LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH THU VÀ PHÂN TÍCH DOANH THU
BÁN HÀNG TRONG MỘT DOANH NGHIỆP
I. NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH THU.
Tiêu thụ hàng hoá là một khâu quan trọng trong quá trình sản xuất kinh
doanh của một doanh nghiệp. Nó kết thúc một chu kỳ sản xuất kinh doanh và
mở ra một chu kỳ sản xuất kinh doanh mới. Sản phẩm hàng hoá chỉ được coi là
tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận được tiền thanh toán hoặc chấp nhận thanh
toán của khách hàng. Khối lượng sản phẩm hàng hoá tiêu thụ được biểu hiện
bằng hai hình thức đo lường, là đơn vị hiện vật và đơn vị giá trị.Khối lượng
sản phẩm hàng hoá tiêu thụ được tính bằng đơn vị giá trị được coi là giá trị
sản lượng hàng hoá tiêu thụ hoặc doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
1. Khái niệm về doanh thu và ý nghĩa của việc tăng doanh thu.
1.1 Doanh thu và cách xác định doanh thu
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng số tiền mà doanh
nghiệp đã thu về hoặc sẽ thu được do việc bán các sản phẩm hàng hoá và dịch
vụ được xác định là đã hoàn thành trong một thời kỳ nhất định.
Chỉ tiêu này bao gồm các nội dung kinh tế sau:
- Giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ hoàn thành và đã tiêu thụ
trong kỳ.
- Giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ hoàn thành trong các kỳ
trước nhưng mới tiêu thụ được trong kỳ phân tích.
-Giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ hoàn thành và giao cho
khách hàng trong các kỳ trước, nhưng nhận được thanh toán trong kỳ phân
tích.
Chỉ tiêu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp
được xác định bằng công thức sau:
DT =
∑
=
n
i

H: hàng bán bị trả lại.
T: Thuế TTĐB, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp, thuế xuất khẩu
phải nộp
Chiết khấu thương mại: Đây là khoản giảm trừ cho khách hàng tính trên
tổng số các nghiệp vụ đã được thực hiện trong thời gian nhất định , khoản
giảm trừ trên giá bán thông thường vì lý do mua hàng hoá dịch vụ với số
lượng lớn.
Hàng bán bị trả lại: Đây là giá trị số sản phẩm hàng hoa, dịch vụ đã tiêu
thụ bị khách hàng trả lại do các nguyên nhân như vi phạm hợp đồng kinh tế,
hàng kém chất lượng, không đúng chủng loại, quy cách, mẫu mã...
Giảm giá hàng bán: Đây la khoản giảm trừ cho khách hàng được người
bán chấp thuận một cách đặc biệt trên giá thoả thuận vì lý do hàng kém chất
lượng, không đúng quy cách phẩm chất quy định trên hợp đồng kinh tế.
Thuế xuất khẩu: Là loại thuế gián thu đánh vào các loại hàng hoá xuát
khẩu( thuộc danh mục hàng hoá bị đánh thuế) qua các cửa khẩu và biên giới
Việt Nam.
Thuế tiêu thụ đặc biệt: Là loại thuế gián thu đánh vào những hàng hoá,
dịch vụ mà Nhà nước có chính sách hạn chế tiêu dùng.
Thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp: là loại thuế gián thu
đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ qua mỗi khâu trong quá
trình sản xuất kinh doanh. Tổng số thuế thu được ở mỗi khâu bằng chính số
thuế tính trên giá của người tiêu dùng cuối cùng. Thuế giá trị gia tăng tính
theo phương pháp trực tiếp được áp dụng cho các đối tượng sau:
-Cá nhân sản xuất, kinh doanh là người Việt Nam.
-Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh ở Việt Nam không theo luật
đầu tư nước ngoài tại Việt Nam chưa thực hiện đầy đủ các điều kiện về kế
toán, hoá đơn chứng từ để làm căn cứ tính thuế theo phương pháp khấu trừ
thuế.
-Cơ sở kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ.
* Doanh thu thuần

thông buôn bán. Như vậy hoạt động bán hàng của doanh nghiệp là một hoạt
động tạo điều kiện cho doanh nghiệp vận động vào trong tiến trình hội nhập
kinh tế toàn cầu, ngoài ra việc tăng doanh thu làm tổng doanh thu bán hàng
tăng là cơ sở cho việc tạo ra uy tín, niềm tin cho đối tác, với các nước và với
khu vực.
Tăng doanh thu giúp cho doanh nghiệp ngày càng phát triển và mở rộng
sản xuất, làm cho nền kinh tế đất nước phát triển mạnh mẽ, thực hiện tốt chu
kỳ tái sản xuất xã hội. Đồng thời thông qua việc mở rộng hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp sẽ tạo ra công ăn việc làm nhiều hơn cho người
lao động trong xã hội,góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho người lao
động.
* Đối với doanh nghiệp.
Tăng doanh thu có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp. Lượng tiền
thu về từ việc bán hàng và cung cấp dịch vụ là nguồn tài chính quan trọng giúp
doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí trong quá trình sản xuất kinh
doanh, góp phần đảm bảo cho quá trình kinh doanh của doanh nghiệp được
liên tục và tạo ra lợi nhuận ngày càng cao. Tình trạng hàng hoá ế ẩm, tiêu thụ
chậm sẽ tạo ra tình trạng căng thẳng về tài chính, nguồn vốn bị ứ đọng trong
kho mà vẫn phải chịu chi phí như chi phí đi vay, chi phí cơ hội, do đó việc tăng
doanh thu đối với doanh nghiệp là rất quan trọng.
Việc tăng doanh thu sẽ bù đắp các khoản chi phí đã bỏ ra trong quá trình
sản xuất kinh doanh. Tăng doanh thu là điều kiện để thực hiện tốt chức năng
kinh doanh, thu hồi vốn nhanh làm tăng tốc độ chu chuyển vốn giúp doanh
nghiệp sử dụng vốn có hiệu quả và mở rộng sản xuất kinh doanh.
Tăng doanh thu sẽ giúp doanh nghiệp có điều kiện thực hiện tốt chức
năng và nhiệm vụ của mình. Trước hết là tăng doanh thu là điều kiện cơ bản
để tăng thu nhập nhằm tái sản xuất mở rộng và cải thiện đời sống vật chất,
tinh thần cho cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp. Tăng doanh thu giúp
cho doanh nghiệp thực hiện tốt hơn nghĩa vụ của mình với ngân sách nhà
nước thông qua các khoản thuế, phí, lệ phí và thuế thu nhập doanh nghiệp phải

chính xác, toàn diện và khách quan tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch từ
đó tìm ra được những nguyên nhân, những sai lệch giữa thực tế và kế hoạch
để từ đó có biện pháp, chính sách quyết định điều chỉnh kịp thời và có hiệu quả.
Ngoài ra phân tích hoạt động kinh tế sẽ giúp cho doanh nghiệp phát hiện
ra được những khả năng tiềm tàng, bên cạnh những mâu thuẫn đó là những
kinh nghiệm, những sáng kiến, những tiến bộ khoa học được phát hiện ra. Đó
là những khả năng tiềm tàng từ bài học kinh nghiệm thực tế chỉ có thể tìm
thấy khi thực hiện phân tích một cách đúng đắn, thực tế khách quan cho dù
hoạt động kinh tế đó là thành công hay thất bại. Nhận biết được những khả
năng tiềm tàng đó giúp doanh nghiệp có biện pháp để khai thác và phát triển
chúng ngày càng có hiệu quả hơn làm động lực cho hoạt động sản xuất kinh
doanh, làm cơ sở cho việc đề ra những phương án kinh doanh cho kỳ tới.
Những tài liệu của phân tích hoạt động kinh tế còn là căn cứ quan trọng
phục vụ cho việc dự đoán, dự báo xu thế phát triển sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
2. Ý nghĩa của việc phân tích doanh thu.
Nền kinh tế thị trường mở ra vô vàn cơ hội cho các doanh nghiệp có điều
kiện thuận lợi để phát triển, song bên cạnh đó có không ít nguy cơ, thách thức
và rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp phải do đó doanh nghiệp phải biết cách
hạn chế và né tránh rủi ro tạo ra điều kiện thuận lợi, môi trường tốt nhất cho
mình. Quy luật thị trường gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp. Do đó, để
tồn tại và phát triển bền vững thì đòi hỏi mỗi quyết định, mỗi bước đi của
doanh nghiệp phải có sự cân nhắc kỹ càng và phải dựa trên nền tảng vững
chắc đáng tin cậy thì mới đúng đắn và phù hợp với tình hình thực tế khách
quan và quy luật thị trường. Phân tích hoạt động kinh tế là công cụ quản lý có
hiệu quả và việc phân tích doanh thu là một nội dung quan trọng và cần thiết
đối với mỗi doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế thị trường, khi sản xuất đã phát triển thì vấn đề trước
hết không phải là sản xuất, mà là tiêu thụ hàng hoá. Bởi vì:
-Có tiêu thụ được sản phẩm hàng hoá doanh nghiệp mới thu hồi

cần phải phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.
Việc phân tích doanh thu cung cấp đầy đủ một cách rõ ràng hơn về tình
hình sản xuất kinh doanh cũng như tình hình tài chính của doanh nghiệp. Điều
này sẽ giúp cho doanh nghiệp có hướng đi đúng đắn hơn, có thể thấy được
những hạn chế, những yếu điểm và đề ra những sáng kiến vận dụng thế mạnh
của doanh nghiệp.
Những số liệu phân tích doanh thu tiêu thụ hàng hoá của doanh nghiệp
lám cơ sở, căn cứ để phân tích các chỉ tiêu kinh tế khác như:
-Phân tích tình hình mua hàng.
-Phân tích tình hình dự trữ hàng hoá.
-Phân tích mối quan hệ giữa sản xuấ và tiêu thụ hàng hoá.
-Phân tích tình hình lợi nhuận.
III. CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀ NGUỒN TÀI LIỆU SỬ DỤNG TRONG
PHÂN TÍCH DOANH THU.
1. Các phương pháp sử dụng trong phân tích.
Phân tích hoạt động kinh tế là môn khoa học nghiên cứu các hiện tượng
và quá trình kinh tế phát sinh trong quá trình tái sản xuất xã hội nói chung
cũng như trong từng doanh nghiệp nói riêng, nhằm nhận thức đúng đắn về
bản chất, nội dung và tìm ra quy luật phát triển của chúng. Để đạt được mục
đích trên thì phải dựa vào nhưng cơ sở lý lụân về kinh tế, chính trị cũng như
những khái niệm, phạm trù và những quy luật kinh tế của nền sản xuất, lưu
thông hàng hoá. Bên cạnh đó, việc phân tích các hoạt động kinh tế phải dựa
trên cơ sở áp dụng các phương pháp nghiên cứu duy vật biện chứng, vì đây là
phương pháp cơ bản mang tính khoa học nghiên cứu các hiện tượng kinh tế,
xã hội. Để phân tích doanh thu tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, chúng ta cũng
phải sử dụng các phương pháp phân tích này.
Các phương pháp sử dụng khi phân tích doanh thu bao gồm:
1.1 Phương pháp so sánh.
So sánh là một phương pháp nghiên cứu để nhận thức được các hiện
tượng, sự vật thông qua quan hệ đối chiếu tương hỗ giữa sự vật, hiện tượng

theo hệ số chỉ tiêu có liên quan theo hướng quyết định quy mô của chỉ tiêu
phân tích.
- Số tương đối hoàn thành kế hoạch.