sáng kiến kinh nghiệm
đề tài: vận dụng đổi mới phơng pháp thực nghiệm trong bài
hiện tợng cảm ứng điện từ. Vật lý lớp 9
----------------
Phần I: mở đầu
I. Đặt vấn đề.
Trong giai đoạn hiện nay khi đất nớc ngày một đi lên trong công cuộc công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc đòi hỏi tất cả các ngành các cấp phải cố gắng nỗ lực
vơn lên để đạt đợc kết quả cao. Trong bối cảnh đó nhiệm vụ của giáo dục đào tạo của
ngời giáo viên là vô cùng quan trọng, giáo dục và phát triển, những con ngời trài
năng toàn diện có tầm cao trí tuệ để đáp ứng yêu cầu chung của đất nớc. Để làm đợc
điều đó thì việc giáo dục không thể dừng lại bằng phơng pháp giáo dục thầy giảng
trò nghe. Thầy hớng dẫn trò thực hiện theo nh trớc đây nữa mà phải tích cực cải tiến
phơng pháp giảng dạy cho phù hợp với yêu cầu cung của mục tiêu giáo dục lấy học
sinh làm trung tâm.
II. Lý do chọn đề tài.
1. Cơ sở lý luận.
Vật lý là một môn khoa học thực nghiệm con đờng hình thành kiến thức vật lý
nhiều khi thực hiện qua các thí nghiệm. Thí nghiệm vật lý không thể thiếu đợc trong
hoạt động nhận thức của học sinh nó là phơng tiện nhận thức, là nguồn chi thức. Thí
nghiệm vật lý là phơng tiện trực quan có hiệu quả giúp học sinh dẽ hiệu hơn các hiện
tợng vật lý xảy ra... Thí nghiệm vật lý đã làm cho các kiến thức vật lý gắn liền với
thực tiễn sản xuất và đời sống học sinh hiện nay cũng nh sau này.
Bài Hiện tợng cảm ứng điện từ của vật lý lớp 9 là bài vật lý thực nghiệm.
Nh vậy phơng pháp thực nghiệm không chỉ là làm thí nghiệm đơn thuần, không phải
là sự quy nạp đơn giản mà là sự phân tích sâu sắc các sự kiện thực nghiệm và lý
thuyết là cả một quá trình tìm tòi ý tởng từ lúc ban đầu đến kết luận cuối cùng.
2. Cơ sở thực tiễn.
Qua thực tế giảng dạy môn vật lý lớp 9 nói chung và bài Hiện tợng cảm ứng
điện từ nói riêng, việc dạy học vẫn còn ảnh hởng rất nhiều của phơng pháp day học
truyền thống mặc dù phơng pháp học tích cực lấy học sinh làm trung tâm đã đợc

bộ giáo dục, sở giáo dục, phòng giáo dục, đầu t trang thiết bị dạy học, cơ sở vật chất,
hơn nữa là đợc sự quan tâm của lãnh đạo nhà trờng thờng xuyên tổ chức các đợt hội
thảo chuyên môn, thăm lớp dự giờ đóng góp ý kiến cho tiết dạy.
* Điểm yếu:
Phần lớn các em học tập theo kiểu đối phó qua loa, việc ghi nhớ kiến thức cha
sâu, việc chuẩn bị bài mới còn cha chu đáo, cha chịu khó nghiên cứu, suy nghĩ tìm
tòi trong học tập chất lợng dạy và học cha cao, hơn nữa đa số các em con nhà nông
thôn, gia đình khó khăn, địa bàn vừa thoát khỏi vùng III, gia đình lại không quan tâm
đến việc học của các em, sách, vở tài liệu phục vụ cho môn học còn thiếu thốn nhiều.
* Nguyên nhân:
Do cha phát huy tối đa khả năng dạy và họcc của cả thầy và trò, bên cạnh đó
vẫn còn một số lý do khác nữa nh: Chất lợng trang thiết bị cha đảm bảo, thiếu chính
xác, ảnh hởng đến việc dạy và học.
II. Nội dung và phơng pháp tiến hành.
Qua thực tế giảng dạy để dạy tốt môn vật lý 9 nói chung và bài hiện tợng cảm
ứng điện từ nói riêng không phải chỉ là thầy giảng trò nghe ghi chép học thuộc lòng,
thầy làm thí nghiệm trò quan sát ghi nhận kết quả mà phải làm cho học là quá trình
tự giác tích cực chiếm lĩnh tri thức cơ bản trên cơ sở tìm tòi suy nghĩ so sánh tổng
hợp các sự vật hiện tợng, mối liên hệ giữa chúng.
Còn dạy học phải là sự điều khiển hớng dẫn học sinh tìm tòi phát hiện tri thức
qua đó hình thành kĩ năng và phát triển t duy cao hơn. Phơng pháp thực nghiệm trong
dạy học vật lý 9 bài hiện tợng cảm ứng điện từ là phơng pháp hạot động sáng tạo, rèn
luyện cho học sinh phơng pháp thực nghiệm là rèn cho học sinh hoạt động tìm tòi
sáng tạo trong học tập, rèn cho học sinh hoạt động theo các giai đoạn. Làm xuất hiện
vấn đề, xây dựng dự đoán suy luận và rút ra hệ quả, đề xuất và thực hiện một phơng
án thí nghiệm kiểm tra khả thi hợp thức hoá kết quả nghiên cứu ứng dụng kiến thức.
Trong khi thực hiện tuỳ từng đối tợng học sinh trong lớp mà đa ra mức độ yêu cầu về
nội dung kĩ thuật tổ chức dạy trong mỗi giai đoạn khác nhau mà giáo viên có thể lựa
chọn các phơng pháp dạy học, hệ thống câu hỏi gợi mở khác nhau để vận dụng cho
phù hợp với từng đối tợng học sinh.

Hs: Với mọi nam châm, cứ thay đổi vị trí tơng đối giữa nó với cuộn dây thì trong
cuộn dây có dòng điện cảm ứng. Còn không có sự thay đổi vị trí tơng đối giữa chúng
thì không có dòng điện cảm ứng.
Gv: Ta cần phải bố trí thí nghiệm nh thế nào để kiểm tra hệ quả đó ?
Thí nghiệm 2: Dùng nam châm điện, đặt cố định nam châm điện so với cuộn dây,
đóng ngắt khoá K.
Gv: Hãy làm thí nghiệm quan sát và cho biết kết luận ?
Hs: Đèn LED sáng, trong cuộn dây có dòng điện.
Gv: Vậy nguyên nhân có dòng điện cảm ứng là gì ?
Hs: Có dòng điện cảm ứng trogn thời gian dòng điện của nam châm điện biến thiên.
III. Kết quả và bài học kinh nghiệm.
1. Kết quả.
Khi áp dụng các phơng pháp gợi mở vào giảng dạy môn vật lý 9 bài hiện tợng
cảm ứng điện từ đặc biệt là các kiến thức, kết luận đợc suy ra từ các thí nghiệm vật
lý. Tôi thấy học sinh rất hứng thú trong học tập, sự tiếp thu kiến thức sâu hơn, ghi
nhớ kiến thức lâu hơn. Biết vận dụng kiến thức vào việc giải các bài tập và giải thích
một số hiện tợng vật lý trong thực tế liên quan đến kiến thức đó.
Cụ thể qua thực tế giảng dạy tại trờng cho thấy trong năm 2005 2006 việc
thực hiện thí nghiệm của học sinh còn lúng túng. Về giáo viên cha linh hoạt trong
việc tổ chức các hoạt động trên lớp nên chất lợng giảng dạy cha cao, mới chỉ đạt 50
60% từ trung bình trở lên (môn vật lý 9)
Năm học 2007 2008 áp dụng phơng pháp này chất lợng đợc nâng lên đạt 75
85% từ trung bình trở lên (học sinh lớp 9)
2. Bài học kinh nghiệm.
Để vận dụng linh hoạt sáng tạo phơng pháp thực nghiệm trong dạy học vật lý
đòi hỏi giáo viên phải thờng xuyên chuẩn bị và sử dụng các thiết bị dạy học trong
các bài dạy vật lý.
Tích cực nghiên cứu tìm hiểu thêm các kiến thức, tài liệu tham khảo phục vụ
cho giờ dạy từ ngoài sách giáo khoa nhng có liên quan đến bài học để cho bài giảng
sinh động hơn.