HIỆU TRƯỞNG VỚI CÔNG TÁC CHỈ ĐẠO NCKH VÀ VIẾT SKKN
A. Giới thiệu sơ lược về NCKH và phương pháp NCKH:
I. Nghiên cứu khoa học:
1. Những vấn đề cơ bản về NCKH:
1.1. Bản chất của NCKH:
• Là hoạt động sáng tạo của các nhà khoa học:
- Nhằm nhận thức thế giới,
- Tạo ra hệ thống tri thức có giá trị để cải tạo thế giới.
1.2. Chủ thể của NCKH:
• Là các nhà khoa học:
- Có phẩm chất trí tuệ và tài năng đặc biệt,
- Được đào tạo chu đáo.
• Chủ thể của NCKH có thể là cá nhân, có thể là tập thể.
1.3. Mục đích của NCKH:
• Tìm tòi, khám phá bản chất và quy luật vận động của thế giới:
- Tạo ra thông tin mới,
- Ứng dụng vào sản xuất vật chất hoặc tạo ra giá trị tinh thần,
- Phục vụ nhu cầu cuộc sống con người.
1.4. Sản phẩm của NCKH:
• Là hệ thống thông tin mới:
- Về thế giới,
- Về những giải pháp cải tạo thế giới.
1.5. Giá trị của NCKH:
• Đề tài NCKH có giá trị là những đề tài:
- Thông tin mới,
- Có tính ứng dụng,
- Đáp ứng nhu cầu của cuộc sống.
• Thông tin khoa học:
- Phải có tính khách quan,
- Phải có độ tin cậy,
- Có thể kiểm tra được bằng các phương pháp khác nhau.

Phương pháp nghiên cứu lí thuyết là nhóm các phương pháp thu thập thông
tin khoa học trên cơ sở nghiên cứu các văn bản, tài liệu đã có và bằng các thao tác tư
duy lô gích để rút ra các kết luận khoa học cần thiết.
1.2. Các phương pháp cụ thể của PPNCLT:
a. Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết:
• PP phân tích lí thuyết:
- Là PPNC các văn bản, tài liệu lí luận khác nhau về một chủ đề bằng cách
phân tích chúng thành từng bộ phận, từng mặt theo lịch sử thời gian để hiểu
chúng một cách đầy đủ, toàn diện.
- Phân tích lí thuyết còn nhằm phát hiện ra những xu hướng những trường
phái nghiên cứu của từng tác giả, từ đó chọn lọc những thông tin quan trọng
phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình.
• PP tổng hợp lí thuyết:
- Là PP liên kết từng mặt, từng bộ phận thông tin từ các lí thuyết đã thu thhập
được để tạo ra một hệ thống lí thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về chủ đề NC.
- Tổng hợp lí thuyết thực hiện khi đã thu thập được nhiều tài liệu phong phú
về một đối tượng.
- Tổng hợp cho chúng ta tài liệu toàn diện và khái quát hơn các tài liệu đã có.
• Phân tích và tổng hợp là 2 PP đối lập song lại thống nhất biện chứng với
nhau. Ptích chuẩn bị cho tổng hợp, tổng hợp giúp phân tích sâu sắc.
b. PP phân loại và hệ thống hóa:
• Phân loại: Là PP sắp xếp các tài liệu khoa học thành một hệ thống lô gích
chặt chẽ theo từng mặt, từng đơn vị kiến thức, từng vấn đề khoa học có
cùng dấu hiệu bản chất, cùng một hướng phát triển.
• Hệ thống hoá: Là PP sắp xếp tri thức khoa học thành hệ thống trên cơ sở
mô hình lí thuyết làm cho sự hiểu biết về đối tượng đầy đủ sâu sắc.
• Phân loại và hệ thống hoá là 2 PP đi liền với nhau. Trong phân loại đã có
yếu tố hệ thống hoá. Hệ thống hoá phải dựa trên cơ sở của phân loại, hệ
thống hoá làm cho phân loại đầy đủ và chính xác hơn.
c. Phương pháp mô hình hóa:

