VJE

Tạp chí Giáo dục, Số 476 (Kì 2 - 4/2020), tr 38-42

ISSN: 2354-0753

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Trần Hoài Phương
Article History
Received: 20/02/2020
Accepted: 11/3/2020
Published: 20/4/2020
Keywords
Assessment, experiential
activity, teaching Literature,
competency.

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Email:
ABSTRACT
Experimental activities help to add value to learners, because learners are
directly involved in different types of activities, experienced the known and
unknown things to realize their change towards competency and quality
development. Assessing experiential activities is an important step to help
teachers and students identify those changes and value systems to adjust the
teaching process. The article studies the assessment of experiential activities
in Literature, presented in principles, processes, design criteria and evaluation
scale. This can be a practical suggestion for teachers to continue researching
and building an effective evaluation set for each activity.


2. Kết quả nghiên cứu
2.1. Nguyên tắc đánh giá hoạt động trải nghiệm môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Với tinh thần khách quan, công bằng, dân chủ và vì sự tiến bộ của người học, chúng tôi cho rằng, đánh giá hoạt
động trải nghiệm cần đảm bảo một số nguyên tắc như sau:

38


VJE

Tạp chí Giáo dục, Số 476 (Kì 2 - 4/2020), tr 38-42

ISSN: 2354-0753

- Đảm bảo tính khoa học: Đánh giá hoạt động trải nghiệm phải cơ bản tuân thủ theo quy trình đánh giá hoạt động
thông thường với các thao tác, trình tự nhất định, có kế hoạch chuẩn bị - thực hiện - kết luận rõ ràng. Khi đánh giá,
cần xác lập các tiêu chí và thang đo phù hợp với nội dung, hình thức hoạt động cũng như đối tượng học sinh.
- Đảm bảo tính thống nhất: Đánh giá hoạt động trải nghiệm cần đạt được sự thống nhất về mục đích, nội dung,
phương pháp, kĩ thuật, tiêu chí, thang đo giữa người đánh giá và người được đánh giá. Muốn vậy, bản kế hoạch trải
nghiệm không nên chỉ do một mình giáo viên xây dựng theo ý muốn chủ quan của bản thân mà phải tham khảo cả
nhu cầu, mong muốn, năng lực của học sinh. Đồng thời, trong khi thực hiện trải nghiệm, giáo viên và học sinh cũng
nên theo dõi “độ vênh” giữa thực tiễn với kế hoạch ban đầu để có những điều chỉnh kịp thời, linh hoạt.
- Đảm bảo tính khách quan: Được thực hiện thông qua việc đánh giá nhiều chiều. Giáo viên không phải là người
có quyền lực duy nhất và tuyệt đối mà chỉ là một đối tượng tham gia. Xét trong phạm vi lớp học thì cùng với giáo
viên, học sinh cũng được xem là nhân tố quan trọng. Thông qua hai đối tượng này, có thể thu thập thông tin và số
liệu bằng cách tổ chức cho giáo viên đánh giá học sinh, học sinh các nhóm đánh giá lẫn nhau, học sinh cùng nhóm
đánh giá lẫn nhau và học sinh tự đánh giá chính sự thay đổi của bản thân mình. Nếu xét cả phạm vi ngoài lớp học,
cần tranh thủ đánh giá của các lực lượng giáo dục khác như gia đình, tổ chức đoàn thể... Sự tập trung đa dạng các
nguồn đánh giá sẽ giúp cho quá trình và kết quả trở nên khách quan, đáng tin cậy hơn.
- Đảm bảo sự phát triển: Với tư cách là một hoạt động giáo dục giúp kết nối bộ môn Ngữ văn và đời sống, trả

- Kết quả hoàn thành từng giai đoạn.
- Kết quả hoàn thành hoạt động trải nghiệm
trong sự so sánh với mục tiêu đề ra ban đầu.
- Khích lệ tự định hướng (tự suy ngẫm, tự đánh - Khích lệ tự định hướng (tự suy ngẫm, tự
giá, thông tin phản hồi từ những người cùng đánh giá, thông tin phản hồi từ những người
tham gia).
cùng tham gia).
- Kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ so - Nhận xét hiệu quả thực hiện kế hoạch của
Cách thức
với kế hoạch đã đề xuất (thời gian, tiến độ, hiệu tập thể và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của
quả).
từng cá nhân căn cứ vào kết quả đạt được.
- Có thể không xếp loại.
- Đánh giá xếp loại hoạt động theo các mức
cơ bản: Tốt/ Khá/ Đạt yêu cầu/ Cần cố gắng.

39


VJE

Tạp chí Giáo dục, Số 476 (Kì 2 - 4/2020), tr 38-42

ISSN: 2354-0753

Trong toàn bộ quá trình, cả giáo viên và học sinh đều tham gia đánh giá nhưng sự quan tâm của mỗi đối tượng
sẽ có điểm khác biệt. Về phía giáo viên, cần tập trung đánh giá tính hiệu quả của kế hoạch (sự phù hợp giữa nội dung,
hình thức hoạt động với chủ đề; tính khả thi; tính chi tiết...), quá trình thực hiện (tinh thần hợp tác, sự linh hoạt trong
giải quyết vấn đề, khả năng hoàn thành nhiệm vụ...), kết quả hoạt động (sự đáp ứng mục tiêu ban đầu) và học sinh
tham gia (ý thức trách nhiệm, sự hứng thú, nhiệt tình, chủ động, khả năng vận dụng,...). Về phía học sinh, các em

đối tượng học sinh. Căn cứ vào mục tiêu, nội dung hoạt động trải nghiệm, có thể xác định một số năng lực và tiêu
chí sau:
Năng lực
Tiêu chí đánh giá
1. Mức độ tham gia vào hoạt động; 2. Lắng nghe và phản hồi tích cực; 3. Trợ giúp các
Giao tiếp và hợp tác
thành viên khác; 4. Kết quả làm việc; 5. Tinh thần, ý thức trách nhiệm
Giải quyết vấn đề và 1. Phát hiện vấn đề; 2. Lập kế hoạch giải quyết vấn đề; 3. Đề xuất phương pháp giải
sáng tạo
quyết vấn đề; 4. Thái độ khi giải quyết vấn đề
1. Xác định mục tiêu và nhiệm vụ trải nghiệm cho bản thân; 2. Lập kế hoạch trải nghiệm
riêng; 3. Thực hiện trải nghiệm với hình thức phù hợp; 4. Sử dụng công cụ hỗ trợ quản
Tự chủ và tự học
lí thời gian và điều chỉnh thời gian làm nhiệm vụ; 5. Tự kiểm tra, phản hồi về kết quả
trải nghiệm của bản thân
Ngôn ngữ
1. Nội dung trình bày; 2. Cách thức trình bày; 3. Quản lí thời gian
Thẩm mĩ
1. Nhận diện và phân tích giá trị thẩm mĩ; 2. Đề xuất ý tưởng, sử dụng sáng tạo thẩm mĩ
Cần lưu ý thêm rằng việc đánh giá hoạt động trải nghiệm không nhằm phán xét hay cho điểm mà nhấn mạnh vào
tinh thần, ý thức, trách nhiệm, mức độ hoàn thành nhiệm vụ, khuyến khích học sinh tiến bộ. Vì thế, có thể mã hóa
thang đo bằng các mức độ tốt/ khá/ đạt yêu cầu/ cần cố gắng hoặc số điểm tượng trưng để người học tự nhận ra ưu,

