Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
nên chọn cách nào?

Khi các quan hệ kinh doanh càng phát triển, những tranh chấp xảy ra là điều
không tránh khỏi những lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp nào vừa
đảm bảo có lợi cho thương nhân vừa duy trì được mối quan hệ làm ăn là việc
mà các thương nhân cần cân nhắc.

Pháp luật hiện hành công nhận các phương thức giải quyết tranh chấp trong
kinh doanh sau: Thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án. Theo đó, khi
xảy ra tranh chấp kinh doanh các bên có thể giải quyết tranh chấp thông qua
việc trực tiếp thương lượng với nhau. Trong trường hợp không thương lượng
được, việc giải quyết tranh chấp có thể được thực hiện với sự trợ giúp của
bên thứ ba thông qua phương thức hòa giải, trọng tài hoặc tòa án.
Việc giải quyết các tranh chấp trong kinh doanh dựa trên nguyên tắc quan
trọng là quyền tự định đoạt của các bên. Cơ quan nhà nước và trọng tài
thương mại chỉ can thiệp theo yêu cầu của các bên tranh chấp.
Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh, thương
mại ngày càng đa dạng và không ngừng phát triển trong tất cả mọi lĩnh vực
sản xuất, thương mại, dịch vụ, đầu tư... Vấn đề lựa chọn phương thức giải
quyết tranh chấp trong kinh doanh, thương mại phải được các bên cân nhắc,
lựa chọn phù hợp dựa trên các yếu tố như mục tiêu đạt được, bản chất của
tranh chấp, mối quan hệ làm ăn giữa các bên, thời gian và chi phí dành cho
việc giải quyết tranh chấp. Chính vì vậy, khi lựa chọn phương thức giải
quyết tranh chấp, các bên cần hiểu rõ bản chất và cân nhắc các ưu điểm,
nhược điểm của một phương thức để có quyết định hợp lý.
Thương lượng
Là phương thức được các bên tranh chấp lựa chọn trước tiên và trong thực
tiễn phần lớn các tranh chấp trong kinh doanh, thương mại được giải quyết
bằng phương thức này. Nhà nước khuyến khích áp dụng phương thức tự
thương lượng để giải quyết tranh chấp trên tinh thần hoàn toàn tôn trọng

với các bên tranh chấp thỏa thuận hòa giải không có tính bắt buộc thi hành
như phán quyết của trọng tài hay của tòa án. Thủ tục này ít được sử dụng
nếu các bên không có sự tin tưởng với nhau.
Trọng tài
Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là một hình thức giải quyết tranh chấp
không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường và ngày càng được các nhà kinh
doanh ưa chuộng. Đó là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động
của Hội đồng trọng tài hoặc trọng tài viên với tư cách là bên thứ ba độc lập
nhằm giải quyết mâu thuản tranh chấp bằng việc đưa ra phán quyết có giá trị
bắt buộc các bên phải thi hành.
Ưu điểm của phương thức giải quyết tranh chấp này là có tính linh hoạt, tạo
quyền chủ động cho các bên; tính nhanh chóng, tiết kiệm được thời gian có
thể rút ngắn thủ tục tố tụng trọng tài và đảm bảo bí mật. Trọng tài tiến hành
giải quyết tranh chấp theo nguyên tắc án, quyết định trọng tài không được
công bố công khai, rộng rãi. Theo nguyên tắc này họ có thể giữ được bí
quyết kinh doanh cũng như danh dự, uy tín của mình. Giải quyết trọng tài
không bị giới hạn về mặt lãnh thổ do các bên có quyền lựa chọn bất kỳ trung
tâm trọng tài nào để giải quyết tranh chấp cho mình. Phán quyết của trọng
tài có tính chung thẩm, đây là ưu thế vượt trội so với hình thức giải quyết
tranh chấp bằng thương lượng hòa giải. Sau khi trọng tài đưa ra phán quyết
thì các bên không có quyền kháng cáo trước bất kỳ một tổ chức hay tòa án
nào.
Nhược điểm: Giải quyết bằng phương thức trọng tài đòi hỏi chi phí tương
đối cao, vụ việc giải quyết càng kéo dài thì phí trọng tài càng cao. Việc thi
hành quyết định trọng tài không phải lúc nào cũng trôi chảy, thuận lợi như
việc thi hành bản án, quyết định của tòa án.
Tòa án
Việc đưa tranh chấp ra xét xử tại tòa án có nhiều ưu điểm nhưng cũng có
những nhược điểm nhất định, ưu điểm của hình thức giải quyết tranh chấp
thông qua tòa án là: Do là cơ quan xét xử của Nhà nước nên phán quyết của