1

ĐĂT VÂN ĐÊ
̣
́
̀
Lỗ  hoàng điểm là một bệnh kha phô biên trên lâm sang, gây giam thi
́
̉
́
̀
̉
̣ 
lực từ mưc nhe cho đên trâm trong. Tr
́
̣
́
̀
̣
ươc kia, lô hoang điêm đ
́
̃ ̀
̉
ược cac nha
́
̀ 
nhan khoa coi la môt bênh kho, ca vê chân đoan cung nh
̃
̀ ̣ ̣
́ ̉ ̀ ̉
́ ̃

̃
̣
̀
 
từ năm 1991 [1]. Tuy nhiên, phai sang đên nh
̉
́
ưng năm 2000, ph
̃
ương phaṕ  
phâu thuât lô hoang điêm m
̃
̣ ̃ ̀
̉
ới thực sự hoan thiên va cho kêt qua cao. Nh
̀
̣
̀
́
̉
ưng
̃  
năm gân đây, nhiêu tac gia trên thê gi
̀
̀ ́
̉
́ ới đa bao cao thanh công phâu thuât lô
̃ ́ ́
̀
̃

́ ương phap điêu tri th
́
̀ ̣ ực sự hiêu qua. Hiên nay, ch
̣
̉
̣
ưa  
co bao cao nao 
́ ́ ́ ̀ ươc tinh ty lê măc lô hoang điêm trong công đông. Tuy nhiên,
́ ́
̉ ̣ ́ ̃ ̀
̉
̣
̀
 
theo môt sô nghiên c
̣ ́
ưu, 
́ ở My ty lê măc lô hoang điêm chiêm khoang 0,33%
̃ ̉ ̣
́ ̃ ̀
̉
́
̉
 
dân sô trên 50 tuôi, 
́
̉ ở  Ân Đô va Trung Quôc bênh nay co ty lê vao khoang
́
̣ ̀

̉
̃ 
được thực hiên trong nh
̣
ưng năm gân đây v
̃
̀
ơi s
́ ự  đâu t
̀ ư  nhiêu trang thiêt bi
̀
́ ̣ 
hiên đai cung v
̣
̣ ̀ ơi đôi ngu phâu thuât viên giau kinh nghiêm, đa ngay cang đat
́ ̣
̃ ̃
̣
̀
̣
̃ ̀ ̀
̣ 
được kêt qua thanh công cao. Tac gia Cung Hông S
́
̉
̀
́
̉
̀
ơn năm 2011 đa bao cao

̣
̉
́ ược cac tác gi
́
ả ap dung la phâu thuât căt dich kinh, boc
́ ̣
̀ ̃
̣ ́ ̣
́
́ 
mang ngăn trong va b
̀
̀ ơm khi n
́ ở  nôi nhan. Tuy nhiên, đây la môt ky thuât
̣
̃
̀ ̣
̃
̣ 
phâu thuât ph
̃
̣
ưc tap, nên viêc chi đinh cung nh
́ ̣
̣
̉ ̣
̃
ư  viêc th
̣
ực hiên phâu thuât

́
́ ̀
̉ 
co môt nghiên c
́ ̣
ưu cu thê h
́ ̣
̉ ơn vê phâu thuât điêu tri lô hoang điêm. Chinh vi
̀ ̃
̣
̀ ̣ ̃ ̀
̉
́
̀ 
vây, chung tôi tiên hanh đê tai:
̣
́
́
̀
̀ ̀  “Nghiên cứu phẫu thuật căt dich kinh
́ ̣
́  
điều trị lỗ hoàng điểm” vơi cac muc tiêu sau:
́ ́
̣
1­ Đánh giá kết quả phẫu thuật điêu tri lô hoang điêm.
̀ ̣ ̃ ̀
̉
2­ Phân tich môt sô yêu tô liên quan đên kêt qua phâu thuât.
́

̃ ̃
̣
Võng mạc là một màng mỏng trong suốt, có nguồn gốc thần kinh,  
nằm bao bọc mặt trong phần sau của nhãn cầu, phía trong màng bồ đào và  
củng mạc.  Từ  trong ra ngoài, võng mạc được chia làm 10 lớp, bao gồm:  
màng giới hạn trong, lớp sợi thần kinh võng mạc, lớp tế  bào hạch, lớp rối 
trong, lớp nhân trong, lớp rối ngoài, lớp nhân ngoài, màng giới hạn ngoài, 
lớp tế bào thần kinh cảm thụ, lớp biểu mô sắc tố võng mạc [5].

Hinh
̀  1.1. Câu tao vong mac
́ ̣
̃
̣  [6]


4

1.2.2.  Vung hoang điêm
̀
̀
̉
Hoàng điểm có màu vang, 
̀ ở  trung tâm cực sau của nhãn cầu, kich th
́
ươć  
khoảng 4,5 x 3mm, có hinh bâu duc,
̀
̀ ̣  chính giữa lõm xuống goi là h
̣

́ ừ hai lơp tê bao hach tr
́ ́ ̀ ̣
ở  lên, trung tâm hoàng 
điểm chỉ có những tế bào non kich th
́ ́
ươc nho va dai h
́
̉ ̀ ̀ ơn so vơi 
́ ở chu biên 
(20.000 ­ 30.000 tê bao non), còn các y
́ ̀ ́
ếu tố chống đỡ và dẫn truyền đều bị 
đẩy về phía vùng bờ của hoàng điểm. Tại vùng bờ của hoàng điểm, ngoài 
các tế bào nón còn có các tế bào que. 
1.2.3.  Giai phâu dich kinh va phân cach b
̉
̃ ̣
́
̀
́ ề mặt dich kinh hoang điêm
̣
́
̀
̉
 Câu tao dich kinh
́ ̣
̣
́
Dich kinh la chât dang nh
̣

Vung đay dich kinh hay con goi la nên dich kinh (vitreous base),
̀
́ ̣
́
̀ ̣ ̀ ̀ ̣
́
 
la vung quan trong liên quan đên nhiêu bênh ly khac nhau, vung nên
̀ ̀
̣
́
̀ ̣
́ ́
̀
̀ 
lan dân ra sau theo tuôi. Mang dich kinh 
̀
̉
̀
̣
́ ở phia tr
́ ươc dinh vao thê thuy
́ ́
̀
̉
̉  
tinh,  ở  phia sau dinh v
́
́
ơi vong mac 

́
̣
̣
́
̀
ường trong suôt nên
́
 
co ch
́ ưc năng quang hoc, dich kinh duy tri đ
́
̣
̣
́
̀ ược hinh thê cua nhan câu
̀
̉ ̉
̃ ̀ 
cho anh sang truyên qua không bi sai lêch.
́
́
̀
̣
̣
Chưc năng c
́
ơ hoc: nh
̣
ờ đăc tinh nhây long, thê tich l
̣ ́

́
̃
̣ ̀
ương
̀
Dich kinh bao gôm cac s
̣
́
̀
́ ợi collagen chạy theo hướng trươc sau qua
́
 
trung tâm nhan câu, hoa lân vao vung nên dich kinh tr
̃ ̀
̀ ̃ ̀
̀
̀ ̣
́
ước và chèn vào vỏ 
dich kinh sau. Khoang gi
̣
́
ữa các sợi collagen được duy trì bởi protein opticin  
và các sợi fibrin. Những khoang trông gi
̉
́
ưa cac khoang nay đ
̃ ́
̀ ược lấp đầy 
bằng nước (câu thanh 98% dich kinh) và axit hyaluronic. Vì v

̀ 


6

kết hợp lai va m
̣ ̀ ở rông ra, t
̣
ư t
̀ ư phá h
̀
ủy mạng lưới collagen, dẫn đến giam
̉  
độ  bám dính giữa dich kinh và võng m
̣
́
ạc [9], [8]. Kêt qua lam tach biêt cuc
́
̉ ̀ ́
̣
̣  
bô dân dân dich kinh ra khoi khu v
̣ ̀ ̀ ̣
́
̉
ực quanh hoang điêm, cuôi cung toan bô
̀
̉
́ ̀
̀ ̣ 

̃ ̀
̉

Hinh 
̀ 1.3. Tiên triên cua bong dich kinh sau
́
̉
̉
̣
́
. Hinh A: Dich kinh lâp đây nhan
̀
̣
́
́ ̀
̃ 
câu khi sinh. Hinh B: Dich kinh băt đâu tach khoi vong mac môt phân. Hinh
̀
̀
̣
́
́ ̀ ́
̉ ̃
̣
̣
̀
̀  
C: Bong dich kinh sau gân toan bô, con bam dinh 
̣
́

̀
ợp lỗ  hoàng điểm la nguyên phat do bât
̀
́
́ 
thương co keo dich kinh hoang điêm, ho
̀
́ ̣
́
̀
̉
ặc co thê th
́ ̉ ứ phat sau chân th
́
́ ương, 
cân thi, tia xa, phâu thuât…L
̣
̣
̣
̃
̣
ỗ  hoàng điểm đa đ
̃ ược biêt đên t
́ ́ ừ cuôi thê ky
́ ́ ̉ 


7

19, tuy nhiên cac nha nhan khoa th

̀ 

môt tr
̣ ương h
̀ ợp chân th
́ ương. Lich s
̣
ử hiên đai cua l
̣
̣ ̉ ỗ hoàng điểm băt đâu v
́ ̀ ơí 
Gass, dựa trên quan sat sinh hiên vi 
́
̉
[10]. Kelly va Wendel (1991) là nhóm tiên
̀
 
phong thực hiên thanh công ph
̣
̀
ẫu thuật điều trị  lỗ  hoàng điểm   [1]. Hee và 
Puliafito (1995) lân đâu tiên mô ta cac giai đoan cua l
̀ ̀
̉ ́
̣
̉ ỗ  hoàng điểm trên hinh
̀  
anh ch
̉
ụp cắt lớp võng mạc [11]. Ty lê hiên măc cua l

̃
́ ̉
 
ở 7,8/100.000 người hang năm, ty lê n
̀
̉ ̣ ữ so vơi nam la 3,3/1. L
́
̀
ỗ hoàng điểm 
xay ra 2 măt la 11,7% cac tr
̉
́ ̀
́ ường hợp [12].
1.5.

Cơ chê bênh sinh lô hoang điêm
́ ̣
̃ ̀
̉

1.5.1.  Bênh sinh co keo dich kinh vong mac va lô hoang điêm nguyên phat
̣
́ ̣
́
̃
̣
̀ ̃ ̀
̉
́
Cac gia thiêt vê bênh hoc l

̀ ự co keo tiêp tuyên cua
́ ́
́ ̉  
mang d
̀ ịch kính sau ở trươc hoang điêm gây ra bong l
́
̀
̉
ơp t
́ ế bào cam thu ánh
̉
̣
 
sáng trung tâm, sau đo lam m
́ ̀ ở lỗ vung hoang điêm 
̀
̀
̉ [10].


8

Ngay nay, s
̀
ự  ra đời của chụp cắt lớp võng mạc (OCT) đa đinh nghia
̃ ̣
̃ 
lai các giai đoan cua l
̣
̣

ự nâng lên nay se gây ra bong thanh dich s
̀ ̃
̣
ơm 
́ ở vong mac trung tâm,
̃
̣
 
dân t
̃ ơi mât lom hô hoang điêm, nh
́ ́ ̃
́ ̀
̉
ưng chưa co s
́ ự phân tach dich kinh hoang
́
̣
́
̀  
điêm. Trên OCT xuât hiên nang vung hoang điêm (giai đoan 1A) 
̉
́ ̣
̀
̀
̉
̣
[13]. Tiêp sau
́
 
đo la hiên t

̀ ̣
̀ ̀
ự co keo cua dich kinh tr
́ ̉
̣
́
ươć  
hoang điêm tac đông đên hoang điêm, gây ra vêt rach 
̀
̉
́ ̣
́
̀
̉
́ ́ ở vung nay. Tuy nhiên,
̀
̀
 
trên hinh anh chup căt l
̀ ̉
̣
́ ơp vong mac cho thây, có s
́ ̃
̣
́
ự  mở  năp môt phân, năp
́
̣
̀
́ 

̀
̀ ̣
́
ẫn tới 
giai đoan 4 cua lô hoang điêm.
̣
̉ ̃ ̀
̉
Lỗ hoàng điểm ngưng phat triên
̀
́
̉
Cơ chế lỗ hoàng điểm ngừng phát triển phụ  thuộc vào quá trình bong 
dịch kính sau, từ  giai đoạn 1 của lô hoang điêm. N
̃ ̀
̉
ếu màng dịch kính sau  
tách ra khỏi hố trung tâm sau khi hình thành lỗ  hoàng điểm giai đoạn 1, lỗ 
hoàng điểm sẽ ngừng phát triển đến giai đoạn 2 khoảng 50% [13]. 
1.5.2.  Lỗ hoàng điểm do chân th
́ ương


9

Lỗ hoàng điểm xay ra sau chân th
̉
́ ương đung dâp do s
̣
̣

ểm rôi phat tri
̀
́ ển thành lỗ 
hoàng điểm, điêu này cung trung h
̀
̃
̀ ợp vơi quan đi
́
ểm vê c
̀ ơ chê hinh thành l
́ ̀
ỗ 
hoàng điểm nguyên phat t
́ ừ một vêt n
́ ưt nho do co keo d
́
̉
́ ịch kinh. Gass cung
́
̃  
cho răng chân th
̀
́ ương đung dâp gây ra l
̣
̣
ỗ hoàng điểm do một hoăc nhiêu c
̣
̀ ơ 
chê: đung dâp gây phu, hoai t
́ ̣

́
­

Cân thi năng: 
̣
̣ ̣
bênh nhân cân thi năng co thê xuât hiên
̣
̣
̣ ̣
́ ̉
́ ̣  bong dich kinh
̣
́  

sau sơm h
́ ơn, gây ra lỗ hoàng điểm. Nguy cơ hình thành lô hoang điêm tăng
̃ ̀
̉
 
lên theo mưc đô tiên triên cua cân thi, co thê liên quan v
́ ̣ ́
̉
̉
̣
̣
́ ̉
ơi bong vong mac
́
̃

̃  
mac chi dân đên l
̣
̉ ̃ ́ ỗ lơp hoàng đi
́
ểm.
­ Phu hoàng đi
̀
ểm dang nang: ti
̣
ến triển keo dài cung co th
́
̃
́ ể gây lỗ  hoàng 
điểm. 
­ Do anh h
̉
ưởng cua tia laser, do tac dung cua dong đi
̉
́ ̣
̉
̀
ện.
1.6.

Đăc điêm lâm sang va cân lâm sang lô hoang điêm
̣
̉
̀
̀ ̣

̀ ́ ̉ ̉
̣ ực trung tâm hoăc meo hinh, ho
̣
́ ̀
ặc chi xuât
̉
́ 
hiên khi nhin tâp trung, đôi khi
̣
̀ ̣
 không co triêu ch
́ ̣
ưng ro rêt
́
̃ ̣ . Giai đoan muôn biêu
̣
̣
̉  
hiên năng h
̣
̣
ơn va co thê tao ra khuyêt thi tr
̀ ́ ̉ ̣
́ ̣ ương ho
̀
ặc ám điểm trung tâm.
Hôi ch
̣
ưng hoang điêm đi
́

̉
̣ ̣
́
̣
́
̀ ̉
́ 
dich kinh – vong mac 
̣
́
̃
̣ trong trương h
̀ ợp bong dich kinh sau ch
̣
́
ưa hoàn toàn. 
Có thể  có tôn th
̉
ương vong mac kem theo 
̃
̣
̀
ở  các trường hợp lô hoang
̃ ̀  
điêm
̉  chân th
́ ương, cân thi, sau phâu thuât bong vong mac…
̣
̣
̃

̀ ở đay.
́

Hinh 1.
̀
4. Lỗ hoàng điểm toan bô v
̀ ̣ ơi lăng đong mau vang dang hat điên
́ ́
̣
̀ ̀
̣
̣
̉  


11

hinh trên l
̀
ơp biêu mô săc tô vong mac
́
̉
́ ́ ̃
̣  [10].
+ Trên kham sinh hiên vi.
́
̉
Hinh anh điên hinh la môt vong tron sâu xuông v
̀ ̉
̉

̉
̉

Hinh 1.5.
̀
 Tiên triên l
́
̉ ỗ hoàng điểm giai đoan 1B v
̣
ơi tôn th
́ ̉
ương vong tron
̀
̀ 
mau vang (
̀ ̀ A) tơi LHĐ giai đoan 2 (B), t
́
̣
ơi LHĐ giai đoan 3 (C) 
́
̣
[10].

Hinh
̀  1.6. Lỗ hoàng điểm giai đoan 4 v
̣
ơi bong dich kinh sau hoan toan
́
̣
́

ứng hoang
̀  
điêm ro rêt, thi l
̉
̃ ̣
̣ ực giảm dươi m
́ ưc trung binh (th
́
̀
ương d
̀
ươi 20/40). Phâu
́
̃ 
thuât th
̣ ương đ
̀ ược chi đinh t
̉ ̣
ừ giai đoan nay.
̣
̀


12

Bang 1.1. Đăc điêm lâm sang va tiên triên t
̉
̣
̉
̀


Giai đoan 2
̣

Giai đoan 3
̣

Giai đoan 4
̣

Meo hinh va
́ ̀
̀  Meo hinh va mât
́ ̀
̀ ́  Meo hinh va
́ ̀
̀ 
mât thi l
́ ̣ ực  thi l
̣ ực trung tâm mât thi l
́ ̣ ực 
trung tâm
trung tâm
20/40­20/100

20/60­20/200

20/60­20/400

­Mât lom trung 

̣
̀ hinh đ
̀ ường 
tư 250­400µm
̀
≥ 450µm
Kham sinh
́
  mau vang (1B)
̀ ̀
kinh d
́ ươi 
́
­Co thê co năp lô
́ ̉ ́ ́ ̃ ­Co thê co 
́ ̉ ́
200µm
năp lô
́ ̃
hiên vi
̉
­Dich kinh sau 
̣
́
­Dich kinh sau 
̣
́
­Dich kinh sau 
̣
́

thị
50% thoai triên
́
̉ 15­21% thoai 
́
5% thoai triên
́
̉
20% mở rông
̣
Tiên triên t
́
̉ ự  40% tiên triên
́
̉
30% tiên triên
́
̉
triên̉
nhiên
10% ôn đinh
̉
̣
75% tiên triên
́
̉

Cac thăm kham lâm sang
́
́

́
́
̉ ̉
ển vi chiêu
́ 
vào trung tâm cua l
̉ ỗ hoàng điểm theo phương thẳng đưng và năm ngang khi
́
̀
 
dung kinh soi đay măt +90D hoăc +78D. Khi co b
̀
́
́
́
̣
́ ệnh lý lỗ  hoàng điểm sẽ 
thây đ
́ ường thẳng anh sang bi gây khuc hoăc co ch
́
́
̣ ̃
́
̣
́ ỗ mong h
̉
ơn [15]. 


13

́ ̃
̣
Giai đoan đâu co dâu hiêu bong hoang điêm hinh tam giac (Hình 1.
̣
̀ ́ ́
̣
̀
̉
̀
́
8 A). 
Theo thơi gian, l
̀
ơp ngoai phân mai cua hoang điêm phat triên môt vêt n
́
̀
̀
́ ̉
̀
̉
́
̉
̣ ́ ứt tại  
biêu mô săc tô vong mac, l
̉
́ ́ ̃
̣ ơp trong phân mai vân con nguyên ven, d
́
̀
́ ̃ ̀

̣ [18]
Diên biên tiêp theo trên hinh chup căt l
̃
́ ́
̀
̣
́ ớp vong mac, co thê thây môt vêt
̃
̣
́ ̉ ́
̣ ́ 
nưt gay trên phân mai cua hoàng đi
́ ̃
̀
́ ̉
ểm (Hinh 1.10).
̀

Hinh
̀  1.10. Lỗ hoàng điểm vơi vêt n
́ ́ ứt gay cua 
̃ ̉ nắp trâǹ  [18]
Ở giai đoan muôn, chup căt l
̣
̣
̣
́ ơp vong mac co thê thây hinh anh lô hoang
́ ̃
̣
́ ̉ ́ ̀ ̉

yếu tố này đối với kết quả phẫu thuật [20]. Bao gôm:
̀
­

Chiều cao của mép lỗ (MHH) = h


15

­

Chiều rộng của đáy lỗ hay còn gọi là kích thước lỗ (BD) = a

­

Chỉ số lỗ hoàng điểm (MHI) = h/a

Hình 1.12. Đo chỉ số lỗ hoàng điểm trên OCT [21]
Chỉ số lỗ hoàng điểm (MHI) là chỉ số hình thái của lỗ hoàng điểm về 
chiều cao, chiều rộng, nang dịch, tình trạng co kéo của dịch kính hố  trung 
tâm, phản ánh sự  tổn thương của tế  bào cảm thụ  ánh sáng và màng giới 
hạn ngoài. Lỗ hoàng điểm có MHI lớn thì cao, hẹp và bị  co kéo mạnh, do  
đó sẽ dễ dàng tạo thành cầu mô thần kinh đệm cho quá trình đóng lỗ hoàng 
điểm sau khi giải phóng hết lực co kéo. Chỉ  số  lỗ  hoàng điểm lớn đồng 
nghĩa với kích hước lỗ hoàng điểm nhỏ  nên số  lượng tế  bào cảm thụ  ánh  
sáng ít bị tổn thương, còn giữ  được độ  cao, đồng thời diện tích màng giới  
hạn ngoài bị tổn hại nhỏ, sẽ cho kết quả thị lực tốt hơn.
Chup căt l
̣
́ ơp vong mac co ý nghĩa trong chân đoan xac đinh và ch

́
̉
́
ệt lỗ  hoàng điểm với gia l
̉ ỗ  hoàng 
điểm, lỗ  lơp hoàng đi
́
ểm…Thâm chi con đo đ
̣
́ ̀
ược thể  tich, chi sô lô hoang
́
̉ ́ ̃ ̀  
điêm va đanh gia tinh trang vong mac 
̉
̀ ́
́ ̀
̣
̃
̣ ở mep lô…
́ ̃ [22], [14].
 Chụp mạch huỳnh quang


16

It co gia tri trong chân đoan xac đinh, chu yêu giup phân biêt cac tôn
́ ́ ́ ̣
̉
́ ́ ̣

́  
kê va không thay đôi theo th
̉ ̀
̉
ơi gian 
̀
ở giai đoan 3 va 4 lô hoang điêm.
̣
̀ ̃ ̀
̉
 Cac xet nghiêm khac
́ ́
̣
́
­ Siêu âm B
Siêu âm B co gia tri chân đoan trong nh
́ ́ ̣
̉
́
ưng tr
̃
ương h
̀
ợp môi trường 
trong suôt cua măt bi vân đuc không chup đ
́ ̉
́ ̣ ̉
̣
̣ ược căt l
́ ớp vong mac và chup

̃
̣
­ Vi thi tr
̣ ương va điên vong mac đa ô
̀
̀ ̣
̃
̣
̉
Cac xet nghiêm nay đ
́ ́
̣
̀ ược sử  dung đ
̣
ể  đanh gia ch
́
́ ức năng vùng hoàng 
điểm, đồng thời giúp đánh giá sự hôi phuc c
̀
̣ ủa hoàng điểm sau phâu thu
̃
ật. 
1.6.3.  Chân đoan
̉
́
 Chân đoan xac đinh
̉
́ ́ ̣
­ Triệu chứng cơ năng: có hôi ch
̣ ưng hoang điêm.

́


17

­

Lỗ hoàng điểm nguyên phat́

Lỗ hoàng điểm nguyên phat la nguyên nhân th
́ ̀
ương găp nhât, tiên triên
̀
̣
́ ́
̉  
từ từ qua cac giai đoan khac nhau. Khai thac tiên s
́
̣
́
́ ̀ ử không liên quan tới chân
́ 
thương,   cân
̣   thi…Năm
̣
  1988,   Gass   phân   loaị   lỗ  hoang
̀   điêm
̉   nguyên   phat́ 
thanh 4 giai đo
̀

̃
̣   các tác giả  phân loai lô hoang
̣ ̃
̀  
điêm chân th
̉
́ ương thành 5 nhóm  [24]. Các báo cáo cho thấy tât ca nh
́ ̉ ưng
̃  
trương h
̀ ợp lô hoang điêm 
̃ ̀
̉ chân th
́ ương không liên quan đến sự bong dich kinh
̣
́  
sau, không kèm theo có năp lô trên thăm kham lâm sang va OCT.
́ ̃
́
̀
̀
  Lô hoang
̃ ̀  
điêm chân th
̉
́ ương thường xay ra đôt ngôt, thay đôi câu truc hoàng đi
̉
̣
̣
̉ ́

̉
ận thị  co thê gây ra bong vong mac va tach l
́ ̉
̃
̣
̀ ́ ơp vong mac.
́ ̃
̣  
Chân đoan th
̉
́ ương kho khăn do teo hăc mac va t
̀
́
́
̣
̀ ổn hại biêu mô săc tô vong
̉
́ ́ ̃  
mac. Tr
̣
ương h
̀ ợp không kem theo bong vong mac, trên lâm sang th
̀
̃
̣
̀
ương khó
̀
 
chân đoan do thiêu s

Chân đoan phân biêt chu yêu d
̉
́
̣
̉ ́ ựa vao chup căt l
̀
̣
́ ớp vong mac v
̃
̣ ơi cac
́ ́ 
bênh ly sau:
̣
́
­ Lô l
̃ ớp hoang điêm
̀
̉
­

Mang tr
̀
ước vong mac va gia l
̃
̣
̀ ̉ ỗ hoàng điểm

­ Phù hoàng điểm dạng nang
­


căt l
́ ơp vong mac
́
̃
̣ , tác giả  Gaudric (1999) phân chia giai đoan cua lô hoang
̣
̉
̃ ̀  
điêm nh
̉
ư sau [14]:
-

Giai đoạn 1: nguy cơ hinh thành l
̀
ỗ hoàng điểm.
+ Giai đoan 1A: nang nho 
̣
̉ ở  trung tâm hoàng điểm (kham đay măt là
́
́
́  

một châm màu vàng). Bong m
́
ột phân màng d
̀
ịch kính sau canh hoàng đi
̣
ểm  

Nang trong vong mac co năp m
̃
̣
́ ́ ở  ra buông d
̀
ịch kinh. Bong màng d
́
ịch  
kính sau canh hoàng đi
̣
ểm nhiêu h
̀ ơn, màng dinh vào năp cua l
́
́ ̉ ỗ hoàng điểm 
và nhâc năp lên cao khoi bê măt vong mac.
́ ́
̉ ̀ ̣
̃
̣

Hình 1.14. Lỗ hoàng điểm giai đoạn 2 [14]
+ Giai đoạn 3: lỗ  hoàng điểm toàn bộ  chiêu dày, bong d
̀
ịch kinh sau
́
 
chưa hoàn toàn.
 Lỗ hoàng điểm tiên tri
́ ển toàn bộ  chiêu dày vong mac v
̀

Hình 1.15. Lỗ hoàng điểm giai đoạn 3 [14]
+ Giai đoạn 4: lỗ  hoàng điểm toàn bộ  chiêu dày, kèm bong d
̀
ịch kinh
́  
sau hoàn toàn. Lỗ hoàng điểm tương tự  giai đoan 3 nh
̣
ưng màng dịch kính 
sau bong cao ngoài vung quan sat cua may OCT. 
̀
́ ̉
́

Hình 1.16. Lỗ hoàng điểm giai đoạn 4 [14]
1.7.

Cac ph
́ ương phap điêu tri l
́
̀
̣ ỗ hoàng điểm hiên nay
̣
Cho đên tr
́ ươ ́c năm 1991, lỗ hoang điêm vân đ
̀
̉
̃ ượ c coi là bênh ly
̣
́ 


̃
̣ ắt dịch kính
Phâu thuât căt dich kinh là ph
̃
̣
́ ̣
́
ương pháp điều trị  lô hoang điêm
̃ ̀
̉  được 
nhiều tác giả trên thế  giới áp dụng và đã có những kết quả  đáng ghi nhận.  
Kỹ  thuật cắt dịch kính, bóc màng ngăn trong kết hợp với sử  dụng khí nở 
nôi nhan đ
̣
̃ ược thực hiện đầu tiên bởi Kelly và Wendel (1991) [6]. Hi ện  


21

nay,   kỹ   thuật   này   đã   trở   thành   tiêu   chuẩn   trong   phẫu   thu ật   l ỗ   hoàng 
điểm.
1.7.2.  Thuốc tiêu dịch kính (Ocriplasmin)
Thuốc tiêu dịch kính gân đây đa đ
̀
̃ ược châp nhân là m
́
̣
ột phương pháp 
điêu tri không phâu thuât, áp d
̀ ̣

̀ ượng 125µg/0,1ml. No la môt dang căt ngăn tai tô h
́ ̀ ̣
̣
́
́ ́ ̉ ợp cuả  
plasmin ở ngươi, co hoat tinh phân giai protein chông fibronectin va laminin,
̀ ́ ̣ ́
̉
́
̀
 
la 2 thanh phân chinh cua măt phân cach dich kinh vong mac. Băng viêc giai
̀
̀
̀
́
̉
̣
́
̣
́
̃
̣
̀
̣
̉ 
phong s
́ ự bam dinh dich kinh vong mac, nguyên nhân gây ra s
́ ́
̣

́
ược điêu tri v
̀ ̣ ơi tiêm khi n
́
́ ở vao buông dich kinh đê lam giam s
̀
̀
̣
́
̉ ̀
̉ ự co  
keo dich kinh hoang điêm do bong dich kinh sau, kêt qua đat thanh công
́ ̣
́
̀
̉
̣
́
́
̉ ̣
̀
 
18/19 trương h
̀
ợp sau 2 đên 9 tuân điêu tri 
́
̀
̀ ̣ [27]. Năm 2007, nghiên cưu so
́  
sanh b

̉ ́
ạt được 
phân tach dich kinh hoang điêm va đong lô đat 25%
́
̣
́
̀
̉
̀ ́
̃ ̣
 [29]. Ro rang cân co
̃ ̀
̀
́ 
thêm nhưng nghiên c
̃
ưu l
́ ơn h
́ ơn đê co thê ap dung ph
̉ ́ ̉ ́
̣
ương phap nay rông
́ ̀ ̣  
rai.
̃
Như vây co 3 l
̣
́ ựa chon điêu tri cho bênh nhân lô hoang điêm: ph
̣
̀ ̣

ưc năng thi giac cho bênh nhân (Bang
́
̣
́
̣
̉  
1.2).
Bang 1.2. L
̉
ựa chon điêu tri d
̣
̀
̣ ựa trên kich th
́
ươc lô hoang điêm 
́ ̃ ̀
̉ [30]
Kích thước

≤ 250µm

250­400µm

> 400µm

Sự co măt bam dinh dich
́ ̣
́
́
̣  

́

Không up măt hoăc dung 
́
̣
̣
̀

Không up măt
́
̣

thuôc tiêu dich kinh
́
̣
́
CDK + boc mang
́
̀

CDK + boc mang
́
̀

Khi hoat đông ngăn
́ ̣
̣
́

Khi hoat đông ngăn


Khi hoat đông dai
́ ̣
̣
̀

Up măt
́
̣
Up măt 
́
̣
1.7.4.  Điêu tri l
̀ ̣ ỗ hoàng điểm chân th
́ ương
Điêu tri lô hoang điêm chân th
̀ ̣ ̃ ̀
̉
́ ương được nhiêu tac gia ap dung ky thuât
̀ ́
̉ ́ ̣
̃
̣ 
tương tự lô hoang điêm nguyên phat, bao gôm c
̃ ̀
̉
́
̀ ắt dịch kính co hoăc không
́ ̣
 

̀
̉
ắt dịch kính  
cung đ
̃ ược cac tac gia nhăc đên va khuyên cao can thiêp phâu thuât đi
́ ́
̉
́ ́ ̀
́ ́
̣
̃
̣ ều trị lỗ 
hoang điêm it thanh công sau 3 thang chân th
̀
̉ ́ ̀
́
́ ương  [31]. Loai bo mang ngăn
̣
̉
̀
 
trong đôi v
́ ơi lô hoang điêm chân th
́ ̃
̀
̉
́ ương được nghiên cứu bởi Kuhn và 
cộng sự trong môt nhóm 17 b
̣
ệnh nhân, kêt qua cho th

̀
Gân 
̀ đây, ky thuât
̃
̣  vat ng
̣
ược mang ngăn trong (invert inner limiting
̀
 
membrane flap technique) được nhiêu tac gia th
̀ ́
̉ ực hiên v
̣ ơi kêt qua giai phâu
́ ́
̉ ̉
̃ 
va ch
̀ ưc năng r
́
ất tốt. Trong một nghiên cứu tiên c
́ ứu không đôi ch
́ ứng, với 
12 măt có lô hoang điêm l
́
̃ ̀
̉ ơn (đ
́ ường kinh đay 1300 ­ 2800µm), ty lê đong lô
́
́
̉ ̣ ́

sử dụng khí nở C3F8. Dâu silicon đ
̀
ược lựa chọn sử dung cho tre em, nh
̣
̉
ưng
̃  
bệnh nhân lỗ hoàng điểm lơn va nh
́ ̀ ưng tr
̃
ương h
̀ ợp kho tuân thu t
́
̉ ư thê ́[34]. 
Măc d
̣ u lô hoang điêm chân th
̀ ̃ ̀
̉
́ ương  ở  tre em co ty lê t
̉
́ ̉ ̣ ự  đong lô kha
́
̃ ́ 
cao, tuy vây phâu thuât căt dich kinh đã đ
̣
̃
̣ ́ ̣
́
ược thực hiên b
̣ ởi môt s

̀ ̀ ̣
̉
̀ ̣ ̃ ̀  
điêm chân th
̉
́ ương ở tre em 
̉
[36].
Thuốc tiêu dich kinh cung đ
̣
́
̃ ược sử dung trong phâu thuât lô hoang điêm
̣
̃
̣ ̃ ̀
̉  
đê lam bong dich kinh sau 
̉ ̀
̣
́
ở lô hoang điêm chân th
̃ ̀
̉
́ ương tre em, do con s
̉
̀ ự  
bam dinh manh me gi
́
́
̣

̉
̣
̣ ực từ 2 hang tr
̀ ở lên, 6/12 bênh nhi (50%) đat đ
̣
̣ ược thi l
̣ ực 
trên 20/50, tât ca bênh nhi đ
́ ̉ ̣
ều đat đ
̣ ược thi l
̣ ực tôt h
́ ơn 20/200 [37].
1.7.5.  Điêu tri l
̀ ̣ ỗ hoàng điểm cân thi
̣
̣


24

Đa số  tác giả  lựa chọn phương phap điêu tri là phâu thuât c
́
̀ ̣
̃
̣ ắt dịch 
kính, kết hợp với bơm khi hoăc dâu silicon nôi nhan. Ngay c
́
̣
̀

ệnh nhân cần phâu
̃ 
thuât nhi
̣
ều lần đê đat đ
̉ ̣ ượ c đong 
́ lô hoang điêm 
̃ ̀
̉ va lam vong mac ap tr
̀ ̀
̃
̣ ́ ở  
lai.
̣
Lỗ  hoàng điểm cân thi không bong vong mac có th
̣
̣
̃
̣
ể  được điều trị 
bằng phương pháp căt dich kinh boc mang ngăn trong, th
́ ̣
́
́
̀
ương phôi h
̀
́ ợp với 
phâu thuât thay thê thuy tinh trong hâu hêt cac tr
̃

̣
̀ ư thê năm sâp sau phâu thuât khoang
́ ̀
́
̃
̣
̉  
1 tuân 
̀ [38].
Điêu khac biêt gi
̀
́
̣ ưa lô hoang điêm cân thi va l
̃ ̃
̀
̉
̣
̣ ̀ ỗ  hoàng điểm nguyên 
phat c
́ ần lưu ý trong khi thực hiên phâu thuât la: măt cân thi n
̣
̃
̣ ̀
́ ̣
̣ ặng co truc
́ ̣  
nhan câu dai, teo biêu mô săc tô va hăc mac, vong mac mong h
̃ ̀ ̀
̉
́ ́ ̀ ́

thuât dich kinh vong mac phô biên, chi
̣ ̣
́
̃
̣
̉
́
ếm khoảng 10% trong tông sô cac ca
̉
́ ́  
can thiêp dich kinh vong mac 
̣
̣
́
̃
̣ ở Anh tư năm 2002 đên 2010 
̀
́
[39].
Cho đên nay trai qua gân ba th
́
̉
̀
ập kỷ, co thê tam chia lich s
́ ̉ ̣
̣
ử  cua phâu
̉
̃ 
thuât căt dich kinh điêu tri lô hoang điêm lam hai giai đoan:

́ ử dụng bơm  
huyêt thanh t
́
ự thân, tiêu câu... vao nôi nhan, nh
̉
̀
̀ ̣
̃
ưng kêt qua không cao.
́
̉
Từ  thời kỳ sau đên nay, nhiêu tiên bô đa đ
́
̀ ́ ̣ ̃ ược bao cao, trong đo phâu thuât
́ ́
́ ̃
̣ 
boc mang ngăn trong đ
́ ̀
ược nhiêu tac gia th
̀ ́ ̉ ực hiên va bao cao kêt qua tôt 
̣
̀ ́ ́ ́ ̉ ́ [40], [41]. 
Hiện nay, kỹ thuật được các tác giả áp dụng để điều trị  lô hoang điêm
̃ ̀
̉  vẫn 
là kỹ thuật cắt dịch kính, boc mang ngăn trong, b
́
̀
ơm khi n

̀
̀
̣ ỗ hoàng điểm
Màng ngăn trong là một màng mỏng trong suốt, dày khoảng 10µm, hình 

thành bởi các tế bào Muller và màng đáy gồm có: collagen, glycosaminoglycan, 
laminin và fibronectin nối với các sợi chu biên của vỏ  dịch kính. Màng ngăn  
trong  là cấu trúc phía trong cùng, ngăn cách giữa võng mạc và dịch kính.