BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM

TRẦN NGỌC LINH

QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG THEO CHUẨN MỰC BASEL TẠI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG
VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Vĩnh Long, năm 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM

TRẦN NGỌC LINH

QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG THEO CHUẨN MỰC BASEL TẠI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG
VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH LONG

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã ngành: 8340201
Hướng đào tạo: Ứng dụng

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN QUỐC ANH

1.1 Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu ................................................................... 1
1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu ........................................................................ 3
1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu ................................................................................ 3
1.2.1.1 Mục tiêu chung ........................................................................... 3
1.2.1.2 Mục tiêu cụ thể ........................................................................... 3
1.2.2 Câu hỏi nghiên cứu .................................................................................. 3
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..................................................................... 3
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu .............................................................................. 3
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu ................................................................................. 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................... 4
1.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài........................................................... 4
1.5.1 Ý nghĩa về mặt khoa học ......................................................................... 4
1.5.2 Ý nghĩa về mặt thực tiễn.......................................................................... 4
1.6 Kết cấu dự kiến của luận văn............................................................................. 4
2CHƯƠNG 2: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG THEO CHUẨN MỰC BASEL TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH VĨNH LONG .. 6
2.1 Giới thiệu tổng quan về ngân hàngThương mại Cổ phần Công thương Việt
Nam chi nhánh Vĩnh Long ......................................................................................... 6
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Vietinbank Vĩnh Long ............. 6
2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Vietinbank Vĩnh Long............................................ 6


2.1.3 Tổng quan hoạt động kinh doanh của Vietinbank Vĩnh Long trong giai
đoạn 2015 – 2019 ........................................................................................................7
2.2Những dấu hiệu nhận biết, biểu hiện và xác định vấn đề..................................10
3CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........14
3.1 Cơ sơ lý thuyết về rủi ro tính dụng ...................................................................14
3.1.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng ..................................................................14
3.1.2 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng .....................................................14

4.1 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thương Việt
Nam chi nhánh Vĩnh Long ....................................................................................... 53
4.1.1 Tỷ lệ an toàn vốn của ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi
nhánh Vĩnh Long. ..................................................................................................... 54
4.1.2 Phân tích thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Vĩnh Long. ............................................ 55
4.1.2.1 Mô hình quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt
Nam chi nhánh Vĩnh Long. ...................................................................................... 55
4.1.2.2 Tóm tắt quy trình quản trị rủi ro tại Vietinbank Vĩnh Long .........
....................................................................................................... 56
4.1.2.3 Hệ thống xếp hạng nội bộ ......................................................... 59
4.2 Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II tại
Vietinbank Vĩnh Long .............................................................................................. 60
4.2.1 Đáp ứng được tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu .............................................. 60
4.2.2 Đáp ứng cơ sở dữ liệu cho quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel
II

.............................................................................................................. 62
4.2.3 Đáp ứng về cơ chế quản trị điều hành, quản trị rủi ro tín dụng theo

chuẩn mực Basel II .................................................................................................. 63
4.3 Tham khảo chuyên gia về thực trạng QTRR tại Vietinbank Vĩnh Long theo
chuẩn mực Basel II ................................................................................................... 64
4.4 Kết quả quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II tại Vietinbank Vĩnh
Long

................................................................................................................... 67
4.4.1 Kết quả đạt được .................................................................................... 67



5.3.1 Đối với ngân hàng Nhà nước .................................................................87
5.3.2 Đối với Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam ...............................89


5.4 Hạn chế của luận văn và hướng nghiên cứu tiếp theo ..................................... 89
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1 - DANH SÁCH CÁC CHUYÊN GIA
PHỤ LỤC 2 – BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
Chữ viết tắt
Nghĩa tiếng anh
BCBS
Basel committee on Banking supervision
CAR
Capital Adequacy Ratio
CIC
Credit Information Center
EAD
Exposure at Default
EL
Expected Loss Model
IRB
Internal Rating-Based Approach
GDP
Gross Domestic Product
ICAAP
Internal Capital Adequacy Assessment Process

XHTDNB
KTKSNB
HĐQT
KToNB

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
Kiểm soát rủi ro
Ngân hàng Nhà nước
Ngân hàng thương mại cổ phần
Quản trị rủi ro
Rủi ro hoạt động
Rủi ro tín dụng
Tổ chức tín dụng
Quản trị rủi ro tín dụng
Xếp hạng tín dụng nội bộ
Kiễm tra, Kiểm soát nội bộ
Hội đồng quản trị
Kiểm toán nội bộ


