Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
Chuyên đề 1:
Bồi dỡng và đánh giá học sinh giỏi môn ngữ văn
Đối tợng bồi dỡng và đánh giá
- Năng khiếu vh là năng khiếu sáng tác nghệ thuật thiên bẩm (viết thơ, truyện, tiểu
thuyết); không phải là nhiệm vụ của nhà trờng phổ thông.
- Năng lực vh là khả năng nắm bắt và vận dụng những tri thức khoa học về văn chơng.
Năng lực này có thể bồi dỡng và kiểm tra đợc; là nhiệm vụ của nhà trờng
- Bồi dỡng và đánh giá năng lực văn học
Năng lực văn học là gì ?
- Năng lực tiếp nhận tác phẩm ( đọc, nhận biết, phân tích, lý giải nội dung và ý nghĩa
của tác phẩm văn học)
- Năng lực tạo lập văn bản (diễn đạt và trình bày một vấn đề văn học hoặc xã hội bằng
nói và viết)
Ph n I
I. Nhng kin thc v k nng c bn cn chú ý
1.Về kiến thức
- Kiến thức tác phẩm
- Kiến thức văn học sử
- Kiến thức lí luận văn học
- Kiến thức văn hoá tổng hợp
2. Kiến thức về tác phẩm
- Nhiu
Bt buc : SGK
M rng : Ngoi SGK; cỏch m rng
- Chn lc :
TP t trỡnh c in
- H thng:
Theo vn hc s
Theo ti
- Chớnh xỏc : cõu ch v chi tit

- Tỏc phm vn hc: c trng v cu trỳc
c trng : ngụn t v lao ng ngụn t, tớnh a ngha (polyphonie) v tớnh
n nh (constant)
Cu trỳc: Ni dung v hỡnh thc ( loi, th)
- Tip nhn v phõn tớch TPVH
Tip nhn v c-hiu
Cm nhn v phõn tớch
Nhng xu hng cn trỏnh
- Cỏc mi quan h trong vn hc
Ni dung v hỡnh thc, nh vn- hin thc CS v tỏc phm, dõn tc- c in
v hin i, tõm v ti
- Vai trũ v tỏc dng ca vn hc
- Phong cỏch vn hc: tỏc phm, tỏc gi
* Kiến thức văn hoá tổng hợp
-Nm c vai trũ ca kin thc vn hoỏ
Hiu sõu hn tỏc phm vn hc ( tip nhn)
Vit bi vn tt hn ( to lp)
- Nm c cỏc ni dung c bn
Mt s khỏi nim c bn ca cỏc ngnh ngh thut
Mt s kin thc c bn v lch s, a lớ, phong tc
Nhng hiu bit v chớnh tr v i sng xó hi
- Nm c yờu cu

Nguyễn Thị Phơng Hồng Trờng THPT 1/5 Nghĩa Đàn
Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
- Ni dung c bn ca khỏi nim/ kin thc vn hoỏ
- Vai trũ v ý ngha ca khỏi nim/ kin thc y i vi ngi hc/ ngi c
-Vn dng c trong tip nhn v to lp vn bn
Phần II: Kĩ nămg làm văn
- Nm c vai trũ ca kin thc vn hoỏ

4) Trình bày: Bài văn đẹp
Phn II: Các dạng đề văn
- NL văn học
- NL xã hội
- Đề mở

Nguyễn Thị Phơng Hồng Trờng THPT 1/5 Nghĩa Đàn
Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
1. Cấu trúc đề thi
Đề sẽ gồm nhiều câu, ít nhất là 3:
- NLXH : 8 điểm ( 1 câu)
- NLVH : 12 điểm, chọn 2 câu
+ Thơ ( 6 điểm)
+ Văn xuôi ( 6 điểm)
+ Văn nghị luận ( 6 điểm)
+ Lí luận văn học ( 6 điểm)
+ Lịch sử văn học ( 6 điểm)
2. Vấn đề kiểu bài và thao tác
- Mục đích của văn nghị luận
- Con đờng để đạt đợc mục đích: các thao tác và vận dụng tổng hợp các thao tác
- Nghị luận văn học và nghị luận xã hội: tiêu chí đối tợng và nội dung nghị luận
- Không có bài văn chỉ dùng một thao tác
- Hệ thống thao tác nghị luận chủ yếu: Chứng minh, giải thích, phân tích( bình giảng),
so sánh, bác bỏ, bình luận
4. Nghị luận văn học
- Đối tợng : Các vấn đề văn học
- Các vấn đề văn học bao gồm:
+ Một vấn đề văn học sử
+ Một vấn đề lý luận văn học
+ Cảm thụ, phân tích tác phẩm văn học

