SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC DẠY HỌC ÁP DỤNG PHƯƠNG
PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀO
CHƯƠNG XI. SINH SẢN
TRONG MÔN SINH HỌC 8
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Trang
Trường THCS Kỳ Ninh
PHẦN A : ĐẶT VẤN ĐỀ
I.
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở thực tiễn:
Nghị quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và
đào tạo nêu rõ: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học theo hướng hiện đại,
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức kỹ năng của người học.
Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học tạo cơ hội để người học tự cập
nhật kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực quan sát, phân tích, so sánh, tư duy, sang tạo.
Phát triển giáo dục đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn bộ năng
lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; Lí luận gắn với thực tiễn…”
Vì vậy vấn đề đổi mới giáo dục đang là một vấn đề bức thiết đối với nền giáo dục việt
nam. Nhưng muốn đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học thì phải đổi mới cả
phương pháp dạy và phương pháp học. Vì thế người giáo viên cần sáng tạo trong phương
pháp cũ, cũng như cần mạnh dạn hơn trong việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp
mới vào trong dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học đạt kết quả cao.
Xu hướng của sự đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là phải phát huy tính tích cực
chủ động sáng tạo ở học sinh, hướng việc tìm tòi khám phá tri thức về phía học sinh. Giáo
ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
1. Đối tượng nghiên cứu:
Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo dự án vào chương XI. Sinh sản trong
sinh học 8.
2. Khách thể nghiên cứu:
Quá trình dạy học của giáo viên và học sinh các lớp 8 – 1 trường Thcs Kỳ Anh- hà tĩnh
IV.
GIẢ THIẾT KHOA HỌC:
Các biện pháp tổ chức dạy học theo dự án vào chương XI. Sinh sản trong sinh học 8 sẽ
nâng cao chất lượng dạy và học phát huy tính tích cực và chủ động và sáng tạo của học
sinh.
V.
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học theo chủ đề nhằm phát huy năng lực tự học của
học sinh
- Đánh giá thực trạng của việc dạy học phần sinh sản ở một số trường thcs huyện Kỳ
Anh- Hà tĩnh.
- Phân tích cấu trúc chương trình và nội dung kiến thức phần sinh sản- sinh học 8 và
các tài liệu liên quan.
- Đề xuất 1 số biện pháp tổ chức dạy học theo dự án phần sinh sản(sinh học 8) nhằm
phát huy tính tích cực chủ động sang tạo của học sinh.
- Tổ chức dạy học theo chủ đề một số nội dung trong phần sinh sản(sinh học 8)
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả việc phát huy tính tích cực chủ
đông sáng tạo của học sinh thông qua dạy học theo dự án.
VI.
sinh học tốt bài trên lớp mà còn mở rộng ra ngoài phạm vi lớp học.
Theo bộ giáo dục Singapore: Dạy học theo dự án là một hoạt động học tập và áp
dụng 1 cách sang tạo vào thực tế cuộc sống. Quá trình dạy học theo dự án giúp học sinh
cũng cố kiến thức và xây dựng các kỹ năng hợp tác giao tiếp và học tập độc lập, chuẩn
bị hành trang cho học sinh trong sự nghiệp học tập suốt đời và đối mặt với các thử
thách trong cuộc sống.
Theo dự án Việt bỉ : Dạy học theo dự án là 1 chuỗi các hoạt động dựa trên động cơ
bên trong của hoc sinh nhằm khám phá và phát hiện 1 phần của thực tế ( các chuổi hoạt
động thực tê : Thực hiện nghiên cứu, khám phá các ý tưởng theo sở thích; tìm hiểu và
xây dựng kiến thức ; học lien môn ; giải quyết các vấn đề;; cộng tác với các thành viên
trong nhóm ;giao tiếp phát triển kỹ năng, thái độ và sự đam mê)
Sau khi nghiên cứu về dạy học dự án và được tập huấn tại chuyên đề của phòng giáo
dục tôi cho rằng:
Dạy học dự án là 1 hinh thức dạy học trong đó học sinh thực hiện 1 nhiệm vụ học tập
phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới
thiệu. Sản phẩm này có thể là các báo cáo khoa học, mô hình, phần mềm, mẫu vật ,tư
liệu sưu tầm. Trong dạy học dự án hình thức làm việc chủ yếu theo nhóm vì hs thường
phải giải quyết các vấn đề khá lớn qua nhiều công đoạn.
Dạy học theo dự án là 1 mô hình dạy học lấy hs làm trung tâm. Theo đó các nhóm học
sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên mà thực hiện nhiệm vụ học tập một cách độc lập
qua những giai đoạn nhất định: nêu ý tưởng, lập kế hoạch, thực hiện ý tưởng, tạo sản
phẩm, công bố sản phẩm. từ đó hình thành kiến thức kỹ năng lien quan đến những
nhiệm vụ mang tính mở, kích thích sự tò mò, tìm tòi nhằm thực tế hóa những kiến đã
học trong quá trình thực hiện , và xậy dựng nên sản phẩm của chính bản thân. Với
phương pháp này người học không thụ động tiếp nhận kiến thức từ gv mà chủ động tìm
tòi khám phá các kiến thức cần thiết thông qua các nhiệm vụ thực tế lien quan đến bài
học . còn gv là người định hướng các nhiệm vụ học tập, định hướng quá trình thục hiện
cũng như quá trình hình thành sản phẩm .
HS làm việc theo nhóm hoặc đóng vai khi thực hiện dự án
Dự án phải có sản phẩm- có thể công bố và có tính khả thi
Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc nhiều môn học khác
nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp
- - Thông qua các dự án học tập có thể hình thành kiểm tra cũng cố mở rộng hiểu biết
lý thuyết cũng như rèn luyện kỹ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của người
học.
Những đặc điểm của bài học được thiết kế theo dự án:
Có rất nhiều dự án được tiến hành trong lớp học , nhưng dự án chỉ đạt được hiệu quả
khi ý đồ của giáo viên phù hợp với năng lực của hs, định hướng được cho học sinh
những công việc mà các em cần thực hiện. Vậy để có bài học thiết kế theo dự án có hiệu
quả cần:
- Luôn lấy hs làm trung tâm trong quá trình dạy học, gv chỉ giữ vai trò hỗ trợ hay
hướng dẫn hs hợp tác làm việc với nhau trong các nhóm, phát huy tối đănng lực cá nhân
khi đảm nhận những vai trò khác nhau.
- luôn tập trung vào mục tiêu học tập quan trọng gắn với yêu cầu chuẩn kiến thức kỹ
năng
- Luôn được định hướng theo bộ câu hỏi khung chương trình. Các câu hỏi thường
manh tính thực tiễn cao, bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng và mục tiêu đã đề ra.
- Luôn đòi hỏi các hình thức đánh giá đa dạng và thường xuyên, cần phải luôn rà
soát, phản hòi và có sự điều chỉnh phù hợp trong suốt quá trình thực hiện dự án.
- Phải liên hệ với thực tế, gắn với đời sống thực tế của học sinh, có thể mời thêm các
chuyên gia ngoài cùng tham gia để tạo những tình huống dạy học. từ đó học sinh có thể
thảo luận, tham khảo ý kiến từ các chuyên gia hay điều này làm cho việc học của các em
càng thực tế và hấp dẫn hơn. Các em mạnh dạn thể hiện việc học của mình trước những
đối tượng thực tế.
- Học sinh thể hiện sự hiểu biết, thể hiện các khả năng của bản thân( khả năng diễn
đạt, khả năng bình tĩnh , làm chủ quá trình học tập )thông qua sản phẩm hoặc quá trình
Trường:
Tên dự án: (Viết bằng chữ in hoa có dấu)
Lĩnh vực bài dạy:( ghi rõ môn dạy , vd: sinh học )
Cấp/lớp:( ghi rõ lớp dạy)
Thời gian dự kiến:( ghi rõ thời gian hoàn thành.VD: 4 tiết mỗi tiết 45 phút, 1 tiết/tuần, 4
tuần)
1. Mô tả dự án: (trình bày sơ lược về vấn đề, nêu rõ bối cảnh mà học sinh đóng vai, dự
kiến rõ sản phẩm mà học sinh phải hoàn thành sau khi thực hiện dự án; nên viết tóm
tắt dưới 10 dòng)
2. Mục tiêu của dựa án: sau khi hoàn thành học sinh có khả năng:….
2.1. Mục tiêu dự án
2.2. Các năng lực hướng tới của chủ đề
3. Yêu cầu tiên quyết với học sinh:…
4. Các địa chỉ Wed, tài liệu tham khảo (sách, báo) gợi ý…
5. Các bước tổ chức bài dạy( nêu rõ hình thức dạy học tiến trình dạy học – các hoạt
động hướng dẫn của giáo viên giới thiệu dự án và hướng dẫn học sinh tự học)
6. Đánh giá học sinh( Cách đánh giá nội dung, đánh giá báo cáo tham luận, đánh giá
hoạt động nhóm)
7. Phụ lục:….
( Bộ công cụ đáng giá theo dạy học dự án)
. Xây dựngbảng ma trận và bộ (ngân hàng ) câu hỏi/bài tập theo dự án:
Trong mỗi nội dung của dự án, tương ứng với mỗi mức độ khác nhau( nhớ,hiểu,vận dụng
thấp, vận dụng cao và các kỹ năng /năng lực cần hướng tới trong dự án), Xây dựng một số
câu hỏi/bài tập để kiếm tra, đánh giá sao cho thể hiện đúng mục tiêu đó .
Câu hỏi bài tập :
+ Đánh giá kiến thức, kỹ năng :
->bài tập mang tính hàn lâm
->mức độ nhớ hiểu vận dụng thấp- luyện tập, vận dụng trong những tình huống quen thuộc
+ Đánh giá năng lực
-> bài tập mang tính thực tiễn
phân tích so sánh, tính toán, tổng hợp, tranh luận.
Gv: theo giõi quá trình thực hiện dự án của hs, tạo thuận lợi cho sự trao đổi thường xuyên
và mở giữa các người học, tạo điều kiện để các nhóm thường xuyên đánh giá sự tiến triển
công việc và thường xuyên hổ trợ, kích thích ,điều chỉnh để cùng hoàn thành nhiệm vụ
được giao.
Giai đoạn 4: Thu thập kết quả và công bố sản phẩm học sinh
Kết quả thực hiện dự án có thể là : bài thu hoạch, báo cáo,hoặc những hành động phi vật
chất như: tổ chức 1 vỡ kịch, hội thi,1 buổi sinh hoạt
Sản phẩm có thể trình bày giữa các nhóm trong lớp, trong trường, ngoài xã hội
Gv: tạo ddiieuf kiện, trang thiết bị hổ trợ việc trinh bày sản phẩm của hs. Gv lắng nghe,
quan sát, nhận xét, tổng hợp, định hướng kiến thức bài học từ các sản phẩm. đặc biệt gv
cần tôn trọng hs, luôn là vị giám khảo công bằng, anh minh.
Hs: phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên tiến hành báo cáo sản phẩm, hs phải
thể hiện được:
- Nêu ý tưởng thực hiện dự án
- Tất cả các nhiệm vụ được giao đã được hoàn thành
- Phản biện bảo vệ sản phẩm
GV cần làm chủ được quá trình tranh luận của các nhóm
Giai đoạn 5: đánh giá dự án
Sử dụng bộ công cụ đánh giá theo dạy học dự án để đánh giá gv và hs qua quá trình thực
hiện và kết quả cũng như kinh nghiệm đạt được. Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc
thực hiện các dự án tiếp theo.
Chú ý: Việc phân chia 5 giai đoạn chỉ mang tính tương đối , trên thực tế chúng có thể xen
kẽ và thâm nhập lẫn nhau.
I.6 Ưu điểm và nhược điểm trong dạy học theo dự án:
1.6.1. Ưu điểm:
- Phát huy tính tích cực chủ động của hs trong quá trình học tập, làm cho hs năng động
và làm việc hiệu quả hơn, kiến thức được khắc sâu hơn do vận dụng lý thuyết vào thực
tiễn.
trình thực hiện dự án.
Cơ sở của việc vận dụng phương pháp dạy học dự án vào trong chương XI. Sinh sản
trong sinh học 8
Chương trình chương XI. Sinh sản trong sinh học 8 rất phù hợp để ứng dụng phương
pháp dạy học dự án. Vì chương này có nhiều kiến thức gắn với thực tiễn cuộc sống.
Điều rất đúng với yêu cầu đặc trưng của phương pháp dạy học theo dự án.
- Phương pháp dạy học dự án thực hiện tốt mục tiêu tổng quát và cụ thể của chương
XI. Sinh sản trong sinh học 8:
+ Về kiến thức: thông qua việc thực hiện các dự án về những vấn đề của địa phương
mà hs đang sống, các mục tiêu kiến thức sẽ được cập nhật hóa, hệ thống kiến thức
cơ bản sẽ được vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo
+ Về kỹ năng: phương pháp dạy học theo dự án là sự kết hợp gữa lý thuyết và thực
hành nên sẽ rèn luyện và phát triển được nhiều kỹ năng cho hs. Nhất là kỹ năng
quan sát, nhận xét, phân tích, tổng hợp đánh giá do hs được tham gia giải quyết
những vấn đề đặt ra trong cuộc sống có liên quan đến nội dung sinh thái học.
-
-
+ Về thái độ tình cảm: Việc các số liệu thực tế của địa phương chính là cơ sở có tính
thuyết phục cao nhất đối với hs, từ đó làm thay đổi ý thức, trách nhiệm đối với bản
thân, bạn bè và cộng đồng sẽ sâu sắc hơn.
HS lớp 8 phổ biên ở độ tuổi 13-14 . Ở độ tuổi này cơ thể các em đang có sự phát
triển mạnh mẽ về kích thước và thể lực , đồng thời có sự chuyển biến mạnh về tâm
sinh lý. Chính những chuyển biến đó ở các em đã kích thích nhu cầu tìm hiểu về bản
thân mình. Đồng thời sự phát triển về cơ bắp khiến các em thích hoạt động, tính
năng động cao. Nét đặc trưng về tâm lý của lứa tuổi này là tò mò, ham hiểu biết,
thích tìm tòi cái mới và muốn khẳng đinh bản thân. Các em tự cho mình là người
Tích
cực
Ít tích Không
cực
tích cực
36
54
12
Rất
thuận
lợi
Thuận lợi Ít thuận
lợi
Không
thuận lợi
32
28
40
trình học tập bộ môn, tập dượt phương pháp nhận thức tích cực và tự lực để có
thể tiếp tục học tập sau khi rơi ghế nhà trường, bước vào cuộc sống lao động;
Xây dựng kỹ năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống, học tập và lao động , thói
quen giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh xã hội , bảo vệ môi trường
- Về thái độ hành vi: bồi dưỡng cho học sinh những cơ sở của thế giới quan
khoa học, quan điểm duy vật phương pháp biện chứng trong việc nhìn nhận
các sự kiện, hiện tượng, các quá trình sinh lí diễn ra trong cơ thể, chống quan
điểm duy tâm, siêu hình, mê tín dị đoan. Đồng thời, phải góp phần giáo dục
đạo đức và những phẩm chất của con người mới, xây dựng ý thức thái độ hành
vi ứng xử đúng đắn trước những vấn đề đòi hỏi phải cân nhắc, những việc cần
làm và những vấn đề nên tránh; có hoài bão ước mơ và lòng quyết tâm đem
những hiểu biết của bản thân phục vụ cho yêu cầu và sự tiến bộ của xã hội.
Nọi dung chương trình sinh học 8
Cấu trúc,mục tiêu, vị trí chương XI. Sinh sản trong sinh học 8
1. Vị trí:
2. Cấu trúc , mục tiêu, nội dụng chương trình chương XI. Sinh sản
Mục tiêu
Kiến thức
Kỹ năng
Sau đây là dự án mà tôi đã tiến hành :
Nội dung
Bài:
Người soạn:
Họ và tên:….
2. Mục tiêu của dự án:
- Trình bày được :
+ Vấn đề có thai sớm ở tuổi vị thành niên Kỳ anh-Hà tĩnh (nguyên nhân, hậu quả, biện pháp hạn
chề)
- Chứng minh được tỉ lệ có thai sớm ở lứa tuổi vị thành niên của thị xã kỳ anh hà tĩnh đang có xu
hướng tăng cao.
- Phân tích được các nguyên nhân chính làm tỉ lệ có thai sớm ở tuổi vị thành niên tăng cao
- Rút ra kết luận về sự ảnh hưởng của vấn đề có thai sớm đến sức khỏe của cá nhân vị thành niên,
tới gia đình, nhà trường và xã hội
- Lập kế hoạch tuyên truyền các biện pháp tránh thai và hạn chế tình trạng có thai sớm ở tuổi vị
thành niên Kỳ anh – Hà tĩnh
2.1 Mục tiêu dự án
2.2 Các năng lực hướng tới của chủ đề
3. Các năng lực hướng tới của chủ đề
3.1. Các năng lực chung:
a. Năng lực tự học
- HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:
+ Vấn đề có thai sớm ở tuổi vị thành niên Kỳ anh-Hà tĩnh (nguyên nhân, hậu quả, biện pháp hạn
chề)
+ Tuyên truyền biện pháp tránh thai và hạn chế tình trạng co thai sớm ở tuổi vị thành niên Kỳ anh
– Hà tĩnh
- HS lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:
Thời
triển của thai
+ Giải thích nguyên nhân gây ra tình
trạng có thai sớm ở tuổi vị thành niên
kỳ anh hà tĩnh
+ Liệt kê, xác định nguồn gốc các
nguyên nhân gây ra tình trạng có thai
ở tuổi vị thành niên và hậu quả do
chúng gây ra.
+ Các biện pháp khắc phục tình trạng
có thai ở tuổi vị thành niên và cơ sở
khoa học của các biện pháp đó.
+ Đề cử các biện pháp ưu tú và giải
thích vì sao nên lựa chọn biện pháp
đó .
+ Nguyên nhân gây
ra tình trạng
+ Các biện pháp bảo
vệ, khắc phục và cơ
sở khoa học của các
biện pháp đó.
5 ngày
- Thực địa:
+ Ðiều tra thực tế:
Học sinh cả lớp Chia
4 nhóm:
. Tỉ lệ mang thai ở tuổi vị
tuổi vị thành niên
ở kỳ anh hà tĩnh.
+Tiến hành
họa cách sử
các biện
tránh thai
quả .
2 ngày
- Tuyên truyền các biện pháp - Học sinh cả lớp
hạn chế có thai sớm ở tuổi vị
thành niên.
minh
dụng
pháp
hiệu
+ Trình bày nhu
cầu được trang bị
các kiến thức về
Copyright: Tài liệu đại học ©