1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN LINH PHI

QUẢN TRỊ NỢ XẤU
TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
XÃ HỘI TỈNH BẾN TRE

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2019


2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN LINH PHI

QUẢN TRỊ NỢ XẤU
TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
XÃ HỘI TỈNH BẾN TRE

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã ngành: 8 34 02 01

trường đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả,
kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công
bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn
được dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn.
TP.HCM, ngày 22 tháng 4 năm 2019
Tác giả

Nguyễn Linh Phi


iii

LỜI CÁM ƠN
Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các giảng viên, cán bộ phụ trách Khoa
Sau đại học – Trường Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện tốt nhất
để tôi học tập và hoàn thành chương trình đào tạo.
Cảm ơn gia đình đã luôn động viên tinh thần cho tôi trong suốt những năm
học ở trường và trong thời gian nghiên cứu để viết luận văn này.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc đến giảng viên
hướng dẫn PGS., TS. Đoàn Thanh Hà, người đã giúp đỡ, hướng dẫn tôi từ khi chọn
đề tài, bảo vệ đề cương và trong suốt quá trình nghiên cứu làm luận văn bằng tinh
thần khoa học nhiệt thành nhất.


iv

MỤC LỤC
TÓM TẮT ................................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN....................................................................................................ii
LỜI CÁM ƠN ....................................................................................................... iii

1.2.2. Nguyên nhân của nợ xấu ..................................................................... 15
1.3. Quản trị nợ xấu trong hoạt động tín dụng của ngân hàng ............................ 19
1.3.1. Khái niệm về quản trị nợ xấu............................................................... 19
1.3.3. Nội dung về quản trị nợ xấu ................................................................ 21
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ...................................................................................... 37
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ QUẢN TRỊ NỢ XẤU TẠI CHI NHÁNH NGÂN
HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH BẾN TRE ................................................. 38


vi

2.1. Khái quát về Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bến Tre ........... 38
2.2. Thực trạng về hoạt động tín dụng và quản trị nợ xấu của Chi nhánh Ngân
hàng Chính sách xã hội tỉnh Bến Tre ................................................................. 40
2.2.1. Thực trạng về hoạt động tín dụng từ năm 2014 đến năm 2018 ............. 40
2.2.2. Thực trạng về quản trị nợ xấu .............................................................. 48
2.3. Đánh giá về quản trị nợ xấu trong hoạt động tín dụng tại Chi nhánh Ngân
hàng Chính sách xã hội tỉnh Bến Tre ................................................................. 56
2.3.1. Những kết quả đạt được trong quản trị nợ xấu ..................................... 56
2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong quản trị nợ xấu ......................... 58
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ...................................................................................... 66
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ NỢ XẤU TẠI CHI NHÁNH
NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH BẾN TRE..................................... 68
3.1. Định hướng phát triển của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bến
Tre ..................................................................................................................... 68
3.1.1. Một số định hướng về hoạt động tín dụng tại Chi nhánh ...................... 68
3.1.2. Mục tiêu tổng quát............................................................................... 69
3.1.3. Mục tiêu cụ thể .................................................................................... 69
3.2. Các giải pháp hoàn thiện công tác quản trị nợ xấu của Chi nhánh Ngân hàng
Chính sách xã hội tỉnh Bến Tre .......................................................................... 71


ECB

Ngân hàng Trung ương Châu Âu

F-IRB

Xếp hạng nội bộ cơ bản (Foundation Internal Ratings Based)

HĐQT

Hội đồng quản trị

HSSV

Học sinh sinh viên

IMF

Quỹ tiền tệ quốc tế

NHCSXH

Ngân hàng Chính sách xã hội

NHNN

Ngân hàng Nhà nước

NHTM



ix

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Phân loại nợ theo Ngân hàng thế giới .................................................... 24
Bảng 2.1: Tình hình nguồn vốn hoạt động ............................................................. 41
Bảng 2.2: Kết quả cho vay thu nợ từ năm 2014 đến năm 2018 .............................. 43
Bảng 2.3: Dư nợ cho vay theo chương trình tín dụng đến 31/12/2018.................... 44
Bảng 2.4: Cơ cấu tín dụng theo thời gian vay ........................................................ 45
Bảng 2.5: Dư nợ cho vay ủy thác qua Hội đoàn thể ............................................... 46
Bảng 2.6: Các chỉ tiêu chất lượng tín dụng ............................................................ 49
Bảng 2.7: Phân tích nguyên nhân nợ quá hạn thời điểm 31/12/2018 ...................... 50
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Tình hình nguồn vốn hoạt động ......................................................... 42
Biểu đồ 2.2: Dư nợ cho vay theo chương trình tín dụng ......................................... 44
Biểu đồ 2.3: Cơ cấu tín dụng theo thời gian ........................................................... 46
Biểu đồ 2.4: Dư nợ cho vay ủy thác qua Hội đoàn thể ........................................... 47
Biểu đồ 2.5: Tình hình nợ xấu qua các năm 2014 - 2018 ....................................... 51
DANH MỤC MÔ HÌNH
Mô hình 2.1: Mô hình tổ chức của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre................... 39


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nợ xấu vẫn là nỗi ám ảnh của không ít ngân hàng. Nợ xấu làm giảm lợi nhuận
của ngân hàng và hiệu quả kinh doanh trong dài hạn. Vào những tháng cuối năm

cũng như có những biện pháp để xử lý đã và đang trở thành vấn đề nổi cộm hiện
nay trong hoạt động tài chính ngân hàng.
Vì vậy, để giảm thiểu hơn nữa nợ xấu của hệ thống ngân hàng nói chung cũng
như của NHCSXH hiện nay đang là một vấn đề đang rất được quan tâm để đảm bảo
hoạt động tín dụng mang lại hiệu quả, góp phần vào việc bảo toàn và phát triển
nguồn vốn, từng bước đưa hoạt động của NHCSXH phát triển ổn định, bền vững.
Xuất phát từ thực tiễn về nợ xấu và ảnh hưởng của nợ xấu đối với ngành ngân
hàng, tác giả chọn đề tài: “Quản trị nợ xấu tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách
xã hội tỉnh Bến Tre” làm đề tài nghiên cứu khoa học của mình. Qua đó giúp cho
bản thân nắm bắt đầy đủ và bao quát hơn hoạt động tín dụng tại Chi nhánh
NHCSXH tỉnh Bến Tre để có những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị nợ
xấu tại Chi nhánh.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu tổng quát
Mục tiêu tổng quát của luận văn là phân tích thực trạng tín dụng tại Chi nhánh,
công tác quản trị nợ xấu với những thành tựu và hạn chế. Từ đó, luận văn sẽ đưa ra
những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị nợ xấu tại Chi nhánh NHCSXH
tỉnh Bến Tre.
2.2. Mục tiêu cụ thể
Để đạt được mục tiêu tổng quát, luận văn sẽ lần lượt giải quyết ba mục tiêu cụ
thể:


3

- Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến
Tre.
- Nợ xấu và quản trị nợ xấu tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre.
- Phân tích những hạn chế, nguyên nhân và đề ra giải pháp phòng ngừa và
quản trị nợ xấu tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre.

tế, cho nên chủ yếu là nhân định mang tính chủ quan.
6. Đóng góp của đề tài
Trong thời gian qua, có rất nhiều đề tài nghiên cứu về quản trị nợ xấu tại các
ngân hàng nói chung nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản trị nợ xấu tại
Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre. Vì vậy, tác giả chọn đề tài này trên cơ sở kế
thừa các đề tài trước đó để đưa ra giải pháp quản trị nợ xấu tại Chi nhánh NHCSXH
tỉnh Bến Tre.
Kết quả của đề tài này giúp đánh giá được thực trạng về nợ xấu của Chi nhánh
NHCSXH tỉnh Bến Tre trong giai đoạn 2014 - 2018. Đồng thời, đưa ra giải pháp
hoàn thiện công tác quản trị nợ xấu tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre trong thời
gian tới.


5

Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo cho các cấp ủy Đảng, chính quyền,
Ban đại diện HĐQT, Ban Giám đốc Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre trong giải
pháp quản trị nợ xấu tại địa phương.
7. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, bảng biểu và danh mục tài liệu tham
khảo, nội dung luận văn được chia làm 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị nợ xấu trong hoạt động tín dụng ngân
hàng.
Đưa ra các lý thuyết để nghiên cứu những lý luận chung về vấn đề nợ xấu và
quản trị nợ xấu, từ đó giúp hiểu rõ hơn vai trò quản trị nợ xấu trong hoạt động tín
dụng của ngân hàng.
Chương 2: Thực trạng về quản trị nợ xấu tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến
Tre.
Phân tích về thực trạng hoạt động tín dụng, quản trị nợ xấu trong giai đoạn từ
năm 2014 đến năm 2018. Trên cơ sở đó, đưa ra những nhận định về mặt được, hạn

nhận thức mới về nợ xấu, phân loại nợ xấu. Phân tích các nhân tố tác động, ảnh
hưởng, nguyên nhân gây nên nợ xấu; phân tích, đánh giá tình hình nợ xấu của Ngân
hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, từ đó đề xuất một số giải
pháp, nhằm hạn chế phát sinh nợ xấu, xử lý nợ xấu tại Chi nhánh. Tuy nhiên, đề tài
chưa đưa ra giải pháp phòng ngừa nợ xấu đối với công tác tái thẩm định cũng như
những kiến nghị cho Chi nhánh tỉnh trong công tác phòng ngừa và xử lý nợ xấu.


7

- Nguyễn Đình Hồng (2015), Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng thương mại cổ
phần đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Tĩnh, Luận văn thạc sĩ, Trường
Đại học Kinh tế Hà Hội. Luận văn đã nêu lên cơ sở lý luận về nợ xấu của các Ngân
hàng thương mại nói chung, từ việc phân tích thực trạng về quản lý nợ xấu của
Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh
Hà Tĩnh, từ đó đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao công tác quản
trị nợ xấu tại BIDV - Chi nhánh Hà Tĩnh. Tuy nhiên, luận văn chưa đi sâu vào phân
tích công tác quản lý nợ xấu từ yếu tố như ý thức trả nợ của khách hàng, công tác
tái thẩm định của cán bộ ngân hàng.
- Lê Thị Thu Thủy (2016), Xử lý nợ xấu của Ngân hàng Chính sách xã hội Thực trạng và những vấn đề đặt ra, Tạp chí Khoa học, Tập 32, Số 1, trang 60 - 68.
Bài viết đã tập trung đánh giá thực trạng hoạt động xử lý nợ xấu tại NHCSXH và
tìm hiểu những vướng mắc đặt ra trong quá trình xử lý nợ xấu. Trên cơ sở đó, tác
giả đề xuất một số giải pháp nhằm xử lý nợ xấu, hoàn thiện quy định về quản lý tín
dụng chính sách đảm bảo an toàn trong hoạt động của NHCSXH và phòng ngừa nợ
xấu. Tuy nhiên, chưa nêu rõ các giải pháp trong xử lý nợ xấu và phòng ngừa nợ xấu
đối với vai trò của Ban đại diện Hội đồng quản trị, Hội đoàn thể nhận ủy thác, Tổ
trưởng Tổ Tiết kiệm và vay vốn trong hoạt động tín dụng và xử lý nợ tại ngân hàng.
- Nguyễn Quốc Anh (2016), Tác động của rủi ro tín dụng đến hiệu quả kinh
doanh của các Ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận văn tiến sĩ, Trường Đại học
kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn đã nêu lên các yếu tố ảnh hưởng đến rủi

nguyên nhân phá sản của ngân hàng chỉ ra rằng chất lượng tài sản là một yếu tố dự
đoán vỡ nợ rất quan trọng về mặt thống kê (Dermirgue-Kunt 1989, Barr và Siems
1994) và các tổ chức ngân hàng trước khi phá sản luôn có mức nợ xấu rất cao.
Nhiều lập luận lại cho rằng trì trệ kinh tế là một trong những nguyên nhân
chính của nợ xấu ngân hàng. Mỗi khoản nợ xấu tại một khu vực tài chính được xem
là hình ảnh phản chiếu của một doanh nghiệp yếu kém và không lợi nhuận. Từ quan


9

điểm này cho thấy việc giảm thiểu nợ xấu là điều kiện cần thiết để cải thiện trạng
thái kinh tế. Nếu nợ xấu vẫn tồn tại và tiếp tục gia tăng, các nguồn lực sẽ mắc kẹt
trong những khu vực không lợi nhuận, kìm hãm sự phát triển kinh tế và làm giảm
hiệu quả kinh tế.
Nợ xấu còn liên quan tới tính hiệu quả của khu vực ngân hàng. Nhiều nhà kinh
tế đã nhận thấy rằng các ngân hàng phá sản có xu hướng nằm xa so với biên hiệu
quả nhất (Berger và Humphrey (1992), Barr và Siems (1994), DeYoung và Whalen
(1994), Wheelock và Wilson (1994)), do những ngân hàng này không tối ưu hóa
các quyết định về danh mục đầu tư của mình bằng cách cho vay ít hơn so với khối
lượng được yêu cầu. Hơn thế, có nhiều bằng chứng rằng giữa các ngân hàng không
phá sản, tồn tại mối

quan hệ ngược chiều giữa nợ xấu và hiệu quả hoạt động

(Kwan và Eisenbeis (1994), Hughes và Moon (1995), Resti (1995)). Các nghiên cứu
đã chỉ ra rằng: nợ xấu càng tăng thì hiệu quả hoạt động của ngân hàng càng giảm.
Một số nghiên cứu tiếp theo sau nghiên cứu của Keeton, William và Morris
(1987) cũng lý giải tương tự về các yếu tố gây ra nợ xấu đối với các khoản cho vay
tại Mỹ. Ví dụ nghiên cứu của Sinkey, Joseph. F và Greenwalt (1991) thực hiện trên
các NHTM lớn ở Mỹ lập luận rằng cả hai yếu tố bên trong và bên ngoài ngân hàng

hàng nói chung và tại NHCSXH nói riêng. Tuy nhiên đối với những giai đoạn, đặc
thù vị trí địa lý và kinh tế - xã hội của mỗi địa phương khác nhau thì công tác quản
trị nợ xấu tại từng Chi nhánh NHCSXH sẽ khác nhau, nhằm đưa ra những chính
sách, giải pháp khác nhau và để phù hợp với tình hình mới.
Trong những năm qua, các chương trình vốn ưu đãi cho vay hộ nghèo và các
đối tượng chính sách khác đã thực sự góp phần nâng cao đời sống, xóa đói giảm
nghèo hiệu quả ở các địa phương trên địa bàn toàn tỉnh. Tuy nhiên, trong quá trình
thực hiện đã bộc lộ những tồn tại, khó khăn, gây nên tình trạng nợ quá hạn, nợ
khoanh, nợ xâm tiêu, nợ chiếm dụng ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả tín dụng.
Hiện nay, Chi nhánh NHCSXH tỉnh đang tập trung các giải pháp xử lý nợ xấu, đảm
bảo sử dụng vốn đúng mục đích, tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế trong xã hội và


11

coi đây là một nhiệm vụ cấp thiết. Đề tài này được thực hiên trên cơ sở kế thừa và
phát huy từ những nghiên cứu trước để đưa ra những giải pháp phòng ngừa và xử lý
nợ xấu cho Chi nhánh NHCSXH tỉnh Bến Tre trong thời gian tới với điểm mới khác
biệt với các nghiên cứu trên như sau: Tác giả lựa chọn cách tiếp cận việc quản trị nợ
xấu ngân hàng theo tiêu chuẩn quốc tế, do vậy Hiệp ước Basel II được sử dụng như
một chuẩn mực trong việc tiếp cận, so sánh và đánh giá.


12

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NỢ XẤU TRONG HOẠT
ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
1.1. Khái niệm về tín dụng và rủi ro tín dụng ngân hàng
1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân

- Người mắc nợ bỏ trốn hoặc bị mất tích, không còn tài sản để thanh toán nợ.
- Những khoản nợ mà ngân hàng không thể liên lạc được với người mắc nợ
hoặc không thể tìm được người mắc nợ.
- Những khoản nợ mà khách hàng đã chấm dứt hoạt động kinh doanh, thanh lý
tài sản, hoặc kinh doanh bị thua lỗ và tài sản còn lại không đủ để trả nợ. (Ngân hàng
Trung ương Châu Âu 2001)
* Nợ xấu là những khoản cho vay có thể không thu hồi đầy đủ cho ngân hàng:
Đây là những khoản nợ không có tài sản thế chấp hoặc tài sản thế chấp không
đủ trả nợ. Ngân hàng không thể thu hồi đầy đủ món nợ vì người mắc nợ rất khó
kiếm được lợi nhuận từ công việc kinh doanh hoặc người mắc nợ không liên lạc với
ngân hàng để trả lãi hoặc gốc có thời hạn thanh toán hoặc hoàn cảnh chỉ ra rằng
khoản nợ sẽ không thể thu hồi được đầy đủ. Những loại nợ này gồm có:
- Những khoản nợ mà người mắc nợ đồng ý thanh toán trong quá khứ, nhưng
phần còn lại không thể trả tất cho khoản nợ, hoặc những khoản nợ trong đó tài sản


14

được phát mãi để thanh toán nhưng giá trị còn lại không đủ trang trải toàn bộ khoản
nợ cho ngân hàng.
- Những khoản nợ mà người mắc nợ khó có thể trả nợ và yêu cầu được gia hạn
nợ nhưng không trả được nợ trong thời gian gia hạn nợ đã thỏa thuận.
- Những khoản nợ mà giá trị tài sản thế chấp không đủ để trả nợ hoặc tài sản
thế chấp ở ngân hàng không đảm bảo về mặt pháp lý dẫn đến người mắc nợ không
thể phát mãi tài sản thế chấp để trả nợ Ngân hàng.
- Những khoản nợ mà Tòa án tuyên bố người mắc nợ phá sản nhưng phần bồi
hoàn ít hơn dư nợ.
Theo quan điểm của ECB, thì nợ xấu được định nghĩa theo hai yếu tố là
khoản vay không có khả năng được thu hồi và mặc dù được thu hồi nhưng giá trị
thu hồi là không đầy đủ. Như vậy, quan điểm về nợ xấu của ECB được tiếp cận dựa