Những vấn đề cơ bản về văn hóa doanh nghiệp
1.1.Bản chất văn hóa doanh nghiệp
1.1.1.Văn hóa
Bớc vào thế kỷ XX, thuật ngữ văn hóa dần dần xâm nhập vào đời sống xã
hội một cách sâu sắc, đồng thời nó cũng trở thành đối tợng nghiên cứu của nhiều
ngành khoa học xã hội và nhân văn. Nhà ngôn ngữ học ngời Đức W.Vun-đơ cho
rằng: từ văn hóa bắt nguồn từ một động từ tiếng La tinh colere sau chuyển
thành cultura có nghĩa là cày cấy, vun trồng, và tiếp sau nữa là chuyển thành
vun trồng tinh thần, trí tuệ.
Theo từ điển tiếng Việt của tác giả Nguyễn Nh ý thì : Văn hóa là những
giá trị vật chất, tinh thần do con ngời tạo ra trong lịch sử, đời sống tinh thần của
con ngời, tri thức khoa học, trình độ học vấn, lối sống, cách ứng xử, biểu hiện văn
minh.
Theo tổ chức UNESCO : Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh
thần và vật chất, trí tuệ, xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hoặc của
một nhóm ngời trong xã hội, những hệ thống các giá trị, những tập tục và tín ng-
ỡng.
Vào những năm 1870, nhà nhân loại học Edwar Tylor đã đa ra định nghĩa:
Văn hóa là tổng thể các yếu tố bao gồm hiểu biết, lòng tin, nghệ thuật, đạo đức,
luật pháp, tập quán và các yếu tố khác do từng cá nhân với t cách là một thành
viên trong xã hội tạo ra.
Cho tới nay đã có khoảng 400-500 định nghĩa về văn hóa.
Theo nghĩa hẹp, văn hóa là những giá trị tinh hoa nh nếp sống văn hóa, văn
hóa nghệ thuật. Nó còn đợc hiểu là những giá trị trong từng lĩnh vực, những giá trị
đặc thù trong từng vùng, chỉ những giá trị trong từng giai đoạn biến tạo và phát
triển lịch sử của cộng đồng dân tộc.
Theo nghĩa rộng, văn hóa đợc xem là bao gồm tất cả những gì do con ngời
sáng tạo ra, thừa nhận và khẳng định mối liên hệ mật thiết văn hóa- con ngời.
1.1.2.Văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp đợc xem xét từ nhiều khía cạnh khác nhau, tùy theo từng
góc nhìn mà mỗi ngời có những cách hiểu, cách giải thích khác nhau về khái niệm

làm ra hàng hóa. Đây là t tởng chiến lợc, là nền móng văn hoá doanh nghiệp mà
từ giám đốc đến nhân viên đều coi là mục tiêu sự nghiệp của mình. Văn hoá
doanh nghiệp còn thể hiện ở hệ thống các kí hiệu, biểu trng cho doanh nghiệp nh :
hình ảnh, biểu tợng chung, ngày truyền thống doanh nghiệp. Đó còn là kiểu mẫu,
quy cách thống nhất, mang nét đặc trng của đơn vị, từ đồng phục, biển tên,... cho
đến các thiết bị đặc biệt khác. Hệ thống tập quán về thái độ và hành vi ứng xử
hàng ngày của mỗi thành viên là một bộ phận tạo nên văn hoá doanh nghiệp . Văn
hoá doanh nghiệp còn bao gồm những tập quán không thành văn do các thành
viên trong doanh nghiệp tự nguyện xây dựng nên vì quan hệ tình ngời và cũng vì
lợi ích chung. Nh vậy văn hoá doanh nghiệp do rất nhiều yếu tố cấu thành nên, có
thể chia các yếu tố đó theo hai cách: theo bề mặt và theo cấu trúc.
1.2.1. Theo bề mặt:
Mỗi yếu tố hợp thành văn hoá doanh nghiệp có một vai trò, giá trị đặc trng.
Khi thiếu một trong những yếu tố này văn hoá doanh nghiệp không thể phát triển
bền vững. Xem xét theo bề mặt yếu tố cấu thành ta có thể chia văn hoá doanh
nghiệp thành:
Các chuẩn mực chung: là những điều nên làm và những điều không đợc
làm, những đức tính và thói quen cần phải từ bỏ theo những quy định chung của
tập thể hoặc những phong tục, tập quán...đợc các thành viên của doanh nghiệp tự
giác tuân theo và đợc coi nh một hệ thống luật bất thành văn. Hệ thống luật bất
thành văn đó sẽ điều chỉnh các quyết định quản trị, các hoạt động sản xuất kinh
doanh. Doanh nghiệp thành công hay thất bại phụ thuộc vào hệ thống luật bất
thành văn đó.
Nghi lễ: là một tập hợp những biểu tợng lễ nghi phức tạp và chi tiết đợc
thực hiện thông qua một sự kiện nào đó. Chẳng hạn, lễ tổng kết cuối năm và trao
giải thởng, lễ chào cờ, bài hát của hãng... Nghi lễ đóng vai trò thúc đẩy các cá
nhân và tập thể trong doanh nghiệp cố gắng hơn nữa để đạt thành tích, thúc đẩy
lòng trung thành, tinh thần hợp tác, thân thiện của nhân viên, tăng cờng sự giao
tiếp nội bộ của doanh nghiệp, làm cho những ý niệm về doanh nghiệp đợc cụ thể
hóa và trở nên sống động.

công ty tổng hợp thơng mại nớc ngoài để có đợc thông tin, kết quả nghiên cứu,...
Triết lý kinh doanh: là lý tởng, tôn chỉ, phơng châm hành động làm cho
doanh nghiệp đạt hiệu quả cao trong kinh doanh. Triết lý kinh doanh vạch ra mục
tiêu, phơng thức thực hiện và các giá trị đạo đức cho mọi thành viên nên nó là cốt
lõi của phong cách doanh nghiệp, là hạt nhân và là trụ cột của văn hoá doanh
nghiệp.
Nh vậy, xét về mặt lịch sử, triết lý kinh doanh của doanh nghiệp có trớc và là
cơ sở để xây dựng văn hoá doanh nghiệp; còn văn hoá doanh nghiệp không phải là
kết quả của sự phát triển tự phát trong quá trình kinh doanh, nó đợc định hớng và
xây dựng trên ý thức tự giác, bằng tinh thần kinh doanh của ngời lãnh đạo biểu
hiện tập trung trong triết lý của họ về kinh doanh và quản lý. Cần lu ý rằng từ triết
lý kinh doanh của những ngời sáng lập đến triết lý kinh doanh của doanh nghiệp
đợc toàn thể thành viên của nó chấp nhận cũng cần một thời gian dài với nhiều cố
gắng của giới quản lý doanh nghiệp.
Khi một nền văn hoá doanh nghiệp tốt đợc định hình đầy đủ thì triết lý
doanh nghiệp là lực lợng bảo vệ, duy trì và phát triển nền văn hoá đó, bất chấp sự
thay đổi thờng xuyên của cá nhân, kể cả những ngời sáng lập và lãnh đạo doanh
nghiệp.
Những nhà quản trị doanh nghiệp xuất sắc đều biết rằng, triết lý doanh
nghiệp mà họ khởi xớng còn tồn tại lâu hơn bản thân sự lãnh đạo và quản lý của
họ, phong cách và văn hoá doanh nghiệp có tính ổn định và bền vững.
1.2.2.Theo cấu trúc:
Ông Nguyễn Quang Vinh - chuyên viên xã hội học đã nêu lên 6 biểu hiện của
văn hoá doanh nghiệp trong một cấu trúc 3 tầng. Cụ thể:
- ở tầng bề mặt: đó là những sự việc và hiện tợng văn hoá có thể quan sát đ-
ợc nh: 1. Cách trang trí doanh nghiệp, đồng phục, các khẩu hiệu, bài ca của doanh
nghiệp 2. Các nếp ứng xử, các hành vi giao tiếp đ ợc chờ đợi.