ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

THIỀU THỊ HẰNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

THIỀU THỊ HẰNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
(Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục)
Mã số: 8 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Hoài

HÀ NỘI - 2019


Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

NXB

Nhà xuất bản

HS

Học sinh

KT – ĐG

Kiểm tra - đánh giá

KT – XH

Kinh tế - Xã hội

QL

Quản lý

ii


MỤC LỤC


nghề

nghiệp .............................................................................................................. 26
1.5.5. Công tác bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên mầm non ........................... 28
1.5.6. Kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn
nghề nghiệp. .................................................................................................... 29
1.5.7. Chế độ, chính sách đãi ngộ và môi trường phát triển đối với giáo viên
mầm non .......................................................................................................... 31
1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp ................................................................................... 32
1.5.1. Yếu tố chủ quan ..................................................................................... 32
1.5.2. Yếu tố khách quan ................................................................................. 34
Kết luận chương 1 ........................................................................................... 36
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƢỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP ................................. 37
2.1. Khái quát về huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ ......................................... 37
2.1.1. Tình hình Kinh tế xã hội ........................................................................ 37
2.1.1. Tình hình Giáo dục và Đào tạo............................................................. 38
2.2. Khái quát khảo sát thực trạng................................................................... 41
2.2.1. Mục đích khảo sát ................................................................................. 41
2.2.2. Nội dung và phương pháp khảo sát ...................................................... 41
2.2.3. Địa bàn và khách thể khảo sát .............................................................. 42
2.2.4. Cách thức xử lý kết quả khảo sát .......................................................... 42
2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện
Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ ................................................................................ 43
2.3.1. Thực trạng về số lượng và cơ cấu giáo viên các trường mầm non trên
địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ ......................................................... 43
2.3.2. Thực trạng về chất lượng giáo viên các trường mầm non trên

PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP ............................................ 73
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................. 73
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ....................................................... 73
v


3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi .......................................................... 73
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa.......................................................... 74
3.2. Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên

địa

bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp ....................... 74
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và xã hội về tầm
quan trọng của phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp74
3.2.2. Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên các trường

mầm

non theo chuẩn nghề nghiệp ........................................................................... 77
3.2.3. Tổ chức thực hiện các hoạt động tuyển chọn, sử dụng đội ngũ

giáo

viên mầm non hợp lý ....................................................................................... 79
3.2.4. Thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực trình độ

cho

đội ngũ giáo viên mầm non ............................................................................. 82

đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp...................................... 49
Bảng 2.5. Thực trạng quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên
mầm non theo chuẩn nghề nghiệp................................................................... 50
Bảng 2.6. Thực trạng tuyển chọn giáo viên mầm non theo ............................ 53
Bảng 2.7. Thực trạng đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp ................................................................................... 55
Bảng 2.8. Thực trạng công tác bố trí, sử dụng giáo viên mầm non ................ 58
Bảng 2.9. Thực trạng kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên mầm non theo
chuẩn nghề nghiệp........................................................................................... 60
Bảng 2.10. Thực trạng chế độ, chính sách đãi ngộ và môi trường phát triển
đối với giáo viên mầm non.............................................................................. 61
Bảng 2.11. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên
các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn
nghề nghiệp ..................................................................................................... 64
Bảng 3.1. Thống kê khách thể tham gia khảo nghiệm .................................... 92
Bảng 3.2. Tính cần thiết của các biện pháp phát triển giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp ................................................................................... 93
Bảng 3.3. Tính khả thi của các biện pháp phát triển giáo viên mầm non theo ... 96

vii


DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Hình 2. 1. Số trường đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Thanh Sơn, ...... 39
Hình 2. 2. Số lượng cán bộ quản lý, giáo viên mầm non huyện Thanh Sơn
theo độ tuổi năm học 2017-2018..................................................................... 44
Hình 2. 3. Trình độ đào tạo giáo viên các trường mầm non trên địa bàn
huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ từ năm học 2015-2016 đến 2017-2018 ....... 45
Hình 2. 4. Đánh giá xếp loại giáo viên mầm non huyện Thanh Sơn từ
năm học 2015-2016 đến 2017-2018................................................................ 45

mầm non một mặt giúp các cấp quản lí xây dựng và phát triển đội ngũ giáo
viên nhà trường, mặt khác giúp giáo viên mầm non tự đánh giá năng lực nghề
nghiệp của mình.
Đối với trẻ, ngoài gia đình thì cô giáo dạy mầm non sẽ giúp trẻ có thêm
tự tin, học hỏi được nhiều điều và giáo dục những kiến thức đầu tiên cho trẻ
trong môi trường trường lớp, chính vì vậy mà người làm giáo viên mầm non

1


có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục ra một thế hệ “mầm non”
tương lai cho đất nước.
Vì thế, công tác phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn
nghề nghiệp là nhiệm vụ hết sức cần thiết và quan trọng. Ở các trường mầm
non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ trong những năm gần đây,
đã chú trọng và quan tâm tới đội ngũ giáo viên; đã có những biện pháp tác
động, hoạt động thiết thực nhằm nâng cao hơn nữa đội ngũ giáo viên mầm
non đáp ứng chuẩn nghề nghiệp. Tuy nhiên, năng lực và trình độ chuyên
môn nghiệp vụ của một số nhà giáo còn hạn chế, vẫn còn những giáo viên
chưa đạt yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực sư phạm nên gặp
nhiều khó khăn trong tiếp cận với những yêu cầu đổi mới giáo dục; công tác
xây dựng quy hoạch, tuyển chọn giáo viên còn nhiều bất cập, bồi dưỡng giáo
viên còn hạn chế, chưa có giải pháp cụ thể, bên cạnh đó nhận thức của một
số giáo viên chưa cao, số giáo viên cao tuổi ngại đổi mới, ngại thay đổi ...
Những hạn chế này làm ảnh hưởng lớn tới chất lượng giáo dục mầm non các
trường trên địa bàn.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài "Phát triển đội
ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh
Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp" để tiến hành nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu

luận văn sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non theo
chuẩn nghề nghiệp trên địa bàn trong giai đoạn hiện nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Nghiên cứu lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp.
Nghiên cứu thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp.

3


Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp trong
giai đoạn hiện nay.
7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
7.1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu
Đội ngũ giáo viên các trường mầm non.
7.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
Các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập thông tin để tiến hành phân
tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa các tài liệu khoa học, các
văn bản quy định của ngành có liên quan đến phát triển đội ngũ giáo viên các
trường mầm non theo chuẩn nghề nghiệp để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
+ Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu
+ Phương pháp khái quát hóa các nhận định.
8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp giúp tác giả thu thập các thông tin thực tiễn về nội
dung nghiên cứu.

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƢỜNG MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
Đội ngũ giáo viên là một trong những điều kiện, yếu tố mang ý nghĩa
quyết định đến quá trình nâng cao chất lượng giáo dục, vì vậy vấn đề phát
triển đội ngũ giáo viên là trung tâm của các chương trình cải cách, đổi mới
GD của các nước trên thế giới.
Trong những năm gần đây, vấn đề quản lý phát triển đội ngũ giáo viên
ở các trường mầm non đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện theo nhiều
cách khác nhau. Fumiko Shinohara (2004 “ICTs in Teachers Training,
UNESCO”); Harry Kwa (2004 “Information Technology Training Program
for Student and Teachers”); David C.B (1979 “Teachers”) ... đã nghiên cứu,
cũng như phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ nghiên cứu phát triển
nguồn nhân lực và chú trọng tới chất lượng giáo viên; đề cao phát triển bền
vững và sự thích ứng nhanh của giáo viên trước tiến trình phát triển kinh tế-xã
hội và hội nhập quốc tế ... [dẫn theo 16, tr. 8].
Tại hội thảo Cambridge về nhà giáo cho thế kỷ 21, người ta đã đặt ra 5
yêu cầu cốt lõi đối với nhà giáo là: Kiến thức, kỹ năng sư phạm, phẩm chất,
thái độ và niềm tin. Tại “Diễn đàn Giáo dục cho mọi người”, do UNESCO
(Dakar, Senégal Tháng 4/2000), coi chất lượng giáo viên là một trong mười
yếu tố cấu thành chất lượng giáo dục [34, tr. 29].
Ở đất nước Nhật Bản, họ rất quan tâm và chú trọng tới công tác phát
triển đội ngũ giáo viên. Luật Giáo dục Nhật Bản quy định: “Địa vị xã hội của
giáo viên phải được tôn trọng, sự đối xử đúng đắn và phù hợp với giáo viên
phải được đảm bảo”. Để trở thành giáo viên phổ thông phải có chứng chỉ sư
6





phát triển của đất nước góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục sẽ
quyết định nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của xã hội.
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đang được đẩy
mạnh, việc đặt ra những yêu cầu đổi mới về vai trò của đội ngũ nhà giáo ngày
càng trở nên cấp thiết, đặc biệt khi mục tiêu giáo dục là hình thành nhân cách
và phát triển các năng lực cá nhân cho người học.
Những năm gần đây Đảng, Nhà nước ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị
quyết, các chế độ chính sách để quan tâm phát triển nâng cao chất lượng đội
ngũ giáo viên. Nghị quyết TW khóa VIII đã nêu: “Khâu then chốt để thực
hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi
dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên cũng như cán bộ quản lý giáo dục”.
Trong chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn năm 2011 - 2020 của
Chính phủ cũng đã nêu rõ: “Phát triển đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số
lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn về chất lượng đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy
mô, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục” [7].
Bên cạnh đó, đã có nhiều tác giả tập trung nghiên cứu công tác phát
triển đội ngũ giáo viên trong nhà trường nhằm tìm ra những biện pháp thiết
thực để giúp đội ngũ giáo viên ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu xã hội và
giáo dục. Có một số công trình khoa học và một số luận án tiến sĩ, luận văn
thạc sĩ đã lựa chọn vấn đề này để nghiên cứu như:
Nguyễn Tiến Dũng (2007) với luận văn thạc sĩ: Biện pháp phát triển
đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông trên địa bàn Thành phố
nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Nguyễn Thanh Dân (2010) với “Thực trạng và biện pháp quản lý đội
ngũ giáo viên trung học cơ sở ở huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau” đã tổng kết lý
luận và đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên, đề xuất một số biện pháp quản
lý hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ [11].

Giáo viên (danh từ) là người dạy học ở bậc học phổ thông hoặc tương
đương [32, tr. 1121].
9


Theo từ điển Giáo dục học, thì giáo viên là “Chức danh nghề nghiệp
của người dạy học trong các trường phổ thông, trường nghề và trường mầm
non, đã tốt nghiệp các trường sư phạm sơ cấp, trung cấp, đại học, hoặc sư
phạm mẫu giáo” [17, tr. 169].
Luật Giáo dục (2005) qui định: "Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng
dạy, giáo dục trong nhà trường, các cơ sở giáo dục khác", "Nhà giáo giảng
dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi
là giáo viên" [27, tr. 24].
Theo Điều 34, Điều lệ trường mầm non quy định: “Giáo viên trong các cơ
sở giáo dục mầm non là người làm nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ
em trong nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập" [5, tr. 19].
Như vậy, giáo viên mầm non là những người làm nhiệm vụ giảng dạy,
giáo dục học sinh trong độ tuổi từ 3 tháng đến 6 tuổi ở các cơ sở giáo dục
mầm non.
1.2.2. Đội ngũ giáo viên mầm non
Theo Từ điển Tiếng Việt, đội ngũ được định nghĩa là tập hợp một số
đông người, cùng chức năng nghề nghiệp thành một lực lượng” [32, tr. 339].
Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Đội ngũ là một tập thể người gắn
kết với nhau, cùng chung lý tưởng, mục đích, ràng buộc nhau về vật chất, tinh
thần và hoạt động theo một nguyên tắc” [dẫn theo 16, tr. 14].
Đội ngũ có thể hiểu là một tập hợp những cá nhân có liên hệ với nhau
tạo thành sự thống nhất ổn định, có tính chỉnh thể và hướng tới những mục
tiêu chung.
Theo Từ điển Giáo dục học: “Đội ngũ giáo viên là tập hợp những
người đảm nhận công tác dạy học, giáo dục có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên

dụng có hiệu quả đội ngũ giáo viên, và lựa chọn, đào tạo bồi dưỡng cán bộ
quản lí giáo dục.
Thông tư 26/2018/TT-BGDĐT ngày 08/10/2018 của Bộ GD&ĐT ban
hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non nêu rõ: “Chuẩn nghề
nghiệp giáo viên mầm non là hệ thống phẩm chất, năng lực mà giáo viên cần
đạt được để thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em trong
các cơ sở giáo dục mầm non.” [9, tr. 1].
12


1.2.5. Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non là phát triển một cơ sở giáo dục
mầm non có những người gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc, có phẩm chất
trong sáng, năng lực chuyên môn vững vàng, có ý chí kiên định trong sự
nghiệp giáo dục và đào tạo; biết giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa dân
tộc, đồng thời có khả năng tiếp thu các nền văn hóa tiến bộ của nhân loại,
phục vụ tốt các yêu cầu của ngành giáo dục nói chung và nhà trường mầm
non nói riêng.
Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp phải lấy
chuẩn nghề nghiệp giáo viên làm mục tiêu hoạt động và phấn đấu, đồng thời
là căn cứ để đánh giá kết quả đạt được của giáo viên qua một giai đoạn phát
triển. Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp nhằm đáp
ứng những yêu cầu về nghề nghiệp đối với năng lực đào tạo của giáo viên và
xác định những năng lực cần hình thành và phát triển ở giáo viên mầm non
một cách rõ ràng.
Phát triển giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp là quá trình tác
động nhằm thay đổi một cách tích cực đến đội ngũ giáo viên mầm non theo hệ
thống các yêu cầu cơ bản với 5 tiêu chuẩn về: phẩm chất nhà giáo; phát triển
chuyên môn, nghiệp vụ; xây dựng môi trường giáo dục; phát triển mối quan
hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng; sử dụng ngoại ngữ (hoặc tiếng dân

theo yêu cầu tối thiểu đối với vùng đặc biệt khó khăn.
6. Phối hợp với gia đình trẻ em, tổ chức và cá nhân để thực hiện hoạt
động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
7. Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ em tham gia
các hoạt động xã hội trong cộng đồng.
8. Thực hiện kiểm định chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục
trẻ em theo quy định.
9. Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của
pháp luật”.
14


1.3.2. Giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
1.3.2.1. Vị trí, vai trò của giáo viên mầm non
"Giáo dục mầm non có vai trò khá đặc biệt trong chiến lược xây dựng
nguồn lực con người", chính vì thế mà giáo viên mầm non là người thầy đầu tiên
đặt nền móng cho việc đào tạo nhân cách con người mới cho xã hội tương lai.
Theo Nguyễn Bá Minh: “Nhà giáo có vai trò quan trọng nhất, trực tiếp
quyết định chất lượng giáo dục. Muốn phát triển sự nghiệp giáo dục thì việc
đầu tiên cần làm là xây dựng đội ngũ nhà giáo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ
cấu đảm bảo yêu cầu về chất lượng”.
Hay Bác Hồ đã từng nói: “Có gì vẻ vang hơn là nghề đào tạo những
thế hệ sau này tích cực góp phần xây dựng Chủ nghĩa Xã hội và Chủ nghĩa
Cộng sản? Người Thầy giáo tốt - Thầy xứng đáng là người Thầy giáo - là
người vẻ vang nhất. Dù tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng
huân chương, song những người Thầy giáo tốt là những người anh hùng vô
danh” [25, tập 11, tr. 331 - 332].
Giáo viên là yếu tố quyết định đối với chất lượng giáo dục của nhà
trường, vì vậy yêu cầu tất yếu là phải phát triển đội ngũ giáo viên một cách
toàn diện và chất lượng.