40


VJE

Tạp chí Giáo dục, Số 476 (Kì 2 - 4/2020), tr 38-42


1. Mức độ tham
cưỡng hoặc từ chối
gia vào hoạt động xuất nhiệm vụ cho bản nhận nhiệm vụ khi vụ khi được giao
thân
được giao
- Không tham gia đầy nhận nhiệm vụ
- Tích cực, chủ động - Tham gia đầy đủ đủ, chủ động vào xây - Không tham gia vào
tham gia xây dựng kế vào xây dựng kế dựng kế hoạch hoạt việc xây dựng kế
hoạch hoạt động; đề xuất hoạch hoạt động; nêu động; đôi khi nêu hoạch hoạt động; thụ
các ý tưởng mới mẻ, sáng được ý kiến cá nhân được ý kiến cá nhân động chấp nhận ý
tạo khi làm kế hoạch
trước những ý tưởng trước những ý tưởng kiến của thành viên
của thành viên khác của thành viên khác khác và không đóng
trong một số trường góp ý kiến cá nhân
- Nỗ lực cao để hoàn - Cố gắng hoàn thành hợp
của mình
thành nhiệm vụ của bản nhiệm vụ của bản - Ít cố gắng, nỗ lực - Không hoàn thành
thân
thân
hoàn thành nhiệm vụ nhiệm vụ của bản
của bản thân
thân
Điểm của bạn
2. Lắng nghe và - Tập trung lắng nghe ý - Lắng nghe ý kiến - Lắng nghe ý kiến - Không lắng nghe và
phản hồi tích cực kiến của thành viên khác của thành viên khác của thành viên khác tôn trọng của các
với thái độ tôn trọng, cầu với thái độ tôn trọng, nhưng chưa thật sự thành viên khác; sử
thị; sẵn lòng chia sẻ và cầu thị nhưng đôi khi tập trung; chưa sẵn dụng ngôn ngữ cơ thể
chấp nhận ý kiến khác chưa sẵn lòng chia sẻ, lòng chia sẻ, chấp không hợp lí, gây
biệt; biết sử dụng ngôn chấp nhận ý kiến nhận ý kiến khác biệt; hiểu nhầm hoặc thể
ngữ cơ thể để biểu lộ thái khác biệt; sử dụng đôi khi mới sử dụng hiện thái độ tiêu cực

thức trách nhiệm động, nhiệt tình trong chủ động, nghiêm túc túc nhưng chưa thật nghiêm túc trong
suốt thời gian hoạt động; trong suốt thời gian sự chủ động trong suốt thời gian hoạt

41


VJE

Tạp chí Giáo dục, Số 476 (Kì 2 - 4/2020), tr 38-42

ISSN: 2354-0753

chịu trách nhiệm cao về hoạt động; đảm bảo suốt thời gian hoạt động; không có trách
kết quả làm việc chung trách nhiệm với phần động; nhiều khi còn nhiệm với mọi công
việc của mình
thiếu trách nhiệm với việc
công việc
Điểm của bạn
TỔNG ĐIỂM
* Ghi chú: - Nếu bạn đạt 16-20 điểm, bạn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, thể hiện năng lực hợp tác và giao
tiếp tuyệt vời. Hãy tiếp tục phát huy sự nhiệt tình, trách nhiệm, chủ động và thân ái của mình trong những hoạt động
tiếp theo! - Nếu bạn đạt 12-15 điểm, bạn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ, hợp tác và giao tiếp với các thành viên khác
một cách hiệu quả. Đừng quên cố gắng hơn nữa trong những hoạt động tiếp theo và chứng tỏ tiềm năng to lớn của
mình nhé! - Nếu bạn đạt điểm 8-11, bạn đã hoàn thành nhiệm vụ, biết cách hợp tác và giao tiếp với mọi người. Tuy
còn khó khăn nhưng bạn đã nỗ lực rồi. Hãy chủ động, tích cực hơn ở lần hoạt động trải nghiệm sau để tự khám phá
ra những ưu điểm của bản thân! - Nếu bạn có số điểm dưới 8, bạn chưa hoàn thành nhiệm vụ, ít có kết nối và trao
đổi. Có thể có lí do nào đó cho sự chậm lại ở hoạt động trải nghiệm này. Lần tới hãy tăng tốc để bắt kịp nhóm nhé.
Mọi người đều chờ đợi bạn!
Mẫu phiếu đánh giá kể trên có thể được sử dụng đồng thời như một phiếu tự đánh giá để học sinh tự phản hồi
hoặc đánh giá đồng đẳng giữa các học sinh. Phiếu này phù hợp với những hoạt động trải nghiệm mang tính tập thể,

Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 63(5A), 132-136.

42