- Thời gian, thời điểm quan sát;
- Địa điểm quan sát;
- Cách thức tiếp cận với đối tượng và khách thể quan sát…
• Bước 3: Lựa chọn cách thức quan sát.
• Bước 4: Quan sát và thu thập thông tin (Chú ý môi trường xung quanh của
khách thể quan sát, mối quan hệ, bầu không khí tâm lí giữa khách thể và
môi trường)
• Bước 5: Ghi chép thông tin;
• Bước 6: Kiểm tra thông tin thu nhận từ quan sát:
- Quan sát lặp lại ở lần tiếp theo;
- Trò chuyện trao đổi với những người có trong tình huống quan sát;
- Sử dụng các tài liệu có liên quan đến sự kiện đó…
2.2. Phương pháp thực nghiệm:
a. Khái niệm:
• Thực nghiệm là PP quan sát nhằm phát hiện ra bản chất của sự vật hiện
tượng để đặt ra giả thuyết và kiểm chứng giả thuyết. Nhưng hình thức quan
sát này diễn ra trong 1 tình huống, 1 hoàn cảnh được sắp xếp sẵn từ trước.
• Thực nghiệm có thể làm đi làm lại nhiều lần trên khách thể NC để kiểm
chứng giả thuyết hoặc phát hiện những vấn đề mới trong lĩnh vực NC.
b. Các giai đoạn của thực nghiệm:
• Giai đoạn 1: Giai đoạn lí luận của nghiên cứu thực nghiệm. Giai đoạn
này cần giải quyết các nhiệm vụ:
- Hình thành vấn đề nghiên cứu và đối tượng NC của thực nghiệm;
- Lựa chọn và xác định loại thực nghiệm;
- Xác định khách thể thực nghiệm;
- Xác định nhiệm vụ, mục đích của thực nghiệm;
- Giả thuyết nghiên cứu thực nghiệm.
• Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch thực nghiệm. Nhiệm vụ cơ bản:
- Xây dựng phương pháp thực nghiệm cụ thể với các tiêu chuẩn, thông
số để đo đạc, quan sát trong thực nghiệm;

- Khôi phục lại sự kiện đã xảy ra bằng mô hình lí thuyết;
- Phân tích nguyên nhân, điều kiện, hoàn cảnh xảy ra và kết quả của sự kiện;
- Hệ thống hóa các sự kiện đó: phân loại nguyên nhân, hệ quả...;
- Sử dụng trí tuệ tập thể nơi xảy ra sự kiện để phân tích, trao đổi quả, diễn
biến, nguyên nhân, hệ quả, nhân chứng...;
- Viết thành văn bản tổng kết trên cơ sở đối chiếu với những lí luận giáo dục
tiên tiến. Đánh giá kết quả kinh nghiệm bằng cách đối chiếu với thực tiễn, làm
sao để tài liệu tổng kết có giá trị về lí luận, có ý nghĩa thực tiễn.
III. Cách thức tiến hành một công trình NCKH giáo dục:
1. Khái niệm đề tài NCKH giáo dục:
• Đề tài khoa học giáo dục là một vấn đề của khoa học giáo dục có chứa
nội dung thông tin chưa biết, cần nghiên cứu và làm sáng tỏ.
• Vấn đề khoa học cần đảm bảo các điều kiện sau:
- Đó là sự kiện hay hiện tượng mới chưa ai biết, một mâu thuẫn hay vướng
mắc cản trở bước tiến của khoa học giáo dục hay thực tiễn giáo dục.
- Bằng kiến thức cũ không thể giải quyết được, đòi hỏi các nhà khoa học phải
NC, giải quyết.
- Vấn đề nếu được giải quyết sẽ cho một thông tin mới có giá trị cho khoa học
giáo dục hay làm khai thông các hoạt động của thực tiễn giáo dục.
• Đề tài phải là vấn đề có tính cấp thiết đối với lí luận hay đối với thực tiễn.
• Đề tài phải có tính mới mẻ, giải quyết được vấn đề sẽ làm cho khoa học
phát triển, bổ sung cho kho tàng tri thức nhân loại.
2. Phân loại đề tài NCKHGD:
2.1. Dựa theo trình độ đào tạo:
- Luận văn Cử nhân khoa học;
- Luận văn Thạc sĩ khoa học;
- Luận án Tiến sĩ khoa học;
2.2. Dựa theo quy trình tổ chức NCKH:
- Đề tài cấp trên giao;
- Đề tài do cá nhân hoặc tập thể đăng kí;

- Tên đề tài phải đảm bảo được các điều kiện sau: