Ngày soạn:
Ngày dạy:
Văn bản:

CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lý Lan)

A. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm sâu sắc của cha mẹ đối với con cái từ
tâm trạng của một người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con ; ý nghĩa
lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi người, nhất là đối với tuổi thiếu niên
và nhi đồng.
- Nắm được lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản.
2. Kĩ năng
- Đọc-hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của người mẹ.
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm
chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con.
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm.
3. Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực trình bày suy nghĩ, nêu và giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, trao đổi, thảo luận về nội dung bài học
- Phát triển năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá
trình học bài
- Năng lực biết làm và làm thành thạo công việc, năng lực sáng tạo và khẳng định
bản thân
- Năng lực phân tích ngôn ngữ ,giao tiếp ...
- Năng lực làm bài tâp. ,lắng nghe ,ghi tích cực ...
- Năng lực làm việc độc lập , trình bày ý kiến cá nhân.
- Năng lực giải quyết tình huống, năng lực phát hiện, thể hiện chính kiến, giao
tiếp, năng lực biết làm thành thạo công việc được giao, năng lực thích ứng với


2. Kiểm tra bài cũ (2 phút): Kiểm tra sách vở, bài soạn của HS
3. Bài mới (37 phút)

 Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức cũ, đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: Hoạt động cá nhân
- Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ
- Phương tiện: máy chiếu
G Cách 1: Sau những ngày hè được nghỉ ngơi thú vị, thời gian trôi qua cũng thật
? nhanh và năm học mới thật sự đã đến rồi.
? Trong mỗi các em thường mong mỏi điều gì khi năm học mới sắp đến?
?Mẹ thường chuẩn bị những gì cho em khi năm học mới đến?
H - Trả lời cá nhân: 3 em
G - GV nhận xét, động viên, dẫn dắt: Mời các em quan sát các hình ảnh khai
trường, đến trường mà GV sưu tầm trên máy chiếu
? Nhìn những bức hình trên em có cảm tưởng gì?
H - Rất thân thương, bồi hồi, xao xuyến....
G Cách 2: Các em có xem phim Harry potter không? Ai xem cho cô biết nhân vật
chính là ai? Nhân vật chính có tài năng gì? Em có thích không? Em thích ở điểm
nào? Ai cho cô biết dịch giả nổi tiếng đã mang Harry potter đến với VN đến với
thế hệ trẻ chúng ta tên gì?
Đó chính là Lí Lan chính là người phụ nữ đa tài. Bà vừa là nhà giáo, vừa
2


là nhà văn nổi tiếng. Bà cũng viết nhiều tác phẩm rất hay trong đó có văn bản
“Cổng trường mở ra” mà chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu.
- Vào bài:
Trong quãng đời đi học, hầu như ai cũng đã trải qua ngày khai trường đầu

tiếng Việt.
- Lý Lan lập gia đình với Mart Stewart, một người
Mỹ và hiện định cư ở cả hai nơi, Hoa Kỳ và Việt
Nam.
- Bà có rất nhiều tác phẩm viết cho lứa tuổi học trò
như: Tập truyện thiếu nhi “Ngôi Nhà Trong Cỏ”
(NXB Kim Đồng, Hà Nội, 1984) được giải thưởng
văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam; “Bí
3

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Giới thiệu chung
1. Tác giả: Lý Lan
- Sinh ngày 16 tháng 7
năm 1957(59 tuổi) tại Thủ
Dầu Một, tỉnh Bình
Dương.


mật giữa tôi và thằn lằn đen” (NXB Văn Nghệ 2008).
G
H

G

H

G
H
G

G
G

H

G

Chia lớp thành 3 nhóm để thảo luận
Nhóm 1: Tìm hiểu Tình cảm của mẹ dành cho con
được thể hiện qua những hành động nào?
Nhóm 2: Tìm hiểu về tâm trạng của con trước ngày
khai trường
Nhóm 3: Tìm hiểu về tâm trạng người mẹ trong đêm
trước ngày khai trường của con?
Bàn bạc, thảo luận, làm việc nhóm

