QUI LUẬT VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC NHÓM KIỂU
GEN, KIỂU HÌNH CỦA ĐỜI CON F
1
KHI BỐ VÀ MẸ MỖI
BÊN ĐỀU MANG 2 CẶP GEN DỊ HỢP.
Thạc sỹ khoa học Nguyễn Từ
0914252216; (053)3562190; (053)3857132

Quy luật nầy đã được Hội các ngành Sinh học Việt Nam (The Vietnamese Uunion of Biological associations)
thẩm định và công bố với Thế giới vào năm 2002, đã đăng trên tạp chí chuyên ngành “ Thông tin những vấn
đề Sinh học ngày nay” (Biology today) ở hai số: T. 8 N. 4 (30)/2002 và T. 8 N. 4 (31)/2003.
I. QUI LUẬT: Nếu bố và mẹ mỗi bên đều mang hai cặp gen dị hợp (Aa và Bb ), bất luận cơ sở
tế bào học như thế nào, tần số hoán vị gen bao nhiêu, ta luôn nhận được ở đời con F
1
có tỉ lệ
kiểu gen, tỉ lệ kiểu hình thoả mãn các hệ thức toán học sau :
a. Kiểu gen

%
ab
AB
= 2 (%
AB
AB
) = 2 (%
ab
ab
)
%
aB
Ab

1
, f
2
là tần số hoán vị gen của bố và mẹ.
Điều kiện 0 ≤ f
1
≤
2
1
0 ≤ f
2
≤
2
1
f
1
= f
2
= 0: liên kết hoàn toàn
f
1
= f
2
=
2
1
: hoán vị 50%
a/ Trường hợp 1: Bố và mẹ đều mang gen dị hợp tử cùng.
P :
ab

QUY LUẬT DI TRUYỀN-Lai hai cặp gen dị hợp tử - ThS. Nguyễn Từ. - 1 -
F1: Lập khung pennet
Gt
Gt
2
1
1
f
−
AB
2
1
f
Ab
2
1
f
aB
2
1
1
f
−
ab
2
1
2
f
−
AB

f
Ab
4
)1)((
12
ff
−
Ab
AB
4
.
21
ff
Ab
Ab
4
.
21
ff
aB
Ab
4
)1)((
12
ff
−

ab
Ab
2

2
1
2
f
−
ab
4
)1)(1(
21
ff
−−
ab
AB
4
)1)((
21
ff
−
ab
Ab
4
)1)((
21
ff
−
ab
aB
4
)1)(1(
21

4
)1)(1(
21
ff
−−
+
4
)1)(1(
21
ff
−−
=
2
)1)(1(
21
ff
−−
=
2
).1(
2121
ffff +−−
(2)
Ab
Ab
=
aB
aB
=
4

=
ab
aB
=
4
)1)((
21
ff
−
+
4
)1)((
12
ff
−
=
4
2.122.11 ffffff
−+−

QUY LUẬT DI TRUYỀN-Lai hai cặp gen dị hợp tử - ThS. Nguyễn Từ. - 2 -
=
4
.2
2121
ffff
−+
(5)
Từ (1), (2) ta suy ra
%

= %
ab
aB
- Kiểu hình F
1
:
aabb =
4
).1(
2121
ffff
+−−
(6)
A-bb = aaB- =
Ab
Ab
+
ab
Ab
=
aB
aB
+
ab
aB
=
4
.
21
ff

).1(
2121
ffff
+−−
+
4
).1(2
2121
ffff
+−−
+
4
.2
21
ff
+
4
.2
2121
ffff
−+
+
4
.2
2121
ffff
−+
=
4
).3(

= 75% F
1
b/ Trường hợp 2 : Bố và mẹ đều mang gen dị hợp tử chéo
QUY LUẬT DI TRUYỀN-Lai hai cặp gen dị hợp tử - ThS. Nguyễn Từ. - 3 -
P :
aB
Ab
( tần số f
1
) X
aB
Ab
( tần số f
2
)
Gp : AB = ab =
2
1
f
AB = ab =
2
2
f
Ab = aB =
2
1
1
f
−
Ab = aB =

2
f
AB
4
.
21
ff
AB
AB
4
)1)((
12
ff
−
Ab
AB
4
)1)((
12
ff
−
aB
AB
4
.
21
ff
ab
AB
2

−
ab
Ab
2
1
2
f
−
aB
4
)1)((
21
ff
−
aB
AB
4
)1)(1(
21
ff
−−
aB
Ab
4
)1)(1(
21
ff
−−
aB
aB

aB
4
.
21
ff
ab
ab
- Kiểu gen F1:
AB
AB
=
ab
ab
=
4
.
21
ff
(1’)
ab
AB
=
4
.
21
ff
+
4
.
21

21
ff
−−
+
4
)1)(1(
21
ff
−−
=
2
)1)(1(
21
ff
−−
=
2
).1(
2121
ffff
+−−
(4’)
QUY LUẬT DI TRUYỀN-Lai hai cặp gen dị hợp tử - ThS. Nguyễn Từ. - 4 -
Ab
AB
=
aB
AB
=
ab

) = 2 (%
ab
ab
)
Từ (3’), (4’) ta suy ra
%
aB
Ab
=2 (%
Ab
Ab
) = 2 (%
aB
aB
)
Từ (5’) ta suy ra
%
Ab
AB
= %
aB
AB
= %
ab
Ab
= %
ab
aB
- Kiểu hình:
aabb =

4
.1
21
ff
−
(7’)
A-B- =
AB
AB
+
ab
AB
+
aB
Ab
+
Ab
AB
+
aB
AB
=
=
4
.
21
ff
+
2
.

).1(
2121
ffff
+−−
+
4
.
2121
ffff −+
= 25% F
1
Từ (7’) và (8’) ta có:
% A-B- + % A-bb (hoặc %aaB-) =
4
).3(
2121
ffff +−−
+
4
.
2121
ffff −+
= 75%F
1
c/ Trường hợp 3 : Một bên dị hợp tử cùng, một bên dị hợp tử chéo
P :
ab
AB
( f
1

Gt
2
1
1
f
−
AB
2
1
f
Ab
2
1
f
aB
2
1
1
f
−
ab
2
2
f
AB
4
))(1(
21
ff
−

ff
−−
Ab
AB
4
)1)((
21
ff
−
Ab
Ab
4
)1)((
21
ff
−
aB
Ab
4
)1)(1(
21
ff
−−
ab
Ab
2
1
2
f
−

2
f
ab
4
))(1(
21
ff
−
ab
AB
4
.
21
ff
ab
Ab
4
.
21
ff
ab
aB
4
))(1(
21
ff
−
ab
ab
- Kiểu gen:

ff
−
+
4
))(1(
21
ff
−
=
2
))(1(
21
ff
−
(3’’)
aB
Ab
=
4
)1)((
21
ff
−
+
4
)1)((
21
ff
−
=

.21
2121
ffff
+−−
(5’’)
QUY LUẬT DI TRUYỀN-Lai hai cặp gen dị hợp tử - ThS. Nguyễn Từ. - 6 -
Từ (1’’), (2’’) ta suy ra
%
ab
AB
= 2 (%
AB
AB
) = 2 (%
ab
ab
)
Từ (3’’), (4’’) ta suy ra
%
aB
Ab
=2 (%
Ab
Ab
) = 2 (%
aB
aB
)
Từ (5’’) ta suy ra
%

Ab
=
aB
aB
+
ab
aB
=
4
)1)((
21
ff
−
+
4
.21
2121
ffff
+−−
=
=
4
.21.
2121211
fffffff
+−−+−
=
4
.1
212

+
2
)1)((
21
ff
−
+
4
.21
2121
ffff
+−−
+
4
.21
2121
ffff
+−−
=
4
.2
212
fff −+
(8’’)
Từ (6’’) và (7’’) ta có:
% aabb + % A-bb (hoặc % aaB-) =
4
).1(
2121
ffff

Cho biết gen A: xám, gen a : đen ; B: dài, b: ngắn
Tìm tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình của đời F
1
nếu P.
P :
ab
AB
(f
1
= 0,2) X
ab
AB
(f
2
= 0,3)
* Cách giải hiện nay khi chưa áp dụng định luật:
P :
ab
AB
(f
1
= 0,2) X
ab
AB
(f
2
= 0,3)
Gp : AB = ab = 0,4 AB = ab = 0,35
Ab = aB = 0,1 Ab = aB = 0,15
F1: Lập khung pennet

aB
Ab
xám, dài
0,035
ab
Ab
xám, ngắn
0,1 aB
0,035
aB
AB
xám, dài
0,015
aB
Ab
xám, dài
0,015
aB
aB
đen, dài
0,035
ab
aB
đen, dài
0,4 ab
0,14
ab
AB
xám, dài
0,06

aB
= 0,015 = 1,5%
aB
Ab
= 0,015+ 0,015 = 0,030 = 3%
QUY LUẬT DI TRUYỀN-Lai hai cặp gen dị hợp tử - ThS. Nguyễn Từ. - 8 -