. Dữ liệu
được phân tích bằng phần mềm SPSS 20 cho ra jeets quả mô hình hồi quy cùng các
kiểm định tương quan. Kết quả cho thấy có sự tác động tích cực của các yếu tố đề xuất
tới sự hoàn hiện hệ thống thông tin kế toán của doanh nghiệp.
Tóm tại nghiên cứu này cung cấp những hiểu biết hữu ích cho các giám đốc
điều hành, các nhà quản lý của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc lập kế hoạch triển
khai thực hiện hệ thống thông tin kế toán.


iv

ABSTRACT
The concept of perfection or efficiency of the accounting information system
has been discussed for many years. This study examines the impact of knowledge of
managers, accounting staff, accounting characteristics, business characteristics and
external factors on the perfection of the accounting information system in the The
scene of small and medium enterprises in Quang Ngai province.
Using an e-mail questionnaire and face-to-face interview, data from 151
companies were collected by the five impactors and collected by self-assessment of
the perfection of the accounting information system of the business itself. Data were
analyzed using SPSS 20 software for the retrieval of regression models and correlation
tests. The results show that there are positive effects of the proposed factors on the
completion of the accounting information system of enterprises.
This brief provides useful insights for executives, managers of small and
medium enterprises in the planning of implementation of accounting information
systems.


2.1.4.3.Phân loại hệ thống thông tin kế toán.................................................... 10
2.1.4.4.Vai trò hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp........................11
2.1.5Hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán......................................................... 12


vi

2.1.5.1.Chất lượng thông tin kế toán trong HTTTKT......................................12
2.1.5.2.Khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin của HTTTKT.............................19
2.1.5.3.Hiệu quả hoạt động của HTTTKT....................................................... 19
2.1.5.4.Chất lượng của hệ thống thông tin kế toán........................................... 20
2.1.5.5Hiệu quả hoạt động của HTTTKT........................................................ 22
2.2. ĐẶC ĐIỂM CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI QUẢNG NGÃI........................23
2.2.1Tiêu chuẩn các doanh nghiệp nhỏ và vừa.................................................... 23
2.2.2Thực trạng hoạt động và quản lý trong DNNVV Quảng Ngãi.....................24
2.2.3Đặc điểm hoạt động và quản lý của DNNVV Quảng Ngãi:.........................26
2.2.4 .. Các khó khăn và thách thức đối với DNNVV trên địa bàn Quảng Ngãi hiện

nay:...................................................................................................................... 27
2.3. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HTTTKT HIỆN NAY TẠI CÁC DNNVV QUẢNG NGÃI...28
2.3.1Thuận lợi..................................................................................................... 28
2.3.2Hạn chế:....................................................................................................... 29
2.4. KẾT QUẢ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY............................................................ 31
2.4.1Các nghiên cứu công bố trên thế giới.......................................................... 31
2.4.2Các nghiên cứu công bố tại Việt Nam.......................................................... 33
2.4.3 . Tổng kết các yếu tố tác động đến sự hoàn thiện HTTTKT từ các nghiên cứu

trước.................................................................................................................... 34
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2............................................................................................ 37
CHƯƠNG 3.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.......................................................... 38

4.3.1.1.Kết quả thực hiện (lần 1)..................................................................... 53
4.3.1.2.Kết quả thực hiện (lần 2)..................................................................... 56
4.3.2Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến độc lập DDDN...............................60
4.3.3Phân tích khám phá nhân tố (EFA – Exploratory Factor Analysis) cho các
biến quan sát của biến phụ thuộc......................................................................... 61
4.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN HỆ SỐ PEARSON........................................................ 62
4.5. PHÂN TÍCH HỒI QUY TUYẾN TÍNH ĐA BIẾN......................................................... 64
4.5.1Kiểm định giả thuyết................................................................................... 64
4.5.2Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến............................................................ 64
4.5.3Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi..................67
4.5.4Kiểm tra giả định các phần dư có phân phối chuẩn..................................... 68
4.6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
THÔNG TIN KẾ TOÁN...........................................................................................................................68


viii

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4............................................................................................ 70
CHƯƠNG 5.KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ VÀ HẠN CHẾ NGHIÊN CỨU...................71
5.1. KẾT LUẬN......................................................................................................... 71
5.2. KIẾN NGHỊ......................................................................................................... 72
5.2.1Đối với yếu tố “Đặc điểm của doanh nghiệp”.............................................. 72
5.2.2Đối với yếu tố “Nhân viên kế toán”............................................................. 73
5.2.3Đối với yếu tố “Đặc điểm công tác kế toán”................................................ 74
5.2.4Đối với yếu tố “Kiến thức nhà quản lý”....................................................... 74
5.3. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU............................................................................... 75
KẾT LUẬN CHƯƠNG 5............................................................................................ 76
KẾT LUẬN CHUNG.................................................................................................. 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................79