- Vỗ về để con ngủ, xem
lại những thứ đã chuẩn bị
cho con ngày đầu tiên đến
?Vào hôm trước ngày khai trường đầu tiên của con, trường.
người mẹ đã làm những công việc gì?
- Trìu mến quan sát những việc làm của cậu bé lớp 1
(giúp mẹ thu dọn đồ chơi từ chiều, háo hức về việc
ngày mai thức dậy cho kịp giờ...)
- Vỗ về để con ngủ, đắp mền cho con, buông mùng,
ém góc cẩn thận.
- Xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con ngày đầu
tiên đến trường.
GV chuyển bằng câu hỏi: Trong đêm trước ngày 3.2. Tâm trạng của người
khai trường đầu tiên của con, người mẹ trằn trọc mẹ trong đêm không ngủ

- Không tập trung
vào việc gì...

 còn mẹ: thao thức,
trằn
trọc,
bâng
khuâng, xao xuyến.
5

- Trằn trọc, thao thức,
bâng khuâng, xao xuyến.

- Suy nghĩ về việc làm
cho ngày đầu tiên con đi
học thật sự có ý nghĩa.


H
G

G

H

?Người mẹ đã trằn trọc suy nghĩ về những điều gì?
- Cái ấn tượng khắc sâu mãi mãi trong lòng 1 con
người về cái ngày " hôm nay tôi đi học " ấy, mẹ
muốn nhẹ nhàng cẩn thận và tự nhiên ghi vào lòng
con.

trẻ?
- Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo duc sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ
mai sau và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này.
?Em cũng hiểu thêm gì về vai trò của nhà trường đối với cuộc đời mỗi người?
HS tả lời theo dòng suy nghĩ GV định hướng

H

G
H
G
H
G

GV bình: Câu văn khẳng định vai trò quan trọng, to lớn hàng đầu của giáo dục,
giáo dục không được phép sai lầm vì giáo dục đào tạo con người - những người
6


quy định tương lai của đất nước. Thành ngữ "Sai 1 li, đi 1 dặm" được vận dụng
khéo léo để thấy rõ sự tai hại, hậu quả nghiêm trọng của sai lầm trong gd: 1 li 1 dặm.
G

H

G
H

?Qua những chi tiết trên, em cảm nhận được gì
về người mẹ?


GV bình : bằng cách viết nhẹ nhàng, tinh tế, giàu chất trữ tình sâu sắc, tác giả Lí
Lan đã diễn tả những cảm xúc sâu sắc, mãnh liệt của người mẹ; vẻ đẹp cao quý
của tình mẫu tử của người mẹ đối với con - Đó cũng là tình cảm của tất cả các bà
mẹ Việt Nam.
?Kết thúc văn bản, người mẹ nói: "Bước qua cổng trường...", em hiểu "điều kỳ
diệu" được nói đến ở đây là gì?
- Điều hay lẽ phải, đạo lý làm người
- Tri thức, hiểu biết về mọi lĩnh vực trong cuộc sống đầy lý thú, hẫp dẫn, kỳ diệu
mà con chưa từng biết.
- Thời gian kỳ diệu của tình thầy trò, tình bạn,
- Thời gian của ước mơ hi vọng, niềm tin, ý chí, nghị lực và có thể cả những thất
bại, đắng cay... giúp ta thành người ...
?Câu nói của người mẹ thể hiện tình cảm, thái độ ntn của người mẹ đối với nhà
trường?
- Tự hào, tin tưởng, khẳng định vai trò của giáo dục
- Từ câu chuyện về ngày khai trường ở Nhật, suy nghĩ về vai trò của giáo dục
đối với thế hệ tương lai.
GV bình:
- Từ mái ấm gđ, tuổi thơ được chắp cánh đến mái
trường thân yêu, các em có thầy cô, lớp học, bạn
bè... được chăm sóc, dạy dỗ. Từng ngày chúng ta
lớn lên, ngày càng vững vàng trong cuộc sống,
trưởng thành về nhân cách, trí tuệ rồi lại đươc
chắp cánh bay cao, bay xa trong cuộc đời... Tất
cả những điều đó đều được vun trồng từ thời
gian kì diệu, nhà trường.Điều đó lí giải tại sao
ngay từ xa xưa ông cha ta đã đề cao vai trò của
gd, của thầy cô: " Không thầy...
Hay bà mẹ Mạnh Tử đã liên tục chuyển nhà để

khẳng định trách nhiệm của mọi người lớn.
lắng.
4. Tổng kết
G
H
G

?Khái quát những nét nghệ thuật đặc sắc được 4.1. Nghệ thuật
sử dụng trong văn bản?
- Hình thức tự bạch
- Hình thức tự bạch
- Ngôn ngữ biểu cảm
- Ngôn ngữ biểu cảm
?Nội dung chủ yếu của văn bản?

4.2. Nội dung- Ý nghĩa:
Thể hiện tấm lòng của mẹ đối
với con đồng thời nêu lên vai
trò to lớn của nhà trường đối
với mỗi con người.

HS đọc ghi nhớ SGK/9
?Nêu những từ ngữ quan trọng trong ghi nhớ?

4.3. Ghi nhớ: SGK/ 9

 Hoạt động luyện tập

III. Luyện tập


 Hoạt động vận dụng
- Mục tiêu: phát hiện các tình huống thực tiễn và vận
dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống
tương tự tình huống/vấn đề đã học.
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: hỏi và trả lời, trình bày một phút, động
não
- Thời gian:
G

Nhóm 1, 2, 3 đóng tiểu phẩm 5 phút về cảnh
ngày đầu tiên đi học
Nhóm 4, 5, 6 sưu tầm 3 bài hát về thầy cô, mái
trường, biểu diễn tập thể thi giữa các nhóm

H

- HS nhận xét
- GV chốt động viên khuyến khích bằng lời khen

G
Cả lớp cùng hát bài : Ngày đầu tiên đi học
Chiếu clip 2 phút về buổi tựu trường

 Hoạt động mở rộng, sáng tạo
- Mục tiêu: tìm tòi, mở rộng thêm những gì đã được học, dần hình thành nhu
cầu học tập suốt đời.
- Phương pháp: thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: hỏi và trả lời, trình bày một phút, chia nhóm, giao nhiệm vụ
- Phương tiện: Phiếu học tập

Ngày soạn: 12/8/201

Tuần 1
Tiết 2 (PPCT)
Văn bản
MẸ TÔI
(Ét-môn-đô đơ A-mi-xi)

A. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức
- Hiểu sơ giản về tác giả Ét- môn-đô đơ A-xi- mi.
- Hiểu cách giáo dục vừa nghiêm khắc, vừa có lí vừa có tình của người cha khi con mắc
lỗi.
- Hiểu nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư.
2. Kĩ năng
- Đọc- hiểu một văn bản biểu cảm được viết dưới hình thức một bức thư..
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả của bức thư) và
người mẹ được nhắc đến trong thư.
3. Định hướng phát triển năng lực
11


- Năng lực trình bày suy nghĩ, nêu và giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác, trao đổi, thảo luận về nội dung bài học
- Phát triển năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình
học bài
- Năng lực biết làm và làm thành thạo công việc, năng lực sáng tạo và khẳng định bản
thân
- Năng lực phân tích ngôn ngữ ,giao tiếp ...
- Năng lực làm bài tâp. ,lắng nghe ,ghi tích cực ...


Sĩ số

2. Kiểm tra bài cũ (3 phút)
?Học xong văn bản Cổng trường mở ra, em hiểu thêm được điều gì?
*Yêu cầu
- Hiểu tấm lòng của mẹ đối với con đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối
với mỗi con người.
3. Bài mới (36 phút)

12


- Hoạt động khởi động
- Thời gian: phút
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý của HS
- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề...
- Kĩ thuật: Động não, tia chớp, hỏi và trình bày
Cách 1:Kể câu chuyện “ Chiếc bình vỡ”
Em có suy nghĩ gì về câu chuyện này? (Tấm lòng bao dung của mẹ)
Thế mà có những đứa con đã không trân trong tấm lòng ấy, có những lời lẽ
hỗn láo với mẹ. Bài văn mà các em tìm hôm nay đã thể hiện hết nội dung ấy với
bài “Mẹ tôi” của A- mi -xi
Cách 2: Các em hãy kể tên những bài thơ, hát, ca dao...viết về hình ảnh người
mẹ?
Chia lớp thành ô nhóm, nhóm nào tìm được nhiều đáp án sẽ chiến thắng
G
?
H - Đại diện các nhóm treo lên bảng sản phẩm
G - GV nhận xét, động viên, dẫn dắt: Mời các em quan sát sản phẩm mà các nhóm

- 1891: tham gia Đảng XH Ý, chiến đấu cho
công bằng xã hội, vì hạnh phúc của nhân
dân lao động.
- Cuốn "Những tấm ..." là tp nổi tiếng nhất
trong sự nghiệp sáng tác của ông. Cuốn sách
gồm nhiều mẩu chuyện có ý nghĩa giáo dục
sâu sắc.

I. Giới thiệu chung
1.Tác giả
- A-mi-xi ( 1846-1908).
- Nhà văn Ý
2.Tác phẩm
- Mẹ tôi trích trong truyện
Những tấm lòng cao cả, xuất
bản 1886.

G Đọc- hiểu văn bản
II. Đọc - hiểu văn bản
?Văn bản đọc như thế nào cho phù hợp?
1. Đọc - chú thích
H HS trả lời GV định hướng
G GV hd đọc: cần thể hiện được những tâm tư
và tình cảm buồn, khổ của người cha trứớc
lỗi lầm của con và sự trân trọng của người
cha với người vợ.
-> GV đọc mẫu, HS đọc nối tiếp
-> nhận xét và uốn nắn phần đọc của HS
?Giải nghĩa từ: Khổ hình, vong ân bội
nghĩa, bội bạc. (chú thích SGK)

láo với mẹ khi cô giáo đến thăm.
- Mục đích: để cảnh cáo, phê
phán, nghiêm khắc thái độ sai
trái ấy , bày tỏ thái độ của người
bố.

G GV chuyển: Đọc xong thư của bố En-ri-cô
rất xúc động. Chúng ta tìm hiểu tiếp xem
trong thư bố viết những gì khiến E lại có tâm
trạng như vậy.
Thảo luận nhóm 2 bàn - 3 phút
Nhóm 1,2,3: Tâm trạng của người bố với E
G
được thể hiện qua những chi tiết nào? Em
hiểu gì về tâm trạng của người bố lúc đó?
H - "Sự hỗn láo của con như 1 nhát dao đâm
vào tim bố"
- "Bố không thể nén được cơn tức giận đối
với con"
- " Con mà lại .... mẹ con ư"
- " Thật đáng xấu hổ ... đó"
->Sử dụng phép so sánh diễn tả sự đau đớn,
buồn giận và thất vọng đến tột độ trước sự
hỗn láo của đứa con.
GV bình: đối với người cha, việc En-ri-cô
thiếu lễ độ với mẹ là 1 việc không thể chấp
nhận và tha thứ. Đó là biểu hiện của sự vong
ân, bội nghĩa, sự xúc phạm đến tình cảm
thiêng liêng của người mẹ dành cho con.


?Nêu cảm nhận của em về 2 câu văn : "
Tình yêu thương kính trọng cha mẹ... chà
đạp lên tình yêu thương đó"?
- HS tự bộc lộ
GV bình: đó là câu nói hay nhất, cảm động
nhất và có ý nghĩa sâu sắc nhất. Đó là tiếng
nói tâm huyết cao đẹp của 1 người cha. Nó
vừa khẳng định tình cảm thiêng liêng, cao
cả của cha mẹ đ.với con cái lại vừa cho En
bài học về lòng hiếu thảo và đạo làm con.
Lời khuyên thật thấm thía, sâu xa bởi lẽ lòng
hiếu thảo là cái gốc của đạo làm con, làm
người. Đó cũng là thông điệp mà tác giả
muốn gửi tới người đọc.
GV bình: người mẹ có vai trò hết sức lớn
lao trong cuộc đời mỗi con người: Công lao
của mẹ thật to lớn: Sinh thành, dưỡng dục,
chăm sóc, quan tâm từng miếng ăn, giấc
ngủ; là chỗ dựa nâng đỡ con suốt cả cuộc
đời vì " Con là hạt máu cắt đôi của mẹ"
" Con dù lớn ... vẫn theo con"
( Chế Lan Viên)
?Từ thái độ hết sức nghiêm khắc đó, người
bố đã nói gì với con? Em hiểu người bố
16

