CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÁY MÓC THIẾT VÀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ, SỬ
DỤNG MÁY MÓC THIẾT BỊ
I. MÁY MÓC THIẾT BỊ VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ MÁY MÓC THIẾT BỊ
TRONG DOANH NGHIỆP
1.Khái niệm máy móc thiết bị
1.1. Theo quan niệm chung
Máy móc là vật được chế tạo gồm nhiều bộ phận <thường là phức tạp>
dùng để thực hiện chính xác một hoặc một loạt công việc chuyên môn nào đó.
Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tuỳ từng ngành nghề khác
nhau mà trang bị các máy móc thiết bị thích hợp khác nhau.
Thiết bị là tổng thể những máy móc, dụng cụ phụ tùng cho một hoạt
động nào đó. Bộ phận quan trọng nhất về máy móc thiết bị của doanh nghiệp
là thiết bị gia công gồm tất cả các máy công cụ, dụng cụ thiết bị phụ trợ và các
thiết bị khác sử dụng trực tiếp cho việcsản xuất xử lý, kiểm tra và bao gói chi
tiết gia công hay sản phẩm.
1.2. Theo quan niệm của triết học
Máy móc thiết bị là tư liệu lao động là những vật hay phức hợp những
vật thể nối con người với đối tượng lao động và truyền dẫn tích cực sự tác
động của con người vào đối tượng lao động, làm thay đổi hình thức tự nhiên
của đối tượng lao động để biến đổi những đối tượng lao động đó thành sản
phẩm thoả mãn nhu câu đa dạng của con người.
1.3. Dưới góc độ vốn
Máy móc thiết bị là tài sản cố định, là cơ sở vật chất kỹ thuật của mỗi
doanh nghiệp. Đó chính là hình thái vật chất của vốn cố định, một loại vốn lớn
chiếm tỷ trọng cao trong tổng số vốn dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh
của doanh nghiệp. Trước khi bắt đầu mỗi quá trình sản xuất kinh doanh doanh
nghiệp nhất thiết phải có sự đầu tư vốn lớn mà chủ yếu là để mua sắm máy
móc thiết bị, lắp đặt
dây chuyền công nghệ. Bên cạnh đó máy móc thiết bị còn có tính chất
đặc trưng là tham gia vào quá trình sản xuất và giá trị của nó được chuyển
dần vào giá trị của sản phẩm. Do vậy mà vốn cố định thường có giá trị rất lớn

 Thiết bị chuyên dùng được thiết kế và sử dụng để thiết kế, sản suất một hay
một vài chi tiết, sản phẩm đặc biệt và không có tính mềm dẻo như máy móc
vạn năng. Các máy này thường được trang bị bằng hệ thống điều khiển tự
động để giảm bớt nhu cầu về thợ lành nghề, đồng thời giảm bớt khả năng
về phạm vi sai số do con người gây ra.
*Đối với doanh nghiệp xây lắp.
 Nhóm 1: Thiết bị thi công
+Thiết bị thi công đa năng: Máy lu, xúc, ủi, máy trộn bê tông..
+Thiết bị thi công đặc trưng: Thiết bị thi công cầu,hầm...
+Thiết bị thi công mặt đường...
 Nhóm 2: Xe vận tải xe ben đồ thí nghiệm...
2.2. Phân loại theo kết cấu và cách lắp đặt các đơn vị thiết bị
 Dụng cụ cơ khí và thiết bị cố định: Bao gồm tất cả các máy mỏc thiết bị
được lắp đặt trên sàn hay trên bàn thợ: máy phay, tiện, máy bào...
 Dụng cụ cơ khí và thiết bị di động: là những thiết bị mà không được lắp đặt
cố định: Máy khoan, máy cưa.
 Các thiết bị dụng cụ phù trợ: Là những thiết bị bảo đảm cho thiết bị sản
xuất cơ bản có thể sản suất sản phẩm.
Phân loại theo kết cấu lắp đặt
Dụng cụ cơ khí và thiết bị cố địnhDụng cụ cơ khí và thiết bị di độngDụng cụ cầm tay Dụng cụ thiết bị phụ trợ
Phân loại theo công dụng
Thiết bị vạn năng Thiết bị chuyên dùng
Cách phân loại này được thể hiện ở sơ đồ sau:
Sơ đồ 1: phân loại máy móc thiết bị :
Số MMTB thực tế làm việc
Số MMTB cần dùng
Số MMTB dự phòng
Số MMTB sửa chữa lớn theo KH
Bảo dưỡng theo KH
Ngừng việc

Quản lý và sử dụng máy móc thiết bị tốt ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử
dụng hợp lý, tiết kiệm nguyên vật liệu và lao độngcho doanh nghiệp. Cả 3 quá
trình này đều nhằm giải quyết một vấn đề là sản xuất ra sản phẩm đạt chất
lượng cao và đáp ứng được nhu cầu thị trường. Quản lý tốt máy móc thiết bị là
làm tốt công tác quản lý con người trong quả trình vận hành máy móc thiết bị
sao cho các thao tác của họ thực hiện 1 cách chính xác, nhanh tróng và khoa
học trên cơ sở hiểu biết và kinh nghiệm của từng người. Chỉ khi máy móc thiết
bị được vận hành tốt thì nguyên vật liệu mới được sử dụnh hợp lý, Tiết kiệm và
có hiệu quả.
Quản lý tốt máy móc thiết bị tạo điều kiện cho việc sử dụng những thành
tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào sản xuất từ đó thúc đẩy việc tăng năng
suất lao động. Ngày nay mọi doanh nghiệp kinh doanh trong cơ chế thị trường
mở cửa và ngày cành hội nhập phải chấp nhận và đứng vững trong cạnh
tranh. Muốn chiến thắng trong cạnh tranh doanh nghiệp phải luôn tạo ra và
duy trì các lợi thế cạnh tranh:
Chất lượng và sự khác biệt hoá ,giá cả và tốc độ cung ứng. Để duy trì lợi
thế về giá cả, chất lượng. Doanh nghiệp phải sử dụng và quản lý máy móc thiết
bị có hiệu quả hơn so với các doanh nghiệp khác cùng ngành. Quản lý và sử
dụng máy móc thiết bị có hiệu quả chính là việc tăng cường cơ khí hoá trong
quản lý sản xuất chuyển từ lao động thủ công sang lao động cơ khí, giải phóng
sức lao động cho ngưới công nhân, cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao phúc
lợi vật chất và tinh thần cho người lao động, khuyến khích khả năng sáng tạo,
trên cơ sở đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp.
Sử dụng máy móc thiết bị là một nội dung của công tác quản lý vốn cố
định trong doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phấn đấu hạ giá
thành, tiết kiệm lao động sống và lao động văn hóa, tăng thu nhập cho người
lao động và tăng tích luỹ cho doanh nghiệp. Do đó quản lý tốt máy móc thiết bị
giúp cho doanh nghiệp có thể bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh, rút ngắn
được thời gian sản suất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Quản lý và sử dụng tốt máy móc thiết bị là mục tiêu thiết thực nhất của

lâu dài,hạn chế những tổn thất do việc sử dụng vượt định mức gây ra. Do vậy
việc quản lý sử dụng máy móc thiết bị theo định mức không chỉ sử dụng tối đa
năng lực sản suất hiện có mà còn có ý nghĩa duy trì khả năng sử dụng maý móc
lâu dài.
 Quan điểm 3: Quản lý sử dụng máy móc thiết bị nhằm nâng cao chất
lượng sản phẩm.
Chất lượng sản phẩm là yếu tố sống còn quyết định trực tiếp đến hiệu
quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong thời đại ngày nay khi cuộc
cách mạng khoa học kỹ thuật đang đạt đến đỉnh cao của sự phát triển, khi mà
ngày càng nhiều các thành tựu khoa học kỹ thuật đang được áp dụng vào sản
xuất bằg cách taọ ra các dây truyền công nghệ hiện đại thì vấn đề sản phẩm
chất lượng được các doanh nghiệp quan tâm hơn cả. Để làm được điều này thì
mỗi doanh nghiệp phải làm tốt công tác quản lý,sử dụng máy móc thiết bị sao
cho sảm phẩm sản xuất ra đạt chất lượng tốt nhất, hạn chế sản phẩm hỏng
sản phẩm kém chất lượng và rút ngắn được thời gian sản xuất.
 Quan điểm 4: Quản lý sử dụng máy móc thiết bị phải nhằm giảm hao mòn
hữu hình và vô hình.
Quản lý và sử dụng tốt máy thiết bị cũng có nghĩa là làm giảm bớt hao
mòn hữu hình và vô hình, làm dài tuổi thọ của máy móc thiết bị. Trong quá
trình sản xuất và sử dụng do máy móc và thiết bị phải tham gia vào nhiều chu
kỳ sản xuất cho nên nó bị hao mòn dần theo thời gian. Sự giảm dần về giá trị
cũng như giá trị sử dụng của máy móc thiết bị xảy ra cả khi hoạt động cũng
như khi không hoạt động. Chính từ đặc thù này mà đặt ra vấn đề là phải đạt ra
phải sử dụng quản lý làm sao để hao mòn máy móc thiết bị là hợp lý tránh lãng
phí không cần thiết. Nếu máy móc thiết bị tham ra sản xuất cùng với hai yếu tố
là nguyên liệu và lao động đẻ sản xuất ra sản phẩm nhằm tuân thủ theo
những tiêu chuẩn về an toàn lao dộng và định mức sử dụng khi đó sự giảm về
giá trị của chúng là điều không thể tránh khỏi và hao mòn lúc đó là hợp lý.
 Quan điểm 5: Quản lý sử dụng máy móc thiết bị theo dúng chế độ bảo
dưỡng và sửa chữa

không ngừng nâng cao.
II . HAO MÒN VÀ KHẤU HAO MÁY MÓC THIẾT BỊ
1. Hao mòn máy móc thiết bị
Hao mòn là sự gảm dần của máy móc thiết bị do sử dụng, do ảnh hưởng
của tự nhiên hoặc tiến bộ của khoa học kỹ thuật. Máy móc thiết bị là tài sản cố
định tham gia nhiều lần vào quá trình sản suất và chuyển dần giá trị của nó
vào giá trị của sản phẩm. Sau mỗi lần sử dụng giá trị của máy móc thiết giảm
dần gọi là hao mòn. Hao mòn là quá trình xảy ra thường xuyên, liên tục đối với
máy móc thiết bị ngay cả khi sử dụng và khi không sử dụng. Sự hao mòn này có
thể hạn chế chứ không loại bỏ được.
1.1 Hao mòn hữu hình
Hao mòn hữu hình là hao mòn máy móc thiết bị gắn liền với quá trình sử
dụng và tác động của yếu tố tự nhiên. Mức độ hao mòn hữu hình tỷ lệ thuận
với thời gian và cường độ sử dụng máy móc thiết bị.
Sự hao mòn này làm cho máy móc thiết bị mất dần những thuộc tính
kinh tế kỹ thuật của mình, do đó làm mất dần giá trị của máy móc thiết bị dẫn