A. LỜI MỞ ĐẦU

Việt Nam là một trong những nước đang phát triển trên thế giới, trong lộ
trình phát triển đó, chúng ta cần rất nhiều vốn để phục vụ cho nền kinh tế.
Trong khi đó, hiện nay trên thế giới nhiều tổ chức quốc tế và nhiều công ty
đang nắm lượng vốn dự trữ khổng lồ có nhu cầu đầu tư ra nước ngoài. Đây là
điều kiện thuận lợi cho các nước đang thiếu vốn có nhu cầu vốn đầu tư lớn nói
chung và Việt Nam nói riêng.
Vì vậy nhu cầu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đã trở thành vấn đề rất
quan trọng đối với nước ta.
Trích lời của Tiến sỹ Nick J.Freeman là một chuyên gia tư vấn đầu tư cao
cấp tại Việt Nam nhận xét về bức tranh tổng quát vấn đề thu hút FDI tại Việt
Nam in trên cuốn sách “20 năm đầu tư nước ngoài. Nhìn lại và hướng tới
1987 – 2007”
“ Phần lớn nguồn vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam vẫn tập trung vào
lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, đặc biệt là lĩnh vực sản xuất và lắp ráp các
sản phẩm xuất khẩu. Cùng với tốc độ tăng trưởng ổn định của nền kinh tế Việt
Nam và sự gia tăng sức mua của người tiêu dùng trong nước thì cơ hội đầu tư
vào các ngành đang hướng tới thị trường trong nước trở nên đa dạng hơn. Các
nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam không chỉ vì ở đây có nguồn lao động và
nguyên liệu dồi dào với giá cả cạnh tranh để thiết lập các cơ sở sản xuất hàng
xuất khẩu, mà còn vì đã nhìn thấy ở Việt Nam một thị trường tiêu thụ nội địa
đầy tiềm năng.”
B. NỘI DUNG
I. Khái niệm, vai trò và các hình thức của FDI
1
1. Khái niệm
a. Định nghĩa
FDI là viết tắt của Foriegn Direct Investment có nghĩa là đầu tư trực tiếp
nước ngoài, là dạng đầu tư trực tiếp do nguồn vốn từ bên ngoài mà chủ thể của
nó là tư nhân hay nhà nước hoặc các tổ chức quốc tế được nước chủ nhà cho

- Kết quả sản xuất kinh doanh của dự án đầu tư hoàn toàn phụ thuộc
vào thị trường, khả năng kinh doanh của nhà đầu tư và được phân chia cho các
chủ đầu tư theo tỷ lệ vốn góp.
- FDI không chỉ đưa vốn vào nước tiếp nhận mà cùng với vốn mà cùng
với vốn có thể có cả kỹ thuật, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, sản xuất kinh
doanh, năng lực marketing...
- Việc tiếp nhận FDI không gây nên tình trạng nợ cho nước chủ nhà,
trái lại, nước chủ nhà còn có điều kiện để phát triển tiềm năng trong nước.
- FDI gắn liền với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, chính sách về FDI
của mỗi quốc gia tiếp nhận đầu tư thể hiện chính sách mở cửa và quan điểm
hội nhập quốc tế về đầu tư.
c. Các hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài
Có 3 hình thức :
- Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh : đây là
một loại hình đầu tư trong đó các bên tham gia hợp đồng ký kết thỏa thuận để
tiến hành một hoặc nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước nhận đầu tư
trên cơ sở quy định rõ đối tượng, nội dung kinh doanh, nghĩa vụ, trách nhiệm
và phân chia kết quả kinh doanh cho các bên tham gia.
- Doanh nghiệp có vốn hỗn hợp (công ty cổ phần, công ty liên doanh):
là doanh nghiệp có các bên nước ngoài và nước chủ nhà cùng góp vốn, cùng
kinh doanh, cùng hưởng lợi và chia sẻ rủi ro theo tỷ lệ vốn góp. Thông thường
nhà đầu tư không được góp vốn ít hơn tỷ lệ quy định của nước nhân đầu tư.
3
- Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài : là doanh nghiệp thuộc sở hữu
của nhà đầu tư nước ngoài thành lập tại nước chủ nhà, tự quản lý và tự chịu
trách nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh.
( phân chia theo giáo trình Kinh tế đầu tư – NXB Đại học
kinh tế quốc dân)
Thông thường trong thời gian đầu tiếp nhận vốn FDI, nước chủ nhà
khuyến khích áp dụng hình thức liên doanh để kiểm soát nhà đầu tư nước