DANH MỤC HÌNH VẼ, BẢNG BIỂU
Bảng2.1Các chỉ tiêu tài chính cơ bản ......................................................................... 8
Bảng 2.2Một số chỉ tiêu cảnh báo rủi ro tín dụng tại Vietinbank Vĩnh Long.......... 10
Bảng3.1 Thang xếp hạng các khoản tín dụng của Standard & Poor’s (S&P) ......... 35
Bảng 3.2 Trọng số rủi ro theo chuẩn mực Basel II .................................................. 37
Bảng 4.1 Diễn biến tình hình quản trị rủi ro tính dụng của Vietinbank Vĩnh Long
giai đoạn 2015 – 2019. ............................................................................................. 53
Bảng 4.2 Tỷ lệ an toàn vốn Vietinbank Vĩnh Long giai đoạn 2015 – 2019 ............ 54
Bảng4.3. Tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất – thực hiện trụ cột 1 ...................................... 61
Bảng 4.4 Tổng hợp kết quả khảo sát ý kiến các chuyên gia .................................... 64

quan trọng, sau khi nghiên cứu tác giả đưa ra các giải pháp để hoàn thiện rủi ro.
Kết luận và hàm ý: Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa với Ngân hàng TMCP
Công thương Việt Nam chi nhánh Vĩnh Longtrong việc hoàn thiện quản trị rủi ro tín
dụng theo chuẩn mực Basel II.
-

Từ khóa: Quản trị rủi ro tín dụng, Basel II, Vietinbank Vĩnh Long.


ABSTRACT
-

Title: Credit risk management under Basel standards at Vietnam Joint
Stock Commercial Bank for Industry and Trade, Vinh Long branch.

-

Abstract:
Researching reason: Credit risk management not only provides protections to

credit actively but also enhances competitive ability of Vietinbank. As the result,
The Bank has deployed and implemented the standard of Basel Accord proactively.
Objective: Actual situation of credit risk management under Basel II
standards at Vietnam Joint Stock Commercial Bank for Industry and Trade, Vinh
Long branch.
The method of study: Quanliative, statistical and symthetic methods.
Results: Credit risk management plays a crucial part in banking system, after
studying the author raises solutions to improve credit risk management.
Conclusion: The results of the study are significant for Vietnam Joint Stock
Commercial Bank for Industry and Trade of Vinh Long branch in perfecting credit

cơ chế, bộ máy và công cụ quản lý rủi ro của các thành viên tham gia thị trường tài
chính toàn cầu.
Trên bình diện đó, chuẩn mực vốn Basel II – phiên bản mới của Basel I được
ban hành năm 06/2004 và chính thức có hiệu lực từ 01/2007. Mục tiêu của Basel II
là nâng cao chất lượng và sự ổn định hệ thống ngân hàng quốc tế, tạo lập và duy trì
sân chơi bình đẳng các ngân hàng và đẩy mạnh việc chấp nhận các thông lệ nghiêm
ngặt hơn trong lĩnh vực quản lý rủi ro.
Thị trường tài chính tại Việt Nam hoạt động ngày càng phức tạp và có nhiều
biến đổi nhanh chóng làm cho các TCTD càng phải đối mặt với hàng loạt rủi ro


2

khác nhau, từ rủi ro thị trường, rủi ro chiến lược, rủi ro hoạt động, đặc biệt là rủi ro
tín dụng. Vì vậy, việc tuân thủ chuẩn mực Basel II sẽ giúp các TCTD đảm bảo chỉ
số an toàn vốn tối thiểu, các yêu cầu thanh khoản. Đó là các yêu cầu cấp thiết đối
với tất cảNHTM để đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh trong môi trường
nhiều biến động.
Đối với nền kinh tế thị trường, đặc điểm tuần hoàn vốn và yêu cầu của quá
trình tiết kiệm và đầu tư đòi hỏi phải có tín dụng. Đối với hoạt động các NHTM,
hoạt động tín dụng luôn đem lại nguồn lợi nhuận cao nhất, chiếm từ 60% - 80% kết
quả kinh doanh, tuy nhiên hoạt động tín dụng cũng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro trọng
yếu. Chỉ cần hoạt động tín dụng của 1 trong số các NHTM không tốt sẽ vô hình
chung ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế, dẫn đến sự khủng hoảng và suy thoái.
Chính vì vậy, việc áp dụng chuẩn mực Basel II trong quản trị rủi ro, đặc biệt là rủi
ro tín dụng sẽ giúp các ngân hàng chuyển hóa từ quản lý rủi ro riêng lẻ thành quản
lý rủi ro tập trung theo một chuẩn mực, lượng hóa được các rủi ro và vốn cần thiết
trên mỗi giao dịch, từ đó sẽ giúp ngân hàng có một cái nhìn rõ hơn về tỷ suất lợi
nhuận tương ứng với mức độ rủi ro phát sinh.
Hướng tới mục tiêu cao hơn về tăng trưởng và tiền đề là xây dựng, phát triển

1.2.2 Câu hỏi nghiên cứu
- Tình hình quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank Vĩnh Long trong thời gian
vừa qua như thế nào?
- Kết quả đạt được trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank Vĩnh
Long khi tiếp cận chuẩn mực Basel II ra sao?
- Cần có những giải pháp, kiến nghị gì để nâng cao khả tiếp cận chuẩn mực
Basel II trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank Vĩnh Long.
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng rủi ro tín dụng và hoạt độngquản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Vĩnh Longkhi tiếp cận các chuẩn mực
Basel II.
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh
Vĩnh Long.


