Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 23 * Số 2 * 2019

Nghiên cứu Y học

KHẢO SÁT SỰ PHÙ HỢP CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƯƠNG TRÌNH
ĐÀO TẠO DƯỢC SĨ ĐẠI HỌC CỦA ĐẠI HỌC Y DƯỢC
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC BÊN LIÊN QUAN NGOÀI
Nguyễn Thị Kim Anh*, Nguyễn Đức Tuấn*

TÓM TẮT
Mở đầu – Mục tiêu: Chuẩn đầu ra (CĐR) là tổ hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ mà người
học có thể có được sau khi học xong một chương trình đào tạo (CTĐT). Các khảo sát về CĐR của Đại
học Y Dược TP. Hồ Chí Minh trong năm 2015 và 2016 đều cho thấy CĐR dược sĩ đại học (DSĐH)
phù hợp với nhu cầu nhà tuyển dụng. Năm 2018, Khoa Dược – Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh tiếp
tục rà soát, điều chỉnh CĐR cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn, sự phát triển của khoa học, công nghệ
và đặc biệt là đáp ứng nhu cầu xã hội, yêu cầu của các nhà tuyển dụng theo từng thời kỳ, từ đó đề
xuất sửa đổi, bổ sung CĐR của CTĐT DSĐH của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.
Đối tượng – Phương pháp nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu: CĐR của CTĐT DSĐH của Đại
học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Phương pháp nghiên cứu: Xây dựng phiếu khảo sát ý kiến nhà tuyển
dụng và cựu sinh viên về CĐR DSĐH; Khảo sát ý kiến nhà tuyển dụng và cựu sinh viên về CĐR
DSĐH; Phân tích và đánh giá kết quả khảo sát ý kiến nhà tuyển dụng và cựu sinh viên về CĐR
DSĐH; Đề xuất sửa đổi và bổ sung CĐR DSĐH của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.
Kết quả: Đề tài đã xây dựng phiếu khảo sát ý kiến nhà tuyển dụng và cựu sinh viên về CĐR
DSĐH và đã tiến hành khảo sát tại 37 địa điểm, thu được 150 phiếu hợp lệ. Kết quả phân tích cho
thấy CĐR DSĐH của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh phù hợp với các bên liên quan ngoài. Bên
cạnh đó, đề tài cũng đề xuất sửa đổi 12 yêu cầu (3 yêu cầu về kiến thức chuyên môn chung, 3 yêu
cầu về kiến thức định hướng chuyên ngành Kiểm tra chất lượng thuốc, 2 yêu cầu về kiến thức định
hướng chuyên ngành Quản lý và cung ứng thuốc và 4 yêu cầu về kỹ năng nghề nghiệp) và bổ sung
2 yêu cầu về thái độ.
Kết luận: Đánh giá chung, CĐR của CTĐT DSĐH của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh phù
hợp với các bên liên quan ngoài. CĐR cần được sửa đổi và bổ sung một số yêu cầu.

development of pharmaceutical science, and especially to meet periodically the needs of stakeholders,
and requiremnts of employers, then propose to adjust criteria and add new ones to the ELO
constructed by University of Medicine and Pharmacy at HCMC.
Method: The object of this study was the ELO of undergraduate education program for
pharmacists that is constructed by University of Medicine and Pharmacy at HCMC. Method: Firstly,
the questionnaire about the ELO of undergraduate education program for pharmacists was designed in
order to conduct the survey on the employers and alumni, then the survey results was analyzed and
assessed. Finally, the ELO was proposed to adjust and supplement.
Results: The questionnaire about the ELO of undergraduate education program for pharmacists
was designed. The survey was conducted at 37 locations from where 150 valid notes were collected. As
the result, the ELO of undergraduate education program for pharmacists constructed by University of
Medicine and Pharmacy at HCMC, was suitable with the external stakeholder’ needs. Additionally, 12
criteria (3 common knowledge criteria, 3 specific ones in drug quality control, 2 specific ones in drug
administration and supply, and 4 occupational skills criteria), and 2 attitude criteria were propos ed to
adjust and supplement, respectively.
Conclusion: Generally, the ELO of undergraduate education program for pharmacists
constructed by University of Medicine and Pharmacy at HCMC, is suitable with the external
stakeholders’ needs. Some criteria are considered to adjust and add to the ELO.
Key words: learning outcomes, undergraduate education program for pharmacists, external
stakeholders.

ĐẶT VẤNĐỀ
Hiện nay, các trường đại học là nguồn
cung cấp nhân lực chính cho các ngành
nghề, do đó các chương trình đào tạo
(CTĐT) phải hợp lý và cần được cải tiến cho
phù hợp với nhu cầu xã hội. Theo nhu cầu
đó, Khoa Dược – Đại học Y Dược TP. Hồ Chí
Minh đã và đang dần cải tiến CTĐT cho phù
hợp với nhu cầu xã hội, tiếp cận chuẩn năng


Dược sĩ đại học của Đại học Y Dược TP. Hồ

khảo sát trước đây đều cho thấy CĐR của

Chí Minh.

CTĐT DSĐH phù hợp với nhu cầu của nhà

126

Chuyên Đề Dược


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 23 * Số 2 * 2019

Nghiên cứu Y học

Phương pháp nghiên cứu

lượng và tỷ lệ phần trăm của từng mức

Xây dựng phiếu khảo sát ý kiến nhà tuyển
dụng và cựu sinh viên về chuẩn đầu ra của
CTĐT DSĐH

đánh giá cho mỗi yêu cầu.

Phiếu khảo sát ý kiến nhà tuyển dụng và


tiến hành xem xét tính cần thiết, nếu không

sát có 5 mức đánh giá và thêm mục ý kiến

thì loại bỏ trong bản dự thảo chuẩn đầu ra.

khác, ý kiến bổ sung. Mức 1: không đồng ý,

Với mục các ý kiến khác từ các bên liên

tiêu chí không cần thiết; Mức 2: đồng ý một

quan ngoài, tiến hành ghi nhận và phân tích

phần, tiêu chí cần thiết, nhưng chưa hoàn

các ý kiến đóng góp.

chỉnh, cần chỉnh sửa; Mức 3: đồng ý, tiêu chí

Đề xuất sửa đổi và bổ sung chuẩn đầu ra của
CTĐT DSĐH
Sau khi phân tích và đánh giá mỗi yêu
cầu trong chuẩn đầu ra, tiến hành tổng hợp
để từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung chuẩn đầu
ra của CTĐT DSĐH của Đại học Y Dược TP.
Hồ Chí Minh.

hoàn chỉnh, không cần phải bổ sung thêm;
Mức 4: hoàn toàn đồng ý, tiêu chí cần có,


khảo sát đã lập tại 37 cơ quan tuyển dụng,
trong khoảng thời gian từ 11/04/2018 đến

hàng, khoa dược bệnh viện và giảng dạy tại
các trường đại học có ngành đào tạo DSĐH.
Số liệu thu về được nhập và xử lý bởi công
cụ bảng hỏi của Google Drive và phần mềm
Microsoft Excel 2010. Loại trừ những phiếu
không hợp lệ là những phiếu chỉ trả lời một
đáp án cho toàn bộ câu hỏi hay không trả lời
đầy đủ các câu hỏi. Kết quả thu được là số

Chuyên Đề Dược

được Phiếu khảo sát ý kiến nhà tuyển dụng và
cựu sinh viên về CĐR của CTĐT DSĐH của
Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.
Khảo sát ý kiến nhà tuyển dụng và cựu sinh
viên về chuẩn đầu ra của CTĐT DSĐH
Sau quá trình khảo sát, số phiếu thu về tại
mỗi nơi khảo sát được trình bày trong bảng 1.

127


Nghiên cứu Y học

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 23 * Số 2 * 2019


GlaxoSmithKline PTE., LTD
Astrazeneca Singapore PTE., LTD
Công ty CP Dược liệu Trung ương 2
Công ty CP Pymepharco
Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ
Ánh Sáng Châu Á

6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28

Chuỗi nhà thuốc SK
Chuỗi nhà thuốc tư nhân Long Châu
Chuỗi nhà thuốc tư nhân Nhị Trưng
Tổng số

Số phiếu
đã phát
15
10
5
1
1

Số phiếu thu
được thực tế
11
10
2
1
1

Số phiếu
hợp lệ
11
10
2
1
1

Tỷ lệ phần trăm


1

1

1

100,0

1

1

1

100,0

5

5

4

80,0

3

3

3


1

100,0

5

5

5

100,0

30

26

25

83,3

1

1

1

100,0

3

7
9
9
5

2
6
10
6
9
8
5

100,0
75,0
83,3
85,7
100,0
80,0
100,0

1

1

1

100,0

5


Chuyên Đề Dược


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 23 * Số 2 * 2019
Phân tích và đánh giá kết quả khảo sát ý kiến
nhà tuyển dụng và cựu sinh viên về chuẩn
đầu ra của CTĐT DSĐH
Về kiến thức: gồm có kiến thức chuyên
môn chung và kiến thức chuyên môn định
hướng chuyên ngành.

Kiến thức chuyên môn chung
Trong 15 yêu cầu về kiến thức chuyên
môn chung dành cho DSĐH, chỉ có yêu cầu
về chính trị là không phù hợp với bên liên
quan ngoài (tỷ lệ phần trăm đồng ý và hoàn
toàn đồng ý dưới 70%), còn 14 yêu cầu còn
lại đều phù hợp, không những thế có một số
yêu cầu còn được đánh giá rất cao. Một số
yêu cầu đòi hỏi khá cao đối với sinh viên
mới ra trường, động từ “vận dụng”, “áp
dụng” nên sửa thành động từ “trình bày
được” sẽ hợp lý hơn. Nhìn chung, các yêu
cầu về kiến thức chuyên môn chung dành
cho DSĐH phù hợp với các bên liên quan
ngoài, một số yêu cầu hơi cao thì nên điều
chỉnh “động từ về mức độ nhận thức” cho
phù hợp hơn.


liên quan đến xây dựng công thức và sản xuất
thuốc” nên thay động từ “Phân tích được”
thành động từ “Phát hiện được” vì đầu tiên
sinh viên cần biết được làm thế nào để phát
hiện được các vấn đề phát sinh trong thực
tiễn. Để phân tích được các vấn đề phát sinh
thì cần thêm kinh nghiệm thực tiễn. Yêu cầu
13 “Soạn thảo được hợp đồng kinh tế dược và
các hồ sơ thao tác chuẩn trong thực hành tốt”
bị đánh giá dưới 70% do đòi hỏi quá cao, sinh
viên cần kinh nghiệm mới “soạn thảo” được.
Ngoài ra yêu cầu 11 bắt đầu với động từ “Vận
dụng” và yêu cầu 12 bắt đầu với động từ “Lập
được kế hoạch” là quá cao, mà chỉ cần ở mức
độ “Trình bày” là phù hợp. Yêu cầu 7 “Thực
hiện thành thạo các thao tác dược lý thực
nghiệm cơ bản; tiến hành được các thử
nghiệm về hấp thu, đối kháng, hiệp lực, độc
tính và chí nhiệt tố trên chuột và thỏ” và yêu
cầu 8 “Tính toán và hiệu chỉnh được chế độ
dùng thuốc cho các đối tượng khác nhau căn
cứ trên đặc tính dược động học của thuốc”
không nhất thiết phải có, tùy thuộc và lĩnh vực
người dược sĩ công tác.
Cả 5 yêu cầu trong kỹ năng mềm đều
được đánh giá là phù hợp. Có một yêu cầu
về ngoại ngữ được đóng góp ý kiến là nên
nâng chuẩn so với hiện tại.

Về thái độ

pháp luật và các hướng dẫn có liên quan đến các lĩnh
vực hoạt động của ngành dược và chăm sóc sức khỏe
nhân dân.

Đề xuất sửa đổi
Trình bày được các quy định của pháp luật Việt Nam về
sản xuất, quản lý, cung ứng, đảm bảo chất lượng thuốc
và thực phẩm chức năng, mỹ phẩm.
Trình bày được các nguyên tắc GxP và ISO trong sản
xuất, đảm bảo chất lượng, phân phối và sử dụng thuốc.
Tra cứu và trình bày được nội dung các văn bản quy
phạm pháp luật và các hướng dẫn có liên quan đến các
lĩnh vực hoạt động của ngành dược và chăm sóc sức
khỏe nhân dân.

Bảng 3: Đề xuất sửa đổi và bổ sung một số yêu cầu về kiến thức chuyên môn định hướng chuyên ngành
Kiểm tra chất lượng thuốc
Yêu cầu
7c
8c
9c

Yêu cầu của CĐR hiện hành
Đề xuất sửa đổi
Trình bày được nguyên tắc, yêu cầu và phương pháp Mô tả được nguyên tắc, yêu cầu và phương pháp xây
xây dựng được tiêu chuẩn cơ sở cho thành phẩm.
dựng được tiêu chuẩn cơ sở cho thành phẩm.
Trình bày được quy trình xác định độ ổn định và tuổi thọ Mô tả được quy trình xác định độ ổn định và tuổi thọ của
của thuốc theo tài liệu hiện hành.
thuốc theo tài liệu hiện hành.


12

13

Yêu cầu của CĐR hiện hành
Đề xuất sửa đổi
Phân tích được các vấn đề phát sinh trong thực tiễn
Phát hiện được các vấn đề phát sinh trong thực tiễn
liên quan đến xây dựng công thức và sản xuất thuốc. liên quan đến xây dựng công thức và sản xuất thuốc.
Vận dụng được các văn bản quy phạm pháp luật về
Trình bày được các văn bản quy phạm pháp luật về
dược trong hoạt động nghề nghiệp; soạn thảo được
dược trong hoạt động nghề nghiệp; soạn thảo được
một số văn bản quy phạm cá biệt liên quan đến công một số văn bản quy phạm cá biệt liên quan đến công
tác dược.
tác dược.
Lập được kế hoạch trong cung ứng thuốc, hóa chất, Trình bày được kế hoạch trong cung ứng thuốc, hóa
nguyên liệu, vật tư y tế tiêu hao. Vận dụng được các chất, nguyên liệu, vật tư y tế tiêu hao. Trình bày được
kiến thức cơ bản về quản trị kinh doanh dược và kinh các kiến thức cơ bản về quản trị kinh doanh dược và
tế y tế trong hành nghề.
kinh tế y tế trong hành nghề.
Soạn thảo được hợp đồng kinh tế dược và các hồ sơ Hiểu được hợp đồng kinh tế dược và các hồ sơ thao
thao tác chuẩn trong thực hành tốt.
tác chuẩn trong thực hành tốt.

Bảng 6: Đề xuất bổ sung một số yêu cầu mới về thái độ
Yêu cầu
Đề xuất bổ sung yêu cầu
7

Chuẩn quốc gia đối với cơ sở GDĐH do Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày
23/09/2015: “70% người sử dụng lao động
được lấy ý kiến có tuyển dụng sinh viên tốt
nghiệp trong 3 năm gần nhất hài lòng về chất
lượng sinh viên tốt nghiệp với số mẫu lấy ý
kiến ít nhất là 10 cho mỗi lĩnh vực đào tạo”(2).

ngành dược, dù là về kiến thức chuyên môn
chung hay kiến thức chuyên môn theo định
hướng chuyên ngành, kỹ năng hay thái độ mà
một người dược sĩ nên có. Điều đó được thể
hiện qua tỷ lệ phần trăm đánh giá của các yêu
cầu, các đề xuất sửa đổi, bổ sung dự thảo hiện
hành và chỉ có 2 yêu cầu không phù hợp (1
yêu cầu về chính trị và 1 yêu cầu ở phần kỹ
năng nghề nghiệp).

Từ thực tế khảo sát, đề tài đã thu được 150
phiếu hợp lệ từ 37 cơ sở chuyên môn hoạt
động trong 5 lĩnh vực dược, bao gồm 52 phiếu
từ các cơ sở sản xuất và kinh doanh dược
trong và ngoài nước, 5 phiếu từ Sở Y tế, 26
phiếu từ các cơ sở kiểm nghiệm, 45 phiếu từ
các khoa dược bệnh viện, 13 phiếu từ các
chuỗi nhà thuốc và 9 phiếu từ khoa dược các
trường đại học. Phiếu khảo sát đã được gửi
cho cả nhà quản lý và dược sĩ đang làm việc
tại các cơ sở, trong đó 40 phiếu từ các nhà
quản lý ở nhiều vị trí và cấp bậc khác nhau.

được chọn lọc, thống nhất nội dung, sau đó
được đánh giá kỹ lưỡng để chọn ra các đề xuất
sửa đổi, bổ sung hợp lý nhất.

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

2.

3.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Công văn số 2196/BGDĐTGDĐH ngày 22/04/2010 về việc Hướng dẫn xây dựng và
công bố chuẩn đầu ra ngành đào tạo, tr. 1-3.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2015), Thông tư số 24/2015/TTBGDĐT ngày 23/09/2015 về Quy định chuẩn quốc gia đối
với cơ sở giáo dục đại học, tr. 5.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2016), Thông tư số 04/2016/TTBGDĐT ngày 14/03/2016 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về Quy
định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chương trình đào
tạo các trình độ của giáo dục đại học, tr. 3.

Ngày nhận bài báo:

18/10/2018

Ngày phản biện nhận xét bài báo:

01/11/2018

Ngày bài báo được đăng: