BỘ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

TRƯƠNG VĂN ÂN

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VIỆC
GIẢNG DẠY TIN HỌC Ở CÁC KHOA KHÔNG
CHUYÊN TRƯỜNG CAO ĐANG SƯ PHẠM BÌNH
DƯƠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ VÀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC GIÁO DỤC
MÃ SỐ : 60 14 05
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS : BÙI NGỌC OANH.

TP. HỒ CHÍ MINH – 2004


MỤC LỤC
MỤC LỤC..................................................................................................3
T
4

T
4

PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................7
T
4



4.1.Khách thể nghiên cứu :......................................................................... 9
T
4

T
4

4.2.Đối tượng nghiên cứu :....................................................................... 10
T
4

T
4

5.Giả thuyết nghiên cứu :.............................................................................. 10
T
4

T
4

6.Phương pháp nghiên cứu : ......................................................................... 10
T
4

T
4

6.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận ........................................................ 10


T
4

7.Phạm vi nghiên cứu : ................................................................................. 13
T
4

T
4

7.1.Phạm vi nghiên cứu : .......................................................................... 13
T
4

T
4

7.2.Địa bàn nghiên cứu : .......................................................................... 13
T
4

T
4

CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC MỘT SỐ NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN
T
4

CỨU VẤN ĐỀ. ........................................................................................14

4

2.4.Quan điểm của Đảng về phát triển công nghệ thông tin trong nhà trường.
T
4

...................................................................................................................... 23
2.5.Hoạt động quản lý................................................................................... 27
T
4

T
4

2.5.1.Khái niệm quản lý: .......................................................................... 28
T
4

T
4

2.5.2.Giải pháp quản lý: ........................................................................... 28
T
4

T
4

2.5.3.Quản lý giáo dục : ........................................................................... 29
T


T
4

2.6.3.Quản lý việc giảng dạy của thầy và việc học của trò : .................... 32
T
4

T
4

2.6.4.Quản lý trình độ đội ngũ giáo viên.................................................. 34
T
4

T
4

2.6.5.Quản lý cơ sở vật chất: .................................................................... 35
T
4

T
4

2.6.6.Quản lý việc thực hiện các phương pháp dạy học. ......................... 36
T
4

T


3.1.2.Thực trạng việc quản lý mục tiêu. ................................................... 43
T
4

T
4

3.1.3.Thực trạng quản lý cơ sở vật chất phục vụ việc dạy học bộ môn ... 47
T
4

T
4

3.1.4.Thực trạng việc quản lý đội ngũ và trình độ giáo viên. .................. 54
T
4

T
4

3.1.5.Thực trạng quản lý việc thực hiện phương pháp giảng dạy của giáo
T
4

T
4



T
4

3.2.1.Nguyên nhân từ công tác quản lý việc giảng dạy bộ môn. ............. 72
T
4

T
4

3.2.2.Nguyên nhân từ cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy học bộ môn . ... 76
T
4

T
4

3.2.3.Nguyên nhân từ công tác quản lý, chỉ đạo học tập của sinh viên. .. 78
T
4

T
4

3.3.Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý việc giảng dạy tin
T
4

học ở các khoa không chuyên trường cao đẳng sư phạm Bình Dương. ....... 84
T

T
4

3.3.5.Tăng cường cải tiến phương pháp dạy học theo hướng giao tiếp tích
T
4

cực. ........................................................................................................... 90
T
4

3.3.6.Tăng cường kiểm tra, đánh giá và hướng dẫn hoạt động học tập của
T
4

sinh viên ................................................................................................... 91
T
4

3.3.7.Nâng cao trình độ, năng lực của giảng viên trong tổ bộ môn ......... 92
T
4

T
4

3.4.Thực nghiệm đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp dạy học
T
4


T
4

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..................................................111
T
4

T
4

1.Kết luận .................................................................................................... 111
T
4

T
4

1.1- Thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học ở các lớp không
T
4

chuyên trường Cao Đẳng Sư Phạm Bình Dương. .................................. 111
T
4

-Thực trạng việc quản lý tổ chức giảng dạy ........................................... 112
T
4

T

T
4

T
4

TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................120
T
4

T
4

PHỤ LỤC ...............................................................................................124
T
4

T
4

T
4


PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài:
Ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ và sự
hội nhập của nền kinh tế tri thức, lượng tri thức tăng lên theo cấp số nhân, nhu
cầu học tập của con người được nâng cao, nhu cầu về chất lượng tri thức mới,

thác thông tin, cơ sở dữ liệu, và có thể sử dụng kiến thức tin học ương thực tiễn
xã hội sau khi tốt nghiệp ra trường trong lĩnh vực nghiên cứu và công tác
chuyên môn. Song, qua thực tế giảng dạy cho thấy, do tính đặc thù của bộ môn,
còn mới mẻ so với các ngành khoa học khác trong nhà trường nên việc kết cấu
nội dung, chương trình đào tạo cũng có nhiều biến động, vẫn chưa được điều
chỉnh, cải tiến và bổ sung một cách cơ bản, chưa theo kịp trình độ chung về
giáo dục đào tạo Công nghệ thông tin; việc bố trí thời lượng giảng dạy cho bộ
môn chưa sát mục tiêu đào tạo và thực tế của sự phát triển xã hội; tài liệu, sách
giáo khoa phục vụ cho môn học còn hạn chế; phương pháp giảng dạy, giáo
trình bộ môn do giáo viên tự biên, tự diễn, chưa có sự thống nhất. Bên cạnh đó,
công tác quản lý việc giảng dạy, quản lý cơ sở vật chất phục vụ học tập chưa
được quan tâm đúng mức và còn nhiều bất cập. Hậu quả là sau khi tốt nghiệp,
khả năng ứng dụng tin học của đa số sinh viên vào thực tế công tác còn nhiều
hạn chế. Do đó, để đạt được hiệu quả cao trong giảng dạy tin học và đem lại lợi
ích thiết thực cho sinh viên, nhất thiết phải có những giải pháp quản lý một
cách sâu sát và toàn diện đối với việc dạy học bộ môn.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Thực trạng công tác quản lý việc
giảng dạy tin học ở các khoa không chuyên trường Cao Đẳng Sư phạm Bình
Dương và một số giải pháp" là vấn đề mang tính cấp thiết. Thông qua đề tài
này, sẽ là một số cải tiến quan trọng trong công tác quản lý, nội dung, chương
trình, phương thức dạy học bộ môn, giúp cho sinh viên có đủ điều kiện phát
huy khả năng của mình trong học tập, trong nghiên cứu và đáp ứng nhu cầu của
các em trong thực tiễn công tác.

2.Mục đích nghiên cứu :
2.1.Điều tra và nắm rõ thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học


ở các khoa không chuyên tại trường Cao Đẳng sư phạm Bình Dương.
2.2.Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thực trạng.

Bình Dương.

4.2.Đối tượng nghiên cứu :
- Thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học
- Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý việc giảng dạy tin học ở các
khoa không chuyên tại trường Cao Đẳng sư phạm Bình Dương.

5.Giả thuyết nghiên cứu :
Công tác quản lý việc giảng dạy tin học ở các khoa không chuyên tại
trường Cao Đẳng sư phạm Bình Dương đã thực hiện tương đối tốt ở một số mặt
và đạt được một số kết quả kết quả nhất định. Tuy nhiên, hiệu quả của việc
giảng dạy vẫn chưa cao, còn những tồn tại cần khắc phục. Nếu khắc phục được
những tồn tại này và áp dụng các giải pháp đề xuất một cách khoa học thì hiệu
quả quản lý và chất lượng giảng dạy sẽ tăng lên rất nhiều, đáp ứng được nhu
cầu của sinh viên khi ra trường giảng dạy và yêu cầu cấp thiết của xã hội.