pháp luật và trong quản lý của nước chủ nhà để trốn thuế, gây tác hại đến môi
trường sinh thái và lợi ích của nước ta.
- Chuyển giao công nghệ còn tồn tại nhiều hạn chế và tiêu cực : đó là sự
chuyển giao nhỏ giọt, từng phần và thông thường là công nghệ lạc hậu, ô
nhiễm ... với giá cao hơn mặt bằng quốc tế.
- Trong số các nhà đầu tư nước ngoài không phải không có trường hợp
hoạt động tình báo, gây rối an ninh chính trị...
- Tài nguyên thiên nhiên bị khai thác kiệt quệ vì mục tiêu thu hồi vốn
nhanh là lợi nhuận của các nhà đầu tư.
- FDI có thể là nguyên nhân gây ra lạm phát trong nước vì lương nhân
công được trả cao hơn, giá cả nguyên vật liệu sẽ tăng vọt cũng như tiền thuê
mướn mặt bằng, giá sinh hoạt dịch vụ ngoại vi sẽ tăng dần lên và đưa đến lạm
phát.
- FDI làm tăng sự phân cách giàu nghèo giữa các khu công nghiệp có
doanh nghiệp FDI chiếm đóng và phần còn lại của quốc gia sẽ tăng lên và
người dân sẽ bỏ dần nông thôn và di chuyển về các nơi thành thị và khu công
nghiệp.
II. Vấn đề thu hút FDI tại Việt Nam
1. Vấn đề thu hút FDI tại Việt Nam trong những năm qua
5
Trong những năm gần đây dòng vốn FDI vào Việt Nam gia tăng vô cùng
mạnh mẽ:
Tính đến cuối năm 2009, cả nước có tới hơn 11820 dự án đầu tư trực tiếp
nước ngoài được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng số vốn đăng ký khoảng
185,087 tỷ USD.
Sau giai đoạn thăm dò tư 1988 đến 1990, dòng vốn FDI vào Việt Nam đã
tăng nhanh trong thời kỳ 1991 – 1996, suy giảm từ năm 1997 do ảnh hưởng
của khủng hoảng tài chính khu vực, có dấu hiệu liên tục phục hồi từ năm
2000, bắt đầu từ năm 2004 tới nay đã phục hồi và chuyển biến rõ rệt.
Trong 3 năm 1997-1999 có 961 dự án được cấp phép với tổng vốn đăng

+ Trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng : theo đánh giá của
nhiều chuyên gia thì những công nghệ trong lĩnh vực này hiện đang được sử
dụng tại các doanh nghiệp có vốn FDI đềua là công nghệ hiện đại hơn so với
công nghệ lạc hậu vốn đã tồn tại ở nước ta trước khi có hoạt động FDI. Cụ thể
là các nhà đầu tư nước ngoài đã chuyển giao và phát triển tại Việt Nam công
nghệ khai thác dầu khí ngoài khơi, lắp đặt tổng đài kỹ thuật số, robot, công
nghệ chế tạo máy biến thế, cáp thông tin, cáp điện... Cùng những công nghệ
hiện đại này là dây chuyền sản xuất tương đối hiện đại trên thế giới.
+ Trong ngành nông-lâm-ngư nghiệp các doonh nghiệp FDI đầu
tư trong lĩnh vực này chủ yếu tập trung vào trồng trọt, chăn nuôi, chế biến
nông sản thực phẩm, chế biến thức ăn gia súc, trồng rừng và chế biến gỗ. Phần
lớn các dự án này được đầu tư vào vùng có điều kiện kinh tế khó khăn như
Phú Thọ, Hải Dương, Nghệ An, Thanh Hóa, Tây Nguyên... Việc thu hút các
dự án có vốn FDI đã góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và
nông thôn. Nhiều loại vật nuôi, giống cây trồng mới cùng với những dây
7