Trần Đăng Khoa sinh ngày 26 tháng 4 năm 1958 tại thôn Điền Trì, xã Quốc
Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
Anh làm thơ từ khi còn rất nhỏ. Theo anh tâm sự, từ khi biết đọc biết viết anh
đã làm được rất nhiều bài thơ theo lối bắt chước những gì anh đã đọc được và
viết theo thể nhật kí, mỗi ngày anh có thể viết tới ba "bài thơ" như vậy. Kể từ
năm lên tám tuổi, tài năng thơ của anh bắt đầu được chú ý bởi bài thơ [i]Con
bướm vàng[/i]. Đến năm lên chín tuổi, Trần Đăng Khoa đã trở thành một hiện
tượng được độc giả trong và ngoài nước chú ý.
Anh sớm yêu thơ có lẽ do ảnh hưởng của gia đình. Vùng quê anh ở là một
vùng đồng bằng phì nhiêu, con người sống thuần túy bằng nghề nông, cuộc
sống còn nhiều khó khăn vất vả. Tuổi thơ anh hầu như chỉ quanh quẩn trong
lũy tre làng, điều kiện giao lưu văn hóa rất thiếu thốn, so với trẻ em thành phố,
anh bị thiệt thòi nhiều. Nhưng bù lại, anh được sống trong một gia đình có
nhiều người ưa thích văn thơ. Mẹ anh rất thuộc [i]Truyện Kiều [/i]và ca dao. Mẹ
anh kể: " Từ lúc nó hơi biết, nó đã bắt tôi đọc ca dao, nó lại bảo kể truyện cổ
tích, truyện nọ sọ truyện kia, truyện nào nó cũng thích. Nó chỉ khỏe hỏi vặn, chả
có sức đâu mà giải nghĩa được cho nó: " Bảo anh Minh mày kể cho nghe". Anh
Minh là anh cả của Khoa, là giáo viên cấp 2 (sau là nhà thơ sinh hoạt và làm
việc ở Hội văn học nghệ thuật Quảng Ninh), mở cái tủ to đầy đầy những sách
và bảo: "Em cố học đi, biết chữ tha hồ đọc".
Học xong lớp vỡ lòng (lớp Một bây giờ), Khoa đã bắt đầu đọc sách. Anh Minh
có rất nhiều sách, cho Khoa một ít làm tủ sách riêng. Việc gia đình Khoa có tủ
sách và đặt báo là một hiện tượng rất đặc biệt so với bà con cùng làng thời đó.
Anh Minh lại có tài " xuất khẩu thành thơ", mỗi khi đội sản xuất, hoặc hợp tác xã
muốn phát động phong trào gì đấy thường nhờ anh đặt giúp những bài thơ cổ
động, dễ nhớ, dễ thuộc, anh thường đáp ứng chẳng mấy khó khăn. Ganh đua
với anh để bù lại những cái mình không có, Khoa bí mật viết rất nhiều. Khoa
thường đọc cho em gái bé là Giang lúc đó mới 3 tuổi nghe. Giang thuộc lại đọc
cho các các ban khác. Người lớn nghe trẻ đọc, mới biết Khoa làm thơ. Bài
[i]Con bướm vàng [/i]được hình thành trong một lần Khoa đang nấu cơm, nhìn
thấy con bướm vàng bay ngoài vườn. Hôm đó nồi cơm bị trương, mẹ đi làm về

Khoa thường gửi bản thảo của mình cho nhà thơ Xuân Diệu đọc trước và góp
ý. Với người thầy nghiêm khắc này, anh nhiều phen toát mồ hôi trán, nhưng bù
lại, anh đã trưởng thành vững vàng hơn. Trong bài Hạt gạo làng ta, ban đầu
Khoa viết:
“Hạt gạo làng ta
Gửi ra tiền tuyến
Gửi về muôn phương xa
Làm nên chiến trường
Làm nên niềm vui
Các cô các bác
Đừng để gạo rơi”
Nhà thơ Xuân Diệu góp ý: “ Cháu không nên dạy các cô các bác “Đừng để gạo
rơi”, chắc là các cô các bác cũng biết điều ấy rồi”. Sau đó, Khoa đã chữa sang
một từ mới:
“Hạt gạo làng ta
Có công các bạn
Sáng nào chống hạn
Vục mẻ miệng gàu
Trưa nào bắt sâu
Lúa cao rát mặt
Chiều nào gánh phân
Quang chành quét đất”
Sau những lần như vậy, anh càng chủ động và sáng tạo hơn. Anh đã biết nói
không thật mà rất thật trong thơ. Đó là trường hợp một câu thơ rất hay của anh
trong bài Đêm Côn Sơn:
Ngoài thềm rơi cái lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng
Mọi người vẫn nhắc đến độ chính xác của cảm xúc trong câu thơ này; tinh tế về
cảm giác, chọn lọc câu chữ rất cô đọng hàm súc; nhưng câu thơ còn đặc biệt ở
một góc độ khác: giá trị tượng trưng trong việc tạo không gian cổ kính, tĩnh lặng