LAO ĐỘNG TRẺ EM QUA LĂNG KÍNH GIA ĐÌNH XÃ HỘI
Cùng với nhu cầu thuê người giúp việc gia đình ngày càng tăng tạo cơ hội
tăng thêm việc làm cho người lao động. Đặc biệt là với những người lao động
ngoại tỉnh. Công việc giúp việc gia đình gần như là một công việc đặc thù của giới
nữ. Giúp việc gia đình đòi hỏi sự khéo léo, đức tính cẩn thận, thật thà và có thể cả
một chút sự chịu đựng.
Có thể thấy rằng, thu nhập của trẻ em giúp việc gia đình không hề quá thấp
so với mức thu nhập chung của thành phố mà còn cao hơn nhiều so với mức thu
nhập ở nông thôn. Mặt khác, điều kiện lao động của công việc này thường nhàn hạ
hơn nhiều so với nững công việc nặng nhọc ở quê nhà. Do đó, giúp việc gia đình
giờ đây đã trở thành một nghề rất phổ biến, hấp dẫn đối với nhiều trẻ em gái ở khu
vực nông thôn.
Đối với hầu hết mọi người thì công việc này chỉ mang tính tạm thời bởi với
họ khi không còn khó khăn nữa thì đó cũng là lúc họ không làm nghề này nữa. Đặc
biệt là đối với trẻ em gái. Một mặt, nếu các em đã bỏ học thì các em cũng chỉ làm
công việc này một thời gian để kiếm ít vốn làm ăn rồi lấy chồng vì ở nông thôn họ
thường lấy chồng từ rất sớm (nếu con gái khoảng 22, 23 tuổi mà chưa lấy chồng thì
đã bị coi là ế). Mặt khác, đối với những em lao động thời vụ để kiếm tiền trang trải
việc học thì các em chắc chắn cũng không theo đuổi công việc này lâu dài.
Cho dù không có ảnh hưởng trực tiếp những việc thanm gia lao động giúp
việc của một nhóm trẻ em gái cũng đem lại một số tác được tới những người dân
địa phương. Và về vấn đề này, họ cũng có cách đánh giá, nhìn nhận riêng.
4.1 Suy nghĩ của cha mẹ
Việc trẻ em gái đi giúp việc gia đình tại những thành phố lớn đã có những
ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống và sự hình thành nhân cách của trẻ. Không
những nó ảnh hưởng trực tiếp tới trẻ em mà nó còn ảnh hửơng tới cả những người
trong gia đình trẻ ở quê nhà. Nói cách khác thì hiện tượng này cũng có ảnh hưởng
tới cả xã hội nông thôn. Nếu như trẻ em gái ra đi với gánh nặng kinh tế gia đình
trên vai thì những người ở nhà phải lo lắng cho họ và gánh vác những công việc
mà họ từng đảm nhận khi còn ở quê nhà. Cũng vì vậy, nhiều gia đình vốn đã thiếu
nhân lực, càng thiếu người lao động hơn. Mỗi người trong gia đình lại phải cùng

Tôi nhận thấy vẻ không hài lòng của bà về việc con dâu cho cháu của bà đi giúp
việc ở Hà Nội. Có lẽ bà nghĩ rằng con dâu bắt con đi làm để kiếm tiền cho mình.
Như vậy, những gì mà Lan có được không chỉ là những khoản tiền do chính
sức lao động của em làm ra mà còn cả những trải nghiệm về con người, về cuộc
đời. Bố mẹ của Lan cũng dần cảm thấy yên tâm hơn khi thấy con mình từng bước
trưởng thành. Nhưng cho dù thế nào thì nỗi lo của người mẹ giành cho con cũng
không bao giờ cạn. Mẹ Lan vẫ cảm thấy lo lắng trước những cám dỗ, trước những
rủi ro mà con mình có thể sẽ gặp phải trong quá trình kiếm sống xa nhà.
“Nếu có tiền đủ nuôi mấy chị em nó thì cô cũng không để nó đi nữa đâu! Bà
nội nó không muốn cho nó đi làm vì nó còn bé quá! Ngoài ấy nó lạ nước lạ cái, cô
lo nó dễ hư hỏng! Giờ thì nhà cũng đã trả được gần hết nợ rồi nên cô muốn để cho
nó đi làm ít năm nữa kiếm ít vốn rồi nghỉ” (Mẹ Lan).
Con đi làm xa nhà đã khiến bố mẹ lo lắng nhưng họ còn hoang mang hơn
trước những tệ nạn xã hội mà rất có thể con em cũng sẽ sa chân vào. Những tin đồn
không tốt mang lại cảm giác bất an cho những người trong gia đình vì họ không
thể hình dung hay tận mắt chứng kiến hoàn cảnh sống và làm việc của con.
“ Nó đi làm có 10 ngày tết về mà béo ra trông thấy, lại còn trắng trẻo nữa!
Có hai bộ quần áo nhà chủ cho, nó mặc vào trông cứ như người thành phố ấy! Nó
đi hôm nay thì ngày mai hàng xóm người ta nói rằng cẩn thận kẻo người ta bán
sang Trung Quốc mất con! Chú cũng lo lắm nhưng nó đi có mấy ngày tết chẳng nhẽ
lại đi theo ra xem thế nào?” (Bố Hồng).
Với bố của Hồng, mặc dù ông có lo lắng khi cho Hồng đi giúp việc ngày tết
nhưng khi con trở về thì ông có vẻ hài lòng. Theo tôi, điều làm cho ông hài lòng có
lẽ là do thấy con được ăn ngon, mặc đẹp - điều mà ông không thể mang lại cho
con. Ngoài việc Hồng được ăn ngon mặc đẹp ra thì Hồng còn kiếm được một
khoản tiền đủ để đóng tiền học cả năm. Với khoản tiền này ông có thể bớt đi một
chút gánh nặng.
“ Nó làm 10 ngày được 450 nghìn đấy! Đủ tiền một năm học cho nó. Nó bảo
ở ngoài ấy người ta sống sướng lắm nên nó mong sau này đươc lấy chồng thành
phố. Chú bảo nó vậy thì học cho giỏi vào rồi ra thành phố mà sống! Chú muốn

Mặc dù vậy, Hoa vẫn nuôi mơ ước được học đại học và luôn cố gắng vì mơ
ước ấy trong hoàn cảnh khó khăn. Đối với Hồng thì việc tiếp tục học cao hơn nữa
có lẽ vẫn thuận lợi hơn vì bố của em rất ủng hộ việc học tập của em. Vấn đề ở đây
là liệu gia đình em có đủ khả năng để cho em tiếp tục học tập trong khi càng học
lên cao thì chi phí cho học tập cũng ngày càng cao.
Chỉ có Lan là không may mắn trong ba trường hợp nghiên cứu này. Sau khi
đi giúp việc gia đình lần đầu tiên vào dịp tết năm 2003- khi em mới 13 tuổi, sức
hút lớn từ nguồn thu nhập không hề nhỏ so với nguồn thu nhập của gia đình, cộng
với hoàn cảnh kinh tế quá khó khăn đã khiến Lan phải quyết định từ bỏ việc học
tập để cùng mẹ gánh vác việc gia đình.
Như vậy, sự ra đi của trẻ em gái cũng gây những xáo trộn không nhỏ đối với
gia đình của các em. Mỗi thành viên trong gia đình có những suy nghĩ khác nhau
về công việc của trẻ. Nhưng một điều chung nhất giữa họ là sự lo lắng cho con cái
mình trước những khó khăn mà các em đã, đang và sẽ gặp phải trong cuộc sống,
trong công việc. Đặc biệt khi các em phải lao động kiếm sống xa gia đình trong lúc
còn nhỏ tuổi.
4.2 Bạn bè nhìn nhận
Trong khi còn quá trẻ để có thể xa gia đình và làm việc tại một thành phố
lớn có thể là điều mà nhiều trẻ em gái không thể thực hiện được. Vì vậy, đối với
từng em sẽ có những cách nhìn nhận, đánh giá về vấn đề này rất có thể sẽ khác
nhau.
Bạn bè của Lan đều đã nghỉ học để đi làm và giúp đỡ gia đình nên cách nhìn
nhận về vấn đề công việc của Lan rất linh hoạt.
“ Em cũng nghỉ học rồi vì em học dốt quá! Em cũng đang xin bố mẹ cho em
đi làm giống Lan nhưng bố mẹ em chưa đồng ý. Chúng nó đều đi hết cả nên ở nhà
chán lắm!” (Bạn gái Lan - 17 tuổi). Em gái này coi công việc của Lan cũng bình
thường như bao công việc khác và em cũng muốn đi giúp việc gia đình không phải
vì mục đích kiếm tiền hay những lực hấp dẫn khác mà vì ở nhà không có bạn để
chơi.
“ Em cũng thích đi làm giúp việc gia đình! Nó (Lan) nói là công việc này