Ch ơng 4
vật liệu làm bao bì
4.1. Các loại vật liệu cứng
4.1.1. Thuỷ tinh
Thuỷ tinh là một loại vật liệu cứng dùng để sản xuất các loại chai đựng rợu, n-
ớc ngọt, nớc giải khát, gia vị ... hoặc các loại lọ đựng sản phẩm đồ hộp (rau quả).
Bao bì thuỷ tinh có u điểm sau:
+ Dễ tạo hình theo ý muốn, có nhiều kích cỡ, mẫu mã, màu sắc.
+ Sạch, đẹp, kín, đáp ứng đợc các yêu cầu kỹ thuật nh thanh trùng ở nhiệt độ
cao, chịu áp lực (Ví dụ: chai đựng bia, chai đựng rợu sâm banh, lọ đựng sản phẩm
đóng hộp ...).
+ Có khả năng tái sử dụng hoặc tái chế đợc, do vậy chi phí bao bì rong giá
thành sản phẩm hạ.
Tuy vậy bao bì thuỷ tinh có các nhợc điểm sau:
+ Cồng kềnh, dễ vỡ (giòn), rạn nứt ... nên tăng chi phí vận chuyển, kho bãi
hoặc vệ sinh bao bì ...
+ Những loại không đảm bảo chất lợng dễ gây nguy hại cho sản phẩm nh: có
bọt khí, độ dày không đều ... hay bị vỡ, bị chóc vẩy thuỷ tinh lẫn vào thực phẩm.
+ Luôn cần có bao bì ngoài hoặc thùng (két) để chứa, khi vận chuyển, lu kho.
Vì vậy xu hớng sử dụng bao bì thuỷ tinh chỉ dành cho các sản phẩm rợu, bia
hoặc đóng hộp các sản phẩm không qua thanh trùng.
Yêu cầu chất lợng của bao bì thuỷ tinh gồm:
Thuỷ tinh để sản xuất bao bì phải là loại trung tính, trong suốt, có độ bền
(không bọt khí, độ dày đều), đối với một số loại sản phẩm cần thanh trùng phải chịu
đợc nhiệt, chịu áp lực.
4.1.2. Vật liệu gốm sứ
Các loại đồ gốm sứ đợc sản xuất từ cao lanh, đất sét trắng, phụ gia, men ... qua
công đoạn định hình, rồi nung (khoảng 900
0
C). Đồ gốm có thể tráng men cả trong,
ngoài, hoặc trong còn ngoài trang trí.

+ Giá thành bao bì cao.
4.1.4. Vật liệu trùng hợp (hay vật liệu polime)
Việc sản xuất những vật liệu bao bì trùng hợp do lợi ích về nhiều mặt của nó
nên đã trở thành một ngành sản xuất lớn nhất của công nghiệp hoá học.
Những u biệt nổi trội của vật liệu trùng hợp là:
+ Chắc chắn, độ bền hoá học cao, đàn hồi tốt, hình thức hấp dẫn, nhẹ ...
+ Một chỉ tiêu quan trọng nhất của nó là độ bền nhiệt; không bị biến tính trong
trờng hợp bảo quản thâm độ (dới 0
0
C) (đợc dùng trong đóng gói các sản phẩm lạnh
đông).
+ Ngoài ra nó có thể đợc dùng rộng rãi cho nhiều loại sản phẩm, dễ thiết kế
kiểu dáng, mẫu mã hay có thể đóng sản phẩm bằng các máy tự động.
+ Giá thành rẻ.
Công dụng của vật liệu trùng hợp trong công nghiệp thực phẩm:
+ Dùng trong công nghiệp đồ hộp - Một yêu cầu quan trọng của bao bì dùng
trong công nghiệp đồ hộp là chịu nhiệt thanh trùng và độ kín tuyệt đối. Vật liệu đợc
dùng nhiều là polyetylen tỷ trọng cao (hay áp suất thấp), polypropylen, màng bọc
polyamit (nilon, rixan), polyetylen tereftalat, polytrifloclo etylen.
+ Dùng cho các sản phẩm lỏng, bột nhão không thanh trùng nh sữa, các loại
mứt (dẻo, mịn) ...
+ Dùng cho các sản phẩm đặc nh quả, hạt, mì ống, mì sợi (mì ăn liền), sản
phẩm từ ngô, khoai tây ...
+ Dùng để lót thùng - Vật liệu trùng hợp có tác dụng bọc kín sản phẩm, kết
hợp với tác dụng bảo vệ của thùng đựng bên ngoài tạo nên một loại bao bì chứa đợc
khối lợng hàng hoá và bảo quản tốt.
+ Dùng cho các sản phẩm lạnh đông. Ngoài tác dụng chịu đợc nhiệt độ lạnh
đông để giữ thực phẩm (đặc biệt các loại quả) thì quá trình làm tan giá (tan băng) trớc
khi sử dụng, loại bao bì này giữ đợc nhiều đặc tính tự nhiên của quả.
Vật liệu trùng hợp có thể đợc sản xuất dới dạng các vật liệu cứng (dùng chế tạo

cho sản phẩm.
4.2.1. Màng vật liệu trùng hợp
Từ vật liệu trùng hợp (các polime) ngời ta sản xuất ra nhiều loại màng bọc,
màng polime có u điểm chung của vật liệu polime (xem mục 4.1.4), ngoài ra màng
mỏng polime có u thế:
- Chúng dễ gắn (hàn) với nhau bằng nhiệt.
- Có thể ghép hai, ba, hay nhiều màng bọc có tính chất khác nhau để tạo ra một
loại bao bì mới có những u điểm cao hơn, phù hợp với yêu cầu của một sản phẩm nào
đấy.
Đa số nó đợc ghép (phủ, dán) với vật liệu xellulo (giấy, bìa mỏng) để làm bao
bì cho các sản phẩm sữa nớc.
- Nó rất tiện lợi cho việc gói các sản phẩm riêng cái, thực hiện trên máy đóng
gói tự động, năng suất cao, đảm bảo vệ sinh ...
Vật liệu màng mỏng polime có thể dùng dới dạng túi đựng để đóng các sản
phẩm ăn liền, không qua thanh trùng. Đảm bảo đợc độ kín, chống ẩm, chống thấm.
Hoặc đợc thổi thành dạng ống, rất tiện lợi cho bao gói và ngời dùng.
4.2.3. Màng kim loại
Màng kim loại là vật liệu nhôm đợc dàn (ép, cán) mỏng thành một màng mỏng
nó có đặc tính: mềm, dẻo, dai bền, chống thấm, chống ẩm. Đợc dùng nhiều trong các
mặt hàng dợc phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm ...
Vật liệu này dùng dới dạng túi đựng đợc hàn kín cho các sản phẩm khô, viên
rời, hạt hoặc bột khô ... Hoặc để gói từng sản phẩm riêng (kẹo, bánh). Hay dạng túi
ống, tuýp ...