ĐẶT VẤN ĐỀ
A/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu cấp bách trong thời đại ngày
nay và phương pháp làm việc theo nhóm là một trong những phương pháp dạy
học đổi mới lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực của học
sinh.
Dạy học là một nghệ thuật, nhưng dạy nghệ thuật lại càng phải nghệ
thuật hơn. Do vậy trong thời gian dạy học môn Mĩ thuật tai trường THCSLê
Lợi tôi luôn tìm tòi và vận dụng phương pháp dạy học môn Mĩ thuật theo tinh
thần đổi mới phương pháp dạy học. Khi dạy học người giáo viên phải có vai trò
dẫn dắt khéo léo để biến quá trình dạy học thành quá trình tự học, tự khám phá
và xây dựng kiến thức của mỗi học sinh. Để làm tốt điều đó người giáo
viên cần phải nắm vững phương pháp giảng dạy theo yêu cầu của đổi mới
phương pháp nhằm phát huy tính tích cực độc lập suy nghĩ, sáng tạo của học
sinh thông qua việc học sinh chủ động tham gia vào các hoạt động học tập để
lĩnh hội kiến thức, biến học sinh thành một chủ thể tích cực, chủ động nắm bắt
kiến thức một cách tự nhiên, không gò bó. Giáo viên giữ vai trò là người hướng
dẫn… Tôi thấy phương pháp làm việc theo nhóm là một trong những phương
pháp áp dụng rất hiệu quả vào việc dạy và học Mĩ thuật đăc biệt đối với phân
môn thường thức mĩ thuật, nó hình thành sự đoàn kết phấn đấu thi đua của từng
cá nhân, từng nhóm học sinh trong tập thể lớp, kích thích học sinh tính tích cực
suy nghĩ, động não tiếp thu kiến thức một cách chủ động sáng tạo. Nhưng sử
dụng phương pháp làm việc theo nhóm sao cho hiệu quả, kích thích tối đa sự
tích cực tham gia của học sinh vào hoạt động học là một vấn đề cần thiết trong
giảng dạy… Qua thời gian dạy học môn Mĩ thuật tôi thấy việc sử dụng phương
pháp thảo luận nhóm còn nhiều hạn chế ảnh hưởng lớn đến kết quả dạy và học
môn Mĩ thuật ở cấp Trung học cơ sở. Là một giáo viên dạy bộ môn Mĩ thuật,
tôi rất băn khoăn và trăn trở về vấn đề này. Do vậy, tôi đã quyết định chọn đề
tài “ Áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm theo hướng đổi mới trong
dạy học Mĩ thuật ” để nghiên cứu .
pháp đã đề ra.
+ Chứng minh cách dạy phương pháp làm việc theo nhóm theo hướng đổi mới
nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật ở trường THCSTri Trung đã
thành công.
- Nhóm phương pháp thống kê: Thống kê bằng biểu bảng nhằm đánh giá thực
trạng và thấy được hiệu quả của việc áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm
theo hướng đổi trong môn Mĩ thuật.
G/ PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
- Việc dạy và học mĩ thuật trong trường THCSLê Lợi.
- Phương pháp làm việc theo nhóm trong dạy học Mĩ thuật.
- Thực hiện: Từ 20 tháng 10 năm 2009đến hết tháng 3 năm 2009
2
PHẦN II : NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I/ Cơ sở lí luận của việc áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm theo
hướng đổi mới trong dạy học môn Mĩ thuật.
Trước hết chúng ta cần hiểu bản chất của hình thức làm việc theo nhóm là
tạo điều kiện cho mọi học sinh đều được tham gia vào quá trình học tập một
cách tự giác bằng khả năng của mình. Phương pháp dạy học này xây dựng cho
học sinh tinh thần tập thể, ý thức cộng đồng với công việc chung, đồng thời
hình thành cho học sinh phương pháp làm việc khoa học ( tự lập kế hoạch và
làm việc theo kế hoạch). Đối với môn học Mĩ thuật, phương pháp làm việc
theo nhóm thường được thực hiện khi học thường thức mĩ thuật, bày mẫu và
lựa chọn mẫu vẽ, trong trò chơi ghép hình, vẽ màu để học sinh có điều kiện
bộc lộ ý kiến, tăng khả năng hợp tác và khả năng làm việc cá nhân. Phương
pháp dạy học theo hình thức làm việc theo nhóm có rất nhiều cách tổ chức thực
hiện khác nhau cụ thể là:
- Hình thức động não.
- Hình thức động não viết.
Bảng 1: Kết quả trước thực nghiệm
Tổng số tiết
Số tiết
đạt Giỏi
Số tiết
đạt Khá
Số tiết đạt
Trung bình
Số tiết đạt
Yếu
7
SL TL% SL TL% SL TL% SL TL%
10 17.9 4 21.6 3 3.1 0 0
Bản thân tôi nhận thấy:
- Hình thức làm việc theo nhóm còn đơn điệu.
- Học sinh không tập trung chú ý, mất trật tự, những HS lười có cơ hội trốn
tránh công việc ỷ lại vào các bạn trong nhóm.
- Trong 1 tiết dạy còn diễn ra 2 đến 3 lần thảo luận nhóm.
- Học sinh chưa thực sự hứng thú tham gia hoạt động nhóm, và thi đua giữa các
nhóm.
- Học sinh lạc đề, thảo luận chưa đúng nội dung yêu cầu.
- Trình bày ý kiến thảo luận hoặc sản phẩm hoạt động nhóm còn sơ sài. Các
nhóm chỉ đọc kết quả, giáo viên nhắc lại, chưa có ý kiến phản biện, phỏng vấn,
tranh luận để khai thác sâu hơn nội dung bài.
Kết luận: Áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm còn mang tính hình thức,
phong trào, ít hiệu quả
1. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế
1.1: Nguyên nhân chủ quan: ( Là nguyên nhân chủ yếu.)
Với kết quả giờ dạy trên tôi đánh giá việc áp dụng phương pháp làm việc
theo nhóm trong dạy học Mĩ thuật là rất kém, nguyên nhân dẫn đến kết quả yếu
đối với yêu cầu của bài thực hành.
- Nghiên cứu kĩ phương pháp dạy học để hiểu rõ bản chất của hình thức làm
việc theo nhóm giúp áp dụng hợp lý trong từng bài dạy.
- Cần hiểu rõ được những ưu điểm để áp dụng, lường được hạn chế của hình
thức làm việc theo nhóm để có kế hoạch khắc phục.
- Giáo viên cần nhắc nhở học sinh chuẩn bị tốt đồ dùng học tập
- Giáo viên cần có kĩ năng tổ chức, chuẩn bị chu đáo đảm bảo tính thực tiễn,
tính khoa học, tính sư phạm.
- Bám sát mục tiêu bài học để đưa ra yêu cầu làm việc theo nhóm( hệ thống
câu hỏi ngắn gọn , xúc tích, phù hợp đối tượng.)
- Giao nhiệm vụ và quy định thời gian cụ thể cho các nhóm.
- Xác định rõ vai trò của người giáo viên trong hoạt động này chỉ là người
hướng dẫn để học sinh chủ động hoạt động nhóm , không áp đặt học sinh làm
theo ý tưởng của giáo viên.
- Giáo viên cần đưa ra những tiêu chí thi đua, tránh ganh đua giữa các nhóm
để các em tích cực, đoàn kết tham gia hoạt động học
- Trong thời gian hoạt động nhóm giáo viên bao quát lớp nhắc nhở những học
sinh cá biệt không tích cực tham gia.
- Phương pháp thảo luận cần kết hợp vấn đáp để bổ xung, khắc sâu kiến thức.
- Khi trình bày ý kiến thảo luận, giáo viên nên cử những học sinh có năng
khiếu thuyết trình lên bảng, nêu lên nội dung thảo luận của nhóm mình dựa trên
cơ sở hình ảnh trực quan cụ thể.
- Giáo viên nên gợi ý để học sinh nêu lên một số câu hỏi phỏng vấn và phản
biện các nhóm khác giúp bổ xung kiến thức bài, tạo tâm lí hứng thú trong giờ
học.
- Giáo viên nhận xét bổ sung cần chính xác, đánh giá công bằng, khách quan.
- Biểu dương nhóm hoàn thành xuất sắc.
- Giáo viên cần nắm vững quy trình thực hiện hình thức làm việc theo nhóm
trong bài giảng.
Sau đây là quy trình của thực hiện phương pháp làm việc theo nhóm trong dạy
- Nội dung làm việc theo nhóm cần cụ thể, có trọng tâm .
- Cần khuyến khích học sinh tham gia với thái độ đúng đắn.
- Động viên khích lệ những học sinh ít nói, dụt dè cùng tham gia.
- Đối với học sinh kém giáo viên cần có hệ thống những câu hỏi phụ dễ hiểu
để yêu cầu các em trao đổi và nêu ý kiến.
- Có phương pháp tổ chức điều hành dạy học theo nhóm.
- Kiến thức của giáo viên phải vững vàng để đáp ứng được nội dung thảo luận
(đặc biệt đối với phân môn thường thức Mĩ thuật)
- Cần làm rõ các vấn đề đưa ra thảo luận.
- Tóm tắt kết quả làm việc của nhóm, nhận xét xác đáng, không chung chung,
trên tinh thần khích lề động viên học sinh là chính
2.2. Yêu cầu đối với học sinh:
- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập cho môn học
- Biết giác ngộ mục đích học tập, tự giác trong học tập, có ý thức trách nhiệm
về kết quả học tập…
6
- Có tinh thần đoàn kết, tất cả học sinh đều phải nhiệt tình có trách nhiệm tham
gia vào công việc được giao.
3. Ví dụ minh họa
Áp dụng hình thức làm việc theo nhóm “Tranh luận ủng hộ – phản đối”
3.1. Khái quát về hình thức làm việc theo nhóm“Tranh luận ủng hộ –
phảnđối”
- Tranh luận ủng hộ – phản đối (tranh luận chia phe) là một kỹ thuật dùng trong
thảo luận, trong đó đề cập về một chủ đề có chứa đựng xung đột. Những ý kiến
khác nhau và những ý kiến đối lập được đưa ra tranh luận nhằm mục đích xem
xét chủ đề dưới nhiều góc độ khác nhau.
- Mục tiêu của tranh luận không phải là nhằm “đánh bại” ý kiến đối lập mà
nhằm xem xét chủ đề dưới nhiều phương diện khác nhau.
* Cách thực hiện:
- Các thành viên được chia thành hai nhóm theo hai hướng ý kiến đối lập nhau
1
Nhóm 2
Ấn
Tượng
2
Nhóm 3
Tân
Ấn
Tượng
Nhóm 4
Hậu
Ấn
Tượng
Bước 4: Giao nhiệm vụ:
- Nhóm 1+2 thảo luận về hội hoạ hàn lâm và hội hoạ ấn tượng.
- Nhóm 3 +4 thảo luận trường phái hội hoạ tân ấn tượng và hậu ấn tượng.
Bước 5: Giới thiệu câu hỏi thảo luận của nhóm
* Câu hỏi thảo luận của nhóm 1 + 2
? Hội hoạ Ấn tượng ra đời trong hoàn cảnh nào.
? Em hãy so sánh sự khác nhau của hội hoạ hàn lâm và hội hoạ Ấn tượng.
* Câu hỏi thảo luận của nhóm 3 + 4
? Hãy so sánh sự thể hiện khác nhau của hội hoạ Hậu Ấn tượng và Tân Ấn
tượng.
? Em hãy kể tên 1 số tác giả, tác phẩm tiêu biểu của trường phái hội hoạ Ấn
tượng và Tân Ấn tượng.
Bước 6: Đề xuất thời gian thực hiện( 5 phút)
Bước 7: Yêu cầu học sinh nhắc lại nội dung thảo luận và tiến hành thảo luận
nhóm
- Yêu cầu thời gian thảo luận trong 5 phút
- Giáo viên bao quát lớp nhắc nhở học sinh tập trung thảo luận.
Giáo viên Học sinh Nội dung
HĐ1 : Hướng dẫn tìm
hiểu vài nét về bối
cảnh xã hội. (5’)
? Em hãy nêu một số sự
kiện lịch sử giai đoạn
cuối thế kỉ XIX đến đầu
thế kỉ XX .
? Thời kì này có những
thay đổi gì ?
GV củng cố
-Công xã Pa-ri (1871),
chiến tranh thế giới lần
thứ nhất (1914 – 1918),
cách mạng tháng mười
Nga (1917).
-Chính trị xã hội có
nhiều biến động, nên
xuất hiện nhiều trào lưu
mới trong đó mĩ thuật
có nhiều khuynh hướng
mới thay đổi liên tục.
HĐ 2 : Hướng dẫn học
sinh tìm hiểu Sơ lược
về một số trường phái
mĩ thuật.
1 .Tìm hiểu về trường
phái hội họa Ấn tượng
(10’)
- Giáo viên chia lớp
- Các nhóm nhận câu hỏi thảo luận.
* Nhóm 1+2 trình bày ý kiến
- Hãy so sánh sự thể hiện khác
nhau của hội hoạ hậu Ấn tượng và
tân Ấn tượng?
Hội hoạ Ấn tượng ra đời trong
hoàn cảnh: Lấy tên Ấn tượng từ bức
tranh cùng tên “ Ấn tượng mặt trời
mọc” của hoạ sĩ Mô- Nê trong cuộc
triển lãm của các hoạ sĩ trẻ tại Pa ri
năm 1874.
* Sự khác nhau của hội hoạ hàn lâm
và hội hoạ ấn tượng:
- Hội hoạ hàn lâm thể hiện trau
I/. Vài nét
về bối cảnh
xã hội.
- Có các sự
kiện lớn gây
chuyển biến
ở Châu Âu.
- Sự biến
động về
chính trị
kéo theo sự
biến đổi về
nghệ thuật.
II. Sơ lược
về một số
trường
trong học tập
- Kết quả giờ dạy được nâng lên rõ rệt:
Bảng 2: Kết quả sau khi áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm
theo hướng đổi mới.
Tổng số tiết
Số tiết
đạt Giỏi
Số tiết
đạt Khá
Số tiết đạt
Trung bình
Số tiết đạt
Yếu
7
SL TL% SL TL% SL TL% SL TL%
5 71.4 2 28.6 0 0 0 0
*Qua bảng 1 và bảng 2 cho thấy sau khi áp dụng phương pháp làm việc theo
nhóm theo hướng đổi mới chất lượng dạy và học môn Mĩ thuật được nâng cao.
Trước thực nghiệm, số tiết Giỏi đạt 14.3% tiết nhưng sau thực nghiệm đã đạt
71.4% . Số tiết Khá đạt 28.6%, sau thực nghiệm đạt 28.6%. Số tiết Trung bình
đạt 57.1% nhưng sau thực nghiệm đã không có tiết nào. Như vậy các biện pháp
được áp dụng đã mang lại đa mang lại kết quả rã rệt.
5. Những bài học rút ra
Qua thời gian áp dụng, và thực hiện áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm
theo hướng đổi mới tôi đã có được bài học kinh nghiệm giúp nâng cao chất
lượng môn học Mĩ thuật đó là :
- Giáo viên cần đọc, nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu tham
khảo, chuẩn bị tốt phương tiện dạy học.
- Áp dụng phương pháp dạy học hợp lí để phát huy tính tích cực sáng tạo của
học sinh theo hướng đổi mới.
chất lượng môn học Mĩ thuật người giáo viên phải biết vận dụng những phương
pháp dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đối tượng học sinh,
nắm vững những yêu cầu đổi mới phương pháp và kĩ năng dạy học, sao cho thu
hút được sự tập trung chú ý của học sinh, biến học sinh thành một chủ thể tích
cực, chủ động nắm bắt kiến thức một cách tự nhiên, không gò bó giáo viên chỉ
cần đứng vai trò là người hướng dẫn Hiện nay việc dạy và học Mĩ thuật còn
thiếu thốn về học cụ và học liệu, do vậy việc áp dụng phương pháp dạy học
thêo yêu cầu đổi mới còn gặp nhiều khó khăn không thể một sớm, một chiều
mà chúng ta có thể khắc phục được. Do vậy việc nghiên cứu học hỏi và trang bị
cho mình kiến thức về phương pháp dạy học, áp dụng phương pháp một cách
khoa học giúp khắc phục tối đa những hạn chế, nâng cao được chất lượng môn
học là việc làm cần thiết, là nhiệm vụ quan trọng của mỗi giáo viên. Chính từ
những việc làm thiết thực đó minh chứng cho chúng ta tham gia một cách tích
cực vào việc áp dụng đổi mới phương pháp dạy học
2. Khuyến nghị
* Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo:
- Tổ chức nhiều buổi chuyên đề để giáo viên được tham gia, giao lưu học hỏi
kinh nghiệm lẫn nhau cùng nâng cao trình độ chuyên môn.
12
- Mỗi năm nên tổ chức Hội thi giáo viên giỏi để giáo viên có dịp cọ sát, học hỏi
nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
- Trang bị thêm đồ dùng học tập cho bộ môn Mĩ thuật,nhất là mẫu vật thật,
tranh, ảnh, băng đĩa hình minh hoạ
Có chính sách khuyến khích giáo viên đưa ra nhưng ý kiến đóng góp hay
trong bài dạy của mình để biên soạn thành sách cho giáo viên trong toàn huyện
tham khảo.
- Có chính sách khuyến khích giáo viên đưa ra ý kiến trong bài dạy của mình.
Từ đó sẽ tập hợp, lựa chọn và biên soạn thành sách về những giáo án tốt, bài
dạy hay để tất cả các giáo viên trong toàn huyện được biết và cùng tham khảo,
học hỏi.
1. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế………………………………………….…6
1.1: Nguyên nhân chủ quan: ( Là nguyên nhân chủ yếu.) …………….…6
1.2.Nguyên nhân khách quan:………………………………………… …6
2. Giải pháp khắc phục hạn chế…………………………………………… 7
2.1. Yêu cầu đối với giáo viên ………………………………………………7
2.2. Yêu cầu đối với học sinh………………………………… …………….8
3. Ví dụ minh họa…………………………………………………………… 8
3.1. Khái quát về hình thức làm việc theo nhóm“Tranh luận ủng hộ –
phảnđối” ………………………………………………………… 9
3.2. Áp dụng vào bài cụ thể. “Bài 20. Sơ lược về mĩ thuật hiện đại
14
phương Tây cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX”………………………… 9
4. Kết quả đạt được khi vận dụng sáng kiến…………………………… 15
5. Những bài học rút ra …………………………………………………….16
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận ………………………………………………………………… 17
2. Khuyến nghị …………………………………………………………… 17
Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG