MẪU 3
Tuần…………….. - Ngày soạn: ……………..
PPCT: Tiết ...............

Bài 1: VỊ TRÍ, HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC TRÁI ĐẤT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Xác định vị trí của Trái Đất trong hệ Mặt Trời; hình dạng và kích thước của Trái
Đất.
- Trình bày được khái niệm kinh tuyến, vĩ tuyến.
- Phân biệt được kinh tuyến gốc, vĩ tuyến gốc; kinh tuyến Đông, kinh tuyến Tây;
vĩ tuyến Bắc, vĩ tuyến Nam; nửa câu Đông, nửa cầu Tây, nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam
quả cầu Địa Lí.
2. Kĩ năng:
- Xác định được vị trí của Trái Đất trong hệ Mặt Trời trên hình vẽ.
- Xác định được kinh tuyến gốc, vĩ tuyến gốc; kinh tuyến Đông, kinh tuyến Tây;
vĩ tuyến Bắc, vĩ tuyến Nam; nửa câu Đông, nửa cầu Tây, nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam
trên bản đồ và trên quả Địa Cầu.
3. Thái độ:
- Tin vào thế giới quan khoa học chính xác, phê phán những niềm tin thiếu tính
khoa học.
- Nghiêm túc và chú ý rèn luyện các kỹ năng địa lí.
4. Năng lực hình thành:
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng
tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực
tính toán.
- Năng lực chuyên biệt: Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, sử dụng bản đồ, sử dụng
hình vẽ, tranh ảnh, mô hình, video clip…
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
1. Chuẩn bị của GV: Quả địa cầu, máy tính, các phiếu học tập, hình minh họa,
hình 1,2,3 sgk phóng to...

kinh tuyến gốc, vĩ
tuyến gốc; kinh tuyến
Đông, kinh tuyến Tây;
vĩ tuyến Bắc, vĩ tuyến
- Trình bày được Nam; nửa câu Đông,
khái
niệm
kinh nửa cầu Tây, nửa cầu
Bắc, nửa cầu Nam
tuyến, vĩ tuyến.
trên quả cầu Địa Lí.

đường
kinh
tuyến, vĩ tuyến
Bắc và vĩ tuyến
Nam trên quả địa
cầu.
-Vẽ được các
đường kinh, vĩ
tuyến của Trái
Đất theo yêu
cầu.

Xác
định
được
các
thành
phố

- Bước 4: GV dẫn dắt vào nội dung của bài.
B. Hình thành kiến thức mới
HOẠT ĐỘNG 1: VỊ TRÍ CỦA TRÁI ĐẤT TRONG HỆ MẶT TRỜI (10 phút)
1. Mục tiêu:
- Xác định vị trí của Trái Đất trong hệ Mặt Trời.
- Hình thành biểu tượng địa lí
Trang 2


MẪU 3
2. Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Hoạt động nhóm, sử dụng phương tiện trực
quan.
3. Phương tiện: Bộ ảnh về các hành tinh trong hệ Mặt Trời, phiếu học tập.
4. Tiến trình hoạt động:
- Bước 1: GV chia lớp thành 8 đội chơi, tên của các độ chơi lấy theo tên các hành
tinh trong hệ Mặt Trời và tự tìm vị trí hành tinh của đội mình trong hình 1
SGK trang 6- (ví dụ hình dưới) và giao nhiệm vụ với trò chơi nhanh có tên gọi
"Ai nhanh hơn"
Yêu cầu: - Trong vòng 3 phút các đội chơi phải điền được các thông tin vào phiếu
học tập sau:
- Bước 2: Giáo viên cho các đội chấm chéo nhau kết quả của phiếu học tập và công
bố kết quả để các em đối chiếu so sánh.
Hệ mặt trời gồm……..hành tinh.
Trái Đất ở vị trí thứ……….theo thứ tự xa dần Mặt Trời.
……………là vật thể duy nhất có khả năng tự phát sáng.
Trong Hệ Mặt Trời, ………………..chuyển động xung quanh Mặt Trời.
Hệ Mặt Trời nằm trong…………………
Hành tinh xa mặt trời nhất là………………
Hành tinh gần mặt trời nhất là………………


H: Em hãy kể các dạng hình học em đã biết?
H: Quan sát ảnh cho biết hình chụp Trái Đất có dạng hình gì?
https://tinyurl.com/yxl6397n
https://tinyurl.com/yyjs6tyh

Trang 4


MẪU 3
H: Quan sát hình 2 sgk, đọc độ dài bán kính, đường xích đạo? Từ đó có nhận xét
về kích thước của Trái Đất. cho học sinh xem hình (video) để tượng tượng được
kích thước của Trái Đất với các hành tinh khác và Mặt Trời
https://tinyurl.com/y6s27gbv