* Đề nghị luận xã hội
1) Bàn về một vấn đề t tởng, đạo lí th ờng lấy từ tục ngữ, ca dao, các câu nói của lãnh
tụ, các nhà văn, nhà hiền triết
2) Bàn về một hiện tợng, con ngời, sự việc có thật trong cuộc sống cả tiêu cực và
tích cực ở trên mọi phơng diện của cuộc sống.
3) Bàn về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học.
Phơng pháp triển khai ý
Thờng xoay quanh các câu hỏi:
Nó là gì ?
Nghĩa là thế nào?
Tại sao ? Đúng hay sai ?
Thể hiện trong cuộc sống và văn học nh thế nào ?
Có ý nghĩa gì? ( ý nghĩa thời sự, đối với nhà văn, đối với bạn đọc đối với lịch sử
VH, đối với đời sống )
Yêu cầu về ý
Hai mức độ về ý của một bài văn hay :
- Mức thứ nhất : Ngời viết biết tiếp thu, học hỏi ý kiến của ngời khác, biết lựa chọn
và trình bày các ý ấy theo cách của mình để làm sáng tỏ yêu cầu của đề.
- Mức thứ hai : Suy nghĩ, tìm tòi, phát hiện và nêu đợc những ý của riêng mình .
- HSG cần chú ý dạng đề ở mức thứ 2
* Một số đề văn của Trung Quốc 1998
. Nhà tôi có khó khăn.
. Nỗi buồn của tôi biết nói với ai.
. Góc đẹp nhất trong vờn trờng.
. Một chuyến leo núi.
. Bạn.
. Ngọn đèn.
. Xin mẹ hãy yên tâm.
. Tổ quốc trong lòng tôi.
. Tôi là hoa cúc.

ngi u thy sao tri lp lỏnh, sỏng ngi, nhng khi con ngi tin gn sao tri s
phỏt hin ra rng cỏc ngụi sao cng ging nh trỏi t - g gh, khụng bng phng,
xung quanh y bi bm. T cõu chuyn ng ngụn ny em cm ng c iu gỡ? Ly
ú lm ch v vit mt bi vit di 800 ch.
- Trựng Khỏnh:
(1) Hóy vit mt bi vit 200 ch miờu t mt bn xe.
(2) Bc i v dng li l hin tng thng gp trong cuc sng, nú ó giỳp ta cú c
nhng suy ngh v liờn tng v t nhiờn, xó hi, lch s, nhõn sinh. Hóy ly ch
Bc i v dng li vit mt bi vit 600 ch.
- Liờu Ninh: Ly ụi vai lm ch v vit mt bi vit di 800 ch.
Một số đề văn nghị luận của Mỹ
1. Sự bất lợi của thực phẩm Mỹ đối với HS, sinh viên nớc ngoài.
2. Tình trạng nhà tù: sự trừng phạt hay cải tạo giáo dục ?
3. Những hoạt động nhà trờng sẽ làm tăng óc sáng tạo cho trẻ em trớc tuổi đến trờng.
4. Chì trong dầu hoả: một dấu hiệu của tình trạng ô nhiễm.
5. Sự trôi nổi của dầu và mỡ trong nớc: lợi và bất lợi ?
6. Gây tổn thơng trong bóng đá: có thể ngăn chặn đợc không?
7. Sức truyền tin rộng rãi của ti-vi

Nguyễn Thị Phơng Hồng Trờng THPT 1/5 Nghĩa Đàn
Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
8. Những khó khăn của HS, SV nớc ngoài cha tốt nghiệp ở Mỹ
9. Chất Các-bon và sức khoẻ con ngời
10. Những khó khăn của ngời Nhật khi nói tiếng Anh
Một số đề văn nghị luận lớp 11 của Nga
1. Tác phẩm Con quỷ của Lecmantốp và con quỷ của Bruybelia.
2. Cội nguồn sáng tạo của Bunin
3. Nhung hinh thức và kiểu trần thuật trong các tác phẩm của Bunin
4 Truyền thống van học Nga trong các sáng tác của M.Gorki thời ki đầu
5. Nhũng nét độc đáo trong nghệ thuật kịch của M.Gorki.