- Chi tiết khắc họa người mẹ tận
tụy.
- Công lao to lớn, tấm lòng cao
cả và vai trò quan trọng, không

năng với mẹ .... hãy cầu xin mẹ... bố thà
không có con ...
 Nhắc nhở, khuyên nhủ con; thành khẩn xin
lỗi mẹ, cầu xin sự tha thứ, giữ đúng đạo làm
con
?Theo em tại sao trong thư, người bố rất tức
giận, nghiêm khắc phê phán cũng nhưng
trong bức thư người bố luôn lặp lại những
lời lẽ: En-ri- cô của bố ạ; En-ri- cô à! En ri - cô này; Bố rất yêu con, con là niềm hi
vọng tha thiết nhất trong đời bố ...?
Dùng những lời lẽ như vậy, có tác dụng gì?
- Làm cho lời lẽ trong bức thư (trở nên)
nghiêm khắc dứt khoát nhưng vẫn trìu mến,
tha thiết, tràn đầy tình yêu thương; Giọng
người bố trỏ nên thiết tha tâm tình, thủ thỉ,
lời giáo huấn cứ thấm sâu vào tâm hồn con.
?Qua đó giúp em hiểu thêm điều gì về người
bố của E?
?NX gì về cách sử dụng hình ảnh, lời lẽ
giọng điệu qua đoạn văn vừa phân tích?
Tác dụng của những BPNT ấy?
- Lời văn biểu cảm vừa mạnh mẽ, dứt khoát
vừa tha thiết nhẹ nhàng đầy thuyết phục,
hình ảnh so sánh, có ý nghĩa tượng trưng.
GV bình: qua bức thư, ta thấy lời lẽ có
người bố nhẹ nhàng mà thiết tha, không quát
tháo, mắng mỏ mà đọc lên nghe đau nhói cả
cõi lòng. Đọc những lời này chắc cậu bé E
hối hận vô cùng, còn chúng ta trong đời ai
chẳng 1 lần phạm lỗi khiến mẹ phiền lòng,

- Đáp án đúng: A,C,D
?Ngoài những lí do trên, còn lí do nào khác
không?
- Thấy được sự lớn lao, tình cảm cao đẹp
của mẹ.
- Thấy được tình yêu thương của bố dành
cho mình.
- Hối hận vì đã xúc phạm người mẹ đã hết
lòng yêu thương em ...
?Nếu ở vào vị trí của En-ri- cô em sẽ xử sự
ntn?
?Theo em vì sao người bố không trực tiếp
nói với En-ri- cô mà lại viết thư?
GV - Tình cảm sâu sắc thường tế nhị và kín
đáo, nhiều khi không thể nói trực tiếp được.
Nói qua 1 bức thư thì ý tứ sẽ chi tiết hơn; có
thể bộc bạch mọi nỗi niềm.
- Viết thư chỉ nói riêng cho người mắc lỗi
biết vừa kín đáo, tế nhị, vừa không làm
người mắc lỗi mất đi lòng tự trọng, người
con sẽ phải suy nghĩ 1 cách nghiêm túc và
sâu sắc về thái độ của mình.
- Đây cũng là bài học về cách ứng xử trong
cuộc sống gia đình cũng như trong nhà
trường và xã hội, 1 cách ứng xử có văn hoá.

H

18



G HS đọc ghi nhớ /12
4.3. Ghi nhớ ( SGK/12)
H ?Nêu những từ quan trọng trong phần ghi
nhớ?

 Hoạt động luyện tập
- Mục tiêu: hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng
kiến thức mới để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập.
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Kĩ thuật hỏi và trả lời, trình bày một phút
- Phương tiện: Máy chiếu
- Thời gian:
?Hãy so sánh sự giống và khác nhau giữa 2
G văn bản Cổng trường mở ra và Mẹ tôi.
H - H thảo luận nhóm tổ, cử đại diện trình bày.
- G nhận xét, chữa.

19

III. Luyện tập
*Giống:
- Sử dụng PTBĐ trực tiếp: Biểu
cảm
- Khẳng định tình cảm yêu
thương sâu nặng của mẹ đối với
con.


*Khác:

*Đối với bài cũ
- Sưu tầm những bài ca dao, thơ nói về tình cảm của cha mẹ dành cho con và tình cảm
của con dành cho cha mẹ.
- Tóm tắt văn bản, nhớ nội dung, nghệ thuật văn bản
- Đọc phần đọc thêm /12/13
*Đối với bài mới
20


- Chuẩn bị: Từ ghép
+ Xem lại kiến thức về từ đơn, từ phức.
+ Đọc, nghiên cứu ngữ liệu.
+ Xem trước phần luyện tập.
+ Viết đoạn văn có sử dụng từ ghép

Ngày soạn: 13/8/201

Tuần 1
Tiết 3 (PPCT)
Tiếng Việt
TỪ GHÉP

A. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức
- Nắm được cấu tạo của từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập.
- Hiểu được đặc điểm về nghĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập.
2. Kĩ năng
- Nhận diện các loại từ ghép.
- Mở rộng hệ thống hóa vốn từ.
- Sử dụng từ: dùng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể; dùgn từ ghép đẳng lập

1. Ổn định tổ chức (1 phút)
Ngày giảng

Lớp

/

/ 201

7

/

/ 201

7

Sĩ số

2. Kiểm tra bài cũ (2 phút)
?Hãy nêu định nghĩa từ ghép là gì? Cho VD?
*Yêu cầu
Từ ghép là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về
nghĩa. VD: Xe đạp, máy bơm nước, cá rô phi, chăn nuôi...
3. Bài mới (37 phút)
 Hoạt động khởi động
- Thời gian: phút
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý của HS
- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề...
- Kĩ thuật: Động não, tia chớp, hỏi và trình bày


G

H

G
H

Nội dung

Hình thành kiến thức mới về các loại từ ghép
- Đọc ví dụ 1 (SGK - 13) chú ý các từ in đậm.
?Các từ "bà ngoại", "thơm phức" có tiếng nào là
tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa
cho tiếng chính?
- Bà: tiếng chính; Ngoại: tiếng phụ
- Thơm: tiếng chính; phức: tiếng phụ
(Nếu HS không nhận ra được, GV hướng dẫn HS
dùng một vài thao tác ngôn ngữ học để nhận ra đâu
là tiếng chính đâu là tiếng phụ. VD: khi so sánh "Bà
ngoại" với "Bà nội"; "Thơm phức" với "Thơm
ngát"->Vai trò tiếng chính, tiếng phụ sẽ rõ)
?Nhận xét về trật tự các tiếng?
- Đọc VD2 (SGK -14) chú ý những từ in đậm
?Các tiếng trong 2 từ ghép: "Quần áo" và "trầm
23

I. Các loại từ ghép
1. Phân tích ngữ liệu
*VD1


H
G ?Hãy giải nghĩa từ bà; bà ngoại, thơm và từ thơm II. Nghĩa của từ ghép
phức?
1. Phân tích ngữ liệu
24


H + Bà: Người đàn bà sinh ra mẹ (hoặc cha)
+ Bà ngoại : Người đàn bà sinh ra mẹ
+ Thơm phức : Mùi thơm bốc lên mạnh, hấp dẫn
+ Thơm: mùi như hương của hoa, dễ chịu làm cho
thích ngửi ?

1.1 Nghĩa của từ ghép
chính phụ.
- Bà ngoại bà.
- Thơm phức - thơm
=>Nghĩa của từ "bà
ngoại" hẹp hơn nghĩa của
từ "bà". Nghĩa của từ
"thơm phức" hẹp hơn
nghĩa của từ "thơm"
G ?Qua phân tích em rút ra được KL gì về nghĩa của =>Từ ghép chính phụ có
từ ghép chính phụ?
T/C phân nghĩa. (Nghĩa
GV: +Tiếng chính : Chỉ sự vật chung
của từ ghép chính phụ
+ Tiếng phụ; phân nghĩa tiếng chính thành hẹp hơn nghĩa của tiếng
nhiều lớp nhỏ ? ghép phân nghĩa.

- Nghĩa của từ quần áo
khái quát hơn nghĩa của
từ quần, áo.
- Nghĩa của từ trầm bổng
kq hơn nghĩa của từ trầm,
bổng.

=>từ ghép ĐL có t/c hợp
nghĩa nghĩa của từ
ghépĐL chung hơn, KQ
hơn nghĩa của các tiếng
tạo nên nó.
2. Ghi nhớ 2: SGK/14