Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
A. Phần mở đầu
I. Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học ở Tiểu học đã đ-
ợc các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lí chỉ đạo cũng nh giáo viên trực tiếp giảng dạy đặc
biệt quan tâm.
Đổi mới phơng pháp dạy học có thể hiểu tìm con đờng ngắn nhất để đạt chất l-
ợng và hiệu quả cao hơn. Con đờng này không có sẵn, không bằng phẳng mà đầy chông
gai, khúc khuỷu, gập ghềnh với sự đan xen giữa cái chung và cái riêng, cái cũ và cái
mới. Vì vậy đổi mới phơng phá dạy học ( PPDH) bao gồm cả hai, mặt: Phải đa vào các
PPDH mới đồng thời tích cực phát huy những u điểm của PPDH truyền thống. Lý luận
dạy học đã khẳng định không có phơng pháp vạn năng, đặc biệt trong lĩnh vực giáo
dục, yếu tố kinh nghiệm và sự kế tha thể hiện khá đậm nét ( Thuyết trình, vấn đáp là
những phơng pháp rất xa cũ nhng hiện tại vẫn đợc sử dụng trong các tiết dạy với các
mức độ đậm nhạt khác nhau). Đổi mới PPDH là sự kết hợp nhuần nhuyễn sáng tạo giữa
kinh nghiệm của giáo viên với những yếu tố mới của PPDH hiện đại. Với cách nhìn từ
phơng pháp mới, giáo viên có thể thực hiện việc cải tiến PPDH nói chung và môn Tiếng
Việt lớp 4 nói riêng nhằm gây hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng sự hình
thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt: nghe, đọc, nói, viết để
học sinh giao tiếp. Thông qua việc dạy Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác t duy.
Tiếng Việt là tiếng ghi âm, nghĩa là viết nh thế nào thì đọc nh thế ấy, có đọc đợc
thì mới hiểu đợc nội dung. Vì thế phân môn Tập đọc có vị trí đặc biệt trong chơng trình
Tiểu học. Nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng đọc, một kĩ
năng quan trọng hàng đầu của học sinh Tiểu học đồng thời làm cơ sở, nền móng cho
mọi sự phát triển. Đọc trở thành nhiệm vụ cấp thiết của mỗi ngời đi học. Biết đọc con
ngời đã nhân khả năng giao tiếp nhận lên nhiều lần, từ đây họ biết tìm hiểu, đánh giá
cuộc sống, nhận thức các mối quan hệ tự nhiên, xã hội.
Nhờ đọc mà con ngời bày tỏ ý kiến của mình. Từ đó con ngời có điều kiện tự học
và hiểu biết các môn học khác. Nh vậy có thể khẳng định rằng đọc là cầu nối của mọi
tri thức, của mọi môn học. Đọc chính là học, học nữa, học mãi, đọc để tự học, học cả
đời. Bởi vậy dạy cho học sinh biết đọc, đọc đúng và đọc hiểu và đọc diễn cảm là một

- Nghiên cứu về thực trạng rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 tại trờng Tiểu học Bạch
Đằng.
- Đề xuất các biện pháp nhằm rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4.
1.4 Ph ơng pháp nghiên cứu:
* Thu thập tài liệu:
Ngời thực hiện: Đỗ Thị Hoa - Trờng Tiểu học Bạch Đằng - Uông Bí - QN
Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
- Đọc nghiên cứu giáo trình phơng pháp dạy học Tiếng Việt.
- Tạp chí giáo dục TH.
- SGK Tiếng Việt lớp 4.
- Sách hớng dẫn giảng dạy Tiếng Việt lớp 4.
- Tham khảo thêm các tài liệu, thông tin trên các phơng tiện, thông tin đại chúng.
* Ph ơng pháp điều tra thực tế:
- Đối với giáo viên thờng xuyên dự giờ, trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp về việc
rèn đọc diễn cảm cho học sinh. Sử dụng thành thạo, linh hoạt các PPDH: Phơng pháp
điều tra; phơng pháp quan sát; phơng pháp thực hành; phơng pháp kiểm tra; đánh giá...
- Đối với học sinh: Phát hiện lỗi phát âm sai trong giờ Tập đọc cũng nh trong các môn
học khác.
- Rút kinh nghiệm 2 tiết dạy môn Tập đọc lớp 4.
B. Phần nội dung đề tài
Chơng I: cơ sở lí luận - khoa học
1. Vị trí của dạy Tập đọc ở trờng Tiểu học
1.1 Đọc là gì?
Môn Tiếng Việt ở trờng Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động
ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh đợc thể hiện trong 4
dạng hoạt động tơng ứng với 4 kĩ năng ( nghe, đọc, nói, viết), đọc là một dạng ngôn ngữ
đợc chuyển từ chữ viết sang lời nói có âm thanh và hiểu nó ứng với hình thức đọc thành
tiếng. Còn quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không
có âm thanh ứng với đọc thầm. Đọc không chỉ là giải một bộ mã gồm hai phần chữ viết
và âm thanh nghĩa là nó không chỉ( đánh vần) nên thành tiếng theo đúng nh các kí hiệu

của chất lợng, đọc đúng đọc có ý thức và đọc diễn cảm chúng đợc rèn luyện đồng thời
hỗ trợ cho nhau. Sự hoàn thiện một trong 4 kĩ năng này sẽ có tác động tích cực đến kĩ
năng khác.
Dạy đọc là giáo dục lòng ham muốn đọc sách làm việc với sách văn bản cho học
sinh. Nói cách khác thông qua dạy Tập đọc làm cho học sinh thích đọc đó là con đờng
đặc biệt tạo cho mình một trí tuệ đầy đủ và phát triển.
3. Cơ sở tâm sinh lí, đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học.
Học sinh Tiểu học- con ngòi với cấu tạo đầy đủ các bộ phận của một con ngời
đang phát triển. Trong đó, cơ quan phát âm, ngôn ngữ phát triển mạnh, phù hợp với sự
tiếp nhận và thực hiện dễ dàng các hoạt động mới, theo chức năng của chúng, chức
năng phát âm- Tập đọc.
Ngời thực hiện: Đỗ Thị Hoa - Trờng Tiểu học Bạch Đằng - Uông Bí - QN
Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
Khả năng nhận thức, t duy, tởng tợng, tình cảm trí nhớ và nhân cách học sinh
đang đợc hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang phát triển.
Học sinh Tiểu học hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, hiếu động, tò mò, thích hoạt
động hồn nhiên, khám phá, tự lực làm việc theo hứng thú của mình.
Thầy cô là hình tợng mẫu mực nhất đợc trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ đều nhất nhất
nghe theo, sự phát triển nhân cách cảu học sinh Tiểu học phụ thuộc phần lớn vào quá
trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trờng Tiểu học.
Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học bớc đầu đem đến sự vận động khoa học cho não bộ
và cơ quan phát âm, ngôn ngữ, đem đến những tinh hoa văn hoá, văn học nghệ thuật
trong tâm hồn trẻ, rèn kĩ năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học, rèn luyện tình cảm đạo đức,
ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, phát triển khả năng học tập các môn khác, là
điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh Tiểu học. Nhân cách học sinh Tiểu học phát
triển đúng đắn hay lệch lạc phụ thuộc vào quá trình giáo dục của ngời thầy mà trong đó
phơng tiện là nghe nói.
Đọc, viết có đợc nhờ tập học Tập đọc. Dạy Tập đọc đặc biệt là dạy đọc diễn cảm cho
học sinh Tiểu học đòi hỏi ngời thầy phải có phơng pháp dạy học phù hợp với đặc điểm
tâm sinh lí của học sinh Tiểu học, phù hợp với sự phát triển tiến bộ của khoa học, xã

1- Thực trạng của việc dạy phân môn Tập đọc nói chung:
Phân môn Tập đọc có một nhiệm vụ rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học. Do đó
vấn đề dạy học phân môn Tập đọc hiện nay rất đợc chú trọng. Có nhiều chuyên đề, ph-
ơng pháp đặt ra nhằm đa chất lợng đọc của các em nâng lên. Nhng nhìn chung chủ yếu
chỉ tập trung đến các lớp đầu cấp để làm sao các em đọc đúng, đọc trôi chảy là đợc.
Còn ở các lớp cuối cấp, giáo viên chỉ tập trung nhận xét cách đọc đúng, đọc trơn chứ
cha có biện pháp cụ thể để dành cho việc đọc diễn cảm.
2. Thực trạng của việc dạy Tập đọc( đọc diễn cảm) cho học sinh lớp 4 ở trờng Tiểu học
Bạch Đằng.
Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu khảo sát chất lợng phân môn Tập đọc của học sinh
lớp 4 bản thân tôi đã nhận thấy: một số học sinh mới chỉ ở mức độ đọc đúng, đọc trơn.
Có em chẳng cần quan tâm mình có đọc diễn cảm bài thơ, bài văn đó không mà chỉ đọc
to, đọc nhanh là đợc.
Qua tìm hiểu tôi rút ra một số nguyên nhân sau đây:
- Do cách phát âm theo phơng ngữ, thờng phát âm lệch chuẩn viết, cụ thể các em thờng
mắc lỗi sau:
+ Các lỗi phụ âm đầu: l/n. Ví dụ: nổi lửa/ lổi lửa; nấu nớng/ lấu lớng...
+ Các lỗi về thanh: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh sắc. Ví dụ: suy
nghĩ/ suy nghí; nghĩ kĩ/ nghí kí...
Ngời thực hiện: Đỗ Thị Hoa - Trờng Tiểu học Bạch Đằng - Uông Bí - QN
Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
+ Do các em cha nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu cha biết nhấn giọng, lên
giọng, hạ gịong những từ cần thiết.
+ Do các em lời đọc sách không chịu khó rèn đọc.
Nên ngay từ đầu năm học, trong phạm vi nghiên cứu, tôi đã thống kê chất lợng đọc của
học sinh lớp 4A nh sau:
Bảng 1: Chất lợng khảo sát phân môn Tập đọc lớp 4A
Tổng số học
sing
Số em đọc cha

Ngời thực hiện: Đỗ Thị Hoa - Trờng Tiểu học Bạch Đằng - Uông Bí - QN
Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
- Để củng cố kĩ năng đọc trơn đã đợc rèn ở các lớp dới, giáo viên nên hớng dẫn học
sinh đọc nối tiếp qua 3 vòng:
+ Vòng 1: Qua những học sinh đọc nối tiếp, giáo viên nghe và phát hiện những hạn chế
về cách ngắt âm, ngắt nghỉ, ngữ điệu câu, từ đó có biện pháp hớng dẫn đối với cá nhân
hoặc nhắc nhở chung đối với cả lớp để học sinh đạt yêu cầu đọc đúng và đõ rành mạch.
+ Vòng 2: Học sinh đọc nối tiếp kết hợp nắm nghĩa của từ đợc chú giải trong SGK, nó
có tác dụng góp phần nâng cao kĩ năng đọc hiểu ( việc tìm hiểu nghĩa từ có thể xen kẽ
trong quá trình đọc nối tiếp hoặc sau khi đọc hết bài). Nếu học sinh đọc sai giáo viên
vẫn tiếp tục hớng dẫn, sửa chữa.
+ Vòng 3: Học sinh đọc nối tiếp để giáo viên đánh giá sự tiến bộ, tiếp tục hớng dẫn
hoặc nhắc nhở.Việc luyện đọc từng đoạn nối tiếp tạo điều kiện cho nhiều học sinh đợc
thực hành đọc. Qua thực hành mà học sinh đợc giáo viên hớng dẫn, uốn nắn hay động
viên, khích lệ để đạt đợc vững chắc kĩ năng đọc, chuẩn bị luyện tập kĩ năng mới: Đọc
diễn cảm.
b) Luyện đọc hay ( đọc diễn cảm)
- Đối với loại hình văn bản nghệ thuật: Giáo viên hớng dẫn học sinh đọc diễn cảm
thông qua việc dẫn dắt, gợi mở giúp học sinh hiểu biết thể hiện tình cảm, thái độ thông
qua giọng đọc phù hợp với sự việc, hình ảnh cảm xúc, tính cách nhân vật trong bài...( B-
ớc đầu biết làm chủ đợc giọng đọc về ngữ điệu, về tốc độ, trờng độ và âm sắc, diễn tả
đúng nội dung). Tuy nhiên học sinh đọc diễn cảm nh thế nào còn phụ thuộc vào sự cảm
nhận riêng của từng em, giáo viên không nên áp đặt học sinh một cách theo khuôn mẫu.
- Đối với loại hình văn bản phi nghệ thuật: Giáo viên hớng dẫn học sinh xác định ngữ
điệu đọc sao cho phù hợp với mục đích thông báo ( làm rõ những thông tin cơ bản, giúp
ngời nghe tiếp nhận đợc những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản) khắc phục
những cách đọc thiên về hình thức "diễn cảm" của học sinh Tiểu học.
c) Các hình thức luyện đọc:
Để hớng dẫn học sinh luyện đọc thành tiếng, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh hoạt
động theo các hình thức sau: