B
TR

NG

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP. H

TR

CHÍ MINH

NG TH C LINH

M I QUAN H GI A FDI VÀ T NG TR
D

I TÁC
CH T L

VÀ MÔI TR

NG C A CÁC Y U T
NG TH CH
NG KINH T V MÔ

LU N V N TH C S KINH T

Tp. H Chí Minh – N m 2015

NG

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60340201

LU N V N TH C S KINH T
NG

IH

NG D N KHOA H C:

TS. NGUY N KH C QU C B O
Tp. H Chí Minh – N m 2015

NG


L I CAM OAN
Tôi xin cam đoan Lu n v n th c s “M i quan h gi a FDI và t ng tr
tác đ ng c a các y u t ch t l

ng th ch và môi tr

ng d

i

ng kinh t v mô” là công

trình nghiên c u c a riêng tôi.
Các k t qu nghiên c u trong Lu n v n là trung th c và ch a t ng đ

M c tiêu nghiên c u ....................................................................................5

1.3.

Câu h i nghiên c u ......................................................................................6

1.4.

Ph

1.5.

Ph m vi nghiên c u .....................................................................................8

1.6.

Ý ngh a nghiên c u ......................................................................................8

1.7.

B c c đ tài .................................................................................................9

CH

ng pháp nghiên c u ............................................................................7

NG 2: M I QUAN H GI A FDI VÀ T NG TR

2.1.



Các nghiên c u tr

ng kinh t .............................................................15
c đây .........................................................................21

2.3.1

Các nghiên c u v m i quan h gi a FDI và t ng tr

2.3.2

Các nghiên c u v vai trò c a nhân t đi u ki n tác đ ng đ n m i quan
h gi a FDI và t ng tr

ng ....................21

ng ...................................................................24


CH

NG 3: D

LI U VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U .........................32

3.1.



NG 5: K T LU N ......................................................................................60

TÀI LI U THAM KH O


DANH M C CH
FDI

Ngu n v n đ u t tr c ti p n

GDP

T ng s n ph m qu c n i

GMM

Mô hình Moments t ng quát

GNP

T ng s n ph m qu c gia

IMF

Qu ti n m t qu c t

MNCs

Các công ty đa qu c gia

ng quan gi a các bi n

B ng 4.3: Bi n ph thu c : T ng tr

ng GDP đ u ng

b m u 20 qu c gia Châu Á giai đo n 1985-2013. Ph

i. K t qu h i quy cho toàn
ng pháp

cl

ng: System-

GMM
B ng 4.4: Bi n ph thu c : T ng tr
có thu nh p bình quân đ u ng
cl

i. M u 10 qu c gia Châu Á

i trung bình cao giai đo n 1985-2013. Ph

ng pháp

ng: System-GMM

B ng 4.5: Bi n ph thu c : T ng tr
có thu nh p bình quân đ u ng

ng: System-GMM


TÓM T T
L i ích d ki n c a các dòng v n luôn là đ tài tranh lu n c a nhi u nghiên c u,
đ c bi t là tác đ ng c a chúng đ n t ng tr

ng. Nghiên c u th c nghi m cho th y

hi u qu khai thác FDI có liên quan đ n n ng l c h p th trong n n kinh t c a
n

c s t i. Tuy nhiên, nh ng nghiên c u th c nghi m tr

c đây ch gi i thích m

h v v n đ này. Nh Lipsey và Sjöholm (2005) đã l p lu n, tính không đ ng nh t
trong các nhân t đi u ki n c a n

c s t i chính là ngu n g c c a s khác bi t

trong các k t lu n c a nghiên c u th c nghi m. Bài nghiên c u này s góp ph n vào
cu c tranh lu n trên b ng cách cung c p m t cái nhìn sâu h n v các y u t đi u
ki n đ a ph
t ng tr

ng có th

nh h



cao và trung bình th p, k t qu còn cho th y các bi n này có t
kh ng đ nh nh h

c

ng tác v i FDI,

ng gián ti p c a chúng đ n m i quan h FDI - t ng tr

ng.


1

CH

NG 1

GI I THI U
1.1.

tv nđ
Các dòng v n, đ c bi t là v n đ u t tr c ti p n

c ngoài (FDI), là m t trong

nh ng thành ph n quan tr ng c a toàn c u hóa và h i nh p qu c t c a các n n kinh
t đang phát tri n. Trong khi th
tr c ti p n


t t

c: các n n kinh t phát tri n, đang phát tri n và đang chuy n đ i.

C th , n m 2013, các n n kinh t đang phát tri n v n đ ng đ u th gi i v
l

ng v n FDI ch y vào v i s v n lên đ n 778 t USD, chi m 54% t ng v n FDI

toàn c u. Trong đó, FDI ch y vào các n

c phát tri n t ng 9% lên 566 t USD,

chi m 39% t ng FDI c a th gi i. Các n n kinh t chuy n đ i nh n đ

c 108 t

USD v n FDI trong n m 2013.
Xét theo khu v c thì châu Á v n là đi m đ n đ u t hàng đ u th gi i v i dòng
v n FDI vào các n

c châu Á đang phát tri n đ t 426 t USD, chi m 30% t ng v n

FDI toàn c u trong n m 2013. Liên minh châu Âu (EU) và B c M đ u thu hút
đ

c kho ng 250 t USD. n đ nh chính tr , xã h i và vi n c nh h i nh p kinh t

khu v c là đ ng c đ a dòng ch y t b n c a th gi i v châu Á. G n 30% v n đ u


c phát

tri n đang h i ph c, xu h

c giàu

ng này s s m thay đ i.

c tính FDI vào các n

s t ng 35% trong n m 2014 và n m 2016 s chi m t i 52% t ng FDI toàn c u.


3

FDI t Trung Qu c đ u t vào các n
100 t USD và d đoán còn ti p t c t ng.
v

t FDI t n

c ngoài vào th tr

đang đ y m nh mua các công ty n
các n

c trong n m 2013 l n đ u tiên v

tm c


ng.

C ng nh l p lu n c a Kose và c ng s (2006): "... nó không ch đ n thu n là dòng
v n, mà cùng nh ng gì đi cùng v i nó, s mang l i l i ích c a toàn c u hóa tài chính
cho các n

c đang phát tri n".

V lý thuy t, có nhi u lý do đ

ng h quan đi m này. FDI d

ng nh mang l i

nhi u l i ích h n so v i các lo i dòng v n tài chính khác vì ngoài vi c làm t ng v n
c ph n trong n

c, nó còn có m t tác đ ng tích c c đ n t ng n ng su t thông qua

chuy n giao công ngh và kinh nghi m qu n lý. C ng có l p lu n r ng FDI có xu
h

ng n đ nh h n so v i các lo i dòng v n khác nên s gi m t n th

ng cho n n

kinh t do dòng ch y v n d ng đ t ng t. Ngoài ra, có b ng ch ng cho th y FDI có
tác đ ng đ n th tr


c ngoài không có nh h

ng m nh m đ n t ng tr

ng kinh t .

S mâu thu n v k t qu c a các nghiên c u th c nghi m đã yêu c u các h c
gi th n tr ng h n khi đ a ra k t lu n t ng quát v m i quan h gi a FDI và t ng
tr

ng, c th là ph i xem xét đ n s t n t i c a các y u t bên ngoài liên quan đ n

FDI. Và đây c ng chính là ý t
FDI và t ng tr
kinh t v mô”.

ng d

ng cho nghiên c u v i đ tài “M i quan h gi a

i tác đ ng c a y u t ch t l

ng th ch và môi tr

ng


5

1.2. M c tiêu nghiên c u

c đây hay không.

ng ti p nh n v n có th liên quan đ n

nhi u khía c nh khác nhau mà các nghiên c u th c nghi m th
h p th ". Nh ng nhân t này d

ng g i là "n ng l c

ng nh là đi u ki n tiên quy t đ các n

ng l i t FDI . Bài nghiên c u này s ki m tra xem các n

cs t i

đ

c h

tr

ng th ch và kinh t t t h n có th khai thác FDI hi u qu h n hay không,

trong khi các nghiên c u v v n đ này thì v n còn khá ít.

c có môi

i u này đ c bi t đúng

đ i v i các n n kinh t đang phát tri n, n i mà các tác đ ng ti m n c a FDI là l n

6

1.3. Câu h i nghiên c u
Trên c s m c tiêu nghiên c u nêu trên, nghiên c u h

ng đ n tr l i 4 câu

h i c th sau:
1. FDI vào qu c gia t ng có tác đ ng làm t ng tr
các n

c Châu Á hay không?

2. Các nhân t đi u ki n (v kinh t v mô và ch t l
nào đ n m i quan h gi a FDI và t ng tr
nh h

3.

ng và phát tri n kinh t

ng c a FDI lên t ng tr

ng th ch ) tác đ ng th

ng kinh t ?

ng và phát tri n kinh t qu c gia (d

i tác


nghi m v v n đ này, cách th c, ph m vi và k t qu tìm đ
đó. Trên c s đó, nghiên c u ti n hành so sánh và ch n ph

c c a các nghiên c u
ng pháp đ nh l

ng

các bi n phù h p trong kh n ng thu th p s li u th c t , c s d li u c a các qu c
gia thu c Châu Á. Sau khi đã có các bi n, nghiên c u s d ng ph

ng pháp th ng

kê mô t d li u, phân tích đ nh tính, rút ra cái nhìn t ng quan v m u nghiên c u,
m it

ng quan gi a các bi n gi i thích và bi n ph thu c c ng nh m i t

ng

quan gi a các bi n gi i thích v i nhau. So sánh d u k v ng v i lý thuy t và nghiên
c u th c nghi m tr

c đó. Cu i cùng, s d ng phân tích h i quy mô hình d li u

b ng đ x lý và phân tích s li u nh m tr l i cho ba câu h i nghiên c u đã đ t ra.
tr l i cho câu h i th nh t và th hai, mô hình h i quy t t c các bi n thu c t t
c các n



ng nh n FDI

l n trong giai đo n phân tích. H n n a, các chính sách n đ nh đã đ

c thông qua

b i nhi u n

c trong s này trong th p niên 80 và 90, làm cho m u các n

phù h p v i m c đích c a bài nghiên c u. Các n n kinh t châu Á đ
b i thâm h t t
t ng tr

ng đ i nh , t l ti t ki m cao, t do hóa th tr

c này

c đ c tr ng

ng tài chính và

ng kinh t cao và b n v ng. Sau kh ng ho ng nh ng n m 1980, khu v c

này đã tr i qua m t s đ t bi n đáng chú ý c a dòng v n đ u t t nh ng n m 1990,
v i s gia t ng t l c a FDI ch y vào trên t ng dòng v n (xem Baharumshah và
Thanoon, 2006). Tóm l i, nhóm này cung c p m t tr

ng h p thú v đ nghiên c u,

c khi thu hút FDI c ng nh các u tiên trong chính sách FDI đ

chú tr ng h n nh m đ t đ

c m c tiêu t ng tr

phát tri n nói chung và Vi t Nam nói riêng.

ng và phát tri n

các n

c

c đang


9

1.7. B c c đ tài
B c c đ tài bao g m n m ch
• Ch

ng 1: gi i thi u chung v đ tài nghiên c u nh lý do th c hi n nghiên

c u, m c tiêu, ph
• Ch

ng.


• Ch

ng 5: nh n m nh nh ng k t lu n quan tr ng t đ tài nghiên c u, đ ng

th i nêu lên nh ng h n ch và g i ý đ tài nghiên c u m r ng chuyên sâu
h n.


10

Tóm t t ch
Ch

ng 1 trình bày nh ng nét s l

ng 1

c v nghiên c u. Nh n th y t m quan tr ng

và nh ng tác đ ng c a dòng v n FDI đ n t ng tr
hi n đ khám phá m i quan h này d

c th c

i tác đ ng c a các nhân t đi u ki n. M c

đích c a bài vi t là nh m tr l i câu h i li u môi tr
các n

ng, nghiên c u đã đ


toàn b m u đ

c chia thành hai b đ i v i các n

c thu nh p trung bình th p và

thu nh p trung bình cao đ đi u tra xem li u các n n kinh t v i trình đ phát tri n
khác nhau s có đ

c m c đ lan truy n t FDI nh th nào.


11

CH

NG 2

M I QUAN H GI A FDI VÀ T NG TR

NG KINH T

2.1. Các khái ni m
2.1.1 V t ng tr

ng kinh t

Theo đ nh ngh a c a Simon Kuznet (1996) thì “t ng tr
t ng b n v ng v s n ph m tính theo đ u ng

hàng hoá và d ch v cu i cùng đ
gia trong m t th i k nh t đ nh (th

c đ nh ngh a là giá tr th tr

c.

ng c a t t c

c s n xu t ra trong ph m vi m t lãnh th qu c
ng là 1 n m).

ây là giá tr cho bi t m c đ

lao đ ng s n xu t hi u qu c a m t qu c gia, nó là ch s đo l
t c am tđ tn

ng kinh t đ u

ng s c m nh kinh


12

2.1.2 V v n đ u t tr c ti p n

c ngoài

Theo Qu ti n t qu c t IMF thì FDI đ
kh i biên gi i qu c gia, trong đó ng

c

m t

ng di n

c ngoài v i các công c tài chính

c ngoài là các c s kinh doanh. Trong nh ng tr
ng đ

c tài s n

c thu hút đ u t ) cùng v i quy n qu n lý tài s n đó”. Ph

qu n lý là y u t dùng đ phân bi t đ u t n
n

u t tr c ti p n

ng đ

i đó qu n lý

ng h p đó, nhà đ u t

c g i là công ty con ho c chi

nhánh. Theo cách ti p c n này, nhà đ u t có hai hình th c l a ch n đ u t vào m t
qu c gia: ho c là b

c xem xét d

i nh ng góc đ khác

c đ a ra b i nhà kinh t h c ng

Adolph Wagner cho r ng: "Th ch là các kh
v n đang cai qu n đ i s ng và con ng

i

c -

c, các h p đ ng và lu t l thành

i". Douglass C. North, ng

i đ

c gi i

Nobel v i công trình nghiên c u “Kinh t và Th ch ” n m 1993, cho r ng “Th
ch là nh ng gi i h n đ

c v ch ra trong ph m vi kh n ng và hi u bi t c a con

ng

i hình thành nên m i quan h qua l i c a con ng


ng chính tr

mà đ ng c m quy n đã l a ch n.
Th o lu n chính sách g n đây c a FETP (“Kh i thông nh ng nút th t th ch đ
ph c h i t ng tr

ng”, Bài th o lu n chính sách t i Ch

Cao c p (VELP) t i tr

ng Qu n lý Nhà n

ng trình Lãnh đ o Qu n lý

c Harvard Kennedy tháng 8/2013) cho

r ng th ch y u kém chính là nguyên nhân sâu xa đã d n t i nh ng b t n c a n n
kinh t và nguy c suy thoái kinh t hi n nay. Các nguy c v kinh t , chính tr và
xã h i ngày nay đ u có th
hoãn ho c ch a đ

lý gi i đ

c ti n hành tri t đ

c b i nh ng cu c c i cách th
trong quá kh .

ch


c trong ph m vi toàn b n n

c, ngh a là nghiên c u s l a tr n c a m i qu c

c các v n đ kinh t c b n bao g m: th t nghi p, l m phát, t ng tr

ng,

xu t nh p kh u, s phân ph i ngu n l c và thu nh p gi a các thành viên trong n n
kinh t . M c tiêu c a kinh t v mô c b n là đ t đ
t ng tr

cs

n đ nh trong ng n h n,

ng nhanh trong dài h n, phân ph i c a c i m t cách công b ng. S

n đ nh

là k t qu c a vi c gi i quy t nh ng v n đ kinh t c p bách nh l m phát, th t
nghi p. T ng tr

ng kinh t đòi h i gi i quy t các v n đ dài h n h n liên quan đ n

s phát tri n kinh t . Phân ph i công b ng là v n đ n n kinh t ph i gi i quy t
th

ng xuyên đ đ m b o s



th c ti n v t ng tr

ng kinh t

và mô hình t ng tr

ng đ

m i qu c gia. Theo dòng th i gian, các lý thuy t

c s p x p thành: (i) Lý thuy t t ng tr

k XVIII), (ii) Lý thuy t t ng tr
t ng tr

ng tr

ng c a Karl Marx (th k XIX), (iii) Mô hình

ng phái Keynes (đ u th k XX), (iv) Mô hình t ng tr

đi n (gi a th k XX), và (v) Mô hình t ng tr
M t cách tóm l

ng c đi n (th

c, có th th y r ng t ng tr

ng Tân c


ng. Robert Solow là giáo s

c a khoa h c kinh t , h c vi n công ngh Massachusett, n m 1987, ông đ
gi i Nobel kinh t v nh ng đóng góp xu t s c trong lý thuy t t ng tr
nghiên c u th c nghi m v quá trình t ng tr
v ngu n g c c a t ng tr

ng.

c t ng

ng và nh ng

c bi t, ông đ a ra cách lý gi i

ng. Trong mô hình đ u tiên (mô hình g c), Solow phân

tích mô hình c b n d a vào mô hình Cobb - Doulas v i hai y u t lao đ ng và đ u


16

t , ti t ki m, sau đó ông m i trình bày mô hình t ng quát v i y u t công ngh tác
đ ng t i t ng tr

ng nh th nào. Mô hình này còn có cách g i khác là mô hình

t ng tr


c s d ng trong các giáo trình, tài li u và có nh ng đánh giá th c t

t ng tr

ng c a nhi u n

Mô hình t ng tr

c.

ng c a Solow m r ng mô hình t ng tr

ng c a Harrod-

Domar (1946) b ng vi c thêm vào lao đ ng nh là m t y u t s n xu t, và t l gi a
v n và lao đ ng là không c đ nh. i u này cho phép tách bi t gi a thâm d ng v n
và ti n trình công ngh .
Mô hình này d a trên m t s gi đ nh sau:
• Gi đ nh linh ho t trong dài h n.
tân c đi n. Khi này, lao đ ng L đ
t ng tr

ng h t m c ti m n ng.

ây là m t quan đi m c a kinh t h c
c s d ng hoàn toàn và n n kinh t
ng th i toàn b ti t ki m s chuy n

hóa thành đ u t .
• M cs nl


• T b n K và lao đ ng L tuân theo quy t c l i t c biên gi m d n, có ngh a
là khi t ng k thì ban đ u y t ng r t nhanh đ n m t lúc nào đó t ng ch m
l i.
D a trên các gi đ nh trên, mô hình t ng tr

ng c a Solow đã ch ra tr ng thái

d ng c a n n kinh t . Tr ng thái d ng là đi m cân b ng mà t i đó l
nguyên không đ i, b i vì l

ng v n gi

ng đ u t đ t o ra v n m i m i n m ch đ đ bù tr

ph n v n b hao mòn. Khi v n không t ng thì s n l

ng c ng không t ng. Vì v y

tr ng thái d ng, l

ng v n trên m t lao đ ng là c đ nh. V n và lao đ ng không

t ng thì t ng s n l

ng v n là c đ nh. ây là h qu c a hàm s n xu t có hi u su t

biên gi m d n. N u v n ti p t c t ng, s n l

ng s t ng nh ng v i t c đ gi m d n.


ng c a Solow v n

ng và m ra nhi u v n

ng lai. Trong đó, m t s lu n đi m đã đ

c khai thác trong nh ng nghiên c u v sau.

c