6.Phương pháp nghiên cứu :
6.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập tài liệu, đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên
quan tới đề tài.

6.2.Phương pháp điều tra bằng phiếu trưng cầu ý kiến và xử lý
số liệu
-Xây dựng phiếu trưng cầu ý kiến:
- Phiếu trưng cầu ý kiến được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận, mục đích,
nhiệm vụ nghiên cứu và tham khảo những đề tài liên quan đã có trước đây.
- Phiếu trưng cầu ý kiến có hai loại:
-Phiếu trưng cầu ý kiến dành cho giáo viên :



phục vụ dạy học bộ môn.

6.4.Phương pháp nghiên cứu sản phẩm để đánh giá chất lượng
- Tổng kết điểm số đạt được về bộ môn tin học của sinh viên mỗi khoa
Ương từng năm học từ 1999- 2000 đến năm học 2003- 2004. Phân loại: giỏi,
khá, trung bình, yếu. Thống kê tần số, tính tỉ lệ phần trăm (PL4)
- Nắm rõ kết quả học tập bộ môn tin học của sinh viên ở các khoa không
chuyên trường Cao Đẳng Sư phạm Bình Dương, theo từng năm học từ 19992000 đến năm học 2003- 2004. Thống kê tần số, tính tỉ lệ phần trăm và nhận
xét kết quả học tập của sinh viên.

6.5.Phương pháp thực nghiệm :
Đây là phương pháp chủ yếu để tìm hiểu hiệu quả của những giải pháp tác
động nhằm nâng cao hiệu quả việc quản lý giảng dạy tin học ở các khoa không
chuyên trường Cao Đẳng sư phạm Bình Dương.
-Mục đích: Tiến hành thực nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả việc quản lý
giảng dạy tin học ở các khoa không chuyên tại trường Cao Đẳng sư phạm Bình
Dương.
-Cách tiến hành thực nghỉệm: Chọn ra hai nhóm, nhóm thực nghiệm và
nhóm đối chứng để nhận xét, so sánh giữa hai nhóm sinh viên để tìm ra sự khác
biệt giữa hai nhóm, kiểm định hiệu quả các giải pháp tác động

6.6.Phương pháp toán thống kê :
Để tiến hành phân tích, xử lý số liệu điều tra nhằm định lượng kết quả
nghiên cứu, chúng tôi sử dụng phần mềm SPSS for WIN 10.5 để tính trị số
trung bình M, độ lệch chuẩn P.
- Số liệu được quy ước sau:
+ Đối với câu hỏi có 4 khả năng trả lời
a = 4;b = 3;c=,2;d= 1
+ Đối với câu hỏi có 3 khả năng trả lời a = 3; b = 2; c = 1


- " Ứng dụng công nghệ thông tin và những vấn đề cần xem xét đổi mới
trong hệ thống phương pháp dạy học môn toán " của Tiến sĩ Đào Thái Lai
(Viện khoa học giáo dục). Đã nêu lên vai trò của công nghệ thông tin trong
việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học toán, xây dựng môi trường
dạy học đa phương tiện: máy tính, video, máy chiếu đa năng, mạng internet,
website giáo dục, phát huy tính tích cực của học sinh; " Công nghệ thông tin và
truyền thông với giáo dục ở Việt Nam" của PSG-TS Lê Hồng Sơn. Đã nếu việc
ứng dụng của công nghệ thông tin trong sự nghiệp cải cách giáo dục, đóng góp
như một phương thức và các giải pháp hữu hiệu cho việc thực hiện những đổi
mới về nội dung, phương thức giáo dục, các hình thức dạy và học đa dạng,
phong phú: tự học, học từ xa, chính qui, phi chính qui...
- " Một số vấn đề về sử dụng phần mềm ( SOFTWARE ) trong giảng dạy
hoa học" của nhóm tác giả (Hà thị Lan Hương, Lê trọng Tín, Nguyễn Đức
Chùy) khoa hoa Đại học sư phạm Hà nội. Nêu lên các công dụng hỗ trợ của