2. Danh mục viết tắt tiếng Anh
Chữ viết tắt
VCCI

SMEs

Tiếng Anh

Tiếng Việt

Vietnam Chamber of Commerce

Phòng Thương Mại và Công

and Industry

Nghiệp Việt Nam

Small

and

Medium-sized Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Enterprises
AIS

Accounting Information System

Hệ thống thông tin kế toán

Bảng 4.16: Bảng kết luận các yếu tố còn lại trong mô hình nghiên cứu..................59
.Bảng 4.17: Kiểm định Cronbach’s Alpha lần 2 cho biến DDDN...........................60
Bảng 4.18: Kết quả phân tích KMO cho các biến quan sát của biến độc lập (Y)....61


xi

Bảng 4.19: Kết quả tích phương sai trích Total Variance Explained cho các biến
quan sát của biến phụ thuộc.................................................................................... 61
Bảng 4.20: Tổng hợp kết quả phân tích biến phụ thuộc..........................................62
Bảng 4.21: Bảng tổng hợp các nhân tố khi thực hiện phân tích tương quan............64
2

2

Bảng 4.22: Bảng phân tích hồi quy hệ số R , R

adj,

hệ số Durbin – Watson...........65

Bảng 4.23: Bảng phân tích ANOVA........................................................................ 65
Bảng 4.20: Kết quả phân tích bảng trọng số hồi quy............................................... 66


xii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
Sơ đồ 2.1: Các thành phần của hệ thống thông tin....................................................7
Sơ đồ 3.1: Các bước thực hiện nghiên cứu.............................................................. 39

các thông tin tác nghiệp của doanh nghiệp, đồng thời, giảm thời gian và các sai sót
trong lưu trữ và xử lý các thông tin tác nghiệp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả và
thúc đẩy nhanh quá trình phát triển của tổ chức, doanh nghiệp.
Vì vậy, nắm chắc HTTTKT không chỉ là công cụ đắc lực cho việc kiểm soát,
điều hành và ra quyết định của các cấp quản lý bên trong và bên ngoài tổ chức mà
còn đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phối hợp hoạt động và nâng cao
hiệu quả tác nghiệp của các bộ phận chức năng. Thông tin chính xác kịp thời được
cung cấp từ HTTTKT sẽ hỗ trợ một cách tích cực cho nhà quản lý. Ngược lại, thông
tin được cung cấp thiếu chính xác sẽ là nguyên nhân


2

gây ra một chuỗi những vấn đề phức tạp trong doanh nghiệp. Nắm bắt được tầm
quan trọng của HTTTKT thúc đẩy tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu “CÁC
YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ
TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TỈNH QUẢNG
NGÃI ”.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát của luận văn là đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống
thông tin kế toán (khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin của hệ thống thông tin kế
toán), từ đó tìm hiểu tác động nào đã đưa đến sự hoàn thiện này trong các doanh
nghiệp vừa và nhỏ tại Quảng ngãi.
Mục tiêu cụ thể
-

Một là, tổng kết và phát triển các lý thuyết, lý luận về hệ thống thông tin kế
toán trong DNNVV.


vừa trong phạm vi tỉnh quảng ngãi, đặc biệt các doanh nghiệp trong phạm vi TP.
Quảng Ngãi và một số huyện lân cận trong khoảng thời gian từ 22/02/1016 đến
02/4/2016.

1.5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp nghiên cứu định tính kết
hợp định lượng, trong đó nghiên cứu định lượng đóng vai trò chủ đạo.

1.5.1 Nghiên cứu định tính
Nghiên cứu định tính dùng để khám phá, điều chỉnh và bổ sung các thành
phần của các yếu tố. Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua các tài liệu đã
nghiên cứu trước đây của các chuyên gia, sau đó thống kê, tổng hợp phân tích các
tài liệu về các lý thuyết hệ thống thông tin kế toán, lý thuyết về công tác tổ chức
HTTTKT, và kế thừa các nghiên cứu khảo sát các yếu tố tác động sự hoàn thiện
HTTTKT. Từ đó xác định mô hình, xây dựng bảng câu hỏi khảo sát, thang đo đối
với các yếu tố và chọn mẫu.

1.5.2 Nghiên cứu định lượng
Sau khi nghiên cứu định tính, tác giả tiến hành nghiên cứu định lượng.
Nghiên cứu định lượng dùng để đánh giá, kiểm định thang đo về sự phù hợp của mô
hình nghiên cứu với dữ liệu nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng thực hiện thông
qua việc thu thập dữ liệu được khảo sát trực tiếp từ các kiến thức nhà quản lý, các
kế toán viên trong các DNNVV trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, sau đó lượng hóa các
yếu tố khảo sát, áp dụng mô hình đã đề ra sử dụng các


4

công cụ kỹ thuật phân tích thống kê với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft Excel và
phần mềm thống kê SPSS 20 để đưa ra kết quả nghiên cứu nhằm đánh giá kết quả


1.7. Kết cấu luận văn
Luận văn được tổ chức với kết cấu 5 chương:
Chương 1: Giới thiệu luận văn
Chương 2: Cơ sở lý luận
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


6

CHƯƠNG 2.

CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1. Một số vấn đề chung về hệ thống thông tin kế toán
Để làm rõ hơn vấn đề hệ thống thông tin kế toán, ta cần xem xét các khía cạnh
về hệ thống, hệ thống thông tin, hệ thống thông tin quản lý trước khi hiểu thế nào là
hệ thống thông tin kế toán.

2.1.1 Hệ thống
Hệ thống là một tập hợp các bộ phận phụ thuộc lẫn nhau đượu sắp xếp theo một
trình tự nhất định để cùng thực hiện một số mục tiêu của tổ chức. Một hệ thống bất
kỳ đều có bốn đặc điểm như sau:
-

Các thành phần và bộ phận trong hệ thống

-


7

Lưu trữ

Quá trình

Dữ liệu

SXKD

đầu vào

Xử lý

Thông tin
đầu ra

Kiểm soát – phản hồi
Nguồn Thái Phúc Huy và cộng sự, 2012
Sơ đồ 2.1: Các thành phần của hệ thống thông tin
Dữ liệu đầu vào: bao gồm tất cả các nội dung cần thiết thu thập và các phương
thức thu thập dữ liệu cho hệ thống thông tin.
Hệ thống xử lý: bao gồm các quá trình, bộ phận thực hiện hoạt động xử lý dữ liệu
đầu vào như phân tích, tổng hợp, ghi chép, tính toán, xác nhận… để làm biến đổi
tính chất, nội dung của dữ liệu, tạo ra thông tin theo mục đích xử dụng.
Lưu trữ: lưu trữ các nội dung dữ liệu đầu vào hoặc thông tin tạo ra trong quá trình
xử lý để phục vụ cho những quá trình xử lý và cung cấp thông tin khác. Kiểm soát
– phẩn hồi: kiểm soát quá trình thu thập, xử lý, lưu trữ nhằm cung cấp thông tin
theo tiêu chuẩn mục tiêu của hệ thống đặt ra đồng thời phẩn hồi những sai sót, hạn


Phân loại hệ thống thông tin quản lý: Hệ thống thông tin quản lý có thể tiếp cận
và phân loại theo đối tượng sử dụng thông tin hoặc theo nội dung kinh tế của quá
trình sản xuất kinh doanh mà hệ thống này thu thập phản ánh:
-

Phân loại theo các cấp độ quản lý sử dụng thông tin: hệ thống xử lý nghiệp

vụ, hệ thống hỗ trợ ra quyết địnhhệ thống hỗ trợ điều hành.
-

Phân loại theo nội dung kinh tế của quá trình sản xuất kinh doanh: quá trình

sản xuất kinh doanh tổng quát bắt đầu từ việc chuyển hóa các yếu tố đầu vào của
quá trình sản xuất kinh doanh thành các sản phẩm, do đó hệ thống thông tin quản lý
có nhiệm vụ phải thu thập và phản ánh xuyên suốt quá trình trên để cung cấp các
loại thông tin mang nội dung khác nhau. Dựa trên đặc điểm này hệ thống thông tin
quản lý bao gồm: hệ thống thông tin sản xuất, hẹ thống thông tin bán hàng, hệ thống
thông tin nhân sự hệ thống thông tin kế toán, hệ thống thông tin tài chính,…

2.1.4 Hệ thống thông tin kế toán (AIS)
2.1.4.1. Định nghĩa hệ thống thông tin kế toán
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về hệ thống thông tin kế toán (AIS). Hệ
thống thông tin kế toán là một cấu phần đặc biệt của hệ thống thông tin quản lý
nhằm thu thập, lưu trữ, xử lý và báo cáo các thông tin liên quan đến các nghiệp vụ
tài chính cho người sử dụng.
Một số các định nghĩa khác về hệ thống thông tin kế toán, hệ thống thông tin
kế toán (AIS) được xem là một hệ thống con của một hệ thống thông



công, bằng máy, phần mềm); mối quan hệ giữa các bộ phận, phòng ban trong việc
thu thập và luân chuển thông tin về bộ phận kế toán, tổ chức công việc trong bộ
máy kế toán.