4

- Phạm vi thời gian: Luận văn nghiên cứu trong giai đoạn 2015 – 2019.
- Phạm vi nội dung: Trên thực tế thì Basel II có rất nhiều quy tắc và chuẩn
mực liên quan đến trình quản trị rủi ro trong hoạt động của NHTM, đặc biệt là các
chuẩn mực về rủi ro tín dụng … đây cũng là xu thế phát triển hiện nay của các quốc
gia phát triển. Tuy nhiên, trong điều kiện nghiên cứu của mình, đề tài chỉ giới hạn
thực hiện nghiên cứu các chuẩn mực mang tính định tính liên quan đến quản trị rủi
ro tín dụng nhằm giúp ngân hàng đối phó với rủi ro tín dụng.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu thường được áp dụng trong
nghiên cứu khoa học kinh tế. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh
phân tích, khảo sát ý kiến chuyên gia, tổng hợp tài liệu có liên quan đến tình hình

thương Việt Nam chi nhánh Vĩnh Long
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương này đưa ra các vấn đề nghiên cứu cấp thiết liên quan đến quản trị rủi
ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II tại một ngân hàng thương mại. Từ đó đề xuất
mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu cho luận văn.


6

2

CHƯƠNG 2: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN TRỊ

RỦI RO TÍN DỤNG THEO CHUẨN MỰC BASEL TẠI NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH
VĨNH LONG
2.1

Giới thiệu tổng quan về ngân hàngThương mại Cổ phần Công thương

Việt Nam chi nhánh Vĩnh Long
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Vietinbank Vĩnh Long
Ngân hàng TMCP Công thương chi nhánh Vĩnh Long được thành lập năm
1988 sau khi tách ra từ Ngân hàng Nhà nước thị xã Vĩnh Long.
Tháng 8/2009 Ngân hàng Công thương Vĩnh Long chuyển thành Ngân hàng
TMCP Công thương Vĩnh Long (theo giấy phép thành lập và hoạt động số
0100111948039 do phòng đăng ký kinh doanh của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh
Vĩnh Long cấp 19/8/2009, đăng ký thay đổi lần 5 ngày 05/9/2012)
Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Vĩnh Long có trụ sở đặt
tại số 1C – Hoàng Thái Hiếu, Phường 1, TP.Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long. Vietinbank

Mức tăng trưởng(%)
2015

2016

2017

2018

2019

16 +/-

17 +/-

15

16

18 +/- 17

19 +/18

39.095

49.447

63.815

84.300


27.694

38.507

48.183

56.316

30.89%

39.04%

25.13%

16.88%

281

267

484

1.022

2.202

-4.98%

81.27%


6.599

0.00%

12.77%

25.00%

31.98%

4.018

4.225

4.716

6.139

8.797

5.15%

11.62%

30.17%

43.30%

ROAA


70.71%

73.89%

56.65%

3%

1.94%

1.54%

1.48%

1.87%

-

-

35.33%

20.62%

-3.90%

26.35%

17.10%

Vốn điều lệ
Vốn chủ sở
hữu

Tỷ lệ
nợ xấu
Tỷ lệ an
toàn vốn
(CAR)

22.61%

(Nguồn: Báo cáo thường niên của Vietinbank Vĩnh Long từ 2015 – 2019)
Mức tăng trưởng tổng tài sản của Vietinbank Vĩnh Long đều qua các năm,
trong đó mức tăng trưởng cao nhất đạt 32.1% của năm 2018 so với năm 2017. Năm
2019, tổng tài sản của Vietinbank Vĩnh Long đạt 99.964 tỷ đồngđạt 86% kế hoạch
đề ra.


9

Về dư nợ tín dụng, nhìn chung xu hướng cũng giống như tăng trưởng huy
động qua các năm từ 2015 – 2019. Đến 31/12/2019, dưnợ của Vietinbank Vĩnh
Long đạt 56.316 tỷ đồng, tương đương mức tăng trưởng 16.88% so với năm 2018
và đạt 19,1% so với kế hoạch của ĐHĐCĐ. Xu thế mức tăng trưởng của Vietinbank
Vĩnh Long thường cao hơn trung bình ngành (14% - năm 2019), là do Vietinbank
Vĩnh Long đẩy mạnh từng phân khúc khách hàng với các sản phẩm lõi riêng biệt,
hướng đến mục tiêu “lấy khách hàng là trọng tâm”
Lợi nhuận từ các hoạt động kinh doanh của Vietinbank Vĩnh Long đều tăng
trưởng qua các năm. Năm 2019, lợi nhuận sau thuế của VietinbankVĩnh Long đạt