máy tính trong việc sử dụng phần mềm ghi trên đĩa CD trong giảng dạy môn
hoá.
- "Sử dụng hệ thống mạng đào tạo đa phương tiện trong dạy học"- Ths.
Vương Đình Thắng ( Đại học sư phạm - Đại học Huế). Nêu lên vai trò tác dụng
của hệ thống phương tiện HiClass, như một mạng máy tính giao tiếp hai chiều,
với khả năng truyền thông đa phương tiện, với sự hấp dẫn của âm thanh, hình
ảnh tạo nên môi trường dạy học tương tác mạnh mẽ. Người dạy luôn giữ vai trò
chủ thể, thiết kế, tổ chức, giám sát, điều khiển và điều chỉnh hoạt động nhận
thức của người học, người học có điều kiện phát huy sáng tạo trong hoạt động
nghiên cứu vấn đề. Hiệu suất học tập của học sinh sẽ được tăng cường trong
môi trường học tập
- "Sử dụng hiệu quả phần mềm Powerpoint để làm cho phương pháp
thuyết trình trở thành phương pháp dạy học tích cực" của Thạc sĩ Ngô Quang
Sơn (Viện khoa học giáo dục). Nêu lên tác dụng tích cực của phần mềm

dạy tập đọc nhạc, dạy thường thức âm nhạc, hô trợ việc sáng tác, phôi âm các
tác phàm âm nhạc, thưởng thức âm nhạc bằng máy tính.
Ngoài ra, còn nhiều đề tài, bài viết khác có liên quan đến việc ứng dụng
công nghệ thông tin như : Xây dựng phần mềm quản lý cán bộ, công chức
ngành giáo dục đào tạo (trung tâm Công nghệ thông tin Bộ giáo dục và đào
tạo); "ứng dụng của công nghệ thông tin trong giảng dạy Vật lý" của ( Viện Vật
lý Kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà nội); bài viết "Thực hành đổi mới phương
pháp dạy và học bằng Công nghệ thông tin" (của Phạm trường Lưu, phòng giáo
dục quận Hai Bà trưng ); bài " Một số hiệu quả bước đầu về việc ứng dụng
CNTT trong quản lý, giảng dạy các môn học tại trường THPT Phụng Hiệp"
(của Nguyễn Văn Ba, Hiệu trưởng THPT Phụng Hiệp cần Thơ ); " Một số công
tác đổi mới quản lý đào tạo sử dụng công nghệ thông tin tại trường Đại học sư
phạm Hà Nội" (của Nguyễn Văn Bính, Nguyễn Phú Thu , ĐHSP-HN); "
Những vấn đề về chương trình ứng dụng CNTT Và truyền thông trong nhà
trường phổ thông" (của Lê Thuận Vượng, Vụ giáo dục thường xuyên, Bộ giáo
dục); bài viết " Khai thác và tổ chức dữ liệu tri thức trong dạy- tự học môn toán
trong môi trường ÍT" (tác giả Trần Thái Hà, Viện Nghiên cứu phát triển giáo
dục); "Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng sử dụng phương tiện kỹ


thuật" ( Ths. Vũ Mạnh Xuân, ĐHSP Thái Nguyên )...
Nhìn chung, các đề tài, bài viết trên đã nghiên cứu nhiều vân đề, đề cập
nhiều mặt của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong nhiều lĩnh vực khác
nhau. Riêng trong lĩnh vực giáo dục thì công nghệ thông tin được xem như một
môn học vừa là phương tiện hỗ trợ hữu hiệu trong giáo dục - đào tạo, trong
việc thiết kế bài giảng, việc sáng tạo ra các phần mềm phục vụ cho giảng dạy
trong phạm vi của một môn học cụ thể nào đó để nhằm cải tiến phương pháp,
nội dung, hình thức dạy và học theo hướng tích cực, hiện đại và hiệu quả. Tuy
nhiên, ít có một đề tài nào nghiên cứu một cách xác thực về thực trạng của việc
dạy và học bộ môn tin học, cùng với việc đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả

bản và cần thiết ương suốt cả cuộc đời.
Chính giáo dục có vai trò quan trọng trong việc định hình xã hội học tập


và làm vững mạnh xã hội học tập. Vì vậy, xã hội cần đối xử với giáo dục, đặc
biệt là giáo dục đại học, cao đẳng như một ngành công nghiệp nặng của xã hội,
cần đầu tư lớn cho giáo dục và cần thực hiện công nghệ đào tạo mới cho giáo
dục, với nội dung giáo dục mới và phương pháp giáo dục mới, để sao cho giáo
dục thích nghi được với môi trường xã hội đang thay đổi và chuyển dịch mô
hình theo trục đo lường là chất lượng giáo dục con người chứ không phải là
bằng cấp.

2.2.Nhiệm vụ của trường cao đẳng sư phạm trong giai đoạn đổi mới.
Trường cao đẳng sư phạm Bình Dương là một trong những trung tâm giáo
dục lớn của tỉnh. Nhà trường được sự quản lý và chỉ đạo của Bộ giáo dục-đào
tạo, Sở giáo dục- đào tạo và ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương. Mục tiêu và
nhiệm vụ giáo dục của nhà trường luôn gắn với mục tiêu phát triển kinh tế xã
hội đất nước và của tỉnh. Hiện nay, nhà trường quản lý và tổ chức đào tạo nhiều
ngành học với nhiều loại hình khác nhau, từ đào tạo chính quy đến không chính
quy, liên kết đào tạo. Trước yêu cầu đổi mới của giáo dục, trường Cao Đẳng sư
phạm Bình Dương đã thực hiện đổi mới phương thức giáo dục, đào tạo theo xu
thế mới của sự phát triển, trên cơ sở dân chủ hoá, hiện đại hoa giáo dục.
Nhiệm vụ chủ yếu của nhà trường không chỉ đơn thuần đào tạo ra số
lượng cán bộ giảng dạy, khoa học kỹ thuật và quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu
phát triển kinh tế đất nước, mà còn có nhiệm vụ cung cấp cho sinh viên có đủ
úi thức, năng lực, kỹ năng nghề nghiệp, dạy cho họ phương pháp tự học và tự
nghiên cứu suốt đời; biết sử dụng các thành tựu của khoa học công nghệ mới,
biết giải quyết trúng, nhanh các vấn đề đặt ra trong cuộc sống.
Trong đổi mới phương thức đào tạo và cải tiến phương pháp dạy học
nhằm nâng cao chất lượng của quá trình đào tạo, nhà trường thực hiện chức

thống thiết bị máy tính trong nhà trường vào giảng dạy và nghiên cứu khoa
học, nhà trường cao đẳng sẽ không ngừng cải tiến phương thức đào tạo, và giải
pháp quản lý trong việc tổ chức dạy học tin học nhằm nâng cao hiệu quả giảng
dạy của giáo viên và chất lượng học tập tin học của sinh viên, đáp ứng yêu cầu
của Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 "Phổ cập kiến thức tin học cơ sở
trong nhà trường, đặc biệt chú trọng khả năng truy cập và xử lý thông tin trên
mạng", từ đó " Đảm bảo cho sinh viên sau khi tốt nghiệp sử dụng tốt máy tính


để thu thập và xử lý thông tin..., nâng cao năng lực hội nhập quốc tế".
Các đặc điểm và yêu cầu trên đây đã khẳng định vị trí, nhiệm vụ của nhà
trường cao đẳng có ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ hệ thống tổ chức và phương
pháp đào tạo trong thời đại mới. Đòi hỏi tổ chức và phương pháp dạy học cao
đẳng phải gắn liền với ngành nghề, nghiên cứu khoa học, khoa học công nghệ
và thực tiễn xã hội.

