ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

PHẠM THỊ HUYỀN

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA GIÁ THỂ HỮU CƠ
ĐẾN SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG
CỦA GIỐNG CÀ CHUA SAVIOR TẠI HUYỆN BÁT
XÁT, TỈNH LÀO CAI
Ngành: Khoa học cây trồng
Mã số ngành: 8.62.01.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CÂY TRỒNG
Người hướng dẫn khoa học: TS. HÀ DUY TRƯỜNG

Thái Nguyên – 2019

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


i
LỜI CAM ĐOAN

- Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là
trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
- Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận
văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ
nguồn gốc.



http://lrc.tnu.edu.vn


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................... v
MỞ ĐẦU........................................................................................................... 1
1.Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................. 1
2.Mục tiêu nghiên cứu đề tài............................................................................. 2
3. Yêu cầu của đề tài ......................................................................................... 2
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ...................................................... 2
4.1. Ý nghĩa khoa học ....................................................................................... 2
4.2. Ý nghĩa thực tiễn ........................................................................................ 2
CHƯƠNG 1....................................................................................................... 3
TỔNG QUAN TÀI LIỆU ................................................................................. 3
1.1. Cơ sở khoa học của đề tài .......................................................................... 3
1.2. Nguồn gốc và phân bố của cây cà chua ..................................................... 9
1.2.1. Nguồn gốc ............................................................................................... 9
1.2.2. Phân bố.................................................................................................. 10
1.2.3. Phân loại:............................................................................................... 11
1.3. Giá trị của cà chua.................................................................................... 12
1.3.1. Giá trị dinh dưỡng ................................................................................. 12
1.3.2. Giá trị kinh tế ........................................................................................ 14
1.4. Nghiên cứu về điều kiện ngoại cảnh đối với cây cà chua........................ 14
1.4.1. Nhiệt độ ................................................................................................. 14
1.4.2. Ánh sáng................................................................................................ 17

CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN........................ 38
3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của loại giá thể khác nhau đến sinh trưởng của cà
chua giai đoạn vườn ươm................................................................................ 38
3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể hữu cơ đến sinh trưởng năng suất và
chất lượng của cà chua giai đoạn vườn sản xuất............................................. 44
3.2.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của phân gia cầm đến sinh trưởng, năng suất và
chất lượng của cà chua Savior......................................................................... 44
3.2.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của phân gia súc đến sinh trưởng, năng suất và
chất lượng của cà chua Savior giai đoạn thu hoạch ........................................
54
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ............................................................................. 64
1. Kết luận ....................................................................................................... 64
2. Đề nghị ........................................................................................................ 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 66

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


5

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

Nội dung đầy đủ

CS


NL

Nhắc Lại

NXB

Nhà xuất bản

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


6

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Thành phần dinh dưỡng trong 100 g quả cà chua .......................... 13
Bảng 1.2. Nhu cầu dưỡng của cà chua ở các mức năng suất khác nhau......... 21
Bảng 1.3 Tình hình sản xuất cà chua trên địa bàn tỉnh Lào Cai ....................... 8
trong những năm gần đây 2011 - 2018 ............................................................. 8
Bảng 3.1. Ảnh hưởng của loại giá thể khác nhau đến tỷ lệ nẩy mầm của giống
cà chua Savior (%) .......................................................................................... 39
Bảng 3.2. Ảnh hưởng của loại giá thể khác nhau đến chiều cao cây của ....... 41
giống cà chua Savior sau gieo 30 ngày ........................................................... 41
Bảng 3.3. Ảnh hưởng của loại giá thể khác nhau đến số lá và đường kính gốc
của giống cà chua Savior sau gieo 30 ngày .................................................... 43
Bảng 3.4. Ảnh hưởng của phân gia cầm đến chiều cao cây của cà chua Savior
sau trồng .......................................................................................................... 45
Bảng 3.5. Ảnh hưởng của phân gia cầm đến số lá và đường kính gốc giai đoạn
thu hoạch của giống cà chua Savior................................................................ 47


MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Cây cà chua (Lycopersicon esculentum Mill.) là một loại rau ăn quả có
giá trị dinh dưỡng cao, đứng đầu về giá trị dinh dưỡng cũng như giá trị sử
dụng. Trong quả cà chua có chứa nhiều glucid, nhiều axit hữu cơ, là nguồn
cung cấp chất chống ô xy hóa quan trọng như Lycopen, Phenolic, Vitamin C.
Cà chua đóng vai trò quan trọng, là loại thực phẩm không thể thiếu
trong khẩu phần ăn và cung cấp nhiều loại dinh dưỡng cần thiết cho sự phát
triển của cơ thể con người. Cà chua không những cung cấp các chất dinh
dưỡng, chất khoáng... Chính vì vậy mà nhu cầu về cà chua ngày càng lớn,
nguồn cà chua cung cấp cho thị trường không tương xứng với giá trị mà nó
mang lại.
Phân chuồng hoai mục (phân hữu cơ) từ gia súc và gia cầm, trấu hun,
sơ dừa, mùn cưa và bã nấm là những vật liêu vô cùng thân thiện với môi
trường, loại phân hữu cơ này có nhiều đặc tính hóa lý thuận lợi trong hỗn hợp
giá thể như độ thoáng, khả năng thông khí tốt, thoát nước và giữ nước tốt
ngoài ra nguyên liệu tạo nên giá thể toàn là những phế phẩm trong nông
nghiệp, do đó có thể cải tạo môi trường rất tốt nhờ quá trình thu gom chúng.
Ngày nay nền nông nghiệp hữu cơ đang được mọi tầng lớp quan tâm,
đặc biệt là các nhà quản lý, các nhà khoa học đang tìm mọi biện pháp để làm
sao tạo ra được sản phẩm sạch là mối quan tâm hàng đầu cùng với đó, do ảnh
hưởng của sự biến đổi khí hậu trên toàn cầu, thời tiết biến đổi thất thường,
nhiệt độ tăng cao cùng với hạn hán và ngập úng bất thường xuyên xảy ra ở
làm ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cà chua thì giá thể hữu
cơ là một giải pháp có thể tạo ra bước đột phá trong nền nông nghiệp sạch.
Cà chua hữu cơ được sản xuất từ nguyên liệu có nguồn gốc hữu cơ
đang là xu thế của thời đại, do đó trồng cà chua trên nền giá thể hữu cơ sẽ là
lựa chọn thông minh cho người tiêu dùng. Nhận thấy vai trò và giá trị vô cùng


năng suất, chất lượng của giống cà chua Savior trong thời gian tới, góp phần
giải quyết vấn đề thực tiễn sản xuất cà chua mang lại giá trị cao tại Bát
Xát – Lào Cai.
- Kết luận của đề tài là cơ sở khoa học cho định hướng sử dụng loại giá
thể phù hợp trong trồng cà chua trên nền giá thể tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào
Cai và các vùng có điều kiện sinh thái tương đồng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


3

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
Cà chua là cây có giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao, là cây có thể
trồng trên vùng rau chuyên canh hoặc có thể trồng trên các loại giá thể khác
nhau. Trên cơ sở yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây cà chua, khí hậu thích
hợp những giống cà chua mới có thể sinh trưởng phát triển tốt và cho năng
suất cao.
Cũng như nhiều loại cây trồng khác, cà chua cần ít nhất 12 nguyên tố
dinh dưỡng, đó là đạm, lân, kali, canxi, lưu huỳnh, magiê, bo, sắt, măngan,
đồng, kẽm và molipden Goyal M.R. et al., 1979 dẫn trong tài liệu (Nguyễn
Thanh Minh, 2004) [19]. Các tác giả Tạ Thu Cúc, Trần Khắc Thi và cộng sự,
cho biết, trong các nguyên tố đa lượng, cà chua cần nhiều kali nhất, sau đó là
đạm rồi đến lân. Các nguyên tố trung lượng và vi lượng cũng cần thiết cho
quá trình sinh trưởng của cây (Tạ Thu Cúc, 2006)[9], (Trần Khắc Thi, Trần
Ngọc Hùng, 2003) [21].