Đề 3: Anh ( chị) nghĩ gì khi nhìn những cánh rừng tiếp tục bị tàn phá.
Đề 4: Cuộc sống sẽ ra sao nếu nguồn nớc sạch ngày càng vơi cạn.

Nguyễn Thị Phơng Hồng Trờng THPT 1/5 Nghĩa Đàn
Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
Đề 5: Ai chiến thắng mà... Chẳng dại đôi lần ( Tố Hữu) . Bàn về thắng và bại, khon và
dại trong cuộc sống.
Đề 6: Hỏi thời ta phải nói ra Vì ch ng hay ghét cũng là hay thơng ( Nguyễn Đình
Chiểu). Viết bài văn bàn về lẽ ghét thơng trong cuộc sống hàng ngày.
Đề 7: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu- Một tiếng khóc bi tráng.
Đề 8: Con ngời Nguyễn Khuyến qua bài Thu điếu.
Đề 9: Quan niệm của nguyễn Du về đồng tiền trong Truyện Kiều và quan niệm của của
anh( chị) về đồng tiền trong cuộc sống hôm nay.
Đề 10: Về một bài thơ trung đại mà anh (chị) yêu thích.
Một số đề trong Ngữ văn 12
1. Phải chang Bạn là ngời đến với ta khi mọi ngời đã bỏ ta đi
2. Tiền tài và hạnh phúc
3. Có một thế giới Kinh Bắc trong bài thơ Bên kia sông đuống của Hoàng Cầm
4. Vẻ đẹp của truyện ngắn Hai đứa trẻ .
5. Màu sắc Nam Bộ trong truyện Những đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi.
6. Theo anh (chị) nên mặc áo dài đến trờng hay mang đồng phục mới ?
Cỏc dng t lun
1. Túm tt mt vn bn ó hc
2. Nờu h thng nhõn vt, ti, ch ca mt tỏc phm ó hc
3. Thuyt minh v mt tỏc gi, tỏc phm, mt th loi vn hc;
4. Thuyt minh v mt hin tng, s vt ( s dng miờu t v cỏc bin phỏp ngh thut)
5. Vit mt vn bn hnh chớnh - cụng v
6. Chộp li chớnh xỏc mt on th ó hc
7. Sp xp cỏc s vic trong mt tỏc phm theo ỳng th t
8. Thng kờ tờn cỏc tỏc phm vit cựng mt ti, cựng mt giai on

Đề 1: Cô Tấm tự kể chuyện mình.
Đề 2: Bài học đạo lí từ cuộc đời cô Tấm ( hoặc mẹ con Cám)
Đề 3: Nếu anh (chị) là cô Tấm
Đề 4: Viết lại truyện Tấm Cám với một kết thúc theo suy nghĩ và ớc vọng của bản thân
mình.
Đề 5: Tinh thần lạc quan và nhân đạo của nhân dân qua truyện Tấm Cám.
Đề 6: Các cách kết thúc truyện Tấm Cám khác nhau (dị bản) và quan niệm của anh (chị)
về những cách kết thúc đó.
Đề 7: Cô Tấm trong suy nghĩ và tình cảm của anh (chị).
Đề 8: Nếu anh (chị) là ông Bụt trong truyện Tấm Cám
Đề 9: Vai trò của các yếu tố siêu nhiên trong truyện Tấm Cám.
Đề 10: Chuyện về những cô Tấm ngày nay.
Đề 11: Có ngời chê việc Tấm trả thù Cám ở cuối truyện. Hãy viết lời bào chữa cho hành
động ấy của Tấm.
Đề 12: " ở hiền gặp lành"; " Thiện thắng ác"; " ác giả ác báo"; " Tham thì thâm"; "Gieo
gió gặt bão"; hay là một triết lí khác? Triết lí nào đúng nhất với truyện Tấm Cám? Viết bài
văn biện luận cho triết lý mà mình lựa chọn.
Đề 13: ý nghĩa của các sự vật mà dân gian đã lựa chọn để cho Tấm hoá thân (chim vàng
anh; cây xoan đào; khung cửi và quả thị)
Đề 14: Tấm Cám - một tác phẩm tiêu biểu cho thể loại truyện cổ tích thần kỳ.
Đề 15: Truyện Tấm Cám - một minh chứng về niềm tin bất diệt của nhân dân.
Chuyên đề 2: Chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Nguyễn Thị Phơng Hồng Trờng THPT 1/5 Nghĩa Đàn
Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
Vn hc Vit Nam giai on 1945 1975 ó t nhiu thnh tu ln, c bit l trong
mng tỏc phm th hin phm cht anh hựng ca con ngi Vit Nam trong hai cuc
chin tranh v quc v i chng li k thự xõm lc thc dõn Phỏp v quc M. Hai
truyn ngn Rng x nu ca Nguyn Trung Thnh v Nhng a con trong gia
ỡnh ca Nguyn Thi l hai tỏc phm ó thnh cụng trong s khc ha nhng hỡnh

- H ó chu nhiu au thng, mt mỏt do k thự gõy ra, tiờu biu cho au thng
mt mỏt ca c dõn tc:
Tnỳ chng kin cnh v con b k thự tra tn n cht, bn thõn b gic t mi u
ngún tay.
Chin v Vit chng kin cỏi cht ca ba mỏ: ba b cht u, mỏ cht vỡ n gic.

Nguyễn Thị Phơng Hồng Trờng THPT 1/5 Nghĩa Đàn
Giáo án bồi dỡng học sinh giỏi 12
Nhng au thng ú hun ỳc tinh thn chin u, lũng cm thự gic sõu sc ca
con ngi Vit Nam. Bin au thng thnh sc mnh chin u cng l mt biu hin
ca ch ngha anh hựng cỏch mng: Tnỳ lờn ng i lc lng dự mi ngún tay mt
i mt t, Chin v Vit cựng vo b i, coi vic ỏnh gic tr n nc thự nh l l
sng. H chin u bi sc mnh ca lũng cm thự gic, cng l bi sc mnh ca tỡnh
yờu thng, vỡ: ch cú cm v khớ ng lờn, ta mi cú th bo v c nhng gỡ thiờng
liờng nht, bo v tỡnh yờu v s sng. Chõn lớ ú ó c minh chng qua s phn v
con ng cỏch mng ca nhng ngi dõn Nam B trong hai tỏc phm trờn, chõn lớ ú
cng c rỳt ra t thc t au thng mt mỏt nờn nú cng cú giỏ tr, cng phi khc
sõu vo lũng ngi.
- H u mang phm cht anh hựng, bt khut, l nhng con ngi Vit Nam kiờn
trung trong cuc chin u chng gic ngoi xõm:
Tnỳ t nh ó gan d, i liờn lc b gic bt c, tra tn dó man vn khụng khai. Anh
vt ngc tr v, li l ngi lónh o thanh niờn lng Xụ Man chng gic, b t mi
ngún tay vn khụng kờu rờn trc mt k thự Tnỳ toỏt lờn v p ca ngi anh
hựng trong s thi Tõy Nguyờn v v p ca ch ngha anh hựng cỏch mng thi i
chng M.
Vit b thng trong trn ỏnh li lc mt n v, vn chc tay sỳng quyt tõm tiờu dit
k thự. i vi ch, Vit ngõy th, nh bộ. Cũn trc k thự, Vit vt ln lờn, chng
chc trong t th ngi anh hựng.
Ch ngha anh hựng cỏch mng khụng ch th hin tng nhõn vt , m cũn th
hin tp th nhõn vt anh hựng, v mi nhõn vt u tng trng cho phm cht ca c