667
Chuyên đề 9
Tiền tệ, tín dụng I. NHNG V N V TIN T, TÍN DNG
1. Tin t và nh tin t
n t
Tin là bt c mc xã hi chp nhn trao
i vi mi hàng hoá, dch v và các khon thanh toán khác trong nn kinh t.
1.2. Cha tin t
,
:
,
,
.
,
,
.
-
:
+ :
+
.
+ .
+ :
b)
-
.
-
.
c)
- T
.
668
.
, .
,
,
.
ra,
m .
,
lên.
:
+
;
+ Chi tiêu ca C;
+
;
+
;
+ kinh doanh.
liên .
-
, khi chi
,
,
,
.
.
c)
-
.
t
,
.
-
,
:
+
: ,
,
,
,
.
,
-
+
chính sách t
: S
,
.
+
.
, C
.
670
- Ch
t ,
, ,
i... ,
;
.
1.3.2.
.
,
,
.
b)
, , ,
,
, ;
,
,
.
c)
, chi
.
+ : gim thu,giãn thu khuyn khích doanh
nghi .
, n ,
.
-
khc phc
C
,
,
...
2.
.
:
ti .
b
Tín dng ngân hàng là quan h n gi
nhau trong xã hi. Trong quan h này, Ngân hàng xut hin v
và cho vay.
672
.
Tín d c là quan h n gic vc t
chc kinh t - xã hi. Trong quan h c là ch th t chc thc hin các quan
h tín d phc v các cha c.
2.2. Lãi sut tín dng
Lãi sut tín dng là t l pha li tc c và tng s tin cho vay
trong mt khong thi gian nhnh.
Lãi sut tín
dng trong k
=
Li tc
x 100%
Tng s tin cho vay
C
a)
.
+ là l .
.
- là
.
+ s mua bán
.
+ ,
,
+ :
.
b)
: L
.
. :
673
-
:
.
- :
.
-
:
,
, cung .
-
lên,
,
.
- NSNN:
,
,
.
,
. Doanh
.
dng, vi hong xuyên là nhn tin gi,cho vay và cung cp các dch v ngân
hàng cho nn kinh t quc dân.
674
3.1.2. Ch
a) Chn tín dng
Làm trung gian tín dng trong nn kinh tng các
khon tin nhàn ri ca các ch th kinh t trong xã hi, t các doanh nghip, h gia
i và t
chc tín d hình thành ngun vn cho vay. i dùng
ngun v i vi ch th kinh t thiu vn - có nhu cu
b sung vn.
y, hong ci là cho vay"u
ni a vni có nhu cu v vn.
Ch quan tri vi nn kinh t:
i gi tic li t vn tm thi nhàn ri vi khon lãi tin g
nm bo an toàn cho các khon tin gi và cung cp cho khách hàng
các dch v thanh toán tin li.
c nhu cu vn cho sn xut, kinh doanh hoc tiêu
dùng, mà không phi tn kém nhiu và thi gian cho vic tìm kim vn.
i vi i s c li nhun t chênh lch gia lãi sut
cho vay và lãi sut tin gi. n li nhun ln nht trong các hong ca
i.
i vi nn kinh t, chng kinh tu
tit tin t, nh sng tin và kim ch lm phát.
T nhng ni dung trên, có th kt lun rng ch ng là
chn và quan trng ci.
b) Ch
Ngân nhng ho
cho vay. Vic nhn tin gi và theo dõi các khon chi trên tài khon tin gi ca
M rng tin gi là chn có ca h thi, gn
lin vi hong tín dng và thanh toán. Hay nói cách khác khi Ngân hàng cung ng
tín dng bng chuyn khon là nó to ra ting tin cung ng, khi thu n,
ng tin cung ng gim xung tin giao dch không ch là giy bc
phn quan trng là tin ghi s
i to ra.
Cho ting:
Khng tii tn, to u
kin thun li cho quá trình sn xut, kinh doanh phát trin.
Vic to tin chuyn kho thay th tin mt là mt quan trng
ca lch s hong ngân hàng. Chính nh c to tit kic chi
thành trung tâm ci sng kinh t - xã hi.
3.1.3. Nghip v ci
a) To lp ngun vn
i là mt loi hình doanh nghip, bi vy mun m rng các
hong kinh doanh, nó phi t to lc ngun vn, gm:
Vn ch s hu: Vn ch s hu ci bao gm vn
u l, các qu d tr và mt s tài sn n nh ca Ngân hàng Trung
V ng: ng vn nhàn ri là mt trong nhng ho ng quan
tr u c i. Nó to ra ngun vn ch lc trong kinh
ng vn nhàn ri ca xã hi qua các hình
thc nhn tin gi, phát hành các chng t có giá.
ng tin gi là hình thng vn ph bin c
mi. Các khon tin gi có th c chia thành tin gi không k hn và tin gi có k
hn.
Tin gi không k hn là loi tin gi gi có th rút ra bt c lúc nào,
nó có th là tin gi thanh toán hoc tin gi tit kim không k ha loi
ngun vn này là bin m này khi s dng.
Hong tín dng
- Ho ng cho vay: n trong s dng vn ca Ngân hàng
i, gm có cho vay ngn hn, trung hn và dài hn.
+ Cho vay ngn hn là loi cho vay có thi hn i 12 tháng. Nó là loi cho vay
ph bin ci, nhm b sung vng cho khách hàng.
+ Cho vay trung và dài hn là loi cho vay có thi hn t 12 tháng. Loi cho vay
khách hàng thc hi án phát trin kinh t. Mt khác loi
p vi kh ng vn theo chia
i và nhu cng ci tác xin vay.
- Cho thuê tài chính: là hong tín dng trung dài hn thông qua vic cho thuê
máy móc thit bn vn chuyng s hng cho
thuê gia bên cho thuê vi bên thuê.
677
- Bo lãnh ngân hàng: là hoti chu trách
nhim tr tic bo lãnh, nu h không thc hi i
vi yêu cu ca mc thc hii nhiu hình thc,
bo lãnh vay vn, bo lãnh d thu, bo lãnh chng và khng hàng hóa...
Ho: Hoi thc hii
hai hình thc ch yu:
+ ng khoán là vic Ngân hàng mua chng khoán và tr thành ni s
hu chng khoán. Chi có th mua là tín phiu kho
bc ngn hn, trái phiu Chính ph, c phiu và trái phiu doanh nghip.
+ n liên doanh, liên kt là vii b v liên
doanh, liên kt vi, t chc tín dng khác hoc các doanh
nghip thuc sn xui, dch v n vn góp, to ra li
nhun cho Ngân hàng và nn kinh t.
c) Hong dch v ngân hàng
Dch v ngân hàng c phát trin mu kin kinh t th
li ngu i. Hong dch v c thc hin
ng mi liên doanh c thành li hình
thc góp vn liên doanh gii tác s hu khác nhau.
i 100% vn c ngoài c thành lp
theo pháp lut và thuc s hu c c Chính ph Vit Nam cp giy
phép hong và tuân th theo pháp lut ca Vit Nam.
3.2. Các ngân hàng chuyên doanh và t chc tín dng phi ngân hàng, gm:
-
- Ngân hàng phát trin;
- Ngân hàng chính sách - xã hi;
- Công ty tài chính;
- Công ty cho thuê tài chính;
- Qu phát trin
4. T giá h
4.1. Khái nim: T giá h cng tic biu th bng
mt s tin t khác.
hình thành t giá hLch s tin t th gii qua các ch
tin t khác nhau cn t, t giá hi
khác nhau.
Trong ch bn v vàng thì t giá hng tic
c so sánh ni dung
nh cng tii nhau. Nu không có nhng ca yu t
th ng thì t giá hng vng giá vàng.
Ch bn v vàng là ch tin t rt nh, cho nên t giá ha tin t
ít bing. T ng giá vàng.
Trong ch y bc ngân hàng không chuyi ra vàng thì t giá
hng tic dng giá sc mua ca
chúng (Purchasing Power Parity - vit ta trên ch s giá c bình
quân ca hàng hoá và dch v tính bng tin cc thc hin trên
nhng th c la chn.
y bc ngân hàng không chuyc ra vàng tr nên ph
cng tic so vi ngoi t và làm cho t giá ha tic
bing. Nu mc lm phát ca mi mng
ti có sc mua th giá hng tii tin
c ngoài s gim (nói cách khác t giá ngoi t u t l lm phát
ng tin càng mt giá mnh và t giá ha nó s gim nhiu.
4.4.3. Hin trng cán cân thanh toán quc t: Cán cân thanh toán quc t có th
ng thái sau: Cân bng, bi chi, bi thu.
Nu cán cân thanh toán quc t ng, thì cung cu v ngoi t cân bng,
giá h nh.
Nu cán cân thanh toán bi chi thì cu v ngoi t t cung v ngoi t dn
n t giá ngoi t
Nu cán cân thanh toán quc t bi thu thì cung v ngoi t l u v
ngoi t giá ngoi t gim.
4.4.4. Mc chênh lch lãi sut:
+ th ng nào có mc lãi sut ngoi t ngn hng lung vn
ngoi t ngn h v th tìm kim li nhucho
cung v ngoi t u v ngoi t gi giá ngoi t
ng gim.
+ S chênh lch lãi sut ging ni t vng ngoi t s n xu
n t giá hu lãi sut ngoi t cao ht ni
t thì s ng chuyng ngoi t, cu v ngoi t s n
n t giá ngoi t c li.
680
4.4.5. Hoi t: Hong này trc tin cung cu
v ngoi t t giá hng. Khi m a
mt ngoi t i gian ti s s dùng ni t mua t s ng ngoi
t trên th ng làm cho ngoi t này tr nên khan him dn t giá ngoi t s
c li, nu anh ta d i t st giá thì s bán mnh s ngoi t
ra th t c giá ngoi t s gim.
- Kích thích các ho ng xut kh ng kinh t, dch v i
ngoi khác có thu ngoi tng thi hn ch nhp khu và các hong dch v i
ngoi khác có chi v ngoi t, kt qu là góp phn ci thin cán cân thanh toán quc t,
làm cho t ng ni t n lên.
- Khuyn khích nhp khu vn, kiu hi, hn ch xut khu v
hong chuyn ngoi t i t nhm làm cho
t ng ni t n lên.
681
4.5.4. Nâng giá tin t: ng ni t so vi ngoi t có mt t giá mi
u chnh t giá hng quc v kinh t mun
s dng công c chi ng, hoc khi nn kinh t phát trin quá
mun làm u l thì dùng bin pháp nâng giá tin t ng chuyn
vc ngoài kim li.
II. QUAN H TÍN DNG VÀ THANH TOÁN GIA T CHC TÍN DNG VÀ
DOANH NGHIP
1. Quan h tín dng
1.1. Mt s v n trong cho vay
1.1.1. Nguyên tc cho vay
Hin nay, theo Quy nh s -NHNN ban hành ngày 31/12/2001 v
Quy ch cho vay ca t chc tín d i vi khách hàng, và Quy nh s-
nh 2 nguyên tc cho vay là:
a) Nguyên tc 1: Khách hàng vay vn ca t chc tín dng phi s dng vn vay
thun trong hng tín dng.
hàng bao
a) Cho vay tng ln
Cho vay tng ln là hình thc cho vay theo món, khi có nhu cu, khách hàng xin
vay mt khon tin cho mt m dng vn c th.
i vi nhng khách hàng có nhu cu vay vn không
ng xuyên, khách hàng có nhu c ngh vay tng ln hoc ngân hàng xét
thy cn thit phi áp dng cho vay tng l giám sát, kim tra, qun lý vic s dng
vn vay cht ch
Trong mi hng tín dng khách hàng có th rút vn vay làm nhiu ln tu
theo ti và nhu cu s dng vn vay thc t. Vic tr n c thc hin theo lch tr
n c tho thun trong hng tín dng. Khách hàng phi ch ng tr n cho
n hn, nu không ngân hàng có quyn trích tài khon tin gi ca khách
thu n.
b) Cho vay theo hn mc tín dng
Cho vay theo hn mc tín d
nh và tho thun mt hn mc tín dng, duy trì trong mt khong thi gian
nhnh. Hn mc tín dng là m vay tc duy trì trong mt thi hn
nh thun trong hng tín dng.
-
Quy mô ca hn mc tín d d tính v ng vn ln
nht mà doanh nghip có th cn ti bt k thm nào trong sut thi hn duy trì hn
mc tín dng. Doanh nghic rút tin vay trong phm vi hn mc tín dng còn li.
Mi ln rút tin vay, khách hàng ký vào kh c nhn ni gian tr
n cho tng khon rút vn. Th vào k luân chuyn ca
ng vay vn hoc thi gian thu tin ca khách hàng.
toán
1.1.3.
vn nh thi hn cho vay phù hm bo thu hc vn
(gn hn thanh toán.
- Kh n ca khách hàng vay.
- Kh i ngun vn cho vay ca ngân hàng.
i ngun vn, các ngân hàng chú trng ti s i gia ngun vn
cho vay ca ngân hàng và nhu cu vay vn ca khách hàng c v u
ngun vn theo k hn và loi tin s dng trong giao dch.
- Thi hn hong còn li ca doanh nghip
- S ng ca các nhân t tác qun tr c ngh
nghip ca cán b tín dng và ca khách hàng.
1.1.4.
Lãi là khon tin mà bên vay phi tr
vào s vn vay, thi gian s dng vn và lãi sut. Vic tính và thu lãi ph thuc vào hình
thnh hoc tho thun vi khách hàng. Có 3 cách tính, thu
(tr nh k c, tính và thu lãi sau. Các
bin:
Tính lãi theo tích s: áp di vi các khon cho
vay ngn hn theo hn mc tín dng. Vic thc hinh k
hàng tháng.
684
S tin lãi =
tích s tính lãi trong k (tháng) x Lãi sut tháng
S ngày trong k (tháng)
tích s tính lãi
trong tháng
=
( S thc t)
Ví d: c cp mt hn mc tín di lãi
g nt. Lãi sut cho vay là 1%/tháng.
Lãi phi tr i
tr vào ngày 20/7/N
1.1.5. Gim, min lãi tin vay
xem xét , l:
- Khách hàng có t
-
- .
685
-
-
-
-
-
- Khách hàng t
TCTD
-
liên quan
1.1.6.
n xut kinh doanh dch v kh thi, có hiu qu,
c v i sng kh thi phù hp vnh ca pháp lut;
thc hi tr n cho ngân hàng;
t thc hin bin m bo bng tài sn theo yêu cu ca t chc tín
dng nu s dng vt trong hng tín dng.
c quynh v vim bo bng tài sn hay không có
m bo bng tài sng da vào các tiêu th
hiu qu cn xut kinh doanh, d i
vay, m dng tin vay, s ti
1.2.1.
a:
Cho vay vng là mt dng ph bin ca cho vay ng vn, nhm tài tr
thêm vng cho các hong kinh doanh ca khách hàng.
- Quy trình cho vay.
Mt quy trình nghip v cho vay bao gm nhng công vic c th cn phi thc
hin, có mi quan h mt thit t cho nhau và ch i có trách nhim thc
hin mi công vii ngân hàng cho vay mt quy trình nghip v tu thuc
vào nhiu yu t chc quy
ng gm:
c 1: Tip nhn h p các thông tin v khách hàng.
xem xétinh doanh
ng tin khác.
c 2: Thnh và lp báo cáo thnh.
Kt thúc mi khon cho vay, cán b tín dng cn có nhng tng k
t có th s dng khi cn thit.
- trong quy trình cho vay.
Khi có khách hàng vay vn, cán b ýin dng dn khách hàng v u kin
và lp h n. B h n khách hàng gn ngân hàng bao gm:
+ Gi ngh vay vn
+ H Bao gm các tài liu chng minh v c pháp lu
lc hành vi dân snh (giy phép) thành lp; Giy chng nh
kinh doanh; Giy phép hành ngh (nu có); Giy phép hoc hn ngch xut nhp khu
(nu pháp lunh phu l t chc và hong; Quynh b nhim
u hành, k ng; Quy ch i vi t
Các tài liu này áp di vi các doanh nghip vay vn lu hoc doanh
nghip có s i trong quá trình vay vn.
688
-
, kinh
+ H khon vay: n xut kinh doanh, k hoch vay vn tr n,
các chng t chn và tr n.
chia tách; nhng khon mc có chng thp hoi bng trong báo cáo
tài chính v n, tài sn, thu nhp, chi phí; nh
pháp k
689
Trong thn, tr n, ngân hàng phnh các ch tiêu
tin cho vay, thi hn cho vay...
nh s tin vay da trên :
Nhu cu vay ca khách hàng;
Nhu cu vay = Nhu c- Vng ròng (ho có) - Vn khác
Giá tr tài sm bo: Mc cho vay tnh theo t l nh
cho tng loi tài sn bm;
Kh n ca khách ngun thu bán hàng và các ngun thu
khác (nu có);
T l so vi vn ch s hu ca khách hàng (nnh này);
Kh n vn ca ngân hàng;
Các gii hnh;
nh riêng ca ngân hàng cho vay.
thi hn vay, thm rút vn tr n: Chu k ngân qu
(vòng quay vng, vòng quay các tài sng vay vn) hon
tin t d tính cho t vay v
ng hp các bên không x c tài sm b
thun, thì ngân hàng có quyn ch ng áp dc x lý tài sn bm
theo mt trong các cách:
Trc tip bán tài sm bo mt cách công khai.
U quyn bán tài sm bo cho t chu giá tài sn.
U quyn hoc chuyn giao vic x lý tài sn bm cho t chc có chc
c mua tài s bán.
Nhn chính tài sn b thay th cho vic thc hi c bo
m (tr quyn s dt, tài sn gn lin vt).
Nhn các khon tin, tài sn mà bên th ba phi tr hoc phi giao cho bên bo
m.
Ngân hàng cho vay có th khi kin khi khách hàng vi phm hng tín dng,
hm bo ti nhc nh c phc; n quá hn phát
sinh do nguyên nhân ch n pháp kh th tr n ngân hàng;
có kh tr n tình trn tránh tr n; có hành vi lo, gian
l
b
Chit khu giy t có giá là vic t chc tín dng mua giy t n hn
thanh toán ca khác ng chit khu là các giy t có giá, bao gm: Tín
phiu, k phiu, chng ch tin gi, s tit kiu, b chng t hàng xut,
các trái phiu, các giy t khác tr giá bng tin.
u kin ca các giy t c nhn chit khu:
- Thuc quyn s hu hp pháp ca khách hàng;
- Còn thi hp vi thi gian chit khnh;
- c phép chuyng khi cn thit;
- nh ca t chc phát hành.
c chit khu:
-
- Chit khu có thi hn: T chc tín dng mua giy t có giá theo thi hn và giá
ng hp chit khu có thi hn, khi khách hàng hoàn t cam kt
mua li giy t có giá, ngân hàng chuyn giao giy t có giá và quyn s hu giy t có
giá cho khách hàng.
c) Bao thanh toán
Bao thanh toán là mt hình thc cp tín dng ca t chc tín dng cho bên bán
hàng thông qua vic mua li các khon phi thu phát sinh t vi
c bên bán hàng và bên mua hàng tho thun trong hng mua bán hàng.
ng ra thanh toán ngay cho bên bán
hàng mt phn tin v i bên mua hàng.
Nó là hong mua li các khon n yu theo hng cung cp hàng
dài hn ca khách hàng l mia các doanh nghip.
Khi quy nh tài tr bao thanh toán thng i bán
khong 80-90% tr giá b tic i mua hàng, sau khi tr
tin c và các khon lãi, chi phí (phân tích tín dng, k toán, thu ngân, d phòng
rn còn lc chuyn tr i bán hàng.
Hinh ca NHNN Vit Nam, các t chc tín dng n u
ki c thc hic và bao thanh toán xut khi hai
hình thc:
- Bao thanh toán có quy bao thanh toán có quyli
s tic cho bên bán hàng khi bên mua hàng không có kh
thanh toán khon phi thu.
- Bao thanh toán không có quy bao thanh toán chu toàn b ri
ro khi bên mua hàng không có kh thanh toán khon phi thu.
bao thanh toán ch có quy ng hp bên mua hàng t chi