chất lượng quả đặc biệt là tăng hàm lượng chất khô và đường saccaroza, quả
cứng, thịt dầy, nhiều Vitamin C và có màu đẹp (Su N.R, 1974)[60]. Theo
Menary R.C năm 1976 thì lân có hiệu quả rõ rệt trong việc tăng số lượng hoa,
tăng sức sống của hạt phấn và tăng hoạt tính cytokinin của dịch rễ, từ đó mà
tăng năng suất quả [53].
Kali chiếm 4,2-5,8% khối lượng chất khô, là yếu tố quan trọng cho quá
trình đồng hoá CO2 để tạo thành Gluxít, đồng thời liên quan đến quá trình
tổng hợp protein, các axit hữu cơ và làm hoạt hoá các men. Theo Trudel et al
năm 1970 kali đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành và thúc
đẩy sắc tố đỏ ở quả cà chua khi chín, kali làm tăng caroten, lycopen và hương
vị [63]. Kali giúp cây cứng cáp, tăng khả năng bảo quản và vận chuyển khi
quả chín, đồng thời tăng khả năng kháng bệnh và điều kiện bất thuận (Trần
Khắc Thi, Mai Thị Phương Anh, 2003)[24], (Kiraly Z, 1976) [52].
Đặc biệt, kali có tác dụng tốt đối với hình thái quả, đất bón kali đầy đủ
quả nhẵn, bóng, thịt quả chắc. Kali còn có ảnh hưởng tốt đến chất lượng quả
như làm tăng hàm lượng đường, hàm lượng chất tan và vitamin C (Tạ Thu
Cúc, 2006)[9], (Cục Trồng Trọt, 2008)[33], (Chu Thị Thơm và cs, 2005)[29].
Theo Trudel ảnh hưởng của kali đến năng suất không rõ như đạm, nhưng kali

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


5

làm tăng kích thước quả do vậy làm tăng năng suất. Khi cây cà chua thiếu kali
lá mất màu xanh thẫm và trở nên sẫm màu, lá khô từ ngọn và lan rộng theo rìa
lá, đốt ngắn. Thiếu kali cỡ quả và chất lượng quả sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn
số lượng quả, quả chín không đều, dễ bị cháy rám khi trời nắng và hỏng trước

6

Kết quả phân tích thành phần dinh dưỡng của giá thể xơ dừa chứa
67.8% mùn, 0.294% N, 0.064% P2O5, 0.063% K2O, 5.07% pH – H2O, 4.42%
pH-KCl, Tỉ trọng (d) 1.266.
Độ thoáng khí cao, tăng độ thông thoáng cho môi trường rễ cây trồng,
giúp cây tăng khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. CEC: trung bình – cao. Xơ
dừa có tỷ trọng thấp. pH: 4,5 đến 6,9. Có tính ổn định cao. Tỷ lệ C/N vừa
phải, phân hủy chậm.
Trấu hun là giá thể sạch (không có nấm bệnh, vi khuẩn), tơi xốp,
thoáng khí tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt.
Chi phí sản xuất thấp, giá thành rẻ hơn so với các loại giá thể khác. Cung cấp
nguồn Kali lớn cho cây nên trấu hun có thể dùng bổ sung cho cây ăn quả khi
cây bước vào giai đoạn dưỡng quả. Tuy nhiên kém dinh dưỡng do trấu hun
sau khi được đốt từ vỏ trấu tươi thì thành phần chính của nó chỉ là
carbonhydrat và kali. Hấp thụ nhiệt vì có hàm lượng carbon cao, không tốt
cho rễ cây vào những ngày nhiệt độ cao, nắng nóng. Giữ nước kém, giá thể
chỉ dùng trấu hun hoặc trộn nhiều trấu hun sẽ nhanh khô, đặc biệt vào những
ngày nắng nóng.
1.2. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới và trong nước
Theo FAO năng suất cà chua trên toàn thế giới năm 2005 đạt 27,59
tấn/ha nhưng đến năm 2010 năng suất đã tăng lên 33,59 tấn/ha. Năm 2010
diện tích trồng cà chua toàn thế giới đạt 4,34 triệu ha trong khi đó diện tich
trông cà chua của châu Á 24,34 triệu ha chiếm 56,13% diện tích cà chua toàn
thế giới, năng suất của châu á đạt 33,57 tấn/ha.
Trong 10 năm (từ năm 2001 đến năm 2010) diện tích cà chua thế giới
tăng 1,09 lần (từ 3.990,30 nghìn ha lên 4.338,83 nghìn ha), sản lượng tăng
1,35 lần (từ 107.977,76 nghìn tấn lên 145.751,51 nghìn tấn), trong khi năng
suất không có sự thay đổi đáng kể.


khẩu là 100 triệu USD[20].

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


8

1.3 Tình hình sản xuất cà chua ở Lào Cai
Trong những năm gần đây, cây cà chua bắt đầu được trồng phổ biến
ở tỉnh Lào Cai. Tuy về diện tích, năng suất cũng như sản lượng còn đạt
thấp song đây là một trong những loại rau có giá trị dinh dưỡng và kinh tế
cao, ngoài ra còn có tác dụng như một loại dược phẩm sử dụng trong đời
sống hàng ngày. Vì vậy, diện tích cũng như năng suất càng ngày càng
được cải thiện qua các năm, chúng ta có thể thấy rõ điều này qua bảng số
liệu dưới đây.
Bảng 1.3 Tình hình sản xuất cà chua trên địa bàn tỉnh Lào Cai
trong những năm gần đây 2011 - 2018
N

D N
ă
n
12
,11
,12
,11
,11
,1



9

1.4. Nguồn gốc và phân bố của cây cà chua
1.4.1. Nguồn gốc
Cà chua (Lycopersicon esculentum Mill.) là một loại rau ăn quả được
trồng khắp các nước trên thế giới. Theo tài liệu nghiên cứu của nhiều tác giả
cho rằng: bờ biển Tây Nam Mỹ nằm giữa dãy núi Andes và biển, trải dài từ
Ecuador đến Peru là trung tâm khởi nguyên của cà chua. Theo De Candolle và
nhiều tài liệu nghiên cứu của nhiều tác giả cho rằng: cà chua trồng hiện nay
có nguồn gốc từ Pêru, Ecuador, Chilê, Bolivia và các nước Nam Mỹ thuộc
khu vực nhiệt đới khô hạn (De candelle A.P, 1984)[43]. Học thuyết về trung
tâm phát sinh cây trồng của N.I. Valilov đề xướng và P.M. Zukovxki bổ sung,
cho rằng quê hương của cây cà chua ở vùng Nam Mỹ. Nhiều tài liệu nghiên
cứu của các tác giả De Calldolle (1984) cho rằng số lượng lớn của cà chua
hoang dại cũng như cà chua trồng được tìm thấy ở Pêru, Equado, Bolivia.
Quá trình thuần hoá và du nhập của cà chua đến các Châu lục có thể
tóm tắt như sau:
Theo tài liệu từ Châu Âu thì chắc chắn cà chua được người Aztec và
người Toltec mang đến. Đầu tiên năm 1554 nhà nghiên cứu về thực vật Pier
Andrea Mattioli giới thiệu những giống cà chua của Mehico có màu vàng nhạt
và đỏ nhạt. Năm 1960 ở Bắc Âu thời gian đầu cà chua chỉ được dùng để trang
trí và thoả trí tò mò.
Mặc dù cà chua đã được rất nhiều nhà khoa học quan tâm, nhưng thời
bấy giờ người ta vẫn quan niệm là cà chua là một cây trồng độc hại vì nó có
họ hàng với loại cà độc dược.
Đầu thế kỷ thứ 18, các giống cà chua đã trở lên đa dạng và phong phú,
nhiều vùng đã trồng cà chua để làm thực phẩm. Cuối thế kỷ 18, cà chua mới
được dùng làm thực phẩm ở Nga và Italia.

Ở châu Á, cà chua được du nhập đầu tiên vào Philippin, đảo Java và
Malayxia qua các thương nhân và thực dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban
Nha vào thế kỷ 17, sau đó được trồng phổ biến ra các vùng khác trong khu
vực (Kuo C.G và cs, 1998)[51]. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, cà chua
được nhập vào Việt Nam từ thời gian thực dân Pháp chiếm đóng (Trần Khắc
Thi, Mai Thị Phương Anh, 2003)[24].
Cho đến thế kỷ 18 cà chua mới được xác định là cây thực phẩm. Cây
thực phẩm này lần đầu tiên được trồng ở Italia và Tây Ban Nha, đến năm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


11

1750 được dùng làm thực phẩm ở Anh, sau đó được lan rộng khắp mọi nơi
trên thế giới (Kuo C.G và cs, 1998)[51].Ở Italia cà chua có tên gọi là
“Pomid’oro” nghĩa là “quả táo vàng”, ở Pháp cà chua mang tên rất hấp dẫn
“Pomme d’amour” “quả táo tình yêu” (Heiser C.J, 1969)[47]. Cuối thế kỷ 18
cà chua bắt đầu được trồng ở các nước thuộc Liên Xô cũ, sau đó giữa thế kỷ
19 mới được chấp nhận một cách rộng rãi ở Hoa Kỳ, Pháp và các nước khác.
Ngày nay cà chua là một loại rau được trồng trong vườn phổ biến nhất ở Mỹ
(Kuo C.G và cs, 1998)[51].
1.4.3. Phân loại:
Tên Việt Nam: Cây cà chua
Tên khoa học: Lycopesicon esculentum Mill
Loài: S.lycopersicum
Họ cà: Solanaceae
Phân loại cà chua đã được nhiều các tác giả phân loại, nhưng sự phân

+ L.esculentum. var. Grandifolium – lá của biến chủng này to giống lá
khoai tây, mặt lá rộng và láng bóng , số lá trên cây từ ít đến trung bình
+ L.esculentum var. Vadium - cà chua anh đào, thuộc loại sinh trưởng
hữu hạn cây đứng, mập, mọc thẳng và lùn, lá màu xanh đậm, quăn và nhiều lá.
1.5. Giá trị của cà chua
1.5.1. Giá trị dinh dưỡng
Cà chua là loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, theo Tạ Thu Cúc
và cs 2000, thành phần hóa học trong quả cà chua chín như sau: Nước 9495%, chất khô 5-6%. Trong đó gồm các chất chủ yếu: đường (glucoza,
fructoza, saccaroza) chiếm 55%; chất không hoà tan trong rượu (prôtein,
xenlulo, pectin, polysacarit) chiếm 21%; Axit hữu cơ (xitric, malic,
galacturonic, pyrolidoncaboxylic) chiếm 12%; chất vô cơ 7%; các chất khác
(carotenoit, ascorbic axit, chất dễ bay hơi, amino axit...) chiếm 5% (Tạ Thu
Cúc và cs, 2000)[6].
Kết quả phân tích 100 mẫu giống trồng ở vùng đồng bằng sông Hồng
của tác giả Tạ Thu Cúc và cs năm 2000, trong quả cà chua có thành phần hoá
học như sau: chất khô từ 4,3 - 6,4%; đường tổng số từ 2,6-3,5%; hàm lượng
các chất tan từ 3,4-6,2%; axit tổng số từ 0,22 - 0,72% và hàm lượng vitamin C
từ 17,1-38,8mg% [6]. ở quả còn có một số axit amin và các caroten (Hoàng
Thị Thái Hòa, Đỗ Đình Thục, 2010)[7]. Thành phần dinh dưỡng trong 100g
ăn được thể hiện trong bảng 1.1.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


13

Bảng 1.1. Thành phần dinh dưỡng trong 100 g quả cà chua


khác như: táo, chanh, anh đào, dâu tây thì Becker - Billing thấy rằng: Nhóm
vitamin trong quả cà chua chiếm tỷ lệ cao hơn (Vitamin C, A,B1 B2) đặc biệt
là vitamin C và A gấp 10 lần so với dâu tây, gấp 2 lần so với anh đào (Nguyễn
Xuân Hiền và cs, 2003)[16]. Ngoài các chất dinh dưỡng ra những giống có độ
Brix cao, thịt quả dầy, có sắc tố (lycopen, caroten và xantophyl) cao được
dùng nhiều trong công nghiệp chế biến thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao.
Hạt cà chua chứa 24% dầu và dịch chiết được sử dụng trong công nghiệp đồ
hộp, dầu khô được dùng trong dầu giấm để sử dụng cho công nghiệp chế biến
bơ (Mai Thị Phương Anh và cs, 1996)[1]. Như vậy với giá trị dinh dưỡng cao
nên cà chua là loại rau được trồng phổ biến ở khắp các châu lục, là món ăn
thông dụng của nhiều nước và là loại rau có giá trị sử dụng cao. Quả cà chua
được sử dụng ở nhiều phương thức khác nhau: nấu chín, ăn sống, làm salát
hoặc chế biến thành nhiều sản phẩm khác như nước quả, tương cà chua, bột
nhuyễn, sấy khô, mứt đóng hộp.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


14

1.5.2. Giá trị kinh tế
Cà chua còn là loại rau cho hiệu quả kinh tế cao và là mặt hàng xuất
khẩu quan trọng của nhiều nước trên thế giới. Ở Đài Loan hàng năm xuất
khẩu cà chua tươi với tổng giá trị là 925.000 USD và 40.800 USD cà chua chế
biến, mỗi hecta có thể đem lại thu nhập cho nông dân từ 4.000 - 5.000 USD
(Nguyễn Xuân Hiền và cs, 2003)[16]. Ở Mỹ, hàng năm tổng giá trị xuất khẩu
cà chua là rất cao, chỉ tính riêng kim ngạch xuất khẩu năm 1997 đạt cao hơn 4
lần so với lúa nước và 20 lần so với lúa mì (Hoàng Thị Thái Hòa, Đỗ Đình

Theo Kuo và cộng sự (1998), nhiệt độ đất có ảnh hưởng lớn đến quá
trình phát triển của hệ thống rễ, khi nhiệt độ đất cao trên 39 oC sẽ làm giảm
quá trình lan toả của hệ thống rễ, nhiệt độ trên 44oC bất lợi cho sự phát triển
của bộ rễ, cản trở quá trình hấp thụ nước và chất dinh dưỡng [51]. Cà chua là
cây có nguồn gốc ở vùng núi nhiệt đới nên ưa khí hậu mát, nhiệt độ tối thích
ban ngày từ 18-270C, ban đêm từ 12-150C. Theo tác giả Tạ Thu Cúc, cà chua
chịu được nhiệt độ cao, nhưng rất mẫn cảm với nhiệt độ thấp. Cà chua có thể
sinh trưởng phát triển trong phạm vi nhiệt độ từ 15 – 35oC, hầu hết các giống
cà chua đang trồng hiện nay sinh trưởng không bình thường dưới 15oC và trên
35oC, nhiệt độ thích hợp từ 22-24oC [9]. Swiader et al.,1992 và Đường Hồng
Dật, 2003 cho biết, khi nhiệt độ ban ngày hạ thấp xuống 10-120C sẽ làm cho
cây ngừng sinh trưởng, rụng nụ, rụng hoa. Nếu nhiệt độ ở 10 0C trong thời
gian dài sẽ làm cho cây chết [59], [12]. Tuy nhiên, trong chu kỳ sống của cây
cà chua tùy thuộc vào từng thời kỳ sinh trưởng, phát triển khác nhau mà
chúng yêu cầu nhiệt độ khác nhau. Thời kỳ hạt nảy mầm, nếu gặp nhiệt độ
thích hợp sẽ cho tỷ lệ nảy mầm cao. Theo các tác giả Harrington 1954, Chu
Thị Thơm cùng cộng sự 2005 và Tạ Thu Cúc 2006, Ngô Quang Vinh 2001
cho biết, hạt cà chua có thể nảy mầm ở nhiệt độ 15-180C, nhưng nảy mầm
nhanh ở nhiệt độ 25-300C, trong phạm vi nhiệt độ từ 15,5-290C, nhiệt độ càng
cao nảy mầm càng nhanh [45], [29], [9], [39]. Nhưng, điều này còn phụ thuộc
vào giống và chất lượng hạt giống. Tiwari et al, 1993, lại cho là nhiệt độ tối
ưu cho hạt nảy mầm từ 24-250C, nhiều giống nảy mầm nhanh ở nhiệt độ 28320C [61]. Mặc dù vậy, các tác giả trên đều cho rằng, trong giới hạn nhiệt độ
từ 15-300C thì nhiệt độ càng cao tỷ lệ nảy mầm càng cao. Trong giai đoạn
sinh trưởng sinh dưỡng, cà chua yêu cầu nhiệt độ trung bình ngày từ 18-240C.
Tuy nhiên, khi nhiệt độ ban đêm quá thấp và nhiệt độ ban ngày quá cao sẽ gây
hại cho cây, cây ngừng sinh trưởng khi nhiệt độ trên 350C và dưới 120C
(Hussey G, 1963)[49]. Ngoài ra nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến khả năng quang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN


phát triển thuận lợi ở nhiệt độ thấp, khi nhiệt độ trên 35 oC ngăn cản sự phát
triển của quả và làm giảm kích thước quả rõ rệt (Vũ Thị Tình, 1998)[34][35].
Bên cạnh đó nhiệt độ còn ảnh hưởng đến các chất điều hoà sinh trưởng có
trong cây. Sau khi đậu quả, quả lớn lên nhờ sự phân chia và sự phát triển của
các tế bào phôi. Hoạt động này được thúc đẩy bởi một số hooc môn sinh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


17

trưởng hình thành ngay trong khi thụ tinh và hình thành hạt. Nếu nhiệt độ cao
xảy ra vào thời điểm 2-3 ngày sau khi nở hoa gây cản trở quá trình thụ tinh,
auxin không hình thành được và quả non sẽ không lớn mà rụng đi.
1.6.2. Ánh sáng
Cà chua thuộc cây ưa ánh sáng, cây con trong vườn ươm nếu đủ ánh
sáng (5000 lux) sẽ cho chất lượng tốt, cứng cây, bộ lá to, khoẻ, sớm được
trồng. Ngoài ra ánh sáng tốt, cường độ quang hợp tăng, cây ra hoa đậu quả
sớm hơn, chất lượng sản phẩm cao hơn (Trương Đích, 1999)[13]. Cường độ
ánh sáng thấp làm chậm quá trình sinh trưởng và cản trở quá trình ra hoa.
Cường độ ánh sáng thấp làm vươn dài vòi nhuỵ và tạo nên những hạt phấn
không có sức sống, thụ tinh kém ánh sáng đầy đủ thì việc thụ tinh thuận lợi,
dẫn đến sự phát triển bình thường của quả, quả đồng đều, năng suất tăng. Khi
cà chua bị che bóng, năng suất thường giảm và quả bị dị hình (Dương Kim
Thoa, Trần Khắc Thi, 2007)[28]. Trong điều kiện thiếu ánh sáng năng suất cà
chua thường giảm, do vậy việc trồng thưa làm tăng hiệu quả sử dụng ánh sáng
kết hợp với ánh sáng bổ sung sẽ làm tăng tỷ lệ đậu quả, tăng số quả trên cây,
tăng trọng lượng quả và làm tăng năng suất. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng