Tất cả vì học sinh thân yêu
Tên đề tài: Đổi mới phơng pháp dạy học một giờ vật lý có thí nghiệm
A- Đặt vấn đề
I/- Lời mở đầu:
Đảng và Nhà nớc luôn quan trọng phát triển sự nghiệp giáo dục nghị quyết, Hội nghị BCH
Trung ơng Đảng Cộng sản Việt Nam khoá 8 lần 2 đã xác định "Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo
dục đào tạo, khắc phục nối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp t duy sáng tạo của ngời học, từng b-
ớc áp dụng phơng pháp tiên tiến, phơng pháp hiện đại vào quá trình dạy học". Để nâng cao giáo dục
trung học cơ sở, trớc hết và quan trọng nhất phải đổi mới phơng pháp dạy học, tại mục 2 điều 4 Luật
Giáo dục đã ghi rõ "Phơng pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động t duy sáng
tạo của ngời học, bồi dỡng năng lực tự học lòng say mê học tập và ý chí vơn lên". Tuy nhiên trong
quá trình giảng dạy môn Vật lý THCS hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, chính vì môn vật lý là một
trong những môn khoa học thực nghiệm đợc Toán học hoá ở mức độ cao, nhất là hiện nay với yêu
cầu đòi hỏi chất lợng ngày càng cao. Vậy hơn lúc này hết tất cả các thầy giáo, cô giáo càng phải chủ
động cần thiết nâng cao tính tự lực và phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập
các bộ môn nói chung và môn vật lý nói riêng.
Do vậy khi giảng dạy môn vật lý đối với ngời giáo viên phải dạy nh thế nào để phát huy ở
mỗi đối tợng từ học sinh giỏi đến học sinh yếu kém, có thế mới theo sát và bắt kịp với khoa học kỹ
thuật của nhân loại trong thời kỳ đổi mới và phát triển. Nhiệm vụ trọng tâm của công tác giảng dạy
hiện nay đang đề cập sôi nổi và tích cực phơng pháp dạy học theo hớng đổi mới (lấy học sinh làm
trung tâm). Mà trọng tâm của nó là tính tích cực hoá học sinh trong quá trình học tập thì việc thực
hành thí nghiệm theo một quy trình nhất định là công cụ quan trọng để đạt đợc thành công đó.
Trong trờng THCS học sinh mới bắt đầu đợc học môn Vật Lý năng lực nhận thức của các em
cha cao, do vậy càng cần phải thực hiện các thí nghiệm cho các bài học để gây hứng thú học tập,
tích cực hoá học tập của học sinh đúng nh các nhà khoa học đã đúc kết: nghe dễ quên, nhìn dễ nhớ,
làm dễ hiểu. Chính vì vậy nếu giáo viên phát huy tính tự lực tích cực chủ động sáng tạo của học sinh
trong mỗi giờ học cũng góp phần thiết thực nâng cao quá trình tiếp thu bài học của học sinh. Việc
dạy học môn vật lý trong trờng THCS không những nhằm truyền thụ cho học sinh những kiến thức
cơ bản về môn vật lý, mà còn là trang bị cho học sinh những công cụ sắc bén để nghiên cứu thế giới
tự nhiên.
Vậy vấn đề đổi mới phơng pháp môn vật lý là hết sức cần thiết, đặc biệt là đổi mới một giờ

vững kiến thức Vật ký và phát huy tính tích cực, tự lực chủ động, sáng tạo của học sinh trong một
giờ học Vật lý.
* Phạm vi nghiên cứu:
Do những điều kiện khách quan và chủ quan đề tài này tôi chỉ tập trung nghiên cứu một hoạt
động có liên quan trực tiếp đến công tác giảng dạy bộ môn Vật lý nói chung và một giờ Vật lý nói
riêng trong trờng THCS.
* Phơng pháp nghiên cứu:
- Thực nghiệm.
- So sánh trò chuyện.
2Hà V ăn Sơ n GV trờng THCS Ninh Hải
Tất cả vì học sinh thân yêu
B- Giải quyết vấn đề:
I- Các giải pháp thực hiện:
Để đạt đợc kết quả tốt trong tất cả các môn học nói chung và môn Vật lý nói riêng thì một
trong các yếu tố quan trọng nhất là ngời học phải có hứng thú đặc biệt là một Vật lý mà mỗi sự vật
hiện tợng đều phải thực hiện một yếu tố, một bản chất nào đó của một quy luật tự nhiên trong quá
trình dạy học việc đổi mới phơng pháp là vô cùng cần thiết sao cho vận dụng các phơng thức trong
từng bài, từng thí nghiệm, từng phần phải phù hợp với đối tợng học sinh mà mục đích cuối cùng là
học sinh chủ động làm việc tích cực hoạt động trong mỗi thao tác trong mỗi giờ học đặc biệt đối với
giờ học có tiết học Vật lý mà mục đích sử dụng các thí nghiệm vật lý trong quá trình dạy học thí
nghiệm Vật lý đợc sử dụng các mục đích sau:
1- Thí nghiệm Vật lý đợc sử dụng để xây dựng kiến thức mới.
2- Thí nghiệm Vật lý đợc sử dụng để rèn luyện cho học sinh khả năng thực hành vận dụng
kiến thức thực tế vào cuộc sống.
3- Thí nghiệm Vật lý là thí nghiệm có tầm quan trọng đặc biệt trong việc rèn luyện t bồi d-
ỡng t pháp nghiên cứu khoa học cho học sinh.
4- Thí nghiệm Vật lý dùng để đánh giá khả năng kiến thức của học sinh.
5- Thí nghiệm Vật lý đợc sử dụng để rèn luyện cho học sinh những đặc tính tốt nh tinh thần
sáng tạo tính cẩn thận, kiên trì ...
* Phân loại thí nghiệm:

kế hoạch trong một trờng hợp có thể học sinh tự vạch ra kế hoạch quan sát chứ không tuỳ tiện ngẫu
nhiên giáo viên có thể tổ chức cho học sinh trao đổi kỹ trong nhóm về mục đích và kế hoạch quan
sát rồi mới quan sát.
- Kỹ năng thu nhập và xử lý thông tin:
Thu đợc từ quan sát thí nghiệm nên luôn chú trọng việc thu đợc lập thành bảng biểu một
cách trung thực việc xử lý các thông tin dự liệu phải theo những phơng pháp xác định thực chất là
phơng pháp suy luận từ những dữ liệu, số liệu cụ thể suy ra những kết luận chung hay từ những tích
chất, quy luật chung mà suy ra những biểu hiện cụ thể trong khi hình thành ở mỗi lớp phải chú trọng
nhiều đến phơng pháp suy luận quy nạp cha dùng phơng pháp suy diễn dựa trên những kiến thức
toán học phức tạp trong giai đoạn vận dụng kiến thức có sử dụng phơng pháp suy luận, lô gích chú
trọng phơng pháp ngôn ngữ của học sinh yêu cầu học sinh sử dụng những ngôn ngữ, thuần ngữ khoa
học để giải quyết các hiện tợng, các quá trình rèn luyện kỹ năng, diễn đàn rõ ràng chính xác bằng
ngôn ngữ Vật lý thông qua việc thảo luận nhóm và việc trình bày các kết quả quan sát nghiên cứu
tạo điều kiện để học sinh đợc làm, đợc nói nhiều hơn. Tóm lại để dạy có hiệu quả cao phải phát huy
tính tích cực của học sinh cần tiến hành triệt để các bớc sau:
B ớc 1: Chia học sinh trong lớp theo nhóm.
Chỉ có chia lớp thành 5 - 6 nhóm, các học sinh trong nhóm đợc phân bổ học sinh giỏi có, khá
có, trung bình có và yếu kém có.
B ớc 2: Cách bố trí thì nghiệm trong tiết dạy.
- Đối với những tiết dạy có thí nghiệm khó (phức tạp) thì ngời giáo viên phải xác định vị trí
đặt thí nghiệm nh thế nào mà tất cả các học sinh giám sát đợc, sau đó cho đại diện của từng nhóm
4Hà V ăn Sơ n GV trờng THCS Ninh Hải
Tất cả vì học sinh thân yêu
thay nhau làm và ghi kết quả của các nhóm cách làm của nhóm lên phiếu học tập của nhóm đó từ đó
cho đại diện của nhóm báo có hoặc dùng máy chiếu để các nhóm so sánh.
Ví dụ: Nh trong bài (cân bằng lực - toán tính) Vật lý 8. (ở thí nghiệm H5.3) thí nghiệm kiểm
tra.
Đối với thí nghiệm này trớc hết giáo viên đa ra mục đích của việc thí nghiệm cách lắp đặt thí
nghiệm và các bớc tiến hành thí nghiệm. Sau đó cho đại diện của các nhóm thay nhau lên làm và ghi
kết quả lên bảng và từ đó học sinh đa ra nhận xét của nội dung này.

5Hà V ăn Sơ n GV trờng THCS Ninh Hải