2.3.Vai trò của công nghệ thông tin trong sự nghiệp đổi mới giáo dục.
Trong thiên niên kỷ mới, công nghệ và mạng thông tin sẽ làm thay đổi
cách thức thông tin giữa các nước. Các quốc gia sẽ có sự liên thông với nhau về
kinh tế, văn hoa, và mối liên kết này sẽ ngày càng phát triển trong tương lai.
Trong thế giới như vậy, tri thức và việc ứng dụng các tri thức thực sự trở thành
một tài sản quan trọng trong sự đi lên của kinh tế và xã hội. Giáo dục có nhiệm
vụ trang bị cho lực lượng lao động các kỹ năng và tri thức phù hợp với nền
kinh tế xã hội mới.
Đổi mới giáo dục bằng việc phát triển và ứng dụng Công nghệ thông tin
và truyền thông (CNTT và TT), là con đường, là giải pháp tất yếu và là quan
trọng nhất hiện nay, mà tất cả các nước đều quan tâm thực hiện. Cụ thể là đổi
mới về quản lý giáo dục, về chương trình đào tạo mọi ngành, về phương pháp
dạy học và sử dụng CNTT - TT, nhận thức và tư duy về CNTT và TT...
Trong cải cách giáo dục, CNTT có vai trò rất quan trọng, đã đóng góp các

* Công nghệ quản lý giáo dục (Education Managemant Technology )
-CNTT và TT làm thay đổi cung cách điều hành và quản lý giáo dục, hỗ
trợ công cuộc cải cách hành chính để làm việc hiệu quả hơn ( kinh tế, thời gian,
thông tin, tri thức ) và quản lý quá trình học tập ( Learning Management). Bản
chất quá trình quản lý giáo dục cũng là CNTT- TT. Công nghệ dạy và học sẽ
hỗ trợ trực tiếp quá trình học tập của người học, trong khi đó công nghệ quản lý
giáo dục là phần hỗ trợ gián tiếp cho quá trình học tập. Song, cả hai đều ảnh
hưởng đến kết quả của người học. Từ bản chất của CNTT chúng ta cũng phải
đổi mới nhận thức về vai trò của CNTT- TT đối với giáo dục : CNTT- TT
không chỉ đơn giản là một ngành học mà phải thấy rộng ra là công cụ cho mọi
cuộc đổi mới giáo dục, cho mọi ngành, mọi bậc học,(kể cả ngành xã hội nhân


văn và bậc học mẫu giáo), cho mọi người, mọi nơi, mọi lúc và mọi hình thức
giáo dục...Đó là các tiêu chí mới của giáo dục trong giai đoạn đổi mới.
-Tuy nhiên, có thêm nhiều công cụ, phương tiện hỗ trợ cho việc dạy học
thì không có nghĩa là người thầy bớt việc làm. Người thầy phải làm việc tốt
hơn vai trò của một người hướng dẫn cho học sinh qua các quá trình tìm kiếm
tri thức, gợi mở những con đường phát hiện tri thức, qua đó, trau dồi khả năng
độc lập tư duy và sáng tạo cho người học. Do vậy, để ứng dụng hiệu quả CNTT
trong giáo dục thì nhất thiết không thể thiếu vai trò của người thầy trong việc
sử dụng kỹ thuật của CNTT, tham gia phát triển các phần mềm dạy học thông
minh, soạn các bài giảng, các phương án, các mẫu đối thoại phục vụ cho người
học, tự học, tham gia các hoạt động tư vấn giáo dục,...phải làm sao cho khi sử
dụng một phần mềm dạy học thì không phải là dùng máy tính để thay thế một
thầy giáo mà là thay một người thầy bằng trí tuệ và kinh nghiệm tổng hợp của
nhiều thầy giỏi trong dạy học và giáo dục, còn máy tính chỉ là công cụ để thể
hiện.
-Việc nâng cao năng lực dạy học của người thầy thông qua trang bị đầy
đủ hiểu biết và kỹ năng về CNTT sẽ đóng vai trò quan trọng và hiệu quả trong