* Lưu ý: Hoạt động kể các dạng hình học không yêu cầu HS kể hết
GV gợi mở: các em về đọc lại truyện bánh chưng, bánh dày và Hành trình vòng
quanh TG của Mazenlang năm 1522 hết 1083 ngày để hiểu thêm về quá trình nhận
thức và đi đến cơ sở khoa học khẳng định của con người về hình dạng Trái Đất.
- Giáo viên dùng quả quýt thật/ hình ảnh để mô phỏng về hệ thống các đường kinh
tuyến, dẫn nhập vào bước 2.
Link tham khảo:
https://tinyurl.com/y22949bw
https://tinyurl.com/y29zsybw
https://tinyurl.com/y5dlafjz
- Bước 2. Hoạt động suy nghĩ – cặp đôi - chia sẻ để hình thành khái niệm kinh
tuyến, vĩ tuyến (3p)
H: Quan sát hình 2 và hinh 3 SGK xác định trên
hình sau:
+ Điểm A đến A‘ là đường gì?
+ Điểm B đến B ‘ là đường gì?


NHÓM 3, 7

NHÓM 4, 8

PHIẾU HỌC TẬP

Đường kinh tuyến gốc là đường nào?
Đường vĩ tuyến gốc là đường nào?
Quan sát hình dưới đây cho biết phần lộ ra bên hình bên phải thuộc NỬA CẦU............; BÁN CẦU.........
Các đường kinh tuyến ở có sẽ có kí hiệu để nhận biết là Đ hay T
Các đường vĩ tuyến ở có sẽ có kí hiệu để nhận biết là B hay N

- Bước 4. Vòng 2- Mảnh ghép
Trang trí Quả địa cầu/bản đồ trống ( phút)
SƠ ĐỒ MẢNH GHÉP (TRONG 1 CỤM, CỤM THỨ 2 TƯƠNG TỰ)

Trang 7


MẪU 3

❖
1.
2.
3.

Yêu cầu: HS dùng bút màu (bút dạ), và hoàn thành phiếu học tập sau
Kinh tuyến gốc: kẻ MÀU ĐỎ
Vĩ tuyến gốc: kẻ MÀU ĐỎ

- Nửa cầu Đông là nửa cầu nằm bên phải vòng kinh tuyến 0 O(hoặc 200T và
1600 Đ)
- Nửa cầu Tây là nửa cầu nằm bên trái vòng kinh tuyến 0 O (hoặc 200T và 1600
Đ.)
LINK THAM KHẢO VỀ CÁCH CHIA NỬA CẦU ĐÔNG- TÂY
https://tinyurl.com/y2ry529n
https://tinyurl.com/y2syorns
- Nửa cầu Bắc là nửa bề mặt Địa Cầu tính từ Xích đạo đến cực Bắc.
- Nửa cầu Nam là nửa bề mặt Địa Cầu tính từ Xích đạo đến cực Nam.
C. Hoạt động luyện tập (Thời gian 5 phút)
1. Mục tiêu: Củng cố kiến thức và rèn kĩ năng địa lí
2. Phương pháp/kĩ thuật dạy học: trực quan, trò chơi
3. Phương tiện: Quả địa cầu
4. Tiến trình hoạt động:
- Bước 1: GV sử dụng quả Địa Cầu và hướng dẫn cách chơi (2 em một cặp, chơi
trò chơi có tên "Nói gì chỉ đó". Ví dụ bạn A nói " Cực Nam" thì bạn B phải chỉ
được "Cực Nam", mỗi bạn có 2 lượt thay phiên nhau, HS làm tốt có thể cho điểm
cộng hoặc điểm miệng để động viên.
- Bước 2: HS thực hiện.
- Bước 3: GV tổng kết bài.
Trang 9


MẪU 3
D. Hoạt động nối tiếp - hướng dẫn học tự học ( Thời gian 5 phút)
1. Mục tiêu
- Vận dụng và khắc sâu kiến thức về vị trí, hình dạng và kích thước Trái Đất.
- Định hướng chuẩn bị cho bài học mới ở tiết sau
2. Phương pháp/kĩ thuật dạy học
- Hoạt động cá nhân.

* Các nhóm tự thiết kế quả Địa cầu, trên quả địa cầu phải thể hiện được :
Trang 10


MẪU 3
- Cực Bắc, cực Nam
- Kinh tuyến, vĩ tuyến, kinh tuyến gốc, vĩ tuyến gốc.
- Kinh tuyến đông, kinh tuyến Tây, vĩ tuyến Nam, vĩ tuyến Bắc.
- Nửa cầu Đông, nửa cầu Tây, nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam.
* Trình bày được qui ước xác định và công dụng của các đường kinh vĩ tuyến.
- Bước 2: HS hoạt động nhóm theo hướng dẫn của GV
- Bước 3: Nhóm kiến trúc sư trúng thầu sẻ trình bày nội dung vừa thiết kế.

2/ ĐÁP ÁN HOẠT ĐỘNG 2

NỬA CẦU BẮC

NỬA CẦU NAM

BÁN CẦU TÂY

BÁN CẦU ĐÔNG

VD: New York

Moscow

Los Angeles

Tokyo


MẪU 3

Trang 14