Vì sao việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh trong hoàn cảnh hiện nay lại thật
sự cần thiết? Những kĩ năng cơ bản cần rèn luyện là gì?
Đó là câu hỏi không dễ tìm được câu trả lời.
Cuộc sống hiện đại (về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học kĩ thuật, môi
trường khí hậu, ... ở trong nước và trên thế giới) vận động hết sức khẩn trương và chứa
đựng nhiều yếu tố khôn lường. Để sống, hội nhập và góp phần tích cực cho cuộc sống cá
nhân và cộng đồng tốt đẹp hơn, con người nói chung và học sinh nói riêng không thể
không quan tâm đến việc rèn luyện kĩ năng sống nhằm thích ứng với mọi biến động của
hoàn cảnh.
Có thể nhìn nhận một thực trạng là hiện nay học sinh có kĩ năng sống rất yếu. Thể
hiện qua khả năng tự bảo vệ mình, khả năng giao tiếp hạn chế, tính tư duy nhận thức giải
quyết vấn đề. .. Báo cáo của ngành giáo dục cho biết, từ đầu năm học 2009-2010 đến
nay, toàn quốc có khoảng trên 1.598 vụ việc liên quan đến học sinh đánh nhau trong và
ngoài trường học. Nhà trường đã xử lý kỷ luật với nhiều hình thức: 881 học sinh bị khiển
trách, 1.558 học sinh bị cảnh cáo, 735 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn từ 3 ngày
đến 1 năm học... Tình trạng học sinh đánh nhau đang nổi lên và có phần diễn biến phức
tạp trong và ngoài nhà trường. Các vụ việc học sinh đánh nhau xảy ra nhiều hơn cả là các
khu vực đông dân cư, khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh. Đồng thời hiện tượng này
thường thấy ở các học sinh cuối cấp THCS và các lớp của cấp THPT. Nguyên nhân dẫn
đến tình trạng học sinh đánh nhau có rất nhiều. Tuy nhiên, chủ yếu là xuất phát từ chính
bản thân các học sinh. Trong nhiều yếu tố dẫn đến hiện tượng đánh nhau, về cơ bản vẫn
là các em thiếu kỹ năng sống. Các nguyên nhân khác xuất phát từ hoàn cảnh gia đình, từ
môi trường xã hội, môi trường giáo dục trong nhà trường... cấu thành.Trước vấn đề mà
cả xã hội đang lo ngại (bạo lực học đường), các Sở Giáo dục – Đào tạo cho rằng giải
pháp cần được đề cao là tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho các em bằng các hoạt
động tập thể sinh động, bổ ích. Thực tế được các địa phương đưa ra là các em học sinh
hiện nay đầu tư quá nhiều thời gian cho việc học tập nên ít hoặc thậm chí không bao giờ
tham gia các chương trình hoạt động tập thể, trong khi đó là cơ hội giúp cho các em hình
thành kỹ năng sống.
Về phía các trường học, tăng cường vai trò của giáo viên chủ nhiệm và thông tin
nhiều chiều giữa gia đình, nhà trường là giải pháp được nhấn mạnh hơn cả. Để ngăn chặn

hợp khả năng học sinh... Hình thành ở HS khả năng tự đánh giá và đánh giá hành vi của
người khác, đánh giá tính chất sự việc, cũng như khả năng lựa chọn những cách ứng xử
cần thiết, mà cao hơn nữa phải hình thành ở Hs nhu cầu hành động thể hiện những điều
đã học trong cuộc sống hằng ngày, thực hiện phương châm thống nhất giữa nhận thức và
hành động, giữa lời nói và hành vi.
+ Mục tiêu về thái độ:
Nâng cao ý thức gìn giữ sự giàu đẹp của TV và tinh thần yêu quý các thành tựu
VHDTvà VHTG; XD hứng thú và thái độ nghiêm túc, kết hợp trong việc học tập Tiếng
Việt và văn học; có ý thức và biết cách ứng xử, giao tiếp trong gia đình, trường học,
ngoài XH một cách có văn hoá; có thái độ đúng đắn yêu quý những giá trị chân, thiện, mĩ
và khinh ghét những cái xấu xa, độc ác, giả dối, có tình cảm trong sáng, lành mạnh có
niềm tin vào tính đúng đắn và sự cần thiết của các chuẩn mực. Bồi dưỡng học sinh có ý
thức trách nhiệm và tích cực tham gia các hoạt động trong và ngoài nhà trường...
+ Nội dung môn học: Cung cấp những tri thức về văn học, những thành tựu ưu tú
của dân tộc và thế giới, cách sử dụng ngôn ngữ, tri thức về cách ứng xử, những chuẩn
2
mực đạo đức và pháp luật, tri thức về lịch sử, về tự nhiên xã hội... v.v. Thông qua những
nội dung này có thể giáo dục cho các em một số KNS như kĩ năng ứng phó và tự bảo vệ
trước những thiên tai, hiểm họa trong xã hội có nguy cơ ảnh hưởng tới cuộc sống lành
mạnh và an toàn của các em; đồng thời hình thành ở các em kĩ năng cảm thông, chia sẻ
với những con người sống ở mọi nơi đang chịu rủi ro, bất hạnh; kĩ năng tư duy khi phân
tích, so sánh, phán đoán, tìm kiếm và xử lý các thông tin về văn học, đạo đức, pháp luật,
lịch sử, tự nhiên và xã hội....
+ Phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học đặc trưng của các bộ môn có nhiều
khả năng hình thành và rèn luyện kĩ năng tư duy cho học sinh( phân tích, so sánh, phán
đoán... giải quyết vấn đề, sáng tạo...). Việc thực hiện đổi mới PPDH theo định hướng tích
cực hóa người học, với các PPDH tích cực như HĐ nhóm, giải quyết vấn đề... tạo điều
kiện thuận lợi cho việc hình thành các kĩ năng giao tiếp, làm chủ bản thân, kĩ năng giải
quyết vấn đề...v.v
* Nội dung giáo dục kĩ năng sống trong các môn học:

hoạch và quản lý thời gian.... Làm việc hợp tác trong nhóm, Hs sẽ trao đổi, tranh luận....
với nhau, trong bối cảnh đó Hs phải biết kiểm soát cảm xúc, giữ bình tĩnh, biết cách ứng
phó với căng thẳng, tránh gây mâu thuẫn.
2/ Thực hiện theo từng chủ điểm trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp;
3/ Các sinh hoạt Đoàn, Đội của thanh thiếu niên; các giờ học mà chơi, chơi mà
học của học sinh.
- Định hướng chung: Tích cực chăm lo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên nâng cao
nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh; làm tốt công tác
tuyên tuyền, tập huấn về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh; thực hiện tích hợp giáo dục
kỹ năng sống trong các môn học và các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
- Về công tác chỉ đạo: làm tốt công tác tuyên tuyền, nhận thức cho cán bộ quản lý,
giáo viên, phụ huynh, xã hội, cộng đồng về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh; tăng
cường công tác kiểm tra, chỉ đạo đối với việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
- Phương pháp thực hiện: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt
động, để học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ đó hình thành
các kỹ năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường làm tốt công tác xã hội hoá
trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không phải là công việc “một sớm, một chiều”
mà đòi hỏi phải có quá trình, kiên nhẫn và bằng cả tâm huyết và ở mọi lúc, mọi nơi, thực
hiện càng sớm càng tốt đối với trẻ em. Kỹ năng sống rất đa dạng và mang đặc trưng
vùng, miền đòi hỏi người giáo viên phải vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo cho phù
hợp với nhu cầu, trình độ của học sinh và đặc điểm, hoàn cảnh của nhà trường, địa
phương. Giáo dục kỹ năng sống không phải chỉ là công việc của giáo viên, nhà trường
mà của cả xã hội, cộng đồng, có như vậy mới mong đào tạo ra được những thế hệ trẻ
phát triển toàn diện, chuẩn bị tốt cho việc thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước và hội nhập quốc tế.
4