I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thông qua
giảng dạy hoặc kinh nghiện trực tiếp. Giáo dục kỹ năng cho trẻ mầm non là giáo dục
cách sống tích cực, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huống khác
nhau.
Kỹ năng sống của trẻ bao gồm rất nhiều kỹ năng như: Kỹ năng giao tiếp ứng
xử, kỹ năng vệ sinh, kỹ năng thích ghi với môi trường, kỹ năng hợp tác chia sẻ, kỹ
năng xử lý các tình huống.....
Dạy kỹ năng sống cho trẻ là truyền những kinh nghiệm sống của người lớn
nhằm giúp trẻ có những kỹ năng như: Trẻ giao tiếp mạnh dạn hơn, vận dụng kiến
thức của mình để giải quyết vấn đề khó khăn trong cuộc sống hàng ngày, trẻ có kỹ
năng vệ sinh cá nhân, biết chia sẻ, hợp tác với bạn bè.
Trên thực tế trong xã hội hiện nay các gia đình thường trú trọng đến việc học
kiến thức, không trú trọng đến kỹ năng sống của trẻ, coi đó là những cái không cần
thiết, bên cạnh đó các bậc phụ huynh có rất ít thời gian để quan tâm đến con cái,
chính vì vậy trẻ hay thu mình và chưa mạnh dạn với thế giới bên ngoài. Một số gia
đình thì nuông chiều làm cho trẻ bất cứ việc gì trẻ yêu cầu, tạo cho trẻ có thói quen
ích kỷ, ỷ nại, không quan tâm đến người khác, các kỹ năng của trẻ rất hạn chế. Điều
này làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển nhận thức, tình cảm và sự phát triển
toàn diện của trẻ, đặc biệt là hầu hết trẻ không có vốn kỹ năng sống.
Năm học 2018 - 2019 tôi được phân công phụ trách lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi
Trung Tâm, qua thời gian được tiếp xúc với trẻ, tôi thấy đa số trẻ trong lớp còn hạn
chế rất nhiều về vốn kỹ năng sống.
Nhiều trẻ còn nhút nhát chưa mạnh dạn giao tiếp, chia sẻ với bạn bè, cô
giáo
Kỹ năng vệ sinh cá nhân như: Tự rửa tay bằng xà phòng, tự rửa mặt, rửa chân
còn vụng về.
Kỹ năng hợp tác và chia sẻ trong hoạt động học và hoạt động chơi, trẻ chưa
biết hợp tác với bạn để hoàn thành công việc, chưa biết chia sẻ với bạn bè trong lớp.
Giải quyết tình huống bất ngờ xảy ra còn kém.


1

Từ 15/10/ đến

- Chọn đề tài, viết đề cương

- Bản đề cương về

26/10/2018

nghiên cứu

một số biện pháp
giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ 4 - 5

1

tuổi
2 Từ 26/10 đến
2

15/11/2018
2

- Đọc tài liệu lý thuyết về cơ sở lý - Tập tài liệu lý
luận

thuyết

Từ 15/03/ đến

- Hệ thống hóa tài liệu, viết báo - Viết bản báo cáo
cáo

4 15/04/2019
4

nháp

- Xin ý kiến của đồng nghiệp
5 Từ

5

- Hoạt động cụ thể

15/04

đến - Hoàn thiện báo cáo, nộp hội - Báo cáo chính

15/05/2019

đồng sáng kiến cấp cơ sở

thức

5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp thực hành trải nhiệm

các thử thách mới qua việc phát triển kỹ năng cho trẻ. Nếu chỉ suy ngẫm và trò
truyện thì chưa đủ cần phải ứng dụng vào thực tế.
Từ ý tưởng đó tôi đã đi sâu vào đề tài “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ 4 - 5 tuổi”.
2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
Năm học 2018 - 2019 Tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 4 -5
tuổi B Trung Tâm trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy sự cần thiết khi chọn đề
tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5 tuổi”
Trong khi thực hiện thì bản thân tôi có rất nhiều thuận lợi đó là: Cơ sở vật
chất lớp học, không gian, diện tích, ánh sáng, lớp học sạch đẹp, thoáng mát, có công
trình vệ sinh nước sạch đảm bảo, trong lớp có đồ dùng được trang cấp. Vì thế tạo
được sự tin tưởng và yên tâm của các bậc cha mẹ khi gửi trẻ đến lớp.
Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường về việc tăng
cường các điều kiện để nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ để đạt hiệu quả
tốt nhất.
Trẻ đã được học qua lớp mẫu giáo bé nên trẻ rất hào hứng, sôi nổi với các
hoạt động do cô tổ chức, lĩnh hội nhanh các kiến thức cô giáo truyền đạt.
Phụ huynh luôn quan tâm đến trẻ, tích cực tham gia vào các hoạt động của
nhà trường, của nhóm lớp.
4


Giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn theo quy định, được tập huấn về
nội dung một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
Bên cạnh những điều kiện thuận lợi trên, bản thân tôi còn gặp không ít khó
khăn khi thực hiện như: Nhiều trẻ còn nhút nhát chưa hứng thú tích cực tham gia
các hoạt động.
Nhiều phụ huynh chưa quan tâm đến con em của mình, luôn muốn con mình
được học chữ, học số, coi nhẹ việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không


42,8%

16/35

45,7%

14/35

40%

14/35

40%

16/35

45,7%

10/35

28,6%

3. Các sáng kiến đã được sử dụng để giải quyết vấn đề
Để thực hiện đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5
tuổi” tại lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi B Trung Tâm năm học 2018 - 2019. Tôi đã lựa chọn
những nội dung như sau:
Xây dựng môi trường “Lấy trẻ làm trung tâm”
5


người băm thịt, người nhặt rau, người làm bánh….
6


Hình ảnh cô và trẻ thảo luận, trao đổi
Biện pháp 2: Tạo tình huống cụ thể
Đối với trẻ mầm non trẻ rất dễ nhớ và cũng dễ quên, trước đây giáo viên
thường giáo dục trẻ nhận biết một số nguy cơ không an toàn và cách phòng tránh
qua lời nói, nhắc nhở, dặn dò trẻ thông qua các hoạt động học, vui chơi, sinh hoạt.
Với biện pháp như vậy tôi thấy không đạt hiệu quả cao vì giáo dục xong trẻ có thể
quên ngay và không nhớ lâu, vì thế tôi thiết nghĩ mình phải tìm ra phương pháp để
cho trẻ nhớ lâu hơn, đó chính là phương pháp giáo dục tạo tình huống để trẻ được
đưa ra những ý kiến, suy nghĩ và cách giải quyết của trẻ khi gặp tình huống khó
khăn.
Ví dụ trong câu truyện “Dê con nhanh trí” trước đây giáo viên thường giáo
dục trẻ khi ở nhà một mình không được mở cửa cho người lạ, hoặc giáo dục trẻ
trong nội dung bài hát “Đàn vịt con” khi đi đến nơi đông người, thì phải đi theo bố
mẹ không chạy lung tung kẻo bị lạc. Nhưng chưa đưa ra tình huống nếu bị lạc thì
con phải làm như thế nào? Để trẻ phát triển kỹ năng tự giải quyết vấn đề tôi đưa ra
tình huống và yêu cầu trẻ phải đưa ra cách giải quyết của mình, như vậy trẻ sẽ nhớ
lâu. Với tình huống nếu như trẻ ở nhà một mình, có một người lạ đến gõ cửa thì trẻ
sẽ làm như thế nào?
Tôi cho trẻ suy nghĩ cách giải quyết, nêu ý kiến, cô gợi mở cho trẻ hiểu người
xấu đến hại trẻ, ăn trộm đồ dùng trong gia đình cũng có thể là người thân như: người
thu tiền điện, bác hàng xóm, bạn của bố mẹ…
7


Cô kết luận các con sẽ không được mở cửa cho bất cứ ai khi các con ở nhà
một mình, kể cả người đó thân quen với bố mẹ của mình.


Hình ảnh
nhờ chú công
an tìm giúp

Từ những tình huống cụ thể gần gũi dễ xảy ra trong cuộc sống đối với trẻ, và
bằng cách trẻ được thảo luận, suy nghĩ, vận dụng vốn hiểu biết của mình để giải
quyết vấn đề, đó chính là kinh nghiệm của người lớn truyền lại cho trẻ và trẻ sẽ có
nhiều vốn kiến thức, cũng như kỹ năng sống của trẻ được hình thành.
Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống qua các hoạt động trong ngày
Đối với trẻ mầm non, rèn kỹ năng sống cho trẻ là rèn kỹ năng ứng xử các tình
huống trong cuộc sống, kỹ năng hoạt động theo nhóm, ý thức bảo vệ sức khỏe,
phòng chống tai nạn, rèn kỹ năng ứng xử văn hóa. Trong khi đó trẻ mẫu giáo kinh
9


nghiệm sống chưa có, đặc biệt là trẻ 4 - 5 tuổi việc phòng chống tai nạn, xử lý tình
huống còn gặp nhiều khó khăn, trẻ ngây thơ chưa nhận biết được mối nguy hiểm
trong xã hội. chính vì thế việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phải thực hiện mọi lúc,
mọi nơi, trong tất cả các hoạt động trong ngày.
+ Giờ đón trẻ, trả trẻ
Cô giáo dục trẻ đến lớp biết lễ phép chào cô, chào bố, mẹ để vào lớp, hướng
dẫn trẻ biết cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định.

Hình ảnh bé lễ phép chào cô

Hình ảnh bé tự cất dép
đúng nơi quy định
Giáo dục thông qua hoạt
động vệ sinh, thực hành kỹ năng

Tôi sẽ tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, khả năng
tưởng tượng và sáng tạo của mình, giúp trẻ tự tin mạnh dạn trong mọi hoạt động.
Ví dụ hoạt động tạo hình: Vẽ ngôi nhà của bé, cô giáo dục trẻ biết yêu quý
ngôi nhà của mình, biết vệ sinh môi trường, sắp xếp đồ dùng gọn gàng sạch sẽ.
Đối với hoạt động âm nhạc dạy hát : Cả nhà thương nhau.
Có trẻ không lên biểu diễn bài hát, cô hỏi trẻ con có yêu những người trong
gia đình con không? Trẻ trả lời: có ạ
Vậy thì cô mời con lên biểu diễn bài hát này nào? Như vậy trẻ sẽ mạnh dạn
hơn, không còn nhút nhát nữa.

12


Hình ảnh trẻ tự tin biểu diễn
+ Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với văn học
Với
hoạt
động kể chuyện:
Nhổ củ cải, cô kể
truyện cho trẻ
nghe, đàm thoại
với trẻ nội dung
câu chuyện, cô tổ
chức cho chơi trò
chơi, qua đó cô
giáo dục trẻ làm
việc theo nhóm,
không tham lam
ích kỷ, biết lắng nghe ý kiến của người khác, tôn trọng hợp tác với bạn bè, với
những người xung quanh.

trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, mạnh
dạn của trẻ. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở
mọi nơi.
Ví dụ: Cô tổ chức cho 2 đội chơi trò chơi “Xếp quân lô tô” ở trò chơi này
cháu thực hiện đúng luật chơi. Trò chơi này giáo dục trẻ luôn tự tin mình sẽ chiến
thắng và tìm mọi cách động viên khích lệ trong nhóm cố gắng có ý chí vươn lên.

Hình ảnh trẻ tự tin trong khi chơi
Biện pháp 4: Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đưa vào
các chủ đề.
Để dạy kỹ năng sống cho trẻ đạt hiệu quả ngay từ đầu năm tôi xây dựng
kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vào các chủ để, tùy thuộc vào từng chủ đề,
từng thời điểm để lựa chọn nội dung tích hợp giáo dục kỹ năng sống để giáo dục trẻ
cho phù hợp và đặt hiệu quả.
* Ví dụ:
Chủ đề bản thân: Giáo dục trẻ kỹ năng tự phục vụ bản thân, tự rửa tay, sắp xếp
đồ dùng gọn gàng, ngăn nắp.
Chủ đề: “Trường mầm non” Tôi đã lựa chọn kỹ năng giao tiếp như: Chào hỏi,
tạm biệt, cảm ơn, xin lỗi, lễ phép với người lớn, tôn trọng bạn bè, vui vẻ thân thiện,
lắng nghe ý kiến, chia sẻ thông tin, hòa thuận với các bạn, giúp đỡ bạn khi cần thiết,
cùng bạn hoàn thành công việc…
15


Chủ đề gia đình: Tôi giáo dục trẻ những kỹ năng ứng sử phù hợp với
những người gần gũi xung quanh: Lễ phép với người lớn, quan tâm nhường nhịn em
nhỏ, giúp đỡ bố mẹ những việc vừa sức, biết trò chuyện lễ phép, thân mật, chơi vui
vẻ với bạn, .
Chủ đề động vật, bé yêu cây xanh: Giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường, yêu
quý các con vật, biết trồng nhiều cây xanh, không bẻ hoa, ngắt lá, lớp nhà, ở lớp

trẻ sinh hoạt ở nhà.
Vì vậy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đạt kết quả tốt thì phải biết kết
hợp hài hòa các biện pháp trên và không thể thiếu một trong những biện pháp đó.
Bên cạnh đó là ý thức trách nhiệm và tình yêu thương của cô giáo đối với trẻ.
4. Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng
nghiệp và nhà trường
Qua nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm của bản thân, sự ủng hộ tích cực của ban
giám hiệu nhà trường, sự ủng hộ của các bậc phụ huynh trong việc áp dụng đề tài:
“Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5 tuổi” đạt được kết quả như
sau:
Đối với hoạt động giáo dục:
Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non đặc biệt trong việc giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ.
Bảng so sánh dự kiến kết qủa thực hiện đề tài
Nội dung

Trước khi thực hiện

Sau khi thực hiện

Số trẻ

Tỷ lệ

Số trẻ

Tỷ lệ

44,1%


14/34
nghi
Kỹ năng vệ sinh
16/34
Kỹ năng sử lý tình
huống

10/34

44,1%
47,1%
41,1%
41,1%
47,1%
29,4%

34/34
34/34
33/34
34/34
34/34
33/34

So sánh

100%

Tăng 55,9%

100%

trẻ có kỹ năng giao tiếp, chào hỏi người lớn, kỹ năng tự lập, tự phục vụ, kỹ năng hợp
tác chia sẻ trong khi chơi, kỹ năng phòng chống tai nạn, kỹ năng vệ sinh, kỹ năng sử
lý tình huống, trẻ mạnh dạn tự tin hơn.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Giáo dục mầm non là cơ sở hình thành và phát triển con người. Chính vì vậy
là một giáo viên mầm non luôn cần có phẩm chất đạo đức, lối sống, tư tưởng, lập
trường vững vàng. Luôn bồi dưỡng, trau dồi kiến thức, tìm tòi, sáng tạo vận dụng
những biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, vì ngoài việc học tập về kiến thức
thì vốn kỹ năng sống ngay từ đầu cho trẻ đóng một vị trí rất quan trọng trong cuộc
sống hàng ngày của trẻ, giúp trẻ biết xử lý, giải quyết tình huống xảy ra, biết phòng
chống cái xấu, tự phục vụ chăm sóc bản thân, sống tự lập ngay từ nhỏ.
Vì thế mỗi giáo viên mầm non cần nắm vững cách giáo dục trẻ, biết giáo dục
lồng luồn qua tất cả các hoạt động ngày bao gồm hoạt động học, hoạt động chơi,
hoạt động ăn, ngủ… và phải có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác soạn giảng
nhằm giúp trẻ phát triển một cách hoàn chỉnh.
Qua việc thực hiện đề tài tôi thấy trẻ rất hứng thú tạo cho trẻ sôi nổi đạt kết
quả cao, phụ huynh cảm thấy hài lòng với kết quả của con mình đạt được và đã có
18


sự quan tâm bằng việc ủng hộ giáo viên những nguyên vật liệu để giáo viên và trẻ
làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trẻ ở lớp...
Giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đã gần gũi thường xuyên chia sẻ với con
hơn, ít la mắng trẻ, phân việc cho trẻ, hướng dẫn trẻ tự làm những công việc phục vụ
bản thân như: Trẻ tự đeo ba lô, tự vào lớp, tự rửa tay, đeo dép, mặc quần áo…
Nếu thực hiện được các bước trên đây tôi tin rằng vốn kỹ năng sống của trẻ sẽ
được nâng cao. Như vậy chúng ta đã góp phần không nhỏ vào việc giáo dục trẻ ngay
từ tuổi ấu thơ.
2. Kiến nghị


XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT SÁNG KIẾN NGÀNH GIÁO
DỤC HUYỆN SƠN DƯƠNG NĂM HỌC 2018 – 2019
Sáng kiến xếp loại:……………………
Sơn Dương, ngày ......./……./ 2019
TM. HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT SÁNG KIẾN
CHỦ TỊCH

20


PHÓ CHỦ TỊCH UBND HUYỆN
Phạm Thị Nhị Bình

21