1

BÀI TẬP CHỌN LỌC VỀ DANH PHÁP VÀ LẬP THỂ
CỦA HIĐROCACBON VÒNG NO
Đà Nẵng, tháng 2/2008
2
Bài 1.Xicloankan là gì? Thế nào là monoxicloankan ? Thế nào là
polixicloankan ? Công thức chung của monoxicloankan là gì ?
 Bài giải
Xicloankan là hiđrocacbon no mạch vòng.
Xicloankan có một vòng (vòng đơn) gọi là monoxicloankan.
Ví dụ:
Xicloankan có nhiều vòng (đa vòng) gọi là polixicloankan.
Ví dụ: nobonan là một bixicloankan.
bixiclo[2.2.1]heptan
Monoxicloankan có công thức chung là C
n
H
2n
(n ≥ 3).
Lưu ý: Trong chương trình hóa học phổ thông, xicloankan được hiểu là
monoxicloankan.
Bài 2.Viết công thức phân tử và đọc tên theo IUPAC cho các xicloankan
sau:
(a)
(b)
(c)
(d)
(e)
(f)
 Bài giải

(c)
(d)
(e)
(f)
metylxiclopropan
1,2-dimetylxiclobutan
1,1-dimetylxiclopentan
1,2,4-trimetylxiclohexan
1-isopropyl-2-metylxicloheptan
1-sec-butyl-2-etylxiclooctan
(g)
(h)
metylenxiclohexan
1-metyl-3-metylencyclopentan
Bài 4.Cho biết công thức chung của hiđrocacbon có hai vòng no, phân loại.
Cho biết nguyên tắc đọc tên của các loại này.
5
 Công thức chung của hiđrocacbon hai vòng no là C
n
H
2n-2
n ≥ 4. Nó có 3
loại, đó là:
- Hai vòng rời
Lấy vòng lớn làm mạch chính, còn vòng nhỏ làm nhóm thế.
Ví dụ:
xiclopentylxiclohexan
- Hai vòng có chung một nguyên tử mắt vòng, kiểu spiro.
Mạch cacbon được đánh số hết vòng nhỏ đến vòng lớn, bắt đầu từ
một nguyên tử ở kề nguyên tử chung.

5
6
7
8
9
Bài 5. Hãy gọi tên cho các hợp chất sau.
(a)
(b)
(c)
(d)
 Bài giải
(a)
(b)
(c)
(d)
xiclopropylxiclopentan
xiclobutylxiclobutan
1-xiclopentyl-4-metylcyclohexan
(3-metylcyclopentyl)xiclohexan
Bài 6.Hãy gọi tên các chất sau:
7
(a)
(b)
(c)
(d)
(e)
(f)
 Bài giải
(a)
(b)

(c) spiro[3.4]octan
(d)5-etylspiro[3.4]octan
(e) spiro[4.5]decan
(f) 8-ipropylspiro[4.5]decan
 Bài giải
(a) spiro[2,3]hexan
spiro[2.3]hexan
(b)1-metylspiro[2.3]hexan
1-metylspiro[2.3]hexane
1
2
3
4
5
6
(c) spiro[3.4]octan
spiro[3.4]octan
(d)5-etylspiro[3.4]octan
9
5-etylspiro[3.4]octan
(e) spiro[4.5]decan
spiro[4.5]decan
(f) 8-ipropylspiro[4.5]decan
8-ipropylspiro[4.5]decan
1
2
3
4
5
67

2
3
4
(c) bixiclo[3.2.1]octan
bixiclo[3.2.1]octan
(d)8-metylbixiclo[3.2.1]octan
8-metylbixiclo[3.2.1]octan
1
2
3
4
5
6
7
8
Bài 11. Đọc tên các chất sau:
(a)
(b)
(c)
(d)
 Bài giải
Chú ý: Hai nhóm thế cùng phía là đồng phân cis, còn khác phía là đồng
phân trans.
11
cis-1,2-dimetylxiclohexan
cis-1,3-dimetylxiclohexan
trans-1,4-dimethylcyclohexan
trans-1-etyl-3-mehylxiclopentae
Bài 12. Xicloankan nào có đồng phân cis – trans ? Nếu có vẽ cả hai
đồng phân đó.

5
C
2
H
5
Hai chất trên là một.
(c) 1-etyl-2-metylxiclobutan: Có đồng phân cis-trans
C
2
H
5
H
CH
3
H
H
3
C C
2
H
5
cis-1-etyl-2-metylxiclobutan
H
C
2
H
5
CH
3
H